taranatha0201_灌頂略論釋·闡明甚深義理之日

多羅那他大師教言集JT80དབང་མདོར་བསྟན་གྱི་འགྲེལ་པ་ཟབ་མོའི་དོན་མཐའ་དག་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཉི་མ་བཞུགས། 2-5 ༄༅། །དབང་མདོར་བསྟན་གྱི་འགྲེལ་པ་ཟབ་མོའི་དོན་མཐའ་དག་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཉི་མ་བཞུགས། ༄། །མཚན་གྱི་དོན། ༄༅། །དབང་མདོར་བསྟན་གྱི་འགྲེལ་པ་ཟབ་མོའི་དོན་མཐའ་དག་ གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཉི་མ་བཞུགས། ། ༄༅། །ན་མོ་གུ་རུ་བྷྱཿ བུདྡྷ་བོ་དྷི་སཏྭེ་བྷྱཿ ངེས་དོན་མཐར་ཐུག་སྙིང་པོའི་རྒྱུད། དབང་ མདོར་བསྟན་པའི་འགྲེལ་པ་ཟབ་མོའི་དོན་མཐའ་དག་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཉི་མ་ཞེས་བྱ་བ། བླ་མ་དང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །རྣམ་དག་རང་བཞིན་སྐུ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ དངོས། །བླ་མའི་ཞབས་ལ་དངོས་པོ་ཀུན་གྱིས་འདུད། །རྣམ་ཀུན་དྲི་བྲལ་སྟོང་པའི་ཡུམ་གྱིས་ འཁྱུད། །ཟུང་འཇུག་བདེ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་རྒྱལ། །དང་པོའི་སངས་རྒྱས་འགྱུར་མེད་ ཡེ་ཤེས་སྐུ། །མཐའ་ཡས་ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་དེ་ཉིད་དེ། །གང་གིས་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ རྡོ་རྗེའི་ཚིག །གཞུང་འདི་ལ་ཡང་གུས་པས་བཏུད་ནས་ནི། །ཤིན་ཏུ་རྙེད་དཀའི་ཆོས་འདི་ལ། ། རང་གི་བློ་དང་རྗེས་མཐུན་པར། །རྣམ་པར་དབྱེ་ལ་དེར་ཞུགས་ཏེ། །གེགས་མེད་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པར་ཤོག །རྣམ་བཤད་འགའ་ཞིག་ཚིག་གི་དོན་ལ་འཁྲུལ། །ཁ་ཅིག་མན་ངག་དང་བྲལ་ རྟོག་གེས་བསླད། །ངེས་མེད་མུ་ཅོར་ལྷུར་ལེན་གཞན་ན་སྟེ། །ཕལ་ཆེར་གླེགས་བམ་མཐོང་ བས་ཁེངས་པ་ཙམ། །དེ་སླད་རྡོ་རྗེའི་ལམ་དོན་གཉེར་བ་ལ། །རྨད་བྱུང་ཟུང་འཇུག་འགྱུར་བ་ མེད་པའི་གཏམ། །དུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་སྒྲ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོའི་བཅུད། །འཆི་མེད་དགའ་སྟོན་ འགྱེད་ལ་སྤྲོ་བ་སྐྱེས། །འདིར་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བགྲོད་པ་གཅིག་ པུ་པ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པར་རྟོགས་ཤིང་། དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ ནི། བདེན་པ་གཉིས་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ཉིད་གང་ལས་རབ་ཏུ་གསལ་བར་སྟོན་པ། དཔལ་དུས་ 2-6 ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྩ་བའི་རྒྱུད་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་པའི་མདོར་བསྟན་ གྱི་སྐབས་ལས་བརྩམས་ནས། ཁྱབ་བདག་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་ཤིང་གསལ་ལ་གཞི་དང་འབྲས་བུའི་གནས་ཚུལ་དང་བཅས་པ་སྟོན་པ། རྒྱུད་རྒྱལ་རྒྱ་ མཚོ་ལྟ་བུའི་ཟབ་དོན་ངེས་གསང་གཅེས་པ་མཐའ་དག་མ་ཚང་བ་མེད་པར་བསྡུས་པ་དུམ་བུ་ བཀོལ་པའི་རྒྱུད་དབང་མདོར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འཆད་པར་བྱེད་པ་ལ། དང་པོར་མཚན་གྱི་དོན་ནི། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། སེ་ཀ་ནི་དབང་། ཨུཏ་དེ་ཤ་མདོར་བསྟན་ པ། དེ་ཉིད་མཚམས་སྦྱར་བས་སེ་ཀོཏ་དེ་ཤའོ།

我來為您翻譯這段藏文： 《灌頂略說釋·能顯一切甚深義之日》 題名的含義： 頂禮上師！頂禮佛菩薩！ 此為究竟了義心要續《灌頂略說釋·能顯一切甚深義之日》。 頂禮上師和諸佛！ 清凈自性四身之本體， 以諸事物頂禮上師足， 離諸垢染空性佛母抱， 雙運大樂金剛薩埵勝。 本初佛陀不變智慧身， 無邊諸法一切真實性， 能夠明顯開示金剛語， 對此論典亦當恭敬禮。 如此難得殊勝妙法中， 隨順自心智慧而分別， 入于其中修習此法已， 愿得無礙圓滿諸功德。 有些講解誤解文字義， 或失口訣以尋思污染， 不定雜說他處徒勞力， 大多僅因見經生驕慢。 因此為求金剛道者說， 稀有雙運無有變遷語， 三世佛陀海潮音精要， 欲開不死饗宴生歡喜。 此處，三世一切諸佛唯一趣入之道，聖者們所確實證悟，賢者們所應當獲得者，即是二諦雙運為相，空性與大悲無二智慧。從此能清晰顯示，吉祥時輪根本續初佛十二萬頌略說品開始，遍主大金剛持道次第圓滿明晰，並具基果情況開示，如海續王甚深義密要無餘攝集之分別續《灌頂略說》此論釋解： 首先題名含義：梵語中，Seka為灌頂，Uddeśa為略說，連線后即為Sekoddeśa。

།དེ་ལ་གཞུང་འདི་ཇི་ལྟར་ན་དབང་བསྐུར་བ་ མདོར་བསྟན་པར་འགྱུར་སྙམ་ན། །དབང་བཅུ་གཅིག་པོ་རྣམས་ཀྱི་དག་བྱ་དག་བྱེད་གནད་ ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱང་གསལ་བར་བསྟན་ལ། གཙོ་བོར་དབང་དོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ ཞིབ་མོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཆུ་དང་ཅོད་པན་ལ་སོགས་པ་རྫས་དང་ༀ་ཨ་ཨི་རྀ་ཨུ་ ལྀ་ཞེས་སོགས་སྔགས་དང་། ཡུམ་ལྔ་རིགས་ལྔའི་ལྷའི་རྣམ་པ་བསྐྱེད་པ་སོགས་བསམ་གཏན་ གྱི་ཁྱད་པར་གང་ཡིན་པས་སློབ་མ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི། འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ པའི་དབང་གི་ཆོ་ག་ཡིན་ལ། སློབ་མའི་རྒྱུད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཁྱད་པར་ལས། རང་ རྒྱུད་ཀྱི་དྲི་མའི་རྣམ་གྲངས་མང་པོ་ཉམས་སྨད་ཅིང་། དགེ་བའི་ས་བོན་ཁྱད་པར་ཅན་མང་ པོ་གསོས་ཐེབས་པས། ལམ་སྒོམ་པ་ལ་ནུས་པ་མཐུ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ནི་རྒྱུད་འགྱུར་བའི་ཁྱད་ པར་ཏེ་དབང་དངོས་སོ། །ཆོ་ག་དེས་དེ་བྱས་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པའམ་དམ་ཚིག་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་ སྟེ། ཆོ་གས་སེམས་རྒྱུད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དགེ་བའི་ས་བོན་གསོས་བཏབ་པའི་ཆ་དེ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ སྡོམ་པ་དང་དམ་ཚིག་ཡིན་ནོ། །ཆོ་ག་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། གཞན་ལས་ནི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ལྷའི་མཆོག་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པའི་ཆོ་ག་ལས་ ནི། ལས་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་འགྲུབ་པའི་བྱིན་རླབས་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། དེ་ 2-7 ཉིད་ཀྱི་དབང་དང་དམ་ཚིག་ཙམ་ཡོད་སྲིད་ཀྱང་། སྔགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་ནི་མེད་དེ། ཆོ་ ག་ལས་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་ནི་ཆོས་འདི་པ་ཁོ་ནའི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོ་ག་བརྫུན་པ་ ལས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ལྟ་ཞོག་གི་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་བྱིན་རླབས་ཀྱང་ འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཞན་དུ་ན་འཚོ་བའི་དོན་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པ་དོན་དམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཡན་ལག་དྲུག་ལ་སོགས་པའི་མན་ངག་གི་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་ ནི་ཆོ་ག་ཡིན་ལ། དེ་འདྲས་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། དབང་དང་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་དེ་ཐོབ་པ་ནི་དབང་བསྐུར་བའོ། །ཡང་དབང་བཅུ་གཅིག་པོ་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པས་རྒྱུད་ འགྱུར་བ་ཐོབ་པའི་དགེ་བའི་ས་བོན་འཕེལ་ཞིང་གསོས་ཐེབས་ཞེས་པའི་དགེ་བ་ནི། གཙོ་ བོར་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དགེ་བ་དེ་ཡིན་ལ། དེར་མ་ཟད། ལམ་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ འཕྲལ་དུ་སྐྱེ་བའི་ནུས་པ་ཡང་གསོས་ཐེབས་པས་རྒྱས་འགྱུར་གྱི་རིགས་སྐྱེས་པའང་ཡིན་ པས། བྱིས་པ་འཇུག་པའི་དབང་བདུན་གྱི་དབང་དོན་བསྐྱེད་རིམ་དང་། དབང་གོང་མ་བཞིའི་ དབང་དོན་རྫོགས་རིམ་དུ་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སྐབས་འདིར་མདོར་བསྟན་རྒྱུའི་དབང་ ནི་དབང་ཆོག་ཁོ་ན་མ་ཡིན་གྱི་གཙོ་བོར་དབང་དོན་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

若問此論為何成為灌頂略說？此論明顯開示十一灌頂的所凈能凈諸要點，主要詳細闡述灌頂義之智慧。 其中，以水、寶冠等物品，以及"嗡阿伊日烏利"（ༀ་ཨ་ཨི་རྀ་ཨུ་ལྀ，ॐ अ इ ऋ उ ऌ，oṃ a i ṛ u ḷ，嗡阿伊日烏利）等咒語，以及五佛母五部尊等本尊相的觀修等三摩地差別來加持弟子，這是世俗灌頂儀軌。由加持弟子相續的殊勝，使自相續眾多垢染衰減，殊勝善根得以增長，于修道獲得大力，此為相續轉變之殊勝，即實際灌頂。 由此儀軌所作，稱為獲得灌頂或得三昧耶。儀軌令心相續功德善根增長之分即是密乘戒律與三昧耶。儀軌唯是如來所說，從他處不能得戒。從殊勝天尊所作儀軌中，雖可能有事業與世間成就的加持相隨，以及彼之灌頂與三昧耶，但不得密乘戒律，因為從儀軌得戒唯是此法之特性。從虛假儀軌不但不得出世間成就，連世間成就的加持也不會相隨，否則僅成謀生之計。 就出世間勝義灌頂而言，六支等口訣修持方式是儀軌，由此所修之智慧即是灌頂、三昧耶與戒律，由此獲得即是灌頂。 又，由十一灌頂次第所得相續轉變之善根增長，此善根主要是心性之善，不僅如此，二次第道智慧當下生起之力量也得增長而成就種性，故立幼童入門七灌頂之灌頂義為生起次第，上四灌頂之灌頂義為圓滿次第。 因此，此處所略說之灌頂不僅是灌頂儀軌，主要是略說

