taranatha1714_般若心經詞釋稀有

多羅那他大師教言集JT349ཤེར་ཕྱིན་སྙིང་པོའི་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་བཞུགས། 17-553 ༄༅། །ཤེར་ཕྱིན་སྙིང་པོའི་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་བཞུགས། ༄། །གླེང་བསླང་བ། ༄༅། །ཤེར་ཕྱིན་སྙིང་པོའི་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ རྨད་དུ་བྱུང་བ་བཞུགས། ༄༅། །ན་མོ་བུདྡྷཱ་ཡ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོའི་མདོ་དོན་ཕྱོགས་ཙམ་ སྨོས་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་པ་དོན་མང་པོ་ལ་འཇུག་ཀྱང་། དངོས་དང་གཙོ་ བོ་ནི། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་དེ་ ཡིན་ལ། མདོ་སྡེ་འདིས་ཤེར་ཕྱིན་དེའི་རང་བཞིན་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་། འགྱུར་བ་ མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དོན་གྱི་གཙོ་བོ་གསུམ་ པོ་དེ་སྟོན་ཅིང་། ཚིག་ཤིན་ཏུ་ཉུང་ངུའི་ཕྱིར་སྙིང་པོའོ། །ཇི་ལྟར་སྟོན་ཞེ་ན། གཟུགས་མེད་ ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྤྲོས་བྲལ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་འགྱུར་མེད་དང་། གཟུགས་སྟོང་པའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའོ། ། མདོ་འདི་ལ་དོན་གསུམ་སྟེ། གླེང་བསླང་བ་དང་། དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། ཡི་རང་ མངོན་པར་བསྟོད་པའོ། །དང་པོ་ལ། གླིང་གཞིའི་ཚིག་དང་། མདོ་སྡེའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་སྒོ་ གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི། འདི་སྐད་སོགས་ཏེ། གནས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་ནང་ཚན་བྱ་རྒོད་ཕུང་ པོའི་རི་ལ། སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་འཁོར་དགེ་སློང་སྟེ་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་ པའི་དགེ་འདུན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་དང་། ཞིང་ཁམས་སྣ་ཚོགས་ནས་འདུས་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། ཐབས་ཅིག་པ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་ ཤིང་། འཁོར་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཆོས་འདིའི་སྣོད་དུ་གྱུར་ཅིང་རྒྱུད་སྨིན་པའི་དུས་ཅིག་ན། ཆོས་ཤེར་ཕྱིན་སྙིང་པོའི་ཚིག་འདི་སྐད་མ་ནོར་བར། སྡུད་པ་པོ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་བདག་གིས་ཐོས་ 17-554 སོ། ཞེས་གནས་དུས་ངེས་པ་དང་། འཁོར་ཚོགས་དཔང་བོར་གཞག་པས། སྟོན་པའི་གསུང་ དུ་ངེས་ཤེས་བསྐྱེད་ཅིང་། ངོ་མཚར་བའི་དད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་མདོ་སྡེ་ཆོས་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནི། དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོགས་སོ། །རྟོགས་ པར་དཀའ་བས་ན་ཟབ་མོ་སྟེ་གནས་ལུགས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།

我來為您翻譯這段藏文文獻。這是多羅那他大師教言集中的《般若波羅蜜多心經釋文稀有》： 《般若波羅蜜多心經釋文稀有》 引言 《般若波羅蜜多心經釋文稀有》 頂禮佛陀！略述般若波羅蜜多心經的含義。般若波羅蜜多雖有多種含義，但其實質和主要內容是：一切所知的實相、不二智慧、如來藏。本經闡述了這般若波羅蜜多的自性離戲的特徵、無變化的特徵、具一切相的特徵，這三個主要內容。由於文字極為簡短，故稱為心要。如何闡述呢？以"無色"等闡述離戲，以"不生"等闡述無變，以"色空"等闡述具一切相。 此經有三個內容：引言、確立義理、隨喜讚歎。第一引言分為緣起文和法門緣起兩部分。第一部分即"如是"等，在王舍城的一部分鷲峰山上，導師世尊釋迦牟尼與大比丘僧眾即聲聞阿羅漢僧團大眾，以及從各佛土而來的菩薩聖者僧眾廣大團體共同安住。當所有眷屬都成為此法的法器且相續成熟之時，我金剛手結集者親聞此般若波羅蜜多心經之文句如是。通過確定處所時間和以眷屬為證，生起對導師言教的定解和稀有信心。 第二法門緣起即"爾時世尊"等。因難以通達故稱甚深，即實相般若波羅蜜多。 （這是對原文的完整直譯，保持了原文的行文結構和內容完整性。在翻譯過程中，我遵循了您的要求，沒有省略或縮略任何內容。由於文中沒有出現種子字和咒語，所以沒有需要做四種形式轉寫的內容。）

།དེ་མངོན་ སུམ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྣང་བ་སྟེ། དངོས་སུ་མཐོང་བའི་དོན་ཡིན་ལ། ཡེ་ཤེས་དེ་དང་ ལྡན་པའི་མཉམ་གཞག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་རྟག་ཏུ་ བཞུགས་པ་ཡིན་ཀྱང་། དེར་འདུས་ཀྱི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བ་ལ། ཟབ་མོ་སྣང་བའི་ཏིང་ ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གསར་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལྟར་སྣང་ངོ་། ། ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཉམ་པར་གཞག་མ་ཐག་པ་དེའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་ཤིང་སྤྱོད་པའི་ཡེ་ཤེས། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་རྗེས་སུ་ འབྲེལ་བའི་མཉམ་གཞག་རྣམ་པར་ལྟ་བ་སྟེ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པ་དང་། དེ་འདྲ་ བའི་ཤེར་ཕྱིན་ལ་དངོས་སུ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་ཅིང་སྟོང་ པར། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བལྟ་ཞིང་སྒོམ་མོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རང་བཞིན་གྱི་སྟོང་པ་དེ་ཉིད། ཤེར་ཕྱིན་ཟབ་མོ་ལས་ལོགས་སུ་བསྟན་པས། ཤེར་ཕྱིན་ཟབ་མོ་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་མི་སྟོང་ པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་གཞན་སྟོང་དབུ་མ་གསལ་བར་སྟོན་པའི་ཚིག་དང་པོའོ། ། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་ཤེར་ཕྱིན་ལ་གསར་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་བསྟན་མ་ ཐག་པ་དེ་ནས་ཞེས་སྔ་ཕྱི་མཚམས་སྦྱོར་ཏེ། ༄། །དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ། གཉིས་པ་དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ། དྲི་ལན་གྱི་ སྒོ་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དང་། མཐུན་འགྱུར་གྱི་སྒོ་ནས་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བའོ། ། ༈ དྲི་ལན་གྱི་སྒོ་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པ། དང་པོ་ལ་དྲིས་ པ་དང་། ལན་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཐུས་སོགས་ཏེ། ཤཱ་རིའི་ 17-555 བུ་ལ་སོགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་རང་སྟོབས་ཀྱིས་ཆོས་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བར་ཡང་མི་ཤེས་ མོད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་མཐུ་ལས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ལ་འདི་ སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཅི་སྨྲས་ཅེ་ན་རིགས་ཀྱི་བུ་སྐྱེས་པའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་བུད་མེད་ཡིན་ཡང་ རུང་སྟེ། གང་སུ་ཡང་རུང་བ་ལ་ལ་དག་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ། ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་སྟེ། ཉམས་ ལེན་བྱེད་པར་འདོད་པས། སྒོམ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་དགོས་ཞེས་པའོ། ། གཉིས་པ་ལན་ལ། ཤེར་ཕྱིན་ལ་སྤྱོད་ཚུལ་མདོར་བསྟན། ཤེར་ཕྱིན་གྱི་ངོ་བོ་རྒྱས་པར་ བཤད། དེ་རྟོགས་པའི་ལམ་གྱི་ཕན་ཡོན་བསྟན། ལམ་དེས་རྟོགས་པའི་འབྲས་བུ་བཤད། ཕན་ཡོན་དང་བཅས་པའི་གཟུངས་སྔགས་བསྟན། དོན་བསྡུའི་ཚུལ་དུ་ཤེར་ཕྱིན་ལ་སློབ་པར་ གདམས་པའོ།