།དེའི་ཕྱིར་འདི་ ནི་དབང་དོན་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབང་མདོར་བསྟན་ཞེས་བཏགས་གྱི། ལེའུ་ལྔའི་མདོར་ བསྟན་སོ་སོ་ལས། དབང་ལེའི་མདོར་བསྟན་ཁོ་ནར་འཆད་པ་དོན་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་འཇིག་རྟེན་ ཁམས་དང་བསྐྱེད་རིམ་གྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་བོར་བའི་ལྷག་མ། ནང་དང་དབང་ དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་དང་ཡེ་ཤེས་ས་ལམ་དང་འབྲས་བུར་བཅས་པ་རྣམས་ མདོར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གསལ་བར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འགྱུར་གྱི་ཕྱག་ནི་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ སེམས་དཔའ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་པའོ། ། ༄། །གཞུང་དངོས། གཞུང་དངོས་ལ། ཟླ་བ་བཟང་པོས་དྲི་བ་ཞུས་པ་དང་། སྟོན་པས་བཤད་པར་ཞལ་གྱིས་ 2-8 བཞེས་པ་དང་། བཤད་བྱའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། ༈ ཟླ་བ་བཟང་པོས་དྲི་བ་ཞུས་པ། དང་པོ་ནི། ཟླ་བ་བཟང་པོས་གསོལ་ བ། སྟོན་པ་དབང་བསྐུར་རྣམ་བདུན་དང་། །རྣམ་གསུམ་དེ་བཞིན་བླ་ན་མེད། །འཇིག་རྟེན་ འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཕྱིར། །མདོར་བསྡུས་པ་ཡིས་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྟོན་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་སེང་གེ་ལ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའི་སྤྲུལ་པ་རྒྱལ་ པོ་ཟླ་བ་བཟང་པོས་གསོལ་ཞིང་ཞུས་པར་གྱུར་པ་ནི། ཀྱཻ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོན་པ་ཞེས་ བོས་ནས། བྱིས་པ་འཇུག་པའི་དབང་བསྐུར་བ་རྣམ་པ་བདུན་དང་། བུམ་པ་གསང་བ་ཤེས་ རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་དབང་གོང་མ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བླ་ ན་མེད་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་བཞི་པའི་དབང་བསྐུར་བ་སྟེ། དབང་བཅུ་གཅིག་པོ་འདི་ རྣམས་ཀྱི་དབང་དོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་ལ་གསུངས་ཤིག་ཅེས་པ་སྤྱིར་གསོལ་ བ་འདེབས་པ་ཡིན་ལ། ཉུང་ངུ་ལ་མོས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་དོན་དུ། ཚིག་ བཟུང་སླ་ཞིང་དོན་རྟོགས་སླ་བའི་ཕྱིར་མདོར་བསྡུས་པས་གསུངས་ཤིག་ཅེས་པ་དང་། དགོས་ པ་གང་གི་ཕྱིར་ཞུ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྟེ། གྲུབ་པ་བརྒྱད་ ལ་སོགས་པ་ནས་འོག་མིན་གྱི་སྲིད་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་དངོས་གྲུབ་ནི། དངོས་གྲུབ་ འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ དངོས་གྲུབ་སྟེ། སྐབས་འདིའི་རྒྱ་སྐད་དུ། ལོ་ཀི་ཀོ་ཏ་ཏ་ར་སིདྡྷྱ་ར་ཐཾ་ཞེས་འབྱུང་བས། འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ན་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པར། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འདས་པ་ཞེས་པའི་དོན་དུ་ སྣང་ཞིང་། འགྲེལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་དོ།

我來為您完整翻譯這段藏文： 因此，此是從顯示灌頂義的門中而得名為灌頂略說，而非僅是從五品之略說各別中解說灌頂品略說，因為捨棄外世界與生起次第部分之餘，以略說方式明顯宣說內、灌頂、圓滿次第之修法及智慧地道與果。譯禮為"頂禮吉祥金剛薩埵"。 正文 正文分為：月賢請問、佛陀允許宣說、廣說所說義。 月賢請問 初者，月賢啟白： "導師七種灌頂及， 三種以及無上頂， 為得出世間成就， 請為我作略宣說。" 于導師正等覺釋迦獅子，金剛手化身月賢王啟白請問道："啊，一切有情導師"，幼童入門七種灌頂，寶瓶、秘密、般若智慧灌頂等世間上三灌頂，如是無上出世間第四灌頂，請為我宣說此十一灌頂之灌頂義智慧。此為總的祈請。為攝受樂於簡略之機，為易持文句易解其義故請略說。為何目的而請問？為出世間成就故。從八成就乃至色究竟有頂之間的成就是世間成就，大手印殊勝成就是出世間成就。此處梵語為"洛吉克達熱悉地阿塔"（ལོ་ཀི་ཀོ་ཏ་ཏ་ར་སིདྡྷྱ་ར་ཐཾ，लोकिकोत्तरसिद्ध्यर्थम्，lokikottarasiddhyartham，為世出世成就），顯為非唯說出世間，而是世間與出世間之義，諸註釋也如是說。

།དེས་ན་འཇིག་རྟེན་དང་འདིས་ དངོས་གྲུབ་ཕྱིར། །ཞེས་བསྒྱུར་ན་ལེགས་ལ། འཇིག་རྟེན་འཇིག་རྟེན་འདས་གྲུབ་ཕྱིར། །ཞེས་ འབྲོ་འགྱུར་ལས་འབྱུང་བ། རྒྱ་སྐད་ལ་དང་གི་སྐད་དོད་དང་། འཇིག་རྟེན་ཞེས་པ་ལན་གཉིས་ མེད་ཀྱང་དོན་འགྱུར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་མི་འགལ་ཏེ། རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ནི་དོན་ལ་རྟོན་པ་ 2-9 ཡིན་པས་དོན་འཁྲུལ་སོ་མེད་ཅིང་གོ་བདེ་བ་ཉིད་གནད་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་གཞུང་འདིའི་ དགོས་འབྲེལ་གྱི་ངག་དངོས་མིན་ཀྱང་། དགོས་སོགས་ཆོས་བཞི་སྟོན་པར་འཆད་པ་ཁོག་ དོན་ནམ་འཕྲོས་དོན་གྱི་ཚུལ་དུ་བྱས་ན་ལེགས་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་ བའི་ཡེ་ཤེས་དོན་དམ་པའི་དབང་བཞི་པ་ནི་བརྗོད་བྱའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཅིང་། དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་པའི་ཐབས་རྣམས་ཀྱང་བརྗོད་བྱའོ། །གཞུང་ཚིག་ཤོ་ལོ་ཀ་བརྒྱ་དང་བདུན་ཅུ་རྩ་བཞིའི་ བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་འདི་ནི་བརྗོད་བྱེད་དོ། །གཞུང་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་དོན་སྒྲུབ་ཐབས་ དེ་ཉིད་གསལ་བར་རྟོགས་ཤིང་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་དགོས་པའོ། །དེ་ལས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་ པོའི་དངོས་གྲུབ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པ་ནི། དགོས་པའི་ཡང་དགོས་པའོ། །དབང་བཞི་པའི་ ཡེ་ཤེས་སྒྲུབ་ཐབས་དང་བཅས་པ་དང་གཞུང་འདི་ཉིད། བརྗོད་བྱ་བརྗོད་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ ཅན་དུ་གནས་ཤིང་། གཞུང་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་དོན་མ་ནོར་བར་གོ་བ་དང་དེ་ལྟར་ ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གོ་བ་བཞིན་དུ་ཉམས་སུ་བསྟར་བས། མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པ་ རྣམས། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་སྔ་མ་སྔ་མ་ལ་བལྟོས་པའི་ཚུལ་གྱི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཕྱི་མ་རྣམས་སྔ་མ་ ལ་འབྲེལ་བ་ནི་འབྲེལ་བའོ། །དཔེར་ན་ས་འོག་ན་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་ཡོད་པར་གྱུར་ལ། དེ་ ཡོད་པས་རྣོ་མཐོང་མཁན་པོས་ཕྱོགས་འདི་ན་གཏེར་གྱི་ཁྱད་པར་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་དག་ ཡོད་དོ། །ཞེས་པའི་ངག་གི་བརྗོད་པ་དེ་འབྱུང་ལ་བརྗོད་པ་དེ་ལས་གཏེར་དོན་གཉེར་འགའ་ ཞིག་ལ། ཕྱོགས་དེར་གཏེར་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་ངེས་པའི་བློ་སྐྱེ། བློ་དེ་སྐྱེས་པས་བརྐོ་སྤྱད་ལ་ སོགས་པའི་བྱ་བས་གཏེར་ལག་ཏུ་འོང་བར་འགྱུར་ལ། སྔ་མ་སྔ་མ་མ་བྱུང་བར་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་མི་ འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །སྐབས་འདིར་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པ་དགོས་པར་འཆད་པ་ ནི། དཔལ་དྲི་མེད་འོད་ལ་བརྟེན་པར་སྣང་ཡང་། དེ་དང་མི་འདྲ་སྟེ། བསྡུས་པའི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་ ལས་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་སྒྲུབ་ཐབས་ཡན་ལག་དང་བཅས་པ་རྒྱས་པར་གསུང་ 2-10 ཅིང་། གཞུང་འདིར་དེ་ལྟར་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，譯為"為世間及此成就故"為佳。而在卓譯中出現"為世間出世間成就故"，雖然梵語中沒有"和"的對應詞，也沒有兩次"世間"，但若從意譯角度看並不相違，因為佛陀教法是依義而不依語，無誤解之處且易於理解是最重要的。雖然這不是此論直接的需要關聯語，但若作為講解四法（需要等）的綱要或引申義來說明則為妥當。 此處最勝不變智慧勝義第四灌頂是所詮之主，成辦彼等之諸方便也是所詮。由一百七十四頌所成之此續是能詮。依此論而明瞭灌頂義之修法且易於領悟是需要。由此獲得大手印成就即佛果是勝義需要。第四灌頂智慧及其修法與此論，安住于所詮能詮之關係中，依此論而無誤瞭解灌頂義並如是無倒行持，獲得殊勝成就等，以後后觀待前前之方式而生起故，後者關係於前者即是關聯。 譬如地下有珍寶藏，因有此藏，具天眼阿阇黎說："此處有如是如是珍寶"，由此言說，某些求寶者生起此處定有殊勝寶藏的認知，由生此認知而以掘鑿等作業獲得珍寶，如是若無前前則後後不生。此處解說獲得世間成就為需要，雖似依據吉祥無垢光，但與彼不同，因為在《攝續大論》中廣說世間成就修法及支分，而此論中未如是宣說故。