我來為您翻譯這段後續內容： 直接現證這般若波羅蜜多的智慧即是顯現，是親見之義。與此智慧相應的等持即是三昧。雖然世尊恒常安住於此三昧中，但在所集會的所化眾生顯現中，似乎是重新進入此甚深顯現三昧。 又在世尊剛入定之時，菩薩摩訶薩聖觀自在亦安住于與三昧相應的等持之智慧中，即直接通達並修習甚深般若波羅蜜多的智慧，以智慧觀察如是般若波羅蜜多的直接因：以智慧觀想並修習五蘊自性本體不成立而空。正因為將五蘊自性空性從甚深般若波羅蜜多中分開顯示，故甚深般若波羅蜜多不是以自性空而成立，這是明示他空中觀的第一句。 緊接著顯示觀自在入般若波羅蜜多新等持的方式后，經云"爾時"，作為前後銜接。 確立義理 第二確立義理分為：通過問答方式確立和通過隨順方式斷除疑惑。 通過問答方式確立 第一分為提問和宣說答案。第一提問即"爾時，以佛威力"等。雖然舍利子等聲聞以自力不能詢問如是甚深法，但依佛加持力，具壽舍利子向菩薩摩訶薩聖觀自在如是說道。說什麼呢？若善男子或善女人，任何人發菩提心后欲以聞思修三門修習此甚深般若波羅蜜多，應當如何修學？ 第二答案分為：略說修習般若波羅蜜多之方式，廣說般若波羅蜜多之本體，顯示通達此道之功德，宣說此道所證之果，顯示具功德之陀羅尼咒，以攝義方式勸修般若波羅蜜多。

།དང་པོ་ནི། དེ་སྐད་སོགས་ཏེ། ཤཱ་རིའི་བུས་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། དེའི་ ལན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ ཕྱུག་གིས། ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཅི་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན། རིགས་ཀྱི་བུའམ་ རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པར་འདོད་པ་ དེ། ཚུལ་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཏེ་ཤིན་ཏུ་ལྟ་ཞིང་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །འདིར་སྤྱད་པ་ཞེས་པ་ནི། སྤྱད་བྱ་དེ་ལས་སུ་བྱ་བའི་ཚིག་ཡིན་ལ། སྤྱོད་པ་ནི་སྤྱོད་ཚུལ་ཏེ། བྱེད་པའི་ཚིག་ཡིན་པས་ སྤྱད་བྱ་ཤེར་ཕྱིན་དེ་ལ་སྤྱོད་ལུགས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་སྟེ། ཉམས་སུ་བླང་བྱ་ཤེར་ཕྱིན་གང་ལ། ཉམས་སུ་ལེན་པའི་ཐབས་གང་གིས་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཉམས་ལེན་བྱེད་པར་འདོད་ལ་ཞེས་པའོ། ། སྤྱོད་པའི་ངོ་བོ་ནི་ཆོས་སྤྱོད་བཅུ་དང་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ལ་སོགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ལྟ་ བར་བྱ་ཅེ་ན། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་དང་། གཞན་ཡང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་ 17-556 དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་། སྣང་གྲགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་ནམ་རང་གི་ངོ་ བོས་མ་གྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་མ་ནོར་བ་ཡང་དག་པའི་གནས་ལུགས་ལ། ཡུལ་ཅན་སྒོམ་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཀྱང་གནས་ལུགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བལྟ་ཞིང་སྒོམ་མོ། ། གཉིས་པ་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་ངོ་བོ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། རང་བཞིན་ཤེར་ཕྱིན་གཏན་ལ་ དབབ་པ་དང་། ལམ་ཤེར་ཕྱིན་སྒོམ་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། གཟུགས་སྟོང་པའོ་སོགས་ཏེ། བདེན་གཉིས་ཐུན་མོང་དུ་སྦྱར་ན། ད་ལྟ་བྱིས་པ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་གཟུགས་ཕུང་དུ་སྣང་ བའི་གནས་འདི་ན། གཟུགས་ཕུང་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་དེ་ནི་འཁྲུལ་སྣང་ཙམ་མ་ གཏོགས་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་གཟུགས་ཀྱི་རང་ལྡོག་ནས་མེད་ཅིང་མ་ ཡིན་པའི་སྟོང་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཤུལ་ན་སྟོང་པའི་ཆོས་ཉིད་གནས་པ་དེ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ དངོས་དེ། འདི་ནི་བདེན་ཅིང་ཡོད་པ་དང་ཡིན་པའི་སྟོང་ཉིད་དོ། །གནས་ཚུལ་ལ་ཡོད་པའི་ ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བྱས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་གཟུགས་ཕུང་དུ་སྣང་ཡང་འཁྲུལ་ སྣང་ཙམ་མ་གཏོགས་ངོ་བོས་མེད་དོ། །གཟུགས་ཁྱད་གཞིར་བྱས་ན་དེ་ལས་གཞན་དུ་ཆོས་ དབྱིངས་སྟོང་ཉིད་ལོགས་སུ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་སྣང་འཆར་བའི་གནས་དེ་ཉིད་ ཆོས་དབྱིངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁྱད་གཞི་གཟུགས་ཕུང་ཉིད་ཡོད་མ་མྱོང་བས། གཟུགས་ ཕུང་གི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཐ་དད་དུ་རང་སོ་འཛུགས་པའི་རྐྱ་མི་ཕེར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ རིགས་པ་དེ་ཡང་སྤྲོས་བྲལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་དང་དོ་བསྡོ་བའི་ཟླ་བོ་ཐ་དད་པའི་ མཚན་ཉིད་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

我來為您翻譯這段藏文： 第一是："如是"等。舍利子如是說已，對此菩薩摩訶薩聖觀自在對舍利子如是說道。說什麼呢？善男子或善女人任誰欲修習甚深般若波羅蜜多者，應當如是觀想修習。此處"所修"（སྤྱད་པ）是指所修習的對象之詞，"修習"（སྤྱོད་པ）是指修習方式，是能修之詞，故是問如何修習所修般若波羅蜜多，即欲以何方法如何修習所修般若波羅蜜多。修習的本體即十法行、六度等。 若問如何觀察，即以五蘊及界處等分類，以智慧如實觀修一切顯現、聲音等諸法皆以自性或自體不成立的方式安住于無誤真實實相中。 第二廣說般若波羅蜜多之本體分為：確立自性般若波羅蜜多和修習道般若波羅蜜多之方式。第一即"色空"等。若通說二諦，今凡夫眾生所見為色蘊之處，色蘊非有，因為彼色除迷現外自性本空。故從色自返體上無且非的空性。色之處所安住的空性法性即是真實空性，此是真實、存在且是的空性。就實相而言，存在的法性空性顯現為凡夫眾生的色蘊，然除迷現外自性本無。若以色為所別，則法界空性不離於彼而單獨存在，因為色相顯現之處即是法界，且所別色蘊從未存在，故不足以對色蘊法性作差別而獨立安立，且彼法性之理亦離戲，故不取與色相對之異相。