།ཚིག་བཅད་དང་པོའི་སྐབས་འདིར་ ཉེ་བར་མཁོ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་ནི་ཐུན་མོང་གི་དངོས་གྲུབ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ རི་ལུ་མིག་སྨན་ལ་སོགས་པ་དངོས་གྲུབ་ཆུང་ངུ་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷའི་ལུས་སུ་ འགྱུར་བའི་རིག་འཛིན་ནི་འབྲིང་པོ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལུས་སུ་འགྱུར་བའི་རིག་ འཛིན་ནི་ཆེན་པོའོ། །དེ་དག་གི་ནང་ཚན་འདོད་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་ལ་རིགས་དྲུག་དང་། གཟུགས་ ཁམས་ལ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་ཅིང་། དེའི་བཟང་ཤོས་འོག་མིན་པ་ཡིན་པས། འོག་མིན་པའི་ལྷའི་ ལུས་སུ་འགྱུར་བའི་རིག་འཛིན་ནི། ཐུན་མོང་གི་དངོས་གྲུབ་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་པས། འོག་ མིན་གྱི་སྲིད་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ གནས་སྐབས་འགའ་ཞིག་ཏུ། ཞི་སོགས་ཀྱི་ལས་ཆུང་ངུ་དང་། གྲུབ་པ་བརྒྱད་སོགས་འབྲིང་ པོ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་རིག་པ་འཛིན་པ་ཆེན་པོར་བཤད་པའི་སྐབས་ཀྱང་ཡོད་དེ། དེ་ནི་ལས་ དང་དངོས་གྲུབ་སོ་སོར་མ་ཕྱེ་བར། སིདྡྷི་ཅེས་པ་གྲུབ་པའི་སྒྲ་འབྲས་བུ་ཙམ་ལ་འཇུག་པར་ དགོངས་ནས། བསྐྱེད་རིམ་གྱི་གྲུབ་པ་སྟེ་འབྲས་བུ་རབ་འབྲིང་། ཐ་མ་གསུམ་དུ་བཤད་པའི་ སྐབས་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པའི་དོན་ཡིན་ ལ། སྤངས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །དེའི་ནང་ནས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་ པའི་སྒྲིབ་པར་མ་ཟད། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ཡང་སྤངས་པ་ སྟེ། སྒྲིབ་པ་གསུམ་ལས་གྲོལ་བའོ། །སེམས་ཅན་བསྡུས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཞེས་པ་ ནི། ཉོན་མོངས་པ་དང་། དུས་དང་། སེམས་ཅན་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཚེའི་སྙིགས་མ་སྟེ། སྙིགས་ མ་ལྔ་དང་། ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་གཞུང་རྒྱ་ཆེན་པོ་མི་རྟོགས་པའོ། ། ༈ སྟོན་པས་བཤད་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ། གཉིས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཉོན་ཅིག་ཟླ་བཟང་དབང་བསྐུར་ དོན། །རྣམ་པ་བདུན་དང་རྣམ་གསུམ་མཆོག །རྩ་ཡི་ཀུན་སྤྱོད་རྩོལ་བ་ནི། །མདོར་བསྟན་པ་ 2-11 ཡིས་ཁྱོད་ལ་བཤད། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ལ། རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་བྷ་ག་ཝཱན་ཞེས་པ་ སྟེ་དེ་ནི། སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའམ། བཅོམ་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡང་འཇུག་པ་ལས། དང་པོའི་ དབང་དུ་བྱས་ནས་རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས། དབང་ཕྱུག་དང་ནི་གཟུགས་བཟང་དང་། །གྲགས་དང་ དཔལ་དང་ཡེ་ཤེས་དང་། །བརྩོན་འགྲུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། །དྲུག་རྣམས་བྷ་ག་ཞེས་ བརྗོད་དོ།

在此第一偈頌處所需要的是：世間成就即是共同成就，其中丸藥、眼藥等是小成就，欲界天身的持明是中等，色界天身的持明是大等。其中欲界天有六種，色界有十六種，其中最勝為色究竟天，故成為色究竟天身的持明是共同成就的究竟，因此稱為"至色究竟有之世間成就"。 又在某些場合，說寂靜等小業為小，八成就等為中，色界持明為大的情況也有。這是未分別業與成就，而是考慮梵語"悉地"(siddhi)一詞僅表示成就之義，是在解說生起次第的成就即果位為上中下三種的場合。 世間是指未斷三界煩惱之義，斷除者即出世間。其中佛果不僅斷除煩惱障，也斷除所知障和等持障，即解脫三障。"樂攝受眾生"是指具有煩惱、時、眾生、見、壽命五濁的眾生不能瞭解廣大教法。 第二、導師允許宣說： 薄伽梵說道："聽著月賢，灌頂義，七種及三勝，根本行為勤，我當以略說為汝宣說。"關於"薄伽梵"，梵語為"bhagavān"，可解釋為具德或具勝，就第一義而言，根本續中說："具足自在及妙相，名稱吉祥及智慧，精進圓滿等六種，是為'bhaga'之所詮。"

།རྣམ་དག་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཁམས། །ས་སོགས་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོ་སྟེ། །དེ་རྣམས་དབང་ ཕྱུག་སོགས་ཡོན་ཏན། །དྲུག་པོ་དེ་རྣམས་བྷ་གར་གྲགས། །ཞེས་ཏེ་བསམ་ཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་དབང་ཕྱུག་དང་། བཟོད་པའི་འབྲས་བུ་གཟུགས་བཟང་དང་། ཚུལ་ ཁྲིམས་ཀྱི་སྙན་པར་གྲགས་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་དཔལ་འབྱོར་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་བརྩོན་འགྲུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ དབང་ཕྱུག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཟད་པར་དང་ཟིལ་གནོན་ལ་སོགས་པའམ་དབང་བཅུ་ དང་ལྡན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། བརྟན་གཡོ་ཐམས་ཅད་ལ་འདོད་དགུར་སྒྱུར་བའོ། །གཟུགས་བཟང་ ནི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་དོ། །དཔལ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཞིང་ཁམས་མཆོད་པའི་ཡོ་བྱད་ དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་བཅས་པའོ། །གྲགས་པ་ནི་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་གི་མཆོད་འོས་སུ་གྱུར་ པས་བསྟོད་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ནི་སྟོབས་བཅུ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ ལ་སོགས་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་འབད་རྩོལ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ མེད་པར་ཕྱོགས་བཅུ་དུས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གང་ལ་གང་འདུལ་གྱི་འགྲོ་དོན་ འཁྲུལ་པ་མེད་ཅིང་དུས་ལས་མ་ཡོལ་བར་འཇུག་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུའི་སྐལ་བ་དྲུག་ནི་དངོས་ སངས་རྒྱས་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་མངའ་ལ། རྗེས་མཐུན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་ཡོད་ ཅིང་། གཞན་རྣམས་ལ་མེད་དོ། །{དེའང་[གང་]ཚངས་པ་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་དེ་ དག་ལ་ནི། དབང་ཕྱུག་དྲུག་ཡོད་པར་གྲགས་མོད་ཀྱི། འཁོར་བ་ཉིད་ན་འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་ལ་ 2-12 ཅུང་ཟད་དབང་འབྱོར་བ་སོགས། དབང་ཕྱུག་དང་ལུས་དང་དཔལ་དང་གྲགས་པ་དང་མངོན་ ཤེས་དང་། བྱ་བ་ལ་འཇུག་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཉི་ཚེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལས། ཡང་ན་ཉོན་མོངས་ལ་སོགས་ བདུད། །འཇོམས་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་པ་ལྟར། བདུད་བཞི་བཅོམ་པའི་ ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་བདུད་བཞི་ནི། ཐེག་པ་ཐུན་མོང་ལྟར་ན། གང་ལ་ལྟོས་ནས་ འབྲས་བུའི་ཕྱོགས་ཉེ་བར་བཟུང་བའི། ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི། ཕུང་པོའི་བདུད་ཡིན་ལ། རྒྱུའི་ཕྱོགས་བཟུང་བའི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་དང་། ཕུང་ པོ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་འཇིག་ཅིང་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མི་རྟག་ པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འཆི་བདག་གི་བདུད་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷའི་གདོན་གྱི་གཙོ་བོ།

"清凈三十六界，地等金剛妃，彼等自在等功德，此六即稱為'bhaga'。"即禪定波羅蜜果為自在，安忍果為妙相，持戒之名稱，佈施之富貴與般若之智慧，精進波羅蜜果為精進圓滿。 其中自在圓滿是指遍入、勝伏等或具足十力，能隨意轉變一切動靜。妙相即相好莊嚴。富貴是指具有無量清凈剎土供養資具。名稱是指成為一切眾生應供養者而受讚頌。智慧是指十力、十八不共法等。精進圓滿是指無需勤勉、無分別地於十方三世眾生中，隨其所應調伏而利益眾生，無錯謬且不失時機。 如是六種功德唯諸佛具足，隨順分則菩薩亦有，其餘眾生則無。{又如梵天、大自在天等雖傳說具有六種自在，但僅在輪迴中暫時稍有自在等，僅具有區域性的自在、身相、富貴、名稱、神通和精進而已。} 就第二義而言，如《喜金剛》所說："或因摧毀煩惱等魔，故稱為薄伽梵。"即具有降伏四魔的功德。 關於四魔，依共同乗而言：就果位方面所執取的五取蘊是蘊魔；就因位方面所執取的三界煩惱是煩惱魔；彼等蘊與煩惱本身具有壞滅變異自性的無常相是死魔；欲界天魔眾之主是

གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་བདག་པོ། གང་གི་མཐུ་ལས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ རྣམས་དགེ་བ་ལ་གཡེལ་ཞིང་ཆགས་བྲལ་གྱི་ལམ་ལས་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ནི་ལྷའི་བུའི་ བདུད་སྟེ། དེ་རྣམས་བདུད་བཞི་དངོས་ཡིན་ལ། ཕྱོགས་མཐུན་ཙམ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་གཞོམ་པར་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་དང་། མ་རིག་བག་ ཆགས་ཀྱི་ས་དང་། བསམ་གྱི་མི་ཁྱབ་པའི་འཆི་འཕོ་དང་། དབང་སྒྱུར་བའི་སྲེད་པ་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་ཀྱང་རིམ་བཞིན་ཕུང་པོའི་བདུད་ལ་སོགས་པར་སྦྱར་རོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ ཐེག་པ་འདིར་ཡང་དེ་དག་ཁས་ལེན་ཅིང་ལྷག་པོར་བཤད་པ་ནི། ལུས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་སྒྲིབ་པ་ ནི་ཕུང་བོའི་བདུད་དང་། ངག་གི་ཐིག་ལེའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་དང་། ཡིད་ཀྱི་ ཐིག་ལེའི་སྒྲིབ་པ་ནི་འཆི་བདག་གི་བདུད་དང་། །བཞི་པའི་ཐིག་ལེའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ལྷའི་བུའི་ བདུད་དོ། །དེ་དག་ཀྱང་གནས་སྐབས་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཅིང་། སད་པའི་གནས་ སྐབས་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་དུ་སྣང་བ་ནི། ལུས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཕུང་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་རགས་ཤོས་ 2-13 ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གང་ཉོན་མོངས་མ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའི་ཡུལ་ནི། ཡིད་ངོར་སྣང་བའི་ ཕུང་སོགས་ཕྲ་བ་ཡིན་ཅིང་། དེ་ཉིད་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་དང་འབྲེལ་བ་དང་། ཐིག་ལེ་ རླུང་གིས་སྐྱོད་པ་ལས་སྣང་བའམ་བརྗོད་འདོད་ཀྱི་རྟོག་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་ པ་ནི་ངག་གི་ཆོས་སུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་དང་། འདུས་བྱས་སྐྱེ་འཇིག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར་ རྟོག་པའི་སྐྱེ་འཇིག་གི་བྱེད་པ་ཅན་ཡིན་ཅིང་། ཡིད་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་དྲི་མ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་ཡིན་པས་དང་། ཚོགས་དྲུག་རགས་པ་འགགས་པ་རྨོངས་པའི་གནས་སྐབས་ནི་གཉིད་ འཐུག་པོ་དང་འཆི་བ་ལ་སོགས་པ་གནད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དང་། བཞི་པ་ཐིག་ལེ་འཕོ་བ་ལ་ ཆགས་པ་ནི། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དཔུང་གཉེན་ཡིན་ཅིང་། འཛག་བདེའི་སྲེད་པ་མངོན་གྱུར་ནི་ བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་གྱི་བྱེད་ལས་དངོས་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །བདུད་ དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་གི་སེམས་ཀྱི་དྲི་མ་ཡིན་ཅིང་། སྤང་བར་བྱ་རྒྱུ་བདེན་པའི་དངོས་པོ་ ཅན་དུ་མེད་དེ། སེམས་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ ས་བཅུ་གཉིས་པའི་མཐར། བདུད་བཞི་དངོས་རྣམས་བཅོམ་པ་ཡིན་ལ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ ཆུབ་ཐོབ་པའི་སྔ་ལོགས་སུ་བདུད་བཞིའི་ཆར་གཏོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བཅོམ་པ་ཡིན་ཏེ། གང་འདིའི་འཁྲུལ་པའི་ཆ་ཤས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སངས་པ་ནི་བཅོམ་པའོ། །དེ་ལྟར་སྐལ་ ལྡན་དང་བཅོམ་ལྡན་གྱི་ཡོན་ཏན་གང་ལ་མངའ་བ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ།