།ཆོས་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཉིད་ཁྱད་གཞིར་བཟུང་ན། དེ་ལས་གཞན་དུ་གཟུགས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཉིད་གནས་ཀྱང་གཟུགས་ཕུང་མེད་པའི་ ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་མཚན་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་མཁྲིས་ནད་ཅན་གྱི་དུང་ལ་ བལྟས་ན། གོང་བུ་དཀར་པོ་འཁྱིལ་བ་ཅན་དུ་མི་མཐོང་གི་སེར་བོ་འཁྱིལ་བ་ཅན་དུ་མཐོང་ 17-557 བར་འགྱུར་རོ། །མཐོང་ཡང་སེར་པོ་འཁྱིལ་བ་དེ་ནི་འཁྲུལ་སྣང་ཙམ་མ་གཏོགས་གདོད་ནས་ མེད་ལ། དཀར་པོ་ནི་ཡོད་པས་ན་གང་ལ་སེར་པོ་སྣང་བ་འཆར་བ་དང་དཀར་པོ་གཉིས་གཞི་ ཐ་དད་མེད་པའི་ཚུལ་གྱི་གཅིག་པ་ལ་བསམས་ནས། སེར་པོར་མཐོང་བ་དེ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་ གྱི་དུང་ངོ་། །དུང་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་མཐོང་བའི་སེར་པོ་དེའོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་མཐོང་བའི་སེར་པོ་དེ་ ལས་གཞན་དུང་མེད་དོ། །དུང་ལས་གཞན་དུ་ཁྱོད་ཀྱིས་མཐོང་བའི་སེར་པོ་དེ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ ནོ། །ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། དོན་ལ་ཤིན་ཏུ་འབྱོར་རོ། །རང་སྟོང་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ ན་ནི། སྟོང་པ་ལ་དོན་དམ་གྱིས་ཁྱབ་པར་འདོད་པས། གཟུགས་ཕུང་དོན་དམ་བདེན་པར་ ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་མ་ཡིན་གཟུགས་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་ བརྗོད་པར་འཐད་ཀྱི། གཟུགས་སྟོང་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ་ཞེས་པ་འདི་མི་རུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་གཞན་སྟོང་དབུ་མ་ཆེན་པོ་གསལ་བར་སྟོན་པའི་ཚིག་གཉིས་པའོ། །འདི་ ལྟར་འཆད་པ་ནི་མདོ་འདིའི་དངོས་བསྟན་དགག་ཚིག་ཏུ་གསལ་བ་ལྟར་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། སྦས་དོན་ལྟར་བཤད་ན་སྒྲུབ་ཚིག་ཁོ་ན་སྟེ། ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་པའི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སུ་ སྣང་ངོ་། །ཞེས་བསྟན་པས། དེ་གཉིས་གཞི་མཐུན་པ་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་གོ་ཡང་། སྟོང་པའི་ཡེ་ ཤེས་དོན་དམ་གྱི་གཟུགས་མ་ཡིན་པ་ཡང་སྲིད། དོན་དམ་གྱི་གཟུགས་སྟོང་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་ ཡིན་པ་ཡང་སྲིད་སྙམ་པའི་དོགས་པ་དགག་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལས་ཀྱང་སོགས་སོ། །དེ་ ལ་སྐབས་འདིར་སྟོང་པ་ཞེས་པ་སྟོང་རྐྱང་མ་ཡིན་ཏེ་གཉིས་སྟོང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དོན་དམ་ པའི་གཟུགས་ཕུང་ནི་གཟུགས་ཕུང་མ་ཡིན་མོད། ཆོས་དབྱིངས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་ནང་ གི་གཟུགས་ཕུང་གི་རྣམ་པ་དོན་དམ་པ་དེ་ནི། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཕུང་ངམ། དོན་དམ་གྱི་ གཟུགས་ཕུང་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་རིགས་འགྲེ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ 17-558 དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྟོང་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཚོར་ བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་རོ། །ཚོར་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་ གཞན་མ་ཡིན། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་ཚོར་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་གཞན་མ་ཡོན་ནོ།

我來完整翻譯這段藏文： 若以法界空性本身為所別，則除此之外色不存在，因為雖有法性而無色蘊，且因前述諸因故。譬如膽病者觀貝殼時，不見圓形白色而見圓形黃色。雖見黃色圓形，然彼黃色除迷現外本來不存在，而白色則存在，故思及顯現黃色與白色二者無異基而為一之理，所見黃色非他即是貝殼，貝殼即是你所見之黃色，除你所見黃色外別無貝殼，除貝殼外你所見黃色亦不成立。如是而說，于義極為契合。若依自空論者，則以空即勝義為遍，故應成色蘊為勝義諦。說"空性非色亦非異色"則可，而"色即空，空即色"則不應理。如是此為明顯宣說他空大中觀之第二句。如是解釋是依此經顯說遮詮而說，若依隱義而說則唯是表詮，即法性勝義色即是空性智慧，空性智慧即顯為法性之色。如是宣說，雖知彼二有共同之基，然為遣除"空性智慧非勝義色亦有可能，勝義色非空性智慧亦有可能"之疑，故說"色亦"等。此處所說"空"非單空，乃離二空性智慧。勝義色蘊雖非色蘊，然具一切相法界中色蘊之勝義相，名為法性色蘊或勝義色蘊。后諸者亦類推，如是受、想、行、識皆空。空性即受乃至識。受乃至識非異於空性，空性亦非異於受乃至識。

། ཞེས་སྦྱར་རོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་སྟོང་པ་ཉིད་བཤད་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟ་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ པ་ཉིད་དེ་ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་མ་གཏོགས་པ། །གང་ཕྱིར་ཆོས་མེད་དེ་ ཡི་ཕྱིར། །ཞེས་རྗེ་བཙུན་གྱིས་གསུངས་པའོ། །མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ནི་ རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་དེའི་མཚན་ཉིད་མེད་དེ། བུམ་པ་བདེན་པར་མེད་པས་ བུམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བདེན་པར་མེད་པ་བཞིན་ནོ། ། དོན་དམ་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་ཡོད་ཀྱང་། དོན་དམ་གྱི་མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་ སྟེ། མཚན་མཚོན་གཞི་གསུམ་ནི་བློས་གཞག་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་གནས་ལུགས་ལ་མེད་པས་ སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགག་པ་མེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་མེད་དང་འགག་མེད་འདི་ གཉིས་ལ་ཡང་སྔ་མ་དང་འདྲ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ལ་ནི་སྣང་ངོ་ཙམ་དུ་སྐྱེ་འགག་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་ ཀྱང་འཁྲུལ་སྣང་ཙམ་ཡིན་གྱི། ཀུན་རྫོབ་ཉིད་ཡེ་ནས་མེད་ན། དེ་ལ་སྐྱེ་རྒྱུ་དང་འགག་རྒྱུ་མེད་ པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་འགག་མེད་ལ། དོན་དམ་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་བ་ཡོད་ཀྱང་། དེ་ལ་སྐྱེ་འགག་ ནས་གསུམ་མ་གྲུབ་པས་མ་སྐྱེས་ཤིང་མ་འགགས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན། སྟོང་པ་ནི་འདུས་བྱས་ ཀྱིས་སྟོངས་པའི་དོན་ཡིན་པས། འདུས་བྱས་དང་། མཚན་ཉིད། སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་རྣམས་ ཀུན་བརྟགས་ཙམ་ཡིན་པས་མེད་པར་བསྟན་ལ། ཆོས་ཉིད་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱིས་སྟོངས་པའི་ དོན་ནོ། །འདུས་བྱས་ཙམ་ཀུན་བརྟགས་སུ་བྱར་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ན། འདུས་བྱས་ཡིན་ན་ཀུན་ བརྟགས་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་ཀྱང་། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ 17-559 འཇུག་པས་ཁྱབ་སྟེ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གཉིས་ སུ་ཟད་དོ། །ཡུལ་ཅན་གྱི་སྟེང་ན་ཡུལ་གཟུང་བ་ལས། ཡུལ་ཅན་ཉིད་ལོགས་སུ་ཚུགས་ཐུབ་ པ་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཡིན་པས་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་བརྟགས་དེ་འཇུག་ ལ། ཤེས་པ་ལས་ལོགས་སུ་ཡུལ་གཟུང་བ་ཕྱི་དོན་ཡོད་པར་སྣང་ཡང་། ཀུན་བརྟགས་ཡིན་ ཞིང་དེ་ཉིད་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་དང་། མིག་སོགས་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ ནོ། །དེ་དག་ལས་གཞན་བརྟགས་ཡོད་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། དངོས་མེད་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་ བརྟགས་ཡིན་པ་སྨོས་མ་དགོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གཞན་དབང་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ ཞིང་། ཀུན་བརྟགས་ཀྱང་གཞན་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །ཡོངས་གྲུབ་དངོས་ནི་དེ་ལྟར་ མ་ཡིན་ཀྱང་། ཡོངས་གྲུབ་བརྟགས་པ་བ་ཡང་དེ་དག་དང་འདྲའོ།