他化自在天之主，由其力量使欲界眾生懈怠善行並退轉離欲之道，此即天子魔。這些是四魔之實相。若就佛智所應摧破的相似分而言，意之自性身、無明習氣地、不可思議之死亡、主宰之貪等，也分別配應為蘊魔等。 在此不共乘中也承許彼等，並進一步解釋為：身之明點障礙是蘊魔，語之明點障礙是煩惱魔，意之明點障礙是死魔，第四明點障礙是天子魔。這些也具有四種狀態的特徵：清醒狀態中顯現的器世間和有情世間，因為身之諸法是蘊等最粗顯的事物；煩惱母們所緣之境是意識中顯現的微細蘊等，此與夢境狀態相關；由於明點被風所動而顯現或與欲說之分別相關，故煩惱配于語之法；一切有為生滅皆為分別之生滅所作，意之明點垢染也是分別；粗大六識停止的迷亂狀態與熟睡、死亡等要點相同；第四明點之遷移貪著是彼等一切之助伴，顯現漏樂之貪慾也是魔羅波旬的實際作用，故如是次第配應。 所有這些魔皆是自心垢染，所應斷除者無實在之體性，因為僅是心的迷亂顯現。於此，在第十二定地之末斷除四種實相魔，在證得無上菩提之前斷除一切屬於四魔之分，即完全斷除此迷亂之一切分。如是，具足功德與降魔功德者即是佛陀薄伽梵。

། དེས་བཀའ་སྩལ་པ་ནི། ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་བཟུང་ཞིག་དང་། ཞེས་པའི་ཚུལ་ གྱི་སྣོད་ཀྱི་སྐྱོན་གསུམ་སྤངས་ནས་ཉན་པར་གདམས་པའོ། །དེ་ཡང་ཀྱཻ་ཟླ་བ་བཟང་པོ་ཞེས་ ཞུ་བ་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། དངོས་སུ་ཟླ་བཟང་ཁོ་ན་སྨོས་ཀྱང་། ཤུགས་ལ་འཁོར་ཐམས་ ཅད་ལ་ཉན་པར་གདམས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཉན་པར་གདམས་ནས། མདོར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ ཁྱོད་ལ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པར་ཞལ་གྱི་བཞེས་པའོ། །གང་ཞིག་བཤད་པར་བྱ་བ་ 2-14 ནི། བྱིས་འཇུག་གི་དབང་བདུན་དང་། དབང་གོང་མ་ལས་འཇིག་རྟེན་པ་གསུམ་དང་། མཆོག་ སྟེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་བཞི་པ་སྟེ། དབང་བཅུ་གཅིག་པོ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བཤད་པར་ བྱའོ། །ཞེས་པ་ཡིན་ལ། རྩ་ཡི་ཀུན་སྤྱོད་རྩོལ་{བའི་[བ་ནི་]ཞེས་པ་ལ། རྩ་ནི་རྩ་དྲུག་དང་། འཁོར་ལོ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་ལས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབབ་པའི་རྩ་དང་རླུང་རྣམས་ སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ནི། བྱ་བ་དང་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་སྟེ། རྩ་རྣམས་སུ་རླུང་དང་ ཐིག་ལེ་རྒྱུ་ཞིང་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་གཞི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་ཚུལ་འབྲས་བུས་ བསྡུས་པ་རྣམས་སོ། །རྩོལ་བའི་སྐད་དོད། ཨཱ་ཡ་མ་ནི་འགོག་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། རྩ་དེ་རྣམས་སུ་ ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་འགོག་པའོ་འདིར་རྩོལ་བ་ནི། སྲོག་རྩོལ་གྱི་ཡན་ལག་གི་རྩོལ་བ་ལ་བྱེད་པ་ནི་ མི་ལེགས་ཏེ། ཡན་ལག་དེ་དབང་བཞི་པའི་དོན་དངོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་ལས་རླུང་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་འགགས་པ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས། སྐད་ཅིག་དང་པོ་ནས་བརྩམས་ཏེ། མཐར་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་བར་དུ། ལས་རླུང་འགག་བཞིན་པ་དང་། འགགས་ཟིན་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་ རྣམས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྐབས་འདིར་མཁས་པ་ཁ་ཅིག རྣམ་པ་བདུན་དང་རྣམ་གསུམ་ མཆོག་ནི། ཞུས་པའི་ལན་ཡིན་ལ། རྩའི་ཀུན་སྤྱོད་རྩོལ་བ་ནི་མ་ཞུས་པར་གསུངས་པའོ། ། ཞེས་གསུངས་པ་ནི་མི་ལེགས་ཏེ། དེ་ནི་ཞུས་པའི་དོན་གྱི་གཙོ་བོ་དབང་བཞི་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ སྒྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་གིས་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་ ཞུ་བ་པོ་ཟླ་བ་བཟང་པོ་དང་། ཆོས་དབང་བཞི་པའི་ཡེ་ཤེས་ངེས་པའི་དོན་རྣམས་དངོས་སུ་ བསྟན་ཅིང་། གནས་དང་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའང་ཤུགས་ལ་བསྟན་པ། དེའི་ཕྱིར་གླེང་ གཞིའི་ཚུལ་དུ་བཤད་དགོས་སོ། །སྙམ་ན། རྒྱུད་འདི་ནི་རྒྱུད་རྒྱས་པའི་བར་སྐབས་ནས་ཕྱུང་ བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཚིགས་བཅད་འདི་དག་གླེང་གཞི་ནི་མ་ཡིན་ལ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔ་ 2-15 དང་སྦྱར་བ་ནི་སྤྲོས་ཏེ་བཤད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱང་དེ་ལྟར་འཆད་པ་མི་འགལ་ལོ།

其所宣說：善當諦聽並憶持，如是教誡摒除法器之三過而聽聞。又因祈請者即是"噫！月賢"，雖直接僅提及月賢，然暗示教誡所有眷屬聽聞。如是教誡聽聞后，承諾說道：我當以略說方式向你宣說。 所宣說者，即是七種童子灌頂與上部灌頂中之三種世間灌頂，以及殊勝即第四齣世間灌頂，將宣說此十一灌頂之義。所謂"脈之行為修持"，脈即六脈與六輪等，即菩提心流注之諸脈及氣。彼等之行為即事業與作用之體性：氣及明點于諸脈中流動執行之方式為基道所攝，清凈方式為果所攝。修持之梵語 āyama 有遮止義，即遮止於彼等諸脈中之行為。此處修持若理解為壽息支分之修持則不妥當，因為彼支分非第四灌頂之實義故。 因此，作為三摩地支分，從業氣二萬一千六百息止之大樂不變智慧之最初剎那始，乃至究竟圓滿佛果之間，顯示業氣正在止息及已止息現前之諸智慧。此處有些智者說："七種與三種殊勝是請問之答覆，而脈之行為修持是未經請問而宣說。"此說不妥，因為此是所請問之主要內容即第四灌頂智慧之修持故。 這些偈頌直接顯示導師薄伽梵、祈請者月賢以及法第四灌頂智慧之了義，並間接顯示圓滿之處所與眷屬，因此應當以緣起方式解釋。若作是念，此續是從廣續中間部分抽出，故此等偈頌並非緣起，雖與五種圓滿相配是廣說，然如是解釋亦無相違。

།རྩ་བའི་རྒྱུད་ ལས། སྟོན་པས་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོ་རུ། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཚུལ་བཞིན། །ཆོས་སྟོན་དཔལ་ ལྡན་འབྲས་སྤུང་དུ། །དེ་བཞིན་གསང་སྔགས་ཚུལ་རབ་གསུངས། །གང་ལ་གནས་ནས་སྟོན་ པ་ནི། །སུ་ཡིས་རྒྱུད་བསྟན་ཅི་ཞིག་བསྟན། །གནས་ནི་གང་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི། །འཁོར་ནི་སུ་ ཡི་རྒྱུ་ཅི་ཡིས། །བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་ཆེན་པོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ ཕྱིན་པའི་ཚུལ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བསྟན། །དེ་ནས་གཅིག་ཏུ་མཆོད་རྟེན་ཆེར། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སོགས་རྣམས་ཀྱིས། །ཐབས་ ཅིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞུགས། །ནམ་མཁའ་བེམ་མིན་ཤིན་ཏུ་དྭངས། །གོ་སྐབས་མེད་ པར་རབ་ཏུ་གསལ། །སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེའི་ཁང་པ་གནས། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་ཡིད་འོང་བར། ། རྒྱུད་བསྟན་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ནི། །བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་དགོས་པའོ། །ཨེ་ཡིག་ནམ་མཁའི་ སྣང་བ་ཆེ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་རབ་ཏུ་གྲགས། །ཝཾ་ཡིག་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ཚོགས། ། ཨེ་ཡིག་རྣམ་པར་ཡང་དག་གནས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིའི་ཚིག་བཅད་དང་པོའི་དོན་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྗེས་སུ་གསང་སྔགས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་དུས་སྔ་ཕྱིར་འཆད་པ་ དོན་མིན་ལ། བྱ་རྒོད་ཕུང་པོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔ་ ལྡན་དུ་གསུངས་པ་བཞིན་དུ། དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་གནས་སུ་ཡང་། གསང་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་གསུངས་པ་རྣམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་དཔེ་དོན་དུ་ སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་གནས་པ་དང་། གནས་གང་དུ་ཞེས་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ དབྱེ་བ་གཉིས་འབྱུང་བ་ནི། སེམས་ཅན་སྤྱི་མཐུན་གྱི་སྣང་བ་དང་། དག་པའི་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་ སྣང་ངོའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། འབྲས་སྤུངས་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་ལ་གནས་ནས། ཨེ་ཡིག་རྣམ་ཀུན་ མཆོག་ལྡན་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གཞལ་མེད་ཁང་གི་དབུས་ན་སེང་གེའི་ཁྲིའི་གནས་ 2-16 སུའོ། །སྟོན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་སྟེ། འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ཆགས་བྲལ་རབ་ཏུ་ བྱུང་བའི་རྣམ་པ་ཁོ་ནས་སོ། །ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་སྙིང་པོ་མེད་ཅིང་། སྐུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར། འགའ་ཞིག་ལ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་མི་འགལ་མོད་ཀྱི། རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ གྱི་གཙོ་བོར་ཡང་ནས་ཡང་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཙོ་བོར་འཁོར་ལོའི་དབང་ཕྱུག་གི་རྣམ་ པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྟོན་པ་ནི་ཝཾ་ཡིག་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས། ཆོས་ནི་ཨེ་ཡིག་ལ་ཝཾ་ ཡིག་གནས་པའི་དོན་བདེ་སྟོང་ཟུང་འཇུག་གི་རྒྱུད་བསྟན་པ་ཡིན་ཅིང་། བསྡུད་པ་པོ་ནི་ཕྱག་ ན་རྡོ་རྗེ་སྟེ། ཐབས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལས་ཐུགས་ཀྱི་སེམས་དཔའོ།