我來完整直譯這段藏文： 如是而配。 如是空性解說之總結即"是故一切法空性"，如同尊者所說："除法界外，因無有法，是故"。"無相"者，世俗以自性空故無彼彼相，如瓶無實故瓶相亦無實。 勝義雖以自性有，然勝義相不以自性成立，因相、所相、事三者唯心安立而於實相中無故。如是以無生故無滅，此生無與滅無二者亦如前，於世俗雖有現相之生滅相然唯迷現，世俗本無則無生因與滅因故無生滅，勝義雖以自性有，然于彼無生滅乃至三相不成故無生無滅。如是，空即離有為之義，故示有為、相、生、滅等唯是遍計故無，法性即離遍計之義。若念"不應將有為體性為遍計"，雖為有為不遍是遍計，然遍計相遍及一切有為，因一切有為攝要言之唯境與有境二。有境上執境外，有境自體似能獨立安住者即是遍計，故遍計遍及一切心，雖現外境所取離心獨存，然為遍計且彼遍及一切色等境與眼等根。除彼等外，一切假有事物與無事物為遍計不待言，是故遍計相遍及一切有為。故依他起具遍計相，遍計亦具依他起相。真實性體雖不如是，然假立真實性亦同彼等。

། ད་ནི་དཀྱུས་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། དྲི་མ་ནི་འཁོར་བ་སྟེ། ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་སྡུག་ བསྔལ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བར་སྣང་བའི་དྲི་མ་འཁོར་བ་ཡང་རང་གི་ངོ་བོས་མེད་ལ། དྲི་མ་དང་ བྲལ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། ལམ་བསྒོམས་པས་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ པ་ཡིན་ན། ལམ་སྒོམ་པ་ཡང་བདེན་པར་མེད་ལ་སྒྲིབ་པ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར། སྒྲིབ་པ་ དང་བྲལ་བར་སྣང་བ་ཡང་བློའི་འཆར་ཚུལ་ཙམ་ལས་ངོ་བོས་མེད་དོ། །ཡང་དག་པའི་སངས་ རྒྱས་བདེན་པར་གྲུབ་ཀྱང་། དེ་ཐོབ་པར་སྣང་བ་ནི་བློའི་འཆར་ཚུལ་ཡིན་པས། ཀུན་རྫོབ་སྒྱུ་ མ་ཙམ་མོ། །དེ་ལྟར་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱ་བའི་ལམ་འདི་ དག་ནི། གཞན་དབང་ཡིན་ལ་དེ་ངོ་བོས་མེད་པར་བསྟན་པས། ཆོས་ཉིད་ལ་གཞན་དབང་ གིས་མ་གོས་ཤིང་། གཞན་དབང་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོངས་པར་བསྟན་ཏོ། །དོན་དམ་དབྱིངས་དེ་ ལ་འཁོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོན་ཏན་བྲི་བ་དང་། མྱང་འདས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན། སྒྲིབ་ 17-560 པ་སྤངས་ཤིང་བྲི་བ་ལྟར་སྣང་ཡང་འཁོར་བ་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་པའི་བློའི་འཆར་ཚུལ་ཡིན་ གྱི། གནས་ཚུལ་ལ་བྲི་བ་མེད་ཅིང་། འཁོར་བའི་དུས་ན་སྐྱོན་གྱིས་གང་བ་དང་། མྱང་འདས་ ཀྱི་དུས་ན་ཡོན་ཏན་གྱིས་གང་བར་སྣང་བ་ཡང་། གོང་མ་དང་འདྲ་སྟེ་བདེན་པར་མ་གྲུབ་བོ། ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་སྒྲིབ་པ་གདོད་ནས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོན་ཏན་གདོད་ནས་རང་ཆས་སུ་ གནས་པའི་ཕྱིར་འཕེལ་འགྲིབ་ཏུ་སྣང་བ་ནི་ལོག་སྣང་ཙམ་མོ། །འདིས་ནི་དོན་དམ་ཡོངས་ གྲུབ་ལ་ཀུན་རྫོབ་འཁོར་འདས་ཀྱིས་སྟོངས་པར་བསྟན་ཅིང་། ཡོངས་གྲུབ་དོན་དམ་གྱི་ཡེ་ ཤེས་དེ་འཁོར་འདས་ཀུན་ཁྱབ་ཡིན་ཡང་། འཁོར་འདས་སོ་སོས་གོས་པ་མེད་ལ། དེ་མེད་ པས་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པར་བསྟན་ཏོ། །འདི་ནི་གཞན་སྟོང་དབུ་མ་གསལ་བར་ བསྟན་པའི་ཚིག་གསུམ་པའོ། །དེ་ལྟར་ན། སྟོང་ཉིད་དང་། མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང་། མ་སྐྱེས་ པ་དང་། མ་འགགས་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དང་། དྲི་བྲལ་མེད་པ་དང་། བྲི་བ་མེད་པ་དང་། གང་བ་མེད་པ་སྟེ། ཟབ་མོ་མཚན་ཉིད་བརྒྱད་ཅེས་གྲགས་ལ། དེས་ན་རང་གཞིན་ཤེར་ཕྱིན་ སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ། སྟོང་ཉིད་ཡིན་པ་ནས་གང་བ་མེད་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ།

我來完整直譯這段藏文： 今入正文，垢即輪迴，以業煩惱力現起種種苦之垢輪迴亦無自性，離垢即涅槃，若由修道斷障得菩提，則修道亦非實，障無自性故，現為離障亦唯心顯現而無自性。真實佛雖真實成就，然現為得彼乃心之顯現，故唯世俗幻化。如是，煩惱與清凈所修道等，是依他起而示彼無自性故，示法性不為依他起所染，依他起以自性空。于勝義界彼于輪迴位時功德減損，涅槃位時現為斷障減損，然是輪迴者與瑜伽者心之顯現，于實相無減損，輪迴時現為過患充滿與涅槃時現為功德充滿，亦如上非真實成就。其因障本不成故，功德本為自具故，現為增減唯迷現。此示勝義圓成實空離世俗輪涅，雖圓成實勝義智遍及輪涅一切，然不為輪涅各別所染，以無彼故無轉變故示為常。此乃明示他空中觀之第三語。如是，空性、無相、無生、無滅、無垢、無離垢、無減、無滿，稱為甚深八相，故自性般若空性智，從空性乃至無滿皆是。

། གཉིས་པ་ལམ་ཤེར་ཕྱིན་སྒོམ་པའི་ཚུལ་ནི། མཁས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དྲུག་ལ་སློབ་ པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དང་པོ་ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པར་བསླབ་པ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ལྟ་བས་ ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གཟུགས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། སྟོང་པའི་གཞི་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་དོན་དམ་ པའི་སེམས་ཉིད། ཡོངས་གྲུབ་སྟོང་པ་ཉིད་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཆོས་ཅན་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ། གཟུགས་ ཀྱི་ཕུང་པོ་མེད། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་མེད། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མེད། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་མེད། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་མེད་དོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ ནས་གང་བ་མེད་པའི་བར་དུ་ཟབ་མོ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །ཤཱ་རིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་བོད་པའོ། ། 17-561 སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་ནི། མ་ཐོབ་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པའི་བར་ཐམས་ཅད་ ལ་སྦྱོར་རྒྱུ་སྟེ་ཐོག་མའི་གསལ་བྱེད་དོ། །འདི་ནི་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་གཞིར་བྱས་ནས། དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་པར་སྟོན་པ་ཡིན་པས། གཞན་སྟོང་དབུ་མ་ཆེན་པོ་ གསལ་བར་སྟོན་པའི་ཚིག་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། ། རང་སྟོང་སྨྲ་བར་གྲགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གཟུགས་མེད་ཅེས་པ་མི་ རུང་སྟེ། ཁྱད་གཞི་སྟོང་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཁྱད་ཆོས་གཟུགས་ལོགས་སུ་འགོག་ པ་ནམ་དུ་ཡང་མི་འཐད་ལ། རང་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་བློ་ངོར་གྲུབ་ཟིན་ལ་གཟུགས་སོགས་ འགོག་ན་བཀག་ཟིན་འགོག་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན། གཟུགས་མེད་པ་ ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས། མདོ་ཚིག་བསྒྱུར་ཏེ་འདོན་དགོས་སོ། ། གཉིས་པ་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བསླབ་པ་ནི། སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ། མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ མེད། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། རྣ་བ་མེད། སྣ་མེད། ལྕེ་མེད། ལུས་མེད། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མེད། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མེད། སྒྲ་མེད། དྲི་མེད། རོ་མེད། རེག་བྱ་མེད། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མེད་ དོ། ། གསུམ་པ་ཁམས་ལ་མཁས་པར་བསླབ་པ་ནི། སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ། མིག་གི་ ཁམས་མེད་པ་ནས། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བར་དུ་མེད་དོ། །མིག་གི་ཁམས་དང་། རྣ་བ། སྣ། ལྕེ། ལུས། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཏེ་དྲུག་དང་། གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཏེ་དྲུག་དང་། མིག་གི་རྣམ་ཤེས། རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས། སྣའི་རྣམ་ཤེས། ལྕེའི་རྣམ་ཤེས། ལུས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་མེད་པའོ།

我來完整直譯這段藏文： 第二、修習道般若之方法，即依學習六種所應通達之事，首先學習通達蘊：舍利子，是故於空性無色等，即于空之基如來藏勝義心性、圓成實大空性中，無諸法性暫時垢染，無色蘊，無受蘊，無想蘊，無行蘊，無識蘊。其因即所謂是故，因為從空性乃至無滿為甚深八之自性故。舍利子者乃呼語。 "于空性"之此語，應貫通至"亦無所得"之間一切，乃首句明示。此以空性智為所依，示彼中無任何世俗法，故為明示他空大中觀之第四語。 依著名自空論者，"于空性無色"等說不應理，因無所依空性故，于彼別破能依色等任時皆不應理，若於心前已成之自空空性復破色等，則成重破已破之過。依彼等，應轉經文為"無色即是空性"。 第二、學習處，于空性智彼中，無眼處，如是配合，無耳，無鼻，無舌，無身，無意處，無色處，無聲，無香，無味，無觸，無法處。 第三、學習通達界，于空性智彼中，從無眼界乃至無意界。眼界、耳、鼻、舌、身、意界等六，色聲香味觸法界等六，眼識、耳識、鼻識、舌識、身識，乃至意識界

། བཞི་པ་རྟེན་འབྲེལ་ལ་མཁས་པར་བསླབ་པ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ། མ་རིག་པ་ མེད་པ་ནས། རྒ་ཤིའི་བར་དུ་མེད་དེ། མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་མེད། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདུ་ 17-562 བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རེག་པ་ དང་། ཚོར་བ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་ མེད་ཅིང་། ལམ་བསྒོམས་པས་མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་ཟད་ཅིང་། འགོགས་པ་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་འགགས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཡན་ལག་ འགགས་པ་དང་། མིང་གཟུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་འགགས་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཡན་ལག་ འགགས་པ་དང་། རེག་པ་འགགས་པ་དང་། ཚོར་བ་འགགས་པ་དང་། སྲེད་པ་འགགས་པ་ དང་། ལེན་པ་འགགས་པ་དང་། སྲིད་པ་འགགས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་འགགས་པ་དང་། རྒ་ཤིའི་ ཡན་ལག་ཟད་ཅིང་འགགས་པའི་བར་དུ་ཡང་མེད་དོ། ། ལྔ་པ་བདེན་པ་ལ་མཁས་པར་བསླབ་པ་ནི། སྟོང་ཉིད་ཀྱི་སྟེང་ན་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ རྟེན་འབྲེལ་མ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་། སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་ཐམས་ ཅད་དང་། ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ་ཐམས་ཅད་དང་། འགོགས་བདེན་གསར་ཐོབ་རྣམས་དང་། ལམ་བདེན་རྣམས་ངོ་བོས་མེད་དོ། །དེ་ཡང་སྤང་བླང་གི་གཞི་འགོག་བདེན་ནི་སྟོང་ཉིད་ཡིན་ ལ། བླང་དོར་བྱེད་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཅར་འགོག་གོ ། དྲུག་པ་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པར་བསླབ་པ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ ཤེས་ལ། ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་ཅིང་། དེས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་མེད། དངོས་ པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སོ་སོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་ལ། རྒྱུ་མིན་ལས་ འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་མ་ཐོབ་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་གྱི་མདོ་འདི་ ལྟར་གཟུང་སྟེ། འཁོར་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། ལམ་སྒོམ་པ་པོ་ཐམས་ཅད་ལ། ཆོས་ དབྱིངས་དེ་གཟུགས་སོགས་གཞིའི་ཆོས་ཀྱི་འཁྲུལ་བ་དང་། ལམ་དང་འབྲས་བུའི་ཆོས་ཀྱི་ སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་ཞིང་། གནས་ལུགས་དེའི་རང་གཟུགས་སུ་མ་མཐོང་ལ། དེས་ན་ 17-563 གཞི་ལམ་གྱི་སྣང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐོས་བསམ་གྱི་ དུས་སུ་དེ་ལྟར་གཏན་ལ་ཕབ་ནས། སྒོམ་པས་གཟུགས་ཕུང་ནས་མ་ཐོབ་པའི་བར་གྱི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་རིག་པའི་ངོ་བོར་རང་སངས་སུ་བཏང་སྟེ། རང་བཞིན་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ མཉམ་པར་འཇོག་དགོས་པར་བསྟན་ཏོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་གསུམ་དུ་འཆད་པ་དང་འདི་གནད་གཅིག་པས། གསུམ་དུ་བཤད་པའི་ གྲུབ་དོན་ལའང་དོན་དམ་དབྱིངས་ཡང་དག་པར་གནས་པ་དེ། གློ་བུར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་སྟོངས་ པ་ཙམ་ཁོ་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

我來完整直譯這段藏文： 第四、學習通達緣起，于空性智中，從無無明乃至無老死，無無明支，如是配合，行支、識支、名色支、處支、觸支、受支、愛支、取支、有支、生支、老死支亦無，且以修道而無明支盡而無滅，如是配合，無行支滅、識支滅、名色支滅、六處支滅、觸滅、受滅、愛滅、取滅、有滅、生滅，乃至老死支盡而滅亦無。 第五、學習通達諦，如於空性上蘊界處緣起不成立一般，于空性智中一切苦諦、一切集諦、新得滅諦諸法、諸道諦皆無自性。又取捨之基滅諦即是空性，而取捨所作四諦皆滅。 第六、學習通達處非處，于空性智中，無道所攝智，亦無由彼出離，諸法因果各別狀態之獲得亦無，從非因獲得果位亦無。彼等一切之義當如是攝要：于輪迴諸有情及一切修道者，法界彼現為色等基法之迷亂及道果法之種種顯現，而未見彼實相之自相，是故基道諸顯現彼等一切雖無而現故，聞思時如是抉擇已，以修習令從色蘊乃至無得間一切法于覺性自解脫，示應等持于自性空性智慧。 以無自性三者解說與此要義一致故，於三者解說之所成義中，勝義界如實安住彼，唯是離暫時世俗故。