根本續中說：導師于靈鷲山，如理宣說般若波羅蜜多，于吉祥鹿堆寺，同樣善說密咒法。何處安住導師，誰宣說續部宣說何，何處乃是世間眷屬者何，因何故。大靈鷲山，無上大乘，般若波羅蜜多法，宣說于諸菩薩。爾後於一大塔，法界壇城中，與諸菩薩等，如來共同安住。虛空非物極清凈，無有間隙極明顯，種種金剛宮殿住，法界悅意處。所宣續部諸士夫，福德智慧所需也。E字大虛空光明，法界中極為著名。VAṂ字善逝眾會，安住于E字中。 如是所說。對此初偈之義，若解釋為先說般若波羅蜜多后說密咒之前後次第非其義，而是以譬喻義配合：如於靈鷲山以具五種圓滿方式宣說般若波羅蜜多法，如是于吉祥鹿堆法界處所亦以具五種圓滿方式宣說密咒續。所謂"何處安住"與"何處"兩種殊勝處所之分，是就有情共同顯現與清凈眷屬顯現而言，即安住于鹿堆塔，于E字具一切殊勝之空性本性無量宮殿中央獅子座處。 導師即如來釋迦牟尼，對此有些人說："唯以離欲出家相。"此說無義，因為是具一切相之身故，雖對某些人如是顯現無違，然因屢次說為金剛界壇城主尊故，主要是輪王之相。如是導師即是VAṂ字大樂，故法即是E字中安住VAṂ字之義，宣說樂空雙運之續，結集者即是金剛手，乃方便分之心菩薩。

།འཁོར་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཁྲོ་བོ་དང་ལྷ་མོའི་དཀྱིལ་འཁོར་པ་དང་ལྷའི་མཆོག་དང་ཀླུ་སོགས་ ཁམས་གསུམ་གྱི་བདག་པོ་རྣམས་དང་ཐབས་ཅིག་པའོ། །དགོས་པ་ནི་སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ཀྱིས་ བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་སླད་དུའོ། །ཞེས་ པའི་དོན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞུས་པ་དང་བཤད་པར་ཞལ་གྱི་བཞེས་པའི་ཚིག་བཅད་གཉིས་པོ་ འདི་དག་ལ་འགྲེལ་ཆེན་དོན་དམ་བསྡུས་པར། སྤྲོས་པའི་བཤད་པ་དུ་མ་མཛད་ཏེ། སྤྲོ་ན་དེ་ ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། ། ༈ བཤད་བྱའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ། གསུམ་པ་ལ། རྒྱུད་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རྟོགས་པའི་ཐབས་བཤད། དབང་རྣམ་པ་བཅུ་ གཅིག་གི་དག་དབྱེ་མདོར་བསྟན། མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་རྒྱས་པར་བཤད་ པའོ། ། ༈ རྒྱུད་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རྟོགས་པའི་ཐབས་བཤད། དང་པོ་ལ། རྒྱུད་དོན་ཚང་ལ་མ་ནོར་བར་སྟོན་པའི་རྗོད་བྱེད་ངོས་བཟུང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ ལོག་པའི་ངེས་དོན་བརྗོད་བྱར་བསྟན། བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་གཉིས་འདུས་ཀྱི་རིམ་པ་བསྟན་ པའོ། །དང་པོ་ནི། རྒྱུད་དུ་མདོར་བསྟན་རྣམ་གསུམ་དང་། རྒྱས་པར་བཤད་པ་རྣམ་གསུམ་ འགྱུར། །རབ་ཏུ་མདོར་བསྟན་མདོར་བསྟན་ཆེ། །རབ་ཏུ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གཞན། །མདོར་ བསྟན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཉིད། །རྒྱུད་དོན་ཡང་དག་བསྡུས་པར་བརྗོད། །རབ་ཏུ་མདོར་ 2-17 བསྟན་རྒྱས་བཤད་པ། །དཀའ་འགྲེལ་ཚིག་ནི་འབྱེད་པའོ། །མདོར་བསྟན་ཆེན་པོ་རྒྱས་ བཤད་པ། །རྒྱས་འགྲེལ་ཐམས་ཅད་དོན་སྟོན་བྱེད། །དེ་ན་མངོན་ཤེས་ཐོབ་རྣམས་ཀྱིས། །བྱ་ ཡི་མཁས་རྣམས་ཀྱིས་མིན་ཉིད། །དེ་ལྟར་མཐའ་དྲུག་རྣམས་ཀྱིས་དག །ཅེས་གསུངས་ཏེ་ ཚིག་བཅད་འདི་དག་གི་དོན་ལ། དུས་འཁོར་ཞབས་ཀྱི་མཛད་པར་གྲགས་པའི་འགྲེལ་པ་ འགྱུར་རྙིང་ལས། མདོར་བསྟན་ཨེ་ཝཾ་གི་ཡི་གེ་ལ་བཤད་པ་སོགས་དང་། འགའ་ཞིག་རྒྱུད་ ཉིད་ཀྱི་མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་སོགས་ཡིན་ནམ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི། དེ་ནི་མངོན་ཤེས་ ཐོབ་རྣམས་ཀྱིས། །བྱ་ཡི་མཁས་རྣམས་ཀྱིས་མིན་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པས། མངོན་ཤེས་ མེད་པའི་མཁས་པས་རྒྱུད་རྩོམ་པའི་དོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཤིན་ཏུ་མི་འབྲེལ་ལོ། །དེ་ལྟར་ ན་བསྡུས་པའི་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་བ་ལ། མདོར་བསྟན་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། རྩ་ རྒྱུད་དང་འབྲེལ་བ་ལ་རྒྱས་བཤད་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། དྲུག་པོ་དེ་དག་ཀྱང་གང་ ཞེ་ན། མདོར་བསྟན་ཅེས་པའི་མིང་དངོས་སུ་སྨོས་པའི་ཤུགས་ལ། རབ་ཏུ་མདོར་བསྟན་དང་ མདོར་བསྟན་ཆེན་པོ་སྟེ། བསྡུས་རྒྱུད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་གསུམ་དང་། རྒྱས་བཤད་དངོས་སུ་སྨོས་ པའི་ཤུགས་ལ། རབ་ཏུ་རྒྱས་བཤད་དང་། གཞན་ཅེས་པ་རྒྱས་བཤད་ཆེན་པོ་སྟེ། རྩ་རྒྱུད་ཀྱི་ ཕྱོགས་ལ་གསུམ་མོ།

眷屬是與佛陀、菩薩、忿怒尊、女尊壇城眾、天尊以及龍等三界主共同在一起。目的是爲了使眾生獲得福德智慧之無上菩提果位。此為其義。如是，對於請問與允諾宣說的這兩偈，在《勝義攝集大疏》中作了諸多詳細解釋，若欲廣知當於彼處觀看。 廣說所詮義 第三分三：一、說明通達續義無倒之方便；二、略說十一種灌頂之清凈分類；三、廣說成就殊勝悉地之方便。 說明通達續義無倒之方便 初分三：一、確認能詮完整無誤宣說續義之語；二、顯示所詮無倒了義；三、顯示所詮能詮二者合一之次第。 初者：續中三種略說及三種廣說。極略說、大略說，其他為極廣說。略說與廣說，即是續義正攝要。極略說之廣釋，即是難釋文句分別。大略說之廣釋，即是顯示一切義之廣疏。此乃獲得神通者所作，而非僅由學者所作。如是以六邊清凈。 如是所說，對此諸偈之義，在傳為時輪足所造的舊譯疏中，將略說解釋為E VAṂ字等，有些人認為是續本身的略說廣說等，然因說"此乃獲得神通者所作，而非僅由學者所作"，故無需擔心無神通之學者造續，因此極不相關。如是，與略續相關者有略說等三種，與根本續相關者有廣說等三種。此六者為何？從明說"略說"一詞可推知極略說與大略說，此為略續方面之三種；從明說"廣說"一詞可推知極廣說與"其他"即大廣說，此為根