།དེས་ན་ཁ་ཅིག་བཤད་ཚུལ་དེ་གཉིས་འགལ་བར་སེམས་ པ་ནི། མ་གོ་བ་ཡུས་ཆེ་བའི་ཚུལ་ལོ། །དེ་ལྟར་དྲུག་ལས་ཕུང་ཁམས་སྐྱེད་མཆེད་གསུམ་ལ་ བསླབ་པས་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་ལ། རྟེན་འབྲེལ་དང་ བདེན་བཞི་ལ་བསླབས་པས་བླང་དོར་འཇུག་ལྡོག་ལ་མཁས་ཤིང་། གནས་དང་གནས་མ་ ཡིན་པ་ལ་བསླབས་པས་རྒྱུ་རྐྱེན་འབྲས་བུ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། གསུམ་པ་དེ་རྟོགས་པའི་ལམ་གྱི་ཕན་ཡོན་ནི། དེ་ལྟ་བས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སོགས་སོ། །ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་མཐའི་གསལ་བྱེད་དེ། གཟུགས་མེད་ཅེས་པ་ ཚུན་ཆད་ཐམས་ཅད་ལ་སྙེག་པར་མངོན་ལ། གཙོ་བོ་ཐོབ་པ་སྨོས་པ་ནི། གནས་ལུགས་ལ་ སྐྱེད་བྱེད་རྒྱུས་བསྐྱེད་བྱ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་དུ་རུང་བ་དང་མི་རུང་བ་གང་ཡང་མ་གྲུབ་ཅེས་པར་ གཞན་རྣམས་ཀྱང་འདུས་པར་དགོངས་སོ། །དེས་ན་འདི་ལྟར་གཟུགས་ནས་མ་ཐོབ་པའི་ བར་གང་ཡང་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ལ་མ་གྲུབ་པ་ལྟར། ཐེག་ཆེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒོམ་ དགོས་པ་དེ་ལྟ་བས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་གཞག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་ངོ་ ལ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་བྱ་བྱེད་དང་བཅས་པ་གདོད་ནས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། འཁྲུལ་ ངོར་རང་སེམས་ལ་ཤར་བའི་སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡང་། གཤིས་ལ་གདོད་ 17-564 ནས་མེད་ཅིང་། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལས་ཉོན་གྱིས་སྐྲག་ཅིང་། འཇིགས་པ་ཡང་ གཤིས་ལ་ནམ་ཡང་མེད་པས། མེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་ན། གཟུང་འཛིན་འཁྲུལ་པ་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྣང་བ་རྣམས་རིམ་པས་སྤངས་པས། མཐར་འཁྲུལ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཤིན་ ཏུ་འདས་ནས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་གི་མཐར་ཕྱིན་ ཅིང་རེག་པར་འགྱུར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་རིམ་པས་འདས་ཚུལ་ནི། མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་དང་། འཕགས་པའི་ས་བཅུའི་རིམ་པས། མཐར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་རོ། ། བཞི་པ་ལམ་དེས་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་འགྱུར་ཚུལ་ནི། དུས་གསུམ་སོགས་ཏེ། དུས་གསུམ་དུ་མངོན་པར་བཞུགས་པ་སྟེ་སྔོན་བྱུང་བ་དང་། ད་ལྟར་བཞུགས་པ་དང་། མ་ འོངས་པ་ན་འབྱོན་འགྱུར་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཟབ་མོ་མཚན་ཉིད་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་འདི་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས། མཁས་པའི་ཚུལ་དྲུག་གིས་ བསྒོམས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཟིན་པ་དང་། སངས་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་བསྟན་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཁོ་ན་ གསུངས་ཏེ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ནི་དེའི་ཤུགས་ལ་འབྱུང་བར་དགོངས་སོ།

我來完整直譯這段藏文： 因此有些人認為這兩種說法相違者，是不瞭解而大加叫囂之舉。如是六者中，由學習蘊界處三者，將通達一切法之相，由學習緣起與四諦，通達取捨趣入，由學習處非處，通達因緣果。 第三、通達彼道之利益：是故，菩薩等。以無所得故者是最後之闡明，從無色等以上一切皆可追尋，主要說得者，于實相中生因所生果能生與否皆不成立，意指其餘亦攝於此。因此如是從色至無得間一切于實際中皆不成立般，諸大乘者應當修持，是故於諸菩薩等持智慧自相中，因果事物及作用本來不成立故，于迷亂相中現於自心之二障及習氣，于實相中本來無有，輪迴苦及業惑所生怖畏，于實相中永無，現證其無時，能取所取迷亂顛倒顯現漸次斷除，最終超越一切迷亂，達至並證得般涅槃圓滿佛果之位。從顛倒漸次超越之理，由信解行地及十聖地次第，至金剛喻定。 第四、由彼道獲得果位現前之理：三世等。三世現前安住，即已出現、現在安住、未來將臨諸佛，亦依此甚深般若波羅蜜多具足八種相，以六種通達方式修持而於無上正等正覺成佛已及當成佛。彼等一切顯說唯說法無我，意指補特伽羅無我由此引申而出。

།འོན་ཀྱང་ གང་ཟག་གི་བདག་མེད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་མི་སྒོམ་པ་ལྟར་གསུངས་པ་ནི། དགག་གཞི་ ཕུང་པོ་ཡོད་པར་བྱས་ནས། དེའི་སྟེང་དུ་ང་བདག་མེད་པར་སྒོམ་པའི་གང་ཟག་གི་བདག་ མེད་སྒོམ་ཚུལ་དེ་འདྲ་མི་བྱེད་ཅེས་པའི་དོན་ཡིན་གྱི། སྤྲོས་བྲལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་གང་ཟག་ གི་བདག་མེད་ནི་རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོམ་བྱ་ཁོ་ནའོ། །གནས་ཚུལ་ལ་ང་བདག་གང་ ཡང་མ་གྲུབ་པ་ནི། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཡིན་ལ། གནས་ཚུལ་ལ་སྣང་གྲགས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་ གང་ཡང་ཡོད་མ་མྱོང་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཡིན་པས། སྔ་མ་ཕྱི་མའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་བསྒོམས་པས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་སྒོམ་པར་ཤུགས་ལ་འགྲུབ་ 17-565 བོ། ། ལྔ་པ་ཕན་ཡོན་དང་བཅས་པའི་གཟུང་སྔགས་བསྟན་པ་ནི། དེ་ལྟ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ སོགས་ཏེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དེ་ལྟ་བས་ན། རང་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་ཆ་ལ། རིག་སྔགས་བྱུང་སྟེ། ཆོས་ སྐུའི་རྒྱུ་མཐུན་པའོ། །སྔགས་དེའི་ཆེ་བ་ནི། འདོད་པའི་དོན་དང་ལས་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་ པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རིག་པ་ཆེན་པོའི་གསང་སྔགས་ཡིན་ལ། སྔགས་ཀྱི་ངོ་བོ་འཇིག་རྟེན་ ཐམས་ཅད་ལ་འདས་ཤིང་། ཐེག་པ་དམན་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པས། བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ ཤེས་ཉིད་རིག་སྔགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤར་བ་དང་། འདི་ཡིས་འདོད་པའི་ལས་གཞན་བྱེད་པ་ ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། རང་དོན་དུ་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་སྟེ། སྲིད་ཞི་གཉིས་ལ་འགྲན་ ཟླ་དང་བྲལ་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་སྔགས་སོ། །གཞན་དོན་དུ་སེམས་ཅན་ གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྔགས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསླུ་བ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རྫུན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། རང་གི་ངོ་བོ་མི་འགྱུར་ཞིང་རྟག་པས་ན་བདེན་པར་གྲུབ་ པ་སྟེ། སྔགས་འདི་ཡང་ཆོས་སྐུ་དེ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། མི་བསླུ་ཞིང་མི་རྫུན་པས་ན། བདེན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། འདི་གཞན་སྟོང་དབུ་མ་ཆེན་པོ་གསལ་ བར་སྟོན་པ་ཚིག་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ། ། ཤེར་ཕྱིན་གྱི་རིག་སྔགས་དངོས་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་བཞུགས་པ་དེ་ཡིན་ པས་ཆོས་སྐུ་དངོས་དང་བདེན་གྲུབ་དངོས་ཡིན་ཞིང་། སློབ་པ་རྣམས་དང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ ཀྱི་ངག་དང་ཡིད་ངོར་སྣང་བ་དེ་ནི། དེ་འདྲ་དངོས་མ་ཡིན་ཀྱང་། དེ་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ པས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ལ་མི་བསླུ་བའི་བདེན་པ་ནི་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་རྒྱལ་བས་གསུངས་ པའི་རིག་སྔགས་འདི་ལྟ་བུ་དག་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ལམ་མ་ཞུགས་ཀྱི་བློ་ལ་ཤར་བ་ཚུན་ཆད་ཀྱང་། 17-566 ཡོངས་གྲུབ་ཏུ་གཏོགས་ཤིང་ཟག་མེད་ཡིན་པར་གསུངས་སོ།

我來完整直譯這段藏文： 然而所說菩薩不修人無我者，是指在承認蘊作為所遮基礎之上，于其上修持我無我之如是人無我修法不為之義，而離戲相之人無我則諸王子唯應修持。實相中我我任何不成立是人無我，實相中顯現所聞諸所知皆未曾有是法無我，前者攝於後者中故，修持法無我則修持人無我由引申而成立。 第五、示具利益之持咒：是故般若等。現前圓滿成佛是故，于自性般若波羅蜜多現證智慧之顯相中，明咒出現，是法身之同類因。此咒之殊勝者，以成辦所欲義及一切事業故，是大明密咒，咒之本體超越一切世間，鎮伏小乘故，無上智慧自顯為明咒之相，此能作其他所欲事業更何須言。為自利無等及等，即獲得離輪涅二無對之佛果之咒。為他利則是息滅一切有情苦之咒。以法身無欺故非虛妄，自性不變而常故成立為諦實，此咒亦與彼法身體性一故，以不欺不妄故，應知為諦實，此為顯明他空大中觀之五句義。 般若之明咒本身者，是住于佛心相續故是法身本身及諦實本身，于諸學者及諸異生語意相中顯現者，雖非如是本身，然為獲得彼之因故，于獲果不欺之諦實則是。然由佛所說如是明咒，乃至於未入道異生心中顯現者，亦說屬於圓成實及無漏。

། ཕན་ཡོན་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྔགས་འཕགས་པ་འཇིག་ རྟེན་དབང་པོས་སྨྲས་ཤིང་བཤད་པ་ནི། ཏདྱ་ཐཱ། ཞེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ག་ཏེ་ནི་གཤེགས་ ཤིང་རྟོགས་པ། ལན་གཉིས་འབྱུང་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་རྟོགས་པ་དང་། དོན་དམ་རྟོགས་པའོ། །པ་ ར་ནི་མཆོག་སྟེ་གནས་ལུགས། ག་ཏེ་རྟོགས་པ། ཡང་པ་ར་མཆོག སམ་ནི་ཡང་དག་པ། ག་ ཏེ་རྟོགས་པ། བོ་དྷི་ནི་བྱང་ཆུབ་སྟེ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས། བྱང་ཆུབ་སྟེ་ཆོས་དབྱིངས་དང་རོ་ཅིག་པར་གྱུར་པ་ཞེས་པའོ། །སྭཱཧཱ་ནི་ གཞི་ཚུགས་ཤིག་པ་སྟེ། སྔགས་ཀྱི་མཐའ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། ། དྲུག་པ་དོན་བསྡུའི་ཚུལ་དུ་ཤེར་ཕྱིན་ལ་སློབ་པར་གདམས་པ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སོགས་ཏེ། ཤཱ་རིའི་བུ་ཞེས་བོས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མཁས་ཚུལ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་མཚན་ཉིད་བརྒྱད་ལྡན་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། ། ༈ མཐུན་འགྱུར་གྱི་སྒོ་ནས་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བ། གཉིས་པ་མཐུན་འགྱུར་གྱི་སྒོ་ནས་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བ་ནི། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ སོགས་ཏེ། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་རྗེས་དེ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཟབ་མོ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་བཞེངས་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ལ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱིན་ནས། ཅེས་ མདོར་བསྟན་ལ། ཇི་སྐད་དུ། ངོ་མཚར་བ་དང་རྩོད་པ་དང་། །ཁྲོ་དང་ཞུམ་དང་ངེས་བཟུང་ དང་། །དགའ་དང་དད་པ་དག་ལས་ནི། །ཚིག་གཅིག་ལན་གཉིས་འབྱུང་བ་ཡིན། །ཞེས་པ་ ལྟར། རབ་ཏུ་དགྱེས་པས་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་སྤྱན་རས་གཟིགས་ལ་བོས་ ནས། ཁྱོད་ཀྱི་བཤད་པ་དེ་ནི་མ་ནོར་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་ཡིན་ཏེ་དེའི་ 17-567 རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཇི་ལྟར་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་ སོགས་པ་དེར་འདུས་ཀྱི་འཁོར་ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་ མོ་ལ་མཁས་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་ཚུལ་དེ་ལྟར་སྤྱད་པར་བྱ་དགོངས་ཏེ། སྤྱན་ རས་གཟིགས་ཀྱིས་བཤད་པ་འདི་དང་། འཁོར་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དང་མཐུན་པར་བསྒྲུབ་ པ་འདི་ལ། ད་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་བདག་གིས་ཡི་རང་མཛད་པར་མ་ཟད། ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་མཛད་ དོ། །ཞེས་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་སེང་གེས་དཔལ་གྱི་མགུར་ལས་གསུངས་སོ།

我來完整直譯這段藏文： 具彼利益之般若波羅蜜多咒由聖世間自在說及解釋者：དྱ་ཐཱ（藏文）तद्यथा（梵文天城體）tadyathā（梵文羅馬擬音）是即（漢語字面意思）。嘎諦是去及證悟，出現兩次者是證悟世俗及證悟勝義。巴惹是殊勝即實相。嘎諦證悟，又巴惹殊勝，桑是真實，嘎諦證悟，菩提是菩提即無倒證悟二諦實相之智慧，菩提即與法界融為一體之義。娑訶是安住之義，即成就咒語之終。 第六、以攝義方式勸學般若：舍利子菩薩等。呼喚舍利子后，諸菩薩摩訶薩應以如是六種善巧等門，修學具足八相甚深般若波羅蜜多。 隨順門中遣除疑惑 第二、以隨順門遣除疑惑者：爾時世尊等。如是宣說之後爾時，示現世尊從甚深現前三昧中起之相，對菩薩摩訶薩聖觀自在賜予善哉之語后，如是略示。如雲："稀有及諍論，忿怒怯定執，歡喜與信故，一語現兩遍。"如是極為歡喜而呼喚觀自在言善哉善哉善男子，汝之所說乃無錯即如是。彼即如是，以彼因緣，如觀自在汝所示，舍利子等會眾汝等亦應如是以六種善巧等門而行如是甚深般若波羅蜜多之行持方式。今不僅我釋迦牟尼佛隨喜於此觀自在所說及余眷屬隨順修行，十方一切如來亦皆隨喜。此乃師釋迦獅子從吉祥語中所說。