།དེ་ལ་དོན་དམ་བསྡུས་པ་ལ་སོགས་པ་{འགྲེལ་[འབྲེལ་]བ་རྣམས་ཀྱི་ དགོངས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཕྱི་མ་ཕལ་ཆེར་འདི་སྐད་ཅེས། མདོར་བསྟན་ནི་བསྡུས་ པའི་རྒྱུད་དེ། གསང་འདུས་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ་དང་། བདེ་མཆོག་ཉུང་ངུ་དང་། དགྱེས་རྡོར་ བརྟག་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ། རབ་ཏུ་མདོར་བསྟན་ནི་དེ་དག་གི་དཀའ་འགྲེལ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཕགས་པས་མཛད་པ་དང་། མདོར་བསྟན་ཆེན་པོ་ནི། རྒྱས་འགྲེལ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཕགས་པས་མཛད་པའོ། །རྒྱས་བཤད་ནི་གསང་འདུས་ཉི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་པ་ དང་། བདེ་མཆོག་འབུམ་པ་དང་། དགྱེས་རྡོར་འབུམ་{པ་[ལྔ་]ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ། རབ་ཏུ་ 2-18 རྒྱས་བཤད་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་དཀའ་འགྲེལ་འཕགས་པས་མཛད་པ་དང་། འགྲེལ་བཤད་ཆེན་ པོ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱས་འགྲེལ་འཕགས་པས་མཛད་པ་སྟེ། དེས་ན་པདྨ་དཀར་པོའི་དྲི་མེད་ འོད་ལྟ་བུ་ནི། མདོར་བསྟན་ཆེན་པོ་དང་ཟླ་བ་བཟང་པོས་མཛད་པའི་འགྲེལ་བཤད་སྟོང་ཕྲག་ དྲུག་ཅུ་པ་ལྟ་བུ་ནི། རྒྱས་བཤད་ཆེན་པོའོ། །མདོར་བསྟན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཉིད་རྒྱུད་ཡང་ དག་པར་བསྡུས་པར་བརྗོད། ཅེས་སྟོན་ཏེ། མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་གཉིས་ཀྱིས་ནི། བཤད་ བྱ་རྒྱུད་རྣམས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། རབ་ཏུ་མདོར་བསྟན་དང་། རབ་ཏུ་རྒྱས་པར་ བཤད་པ་གཉིས་ནི་རྒྱུད་དེ་དག་གི་དཀའ་འགྲེལ་ཏེ། ཚིག་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། མདོར་བསྟན་ཆེན་པོ་དང་། རྒྱས་བཤད་ཆེན་པོ་ནི། དེ་གཉིས་ཀྱི་འགྲེལ་ཆེན་ཏེ་རྒྱུད་ཀྱི་ཚིག་ དོན་ཐམས་ཅད་ཞིབ་མོར་སྟོན་པའོ། །དེ་ལྟར་དྲུག་ལས་དཀའ་འགྲེལ་གཉིས་དང་། རྒྱས་ འགྲེལ་གཉིས་པོ་དེ་ནི། ཡང་དག་པའི་ལམ་ལ་མངོན་ཤེས་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་ཡི། མཁས་པ་ པཎྜི་ཏ་ཕལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འཆད་ཅིང་དེ་དག་ལས་མཁས་པ་ཁ་ ཅིག་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་མཐའ་དྲུག་ཀྱང་མཐའ་གསུམ་དུ་འདུས་ཏེ། རྒྱུད་དང་དཀའ་འགྲེལ་དང་ རྒྱས་འགྲེལ་གསུམ་མོ། །ཞེས་པ་དང་། མཐའ་དྲུག་ཅེས་པའི་མཐའི་དོན་ནི། རྣམ་བཤད་རིག་ པ་ལས། མཐའ་ནི་ཟད་དང་འཇུག་ཆ་དང་། །ཉེ་དང་ཕྱོགས་དང་སྨད་པ་ལ། །ཞེས་གསུངས་ པས། རྒྱུད་དོན་གྱི་ཆ་ཤས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྲེལ་པའི་དོན་ནོ་ཞེས་འཆད་པ་དང་། ཡང་མཁས་པ་ཁ་ཅིག་རྒྱུད་དོན་ཐམས་ཅད་དྲུག་པོ་འདིར་ཟད་པ་དང་། རྒྱུད་འགྲེལ་གྱི་ཆ་ ཤས་ལ་དབྱེ་ན་དྲུག་ཡོད་པའི་དོན་ཡིན་ནོ།

對此《勝義攝集》等註疏之密意，以及後期藏地大多數學者如是說：略說即是略續，如《密集》十七品、《勝樂》略本、《喜金剛》二品等；極略說即是聖者菩薩所造之難釋；大略說即是聖者菩薩所造之廣疏。廣說即是《密集》二萬五千頌、《勝樂》十萬頌、《喜金剛》十萬頌等；極廣說即是聖者所造之難釋；大廣說即是聖者所造之廣疏。因此，如《白蓮花無垢光》是大略說，如月官所造之六萬頌釋論是大廣說。 "略說與廣說，即是續義正攝要"，此說明略說與廣說二者正確攝集了所詮之續。極略說與極廣說二者是這些續的難釋，即明晰文義者；大略說與大廣說是彼二者的大疏，即詳細顯示續的一切文義者。如是六種中，兩種難釋與兩種廣疏，是獲得真實道之神通者所作，而非普通學者班智達所作。 對此，有些學者說：如是六邊也攝於三邊中，即續、難釋與廣疏三者。又說："六邊"之"邊"義，如《釋理論》云："邊謂盡、分、近、方、貶"，故是圓滿解釋續義諸分之義。又有些學者說：是一切續義盡於此六，或說續釋分類分之有六之義。

།ཞེས་ཀྱང་གསུང་ངོ་། །འོན་ཀྱང་བདག་གི་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཞེས་པའི་ཚིག་དེ་ཉེ་བ་ལ་སྦྱོར་ན། རྒྱས་འགྲེལ་ཁོ་ན་ལ་ བྱེད་དགོས་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཉེ་བ་ལ་མི་སྦྱོར་ན་དྲུག་ཀ་ལ་འཇུག་སྟེ། དང་པོ་གཉིས་ངེས་ པར་འབོད་དགོས་ལ། བར་བ་གཉིས་ལ་ངེས་པར་འཇུག་པའི་དངོས་ཤུགས་ཀྱི་ནུས་པ་གང་ 2-19 ཡང་བཤད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དཀྱུས་སུ་བྲིས་པའི་འགྱུར་ལ། རྒྱུད་དོན་ཡང་དག་ བསྡུས་པར་བརྗོད། །ཅེས་པ་དང་། འབྲོ་འགྱུར་ལས་ཀྱང་། རྒྱུད་ཀྱི་བསྡུས་པ་བརྗོད་པ་ཡིན། ། ཅེས་འབྱུང་བ་ལྟར་ལེགས་ཏེ། འདིའི་རྒྱ་སྐད་ལས། ཏནྟྲ་ས་གཱི་ཏི་རུ་ཙེ་ཏེ་ཞེས་འབྱུང་བས། རྒྱུད་ཀྱི་དོན་འགྲེལ་ལམ་དོན་བསྡུས་དཔལ་དོན་དམ་བསྙེན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་གསལ་ལོ། ། འགྲེལ་བཤད་ཐམས་ཅད་དོན་སྟོན་བྱེད། །ཅེས་པ་ནི་འགྲེལ་བཤད་དོན་ཀུན་སྟོན་བྱེད་པའོ། ། ཞེས་བཅོས་ན་བདེའོ། །དེས་ན་བསྡུས་རྒྱུད་དང་རྩ་རྒྱུད་སོ་སོ་ལ་སྦྱར་ཏེ། ཚིག་ལ་འབྲུ་ བཤད་མ་བྱས་པར། དོན་གྱི་སྙིང་པོ་གསལ་བར་འགྲེལ་པ་ནི། མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་དང་ ཚིག་དོན་མ་ནོར་བར་བཀྲལ་ཕྱིར་དོན་མི་འགྲེལ་པ་མི་སྲིད་པས། དོན་འགྲེལ་པའི་སྟེང་དུ་ ཚིག་ཀྱང་གསལ་བར་འབྱེད་པ། རབ་ཏུ་བསྟན་བཤད་དང་། རྒྱུད་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་དོན་དངོས་ འགྲེལ་པར་མ་ཟད། ཐེག་པ་མཐའ་དག་གི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི། བསྟན་བཤད་ཆེན་ པོའོ། །དེ་ལྟར་ན་མཐའ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་གིས། རྒྱུད་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་གི་ དོན་རྣམ་པར་དག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རྟོགས་པར་ནུས་སོ། །འོ་ན་དོན་འགྲེལ་དང་། དཀའ་ འགྲེལ་དང་། འགྲེལ་ཆེན་མཁས་པ་ཅི་རུང་རུང་གིས་སྦྱར་བ་ལ་བསྟེན་ནས། རྒྱུད་དོན་ཡང་ དག་པར་རྟོགས་སམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་མངོན་ཤེས་ཞེས་སོགས་དང་སྦྲེལ་ལོ། །དེ་ཡང་ མདོར་བསྟན་གྱི་མཐའ་དང་། རབ་ཏུ་མདོར་བསྟན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་ནི། མངོན་ཤེས་ ལྔ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱར་བ་ཁོ་ནའི་མིང་ཡིན་ཅིང་། སོ་སོ་སྐྱེ་བོས་སྦྱར་བ་ལ་མཐའ་དྲུག་གི་ ཐ་སྙད་མི་འཇོག་པས། རྒྱུད་དོན་བསྡུས་པ་དང་། དཀའ་འགྲེལ་ཚིག་འབྱེད་དང་། རྒྱས་ འགྲེལ་དོན་ཀུན་སྟོན་བྱེད་དེ་ནི་འཕགས་པས་བྱ་ཡི། མཁས་པས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་མ་ ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྦྱར་དགོས་ཀྱི། མདོར་བསྟན་སོགས་མཐའ་དྲུག་པོ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོས་མི་བྱ་ཞེས་ མི་སྦྱོར་ཏེ། ཉེས་བྱས་པའི་དེ་འདྲ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如是亦說。然而我的思維是這樣的：若將"彼即"之詞連於近處，則唯應用於廣疏；若不連於近處，則通於六者。因為前二者必須稱說，而中間二者無論直接或間接的確定作用皆無法解說。 因此，正文所譯"說為正攝續義"以及卓譯"說是續之攝要"較為妥善。此處梵語為"tantra saṃgīti rucyate"，顯然是如《勝義親近》般的續義釋或義攝。"一切釋論顯示義"應改為"釋論顯示一切義"則更順暢。 因此，對應略續與根本續，不作文字訓詁而明顯解釋義理精要者是略說廣說；因為不錯解文義而釋義，必然會有義釋，在義釋之上又明晰文字者是極略說廣說；不僅解釋該續本身的文義，更明顯闡釋一切乘之義者是大略說廣說。如是，以任一六邊皆能通達續之金剛語之清凈無倒義。 那麼，依止任何學者所造的義釋、難釋、大疏能否正確通達續義？答：不能。此應連於"即神通"等。又，略說之邊、極略說之邊等，唯是獲得五神通者所造之名，凡夫所造不立六邊之名稱。因此，應解釋為：攝集續義、難釋開顯文字、廣疏顯示一切義，是聖者所作，而非學者以增上慢所作。不應解釋為凡夫不應造略說等六邊，因為不會有如此過失故。

།སྐབས་འདིར་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ 2-20 པས་ཆོག་གམ། དྲུག་པ་དགོས་ཞེ་ན། སེམས་འགྲེལ་སྐོར་གསུམ་ལས་མངོན་ཤེས་ལྔར་ གསུངས་པ་{མེད་པའི་[མང་བའི་]ཕྱིར། མངོན་ཤེས་ལྔ་པ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་རྒྱུད་འགྲེལ་བྱར་ རུང་ལ། མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་ཡེ་ཤེས་གྲུབ་པ་ལས། ས་བརྒྱད་པ་མངོན་ཤེས་ལྔ་པ་ཅན་དུ་ བཤད་ཅིང་། དེའི་ཤུགས་ལས་ས་བཅུ་གཉིས་པ་མངོན་ཤེས་དྲུག་པའོ། །འདིའི་ས་བཅུ་ གཉིས་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ས་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཆེན་ པོའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་བྱུང་བའི། མངོན་ཤེས་ལྔ་དང་ལྡན་པས་རྒྱུད་དོན་རང་ སྟོབས་སུ་འགྲེལ་ནུས་པ་ཡིན་ལ། དེ་བས་ཀྱང་ནང་ཚན་དུ་གོང་མ་གོང་མར་གྱུར་པ་དག། ཆེས་བཟང་བའི་ཕྱིར། སེམས་འགྲེལ་སྐོར་གསུམ་ལྟ་བུ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་དགོངས་འགྲེལ་མཐར་ ཐུག་པ་ཡིན་ནོ། །ས་བརྒྱད་པ་ནི་མགྲིན་པའི་འཁོར་ལོ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བས་དག་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་གི་དོན་མ་ནོར་བར་འབྱེད་པ་ལ་དགོངས་སོ། །དེས་ན་རྒྱུད་ཀྱི་འགྲེལ་ པ་རིགས་གསུམ་མངོན་ཤེས་ལྔ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་ན་མ་ནོར་བ་ཁོ་ནར་འབྱུང་བས་རང་ གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་བྱ་ཡི། གཞན་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་མཁས་ཀྱང་རུང་། རང་སྟོབས་ཀྱིས་སྦྱར་ན་ རྒྱུད་དོན་ལོག་པར་བཀྲལ་བའི་ཉེས་པས་རང་གཞན་གཉིས་ཀ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་མི་བྱའོ། ། ཡང་ཁ་ཅིག །རྒྱུད་དང་མགོ་སྙོམས་པའི་འགྲེལ་པ་མི་བྱ་ཞེས་སོགས་སྨྲ་བ་ནི་ཅལ་ཅོལ་ཏེ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོས་དེ་འདྲ་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་འགྲེལ་རྣམས་ཀྱང་{རྒྱུ་[རྒྱུད་] དང་མགོ་སྙོམས་པ་རང་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ། འོ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ས་ བརྒྱད་པ་དེ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་གནས་པ་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ་ན། འདི་ནི་འཕགས་པའི་ས་ལ་ཤིན་ཏུ་ ཉེ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྤྱིར་ཡང་ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་ལམ་པ་ནི། ཐེག་ཆེན་རང་ལམ་གྱི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ ས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཀྱང་། ཉན་རང་གི་འཕགས་པ་ལས་ཆེས་ལྷག་པའི་ཡོན་ཏན་མངའ་བའི་ ཕྱིར། སྤྱི་ལྡོག་ནས་འཕགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་བསྡུ་བའི་སྐབས་མང་དུ་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ 2-21 མངོན་ཤེས་ལྔ་ནི། ལྷའི་མིག་དང་། ལྷའི་རྣ་བ་དང་། གཞན་སེམས་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་ གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་ཤེས་སོ།