། ༄། །ཡི་རང་མངོན་པར་བསྟོད་པ། རྩ་བའི་གསུམ་པ་ཡི་རང་མངོན་པར་བསྟོད་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་ སོགས་ཏེ། འཁོར་རྣམས་སྔར་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་འདི་ལས་ལྷག་པའི་ཤེར་ ཕྱིན་གྱི་དོན་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་དམ་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་པ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ ཞལ་སྔ་ནས་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་བསྟན་ཀྱང་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་དོན་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་ ཡིན་ཏེ་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། དྲི་བ་བྱེད་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་། ལན་ ལྡོན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ ཕྱུག་དང་། ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་སྟེ། ཡུལ་ཐ་དད་པ་དང་། རིགས་ཐ་ དད་པ་དང་། འགྲོ་བ་ཐ་དད་པ་དང་། གཟུགས་ཐ་དད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཐ་དད་པ་དང་། སྐད་རིགས་ཐ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་འཁོར་དེ་དག་ཡི་རང་ཞེས་པའོ། ། ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་འཁོར་དེའི་གཙོ་བོ་དང་། ཕལ་བའི་ཁྱད་པར་སྨོས་ན། ནམ་མཁའ་ ལ་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དང་། ས་སྟེང་ན་སྤྱོད་པའི་མི་དང་། ས་འོག་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་མ་ཡིན་དང་། གནས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་དྲི་ཟ་སྟེ། གཙོ་ཆེ་བ་བཞི་པོ་དེ་དག་སྨོས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཕལ་ པའི་འཁོར་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་དགའ་ཞིང་མགུ་ལ་ཡི་རང་སྟེ། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས་ 17-568 བཤད་པ་དང་མཐུན་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་དེ་ལ། ཡིད་རྟོན་ཅིང་མངོན་ པར་བསྟོད་དེ། ཆེད་ཆེར་འཛིན་པ་དང་ངེས་བཟུང་དུ་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ མཐུན་འགྱུར་དེ་བཞིན་མ་གསུངས་ན་ནི། འཁོར་རྣམས་ཀྱང་ཡིད་མ་ཆེས་པས་དགའ་ཞིང་ ཚིམ་པར་མི་འགྱུར་ལ། གདུལ་བྱ་གཞན་སྣང་དང་བསྟུན་ནས་ཤཱ་རིའི་བུ་ཡང་བདག་གི་དྲི་བ་ སྐབས་སུ་མ་བབ་བམ་སྙམ་པ་དང་། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱང་བདག་གིས་ལན་ལེགས་པར་ མ་སྟོན་པ་ཡང་སྲིད་སྙམ་དུ་ཞུམ་ཞིང་དོགས་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ན། སྟོན་པས་ལེགས་ སོའི་མཐུན་འགྱུར་བཀའ་སྩལ་པས། ཤཱ་རིའི་བུ་ཡང་། རང་ཉིད་ཀྱི་དྲི་བ་ལེགས་པས་དགའ་ བ་དང་། འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱང་རང་གི་དྲི་ལན་ལེགས་པོ་བྱུང་བར་ཤེས་ཏེ་ མཆོག་ཏུ་དགྱེས་པ་དང་། འཁོར་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཡིད་ཆེས་ཤིང་ཐེ་ཚོམ་ཆོད་པས། མགུ་ ཞིང་ཚིམ་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་འདིར་མདོ་སྡེ་ཟབ་མོ་འདི་ནི་འཁོར་ལོ་བར་པའི་མདོར་ གཏོགས་པ་ཡིན་ན། གཞན་སྟོང་གི་དབུ་མ་སྟོན་པར་མི་རིགས་སོ། །ཞེས་དང་། དེ་སྟོན་ན་ བར་མཐའ་གཉིས་ལ་ཟབ་མི་ཟབ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སྨྲ་བ་བྱེད་པ་དག་བྱུང་ན་འདི་ སྐད་ཅེས་བརྗོད་དེ། འཁོར་ལོ་གསུམ་ཅར་གྱི་དགོངས་པ་ཡང་གཞན་སྟོང་གི་དབུ་མ་ཡིན་ ཅིང་། དང་པོ་དང་བར་བ་ནས་ཀྱང་སྒྲས་ཟིན་ལ་གསལ་བར་སྟོན་པའི་ཚིག་ཅི་རིགས་པ་ནི་ ཡོད་དོ།

我來完整直譯這段藏文： 隨喜讚歎 根本第三隨喜讚歎者：世尊如是說等。眷屬等思疑于觀自在所示此外是否另有更勝般若義，世尊親口宣說十方諸佛所示亦是般若之義即如是而無他，提問者舍利子與答者菩薩摩訶薩聖觀自在，及具一切者即具足一切，具足地域差別、種姓差別、眾生差別、形色差別、受用差別、語言種類差別等一切之眷屬隨喜。 若言具足一切眷屬之尊卑差別，則有行於虛空之天、行於地上之人、行於地下之非天、行於三處之乾闥婆，說此四大主要者及無量世間尋常眷屬歡喜欣悅隨喜，于觀自在所說相順世尊所說，心生信賴而讚歎，殷重執持而決定。 若如來未作如是隨順宣說，則諸眷屬亦不生信故不生歡喜滿足，適應所化他相時舍利子亦想我提問或非其時，觀自在亦可能想我未能善說答案而生怯懼疑慮。然由師宣說善哉隨順，故舍利子亦因自己提問善妙而歡喜，聖觀自在亦知自己答問善妙而極為歡悅，其餘眷屬亦生信解斷除疑惑，獲得歡喜滿足。 複次此處若有言此甚深經典雖屬第二轉法輪經，不應示說他空中觀，若作是說則中后二轉無深淺差別。對此當作如是答：三轉法輪皆是他空中觀之密意，初轉與中轉亦有文句明顯示說。

།དོན་དམ་རྣམ་པར་ངེས་པའི་འཁོར་ལོ་ལས་ནི། འཁོར་ལོ་དང་བར་གཉིས་ཀ་ལས་ ཆེས་གསལ་ཞིང་རྒྱས་པ་མ་སྦས་ཤིང་མངོན་དུ་ཕྱུང་བའམ། འབྱམས་ཀླས་པར་གསུངས་པ་ དང་། འཁོར་ལོ་གསུམ་ལ་མཆོག་དམན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡང་འབྱུང་ཞིང་། དགོངས་པ་གཅིག་པ་ ཡང་ཡིན་པས་སྐྱོན་དེ་གཉིས་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་མདོ་འདིའི་དངོས་བསྟན་ལ། གཞན་སྟོང་ ཐུན་མོང་པ་ནི་གསལ་བར་སྟོན་ཞིང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་ དོན། རྟག་བརྟན་གཡུང་དྲུང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་དེ་སྦས་དོན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་འཆད་པ་ཡིན་ 17-569 ནོ། །ཤེར་ཕྱིན་སྙིང་པོའི་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་འདི་ཡང་། རྒྱལ་ཁམས་པ་ཏཱ་ར་ནཱ་ ཐས་སྨྲས་པའོ།

我來完整直譯這段藏文： 勝義決定轉法輪中，較初轉與中轉二者更為明顯廣大，無隱而顯現或廣泛宣說，三轉法輪雖有勝劣差別，然亦是一密意，故無此二過。因此，此經直接顯示普通他空，而殊勝他空如來藏義，常堅永恒具一切相則以隱義方式解說。 此《般若心經》文句稀有註解，乃由國土者達喇那他所說。

། །།གཅིག་ཞུས། དགེ་ལེགས་འཕེལ། གསལ་བཤད། ཐེངས་དང་པོའི་པར་བསྐྲུན་སྐབས་འཛམ་ཐང་པར་མ་ལ་གཏུག་པ་དེ། ད་ལན་ཡང་ཐེངས་གཉིས་པར་ གོང་གི་དཔེ་དང་བསྡུར་ཏེ་ཐུབ་གསུང་གཉིས་ཀྱིས་གཅིག་ཞུས།

我來完整直譯這段藏文： 校對完畢。善增。 說明：初次印刷時對照藏塘印本，今次第二次也與上述版本對照，由尊言二者共同校對。