在此處是否具足五種神通，還是需要第六種？依《心釋三續》中未說五種神通故，具五種神通以上者可造續釋，而在《最勝不變智成就》中說第八地具有五種神通，由此可推知第十二地具第六神通。此處十二地也是三摩地十二地，如是則從不變大樂智慧的自性中生起，具足五種神通者能依自力解釋續義，而其中更上更上者，因更為殊勝故，如《心釋三續》即是究竟的續部意趣解釋。 第八地即是喉輪被不變樂凈化，因此意在不錯解金剛語義。因此，續部的三類釋論若由獲得五神通者所造則唯生無錯，為利自他而造；其他凡夫縱然為學者，若依自力撰著則因錯解續義之過而損害自他二者故不應造。 又有一些人說"不應造與續同等的註釋"等，此為妄說，因為凡夫不可能造如此註釋，且諸《心釋》本身也非與續同等故。 又作是念：那麼，彼三摩地第八地，豈非凡夫之位？此因極近聖者地故，且總之大乘加行道者雖住于大乘自道的凡夫地，因具有遠勝聲聞緣覺聖者的功德故，從總的方面歸入聖者一分的情況很多，如是而已。 其中五神通是：天眼、天耳、他心智、宿命隨念、神足通。

།མཐའ་དྲུག་ལ། དྲང་དོན་དང་། ངེས་དོན་དང་། དགོངས་པ་ཅན་དང་། དགོངས་མིན་དང་། སྒྲ་ཇི་བཞིན་དང་། སྒྲ་ཇི་བཞིན་མ་ ཡིན་པ་སྟེ་དྲུག་ཏུ་བཤད་པའང་ཡོད་པ། སྤྱིར་རྒྱུད་དོན་མཐའ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ བཤད་དགོས་མོད་ཀྱི། སྐབས་འདིའི་མཐའ་དྲུག་ནི། ཥཏ་ཀོ་ཊི་ཞེས་འབྱུང་བས། གནས་དྲུག་ ཅེས་པ་སྟེ། གཞུང་གི་བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱི་གནས་ཏེ། བརྗོད་དོན་འཛིན་པའི་གཞིའི་དོན་ནོ། ། དེ་དག་གིས་ནི་བརྗོད་བྱེད་མཐའ་དྲུག་ལ་བསྟེན་ན་རྒྱུད་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་ པར་འགྱུར་བས། དབང་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གི་དོན་རྟོགས་པའི་ཐབས་ཀྱི་སྒོ་དང་པོ་བསྟན་པ་ ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། རྡོ་རྗེའི་རྣམ་འབྱོར་རྣམ་བཞི་དང་། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བཞི་རྣམས་ དང་། །ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་རིགས་དྲུག་རྣམས། །ཞེས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་ལམ་རྣམ་པར་དག་པའི་དོན་གྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མི་རྟག་ སྡུག་བསྔལ་བདག་མེད་གསུམ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཡིན་པ་ བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་བཞི་ནི། སྐུ་རྡོ་རྗེ་དབྱིབས་གྱི་རྣལ་འབྱོར་དང་། གསུང་རྡོ་རྗེ་སྔགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་དང་། ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་འབྱོར་དང་། ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ དག་པའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ བཞི་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཕྱོགས་ནས་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དབྱིབས་ ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་འདུས་མ་བྱས་པ། སྔགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་སྨོན་པ་མེད་པ། ཆོས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ མཚན་མ་མེད་པ། དག་པའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ དབྱིབས་བཏང་སྙོམས། སྔགས་དགའ་བ། ཆོས་བྱམས་པ། དག་པའི་རྣལ་འབྱོར་སྙིང་རྗེ་ཚད་ མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་བཞི་ལམ་དང་འབྲས་བུས་བསྡུས་པ་ཐམས་ 2-22 ཅད་ཀྱང་། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་དང་། བདེ་སྟོང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ ཉིད་དོ། །དེ་ལ་དབྱིབས་ནི་སྟོང་གཟུགས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཏེ། ལམ་དུས་ན་སོར་ བསམ་གྱི་ཡན་ལག་དང་། འབྲས་དུས་ན་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། །སྔགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ནི་ངག་རླུང་ གཞོམ་མེད་ཀྱི་སྒྲར་འགོག་པ་སྟེ། ལམ་དུས་ན་སྲོག་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་དང་། འབྲས་དུས་ན་ ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུའོ། །ཆོས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ནི། སྟོང་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ལམ་དུས་ན་སྟོང་ཉིད་ལ་ཞུ་བདེས་དམིགས་པའི་རྗེས་དྲན་གྱི་ཡན་ལག་དང་། འབྲས་དུས་ན་ ཆོས་སྐུའོ།

關於六邊，有人解釋為：權說義、真實義、密意、非密意、如言、不如言等六種。雖然總的來說續部意義也需要以這六邊來解釋，但此處的六邊，因出現"Ṣaṭkoṭi"（六處）一詞，是指六處，即文句所詮義之處，也就是能持所詮義的基礎義。依靠這些，若依止能詮六邊則能如實通達續義，這是宣說理解十一種灌頂義的第一種方便門。 第二是："金剛瑜伽四種相，圓滿菩提四種相，蘊界處及六種姓。"大持金剛如來清凈道的意義手印即是這些，如無常、苦、無我三者是如來所示的手印一樣。 其中四種金剛瑜伽是：身金剛形相瑜伽、語金剛咒語瑜伽、意金剛法性瑜伽、智慧金剛清凈瑜伽。這些也要從空性方面配合四解脫門，從大悲方面配合四無量：形相瑜伽是無為，咒語瑜伽是無愿，法性瑜伽是無相，清凈瑜伽是空性解脫門。同樣，形相是舍無量，咒語是喜無量，法性是慈無量，清凈瑜伽是悲無量。 如是，四種金剛瑜伽所攝的一切道果，都是空性大悲的本質，以及樂空不二的自性。其中形相是空形大手印的自性，道位時是等引支，果位時是化身。咒語瑜伽是語風不壞之聲的止息，道位時是命持支，果位時是圓滿報身。法性瑜伽是緣空性的智慧，道位時是以融樂緣空性的隨念支，果位時是法身。

།དག་པའི་རྣལ་འབྱོར་ནི། མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། ལམ་དུས་ན་ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་དང་། འབྲས་དུས་ན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ ཐར་པའི་སྒོ་འདུས་མ་བྱས་པ་ནི། སྟོང་གཟུགས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དངོས་ཉིད་ཡིན་ལ། སྨོན་པ་ མེད་པ་ནི། ངག་གི་རང་བཞིན་བརྗོད་བྲལ་དུ་རྟོགས་པ་སྟེ། སྐབས་འདིར་གཞོམ་མེད་ཀྱི་སྒྲ་ ཐམས་ཅད་པ་ནི། ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་རྒྱུ་རླུང་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ནི་ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་སྟེ། བདེ་བས་རྣམ་རྟོག་འགགས་པའི་ཕྱིར་དང་། བདེ་བ་གཅིག་པུ་ཁོ་ ན་ལས་གཞན་རྣམ་རྟོག་གི་ཡུལ་སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ ནི་གཟུགས་བརྙན་དང་བདེ་བ་དབྱེར་མེད་པ་ཟུང་འཇུག་གི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། གཟུང་འཛིན་གཉིས་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་། རོ་རྐྱང་གི་རླུང་འགགས་པ་ནི་བདེ་བ་མི་ཉམས་པར་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་སྒྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ནི་བྱམས་པ་དང་། དཀར་དམར་རླུང་ གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ནི་སྙིང་རྗེའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དཔལ་དྲི་མེད་འོད་ལས། ཡེ་ ཤེས་སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས། །ལེགས་དག་རྣམ་དག་འགྱུར་བ་མེད། །སེམས་ནི་མཚན་མེད་ ཡེ་ཤེས་ཀྱིས། །ལེགས་དག་གཉིས་མེད་ཆོས་བདག་ཉིད། །ངག་ནི་སྨོན་མེད་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས། ། 2-23 དག་པ་གསང་སྔགས་མི་བཟད་སྒྲ། །གང་ཞིག་ལུས་སྔོན་འདུས་མ་བྱས། །ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དག་ དྲི་མ་མེད། །དབྱིབས་ཏེ་རྫུ་འཕྲུལ་བགྲོད་པ་ཅན། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། གཞིའི་དུས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ བཞི་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་ནི་སྟོང་ཕྱོགས་རྣམ་ཐར་བཞི་དངོས་སུ་གསུངས་ ལ། དེ་བཞི་དང་སྦྱོར་རྒྱུ་བདེ་བ་ཚད་མེད་བཞི་ཡང་དོན་གྱིས་འཕངས་ཤིང་། དོན་དམ་བསྡུས་ པ་ལས་ཀྱང་བཤད་པ་བཞིན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རྡོ་རྗེ་བཞིའི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་ནི་དབང་ གི་དོན་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་{ཁམས་[ལམ་]རྣམ་པར་དག་ཅིང་རྫོགས་པའོ། །རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་པ་བཞི་ནི། སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། རྣམ་པ་ཉི་ཤུས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། རྣམ་པ་ལྔས་མངོན་པར་རྫོགས་ པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། །སྐད་ཅིག་ གཅིག་ནི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་དང་། རྣམ་པ་ལྔ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་དང་། རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེ་ དང་། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ།

清凈瑜伽是不變的大樂，道位時是等持支，果位時是俱生身。同樣，無為解脫門即是空形大手印本身；無愿是了悟語言自性離言說，此處一切不壞之聲是因為遮止了遍計分別的因風。無相是俱生樂，因為樂遮止分別念故，除唯一樂之外不緣其他分別念境相故。空性是影像與樂不二的雙運智慧，因為能取所取二者空離一切法故。 同樣，殊勝無分別智慧是舍，左右脈風止息是令樂不退故為喜，成辦樂的瑜伽是慈，遮止白紅風三者的痛苦是悲。如是在《吉祥無垢光》中說："以智慧空性智，善凈極凈無變異，心以無相智慧故，善凈無二法自性，語以無愿智慧故，清凈密咒不壞聲，若身先前無為性，以智慧凈無垢染，形相具神通行者。" 這是直接宣說基位四金剛清凈的道果是空分四解脫，並以義理引申應當與之相配的樂分四無量，如《勝義攝》中所說。如是四金剛的道果是灌頂義中善逝界清凈圓滿。 四種圓滿菩提是：一剎那現證圓滿菩提、二十相現證圓滿菩提、五相現證圓滿菩提、幻網現證圓滿菩提。一剎那是智慧金剛，五相是意金剛，二十相是語金剛，幻網是身金剛。

།གནས་ལུགས་རང་བཞིན་བདེ་བ་ཆེན་པོ་གཅིག་པུར་ གནས་པ་དང་། ལམ་བསྒོམས་པས་དབུགས་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་འགགས་པའི་བདེ་ བའི་སྐད་ཅིག་རྣམས་རྒྱུན་མི་འཆད་ཅིང་རྣམ་པ་མི་འགྱུར་བ་དང་། སྐད་ཅིག་རྣམས་ཀྱང་ངོ་བོ་ གཅིག་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར། མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་སྒྲིབ་བྲལ་དེ་ནི། སྐད་ཅིག་གཅིག་གི་མངོན་ པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། །ཆོས་ཉིད་ཁམས་ལྔའི་དྭངས་མ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་དུ་ གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་བསྲེགས་ཤིང་ཞེས་སོགས་ཀྱི་རིམ་པས། ལམ་དུས་སུ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ཁམས་ལྔ་རང་བཞིན་སྟོང་ཉིད་དང་ཞུ་བདེ་ཟུང་འཇུག་ཏུ་ དག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རྗེས་དྲན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་སོགས་གཏུམ་མོ་ནི། རྣམ་པ་ལྔས་བྱང་ཆུབ་ པའོ། །གནས་ལུགས་སྟོང་ཉིད་ཉི་ཤུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་དང་། ལམ་སྒོམ་པས་ཀྱང་། དབང་པོ་ལྔ་དང་། ཡུལ་ལྔ་དང་། ལས་དབང་ལྔ་དང་། བྱ་བ་ལྔ་སྟེ་ཉི་ཤུ་གཏུམ་མོའི་ཡེ་ཤེས་ 2-24 ཀྱི་མེས་བཅོམ་ཤིང་ཞུ་བདེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་དབང་ཡུལ་བྱ་བྱེད་དང་བཅས་པ་རང་ བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གཏུམ་མོའི་སྣང་བའི་སྐུ་གཞོམ་མེད་གྱི་ སྒྲ་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུས་བྱང་ཆུབ་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དོན་ དམ་སྲིད་གསུམ་སྒྱུ་མས་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། ལམ་གྱི་དུས་ན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་རབ་འབྱམས་སུ་སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་དག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྟོང་གཟུགས་ནི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བས་མངོན་པར་བྱང་ ཆུབ་པའོ། །གཞན་ཡང་ཆོས་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་ནི། སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ཕན་ཆད་དུ་ འགྱུར་ཞིང་འགྲོ་བ་མེད་པས། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐུ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་སྐུ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། དབང་ཡུལ་བྱ་བྱེད་དག་པ་སྟོང་ ཉིད་དང་། ཉི་ཤུའི་བྱེད་ལས་ཀྱི་ཕྱིར། ལོངས་སྐུ་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་དང་། སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་སྒྱུ་ མ་ལྟ་བུས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར། སྤྲུལ་སྐུ་ནི་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བས་བྱང་ཆུབ་པའོ། །དེ་ ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་བཞིའི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་ཚང་བ་དེ་ནི། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ལམ་ རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པས། བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་བཞིས་ཀྱང་། རྒྱུད་ཀྱི་དགོངས་དོན་དང་དབང་ གི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། །དོན་དམ་བསྡུས་པར་དུ་བ་ལ་ སོགས་པའི་མཚན་མ་བཅུ་པོ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་། ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་བཞི་ བྱང་ཆུབ་བཞི་དང་སྦྱར་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་བཞིའི་བསྙེན་སྒྲུབ་ལ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བ་ལ་ དགོངས་སོ།

我將為您完整直譯這段藏文： 實相自性唯一安住于大樂，通過修道使二萬一千六百氣息止息的樂剎那相續不斷且相不變異，諸剎那也安住於一體性故，無變之樂離障即是一剎那現證圓滿菩提。 因法性五界精華安住為五智自性，以"焚燒五如來"等次第，于道位時亦令五蘊與五界清凈為空性與融樂雙運故，隨念瑜伽等拙火是以五相證菩提。 實相具有二十空性自性，且由修道，以拙火智慧火焚燒並融樂加持五根、五境、五業根、五作業等二十種，從而證悟根境作業自性皆為空性故，具不壞聲的拙火光明身即是以二十相證菩提。 一切法之自性勝義如三有幻化變現，于道位時亦以空性影像無邊清凈一切器情世間故，且空形變化無盡故，是以幻網現證菩提。 複次，法性俱生於第二剎那之後無有變遷流轉，故俱生身是一剎那性；因是五智自性故，法身是五相；因根境作業清凈空性及二十種作用故，報身是二十相；因以種種如幻化身利益有情故，化身是以幻網證菩提。 如是具足四種菩提之道果即是大持金剛清凈道，故由四種菩提亦能了知續部密意與灌頂智慧清凈。《勝義攝》中將煙等十相之小、中、大、大中大四者配合四菩提，是依次配合四金剛之近修成就而言。

།ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་རིགས་དྲུག་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་ འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ། ཕུང་པོ་དྲུག་དང་། ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་མཁའ་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་ཁམས་ཏེ་ཁམས་དྲུག་དང་། ལུས་ལྕེ་མིག་སྣ་རྣ་བ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་སྟེ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ དྲུག་དང་། དྲི་གཟུགས་རོ་རེག་སྒྲ་དང་ཆོས་ཁམས་ཏེ་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་ 2-25 པའི་ཤུགས་ལའམ། རྣམས་ཞེས་པའི་ཚིག་ཟུར་གྱིས་བསྟན་པ་ནི། བཤང་ལམ་རྐང་ལག་དག་ དང་ཆུ་ལམ་དུང་ཅན་མ་སྟེ། ལས་ཀྱི་དབང་པོ་དྲུག་དང་། བཤང་འདོར་དང་འགྲོ་ལེན་དྲི་ཆུ་ འདོར་དང་ཁུ་བ་འཕོ་བ་སྟེ། ལས་དབང་གི་བྱ་བ་དྲུག་གོ ། དེ་ལྟར་ན་ཕུང་ཁམས་སོ་དྲུག་པོ་དེ་ དག །སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་འཁོར་བ་དང་། དེ་རྣམས་སྒྲིབ་བྲལ་ཉིད་ཀྱི་མྱང་འདས་ ཏེ། དེ་དག་སྒྲིབ་བྲལ་དུ་བྱེད་པ་ནི་ལམ་ཡན་ལག་དྲུག་གོ ། དེ་ལྟར་ན་གཞི་དང་ལམ་དང་ འབྲས་བུ་གསུམ་ལ་རིགས་དྲུག་གི་རྣམ་པར་དག་པ་དང་བཅས་པ་འདི་ལྟ་བུས་ཀྱང་། རྒྱུད་ དོན་དག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྣལ་འབྱོར་བཞི་དང་། བྱང་ཆུབ་བཞི་དང་རིགས་དྲུག་པོ་ ཐམས་ཅད་སྡོམ་པའམ། སྡེ་ཚན་རེ་རེས་ཀྱང་། རྒྱུད་དོན་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དབང་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། གསུམ་པ་ནི། དག་པ་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ལ་སོགས། །ལེའུ་ལྔར་ནི་འདོད་རྣམས་ཀྱི། ། བདེན་གཉིས་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་འགྱུར། །དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་མངོན་བརྗོད་བྱེད། །ཅེས་ པའོ། །འདིར་དག་པ་ཞེས་པ་རིགས་དྲུག་གི་དག་པའོ་ཞེས་སྔ་མ་ལ་སྦྱོར་བ་མང་ཡང་། འདིའི་ རྒྱ་སྐད་དུ། བ་ཊ་ལཻཿཔཉྩ་བྷིཿཤུདྡྷི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏྭཱ་དི་ཀཻརྨ་ཏེ། ཞེས་འབྱུང་བ། ལེའུ་ལྔ་རྣམས་ ཀྱིས་དག་པའོ། །ཞེས་དང་། འཇིག་རྟེན་ཁམས་ལ་སོགས་པར་འདོད་དོ། །ཞེས་པའི་དོན་ དུ་སྣང་བས་དང་། །ཚིག་བཅད་ཀྱི་གཅོད་མཚམས་སོ་སོར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དག་པ་ཞེས་པ་ སྐབས་འདིའི་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕྱི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་དང་། ནང་རྡོ་རྗེའི་ལུས་དང་། དབང་བསྐུར་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཐབས་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ལེའུའམ་དོན་ཚན་ རྣམ་པ་ལྔས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དང་པོ་གཉིས་ནི་སྦྱང་བྱ་གཞི་འཁོར་བའི་ཆོས་དང་། སྦྱང་ གཞི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཡང་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གསུམ་པས་ནི་ལམ་གྱི་གཞི་ དང་། བཞི་པས་ལམ་དང་། ལྔ་པས་ལམ་དང་འབྲས་བུ་ཡང་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།

所謂蘊界處六種，即色、受、想、行、識、智慧蘊等六蘊，以及地、水、火、風、空、智慧界等六界，以及身、舌、眼、鼻、耳、意根等內六處，以及香、色、味、觸、聲和法界等外六處。從"處"字的含義或"等"字的詞尾所表示的是：糞道、手足、尿道、中脈等六業根，以及大小便、行走取捨、排尿和射精等六種業根作用。如是三十六種蘊界，有障礙即為輪迴，彼等離障即為涅槃，使其離障即是六支道。如是基、道、果三者具有六種清凈性，以此亦能清凈續部義理。如是四瑜伽、四菩提和六種，或總攝或各別品類，皆能清凈續部義理故，能證悟無顛倒灌頂義理。 第三： "清凈世間界等法， 五品中所欲諸法， 二諦初始成佛道， 時輪中作明顯說。" 此處雖有多人將"清凈"字連線前文解釋為六種清凈，但此處梵文為"བ་ཊ་ལཻཿཔཉྩ་བྷིཿཤུདྡྷི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏྭཱ་དི་ཀཻརྨ་ཏེ"，意為"以五品清凈"及"於世間界等中所許"，且偈頌分段各自獨立故，"清凈"應用於此處語境。如是以五品或五個主題宣說外世間界、內金剛身、灌頂、修行方便和真實智慧。其中前二者顯示所凈基礎輪迴法和所凈如來藏，第三顯示道之基礎，第四顯示道，第五顯示道與果。

།དེ་དག་ཀྱང་ 2-26 བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ལ་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་འཁོར་བའི་འཇིག་ རྟེན་ཁམས་དང་། དོན་དམ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཁམས། བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ལ་ཡང་དེ་ བཞིན་དུ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་དང་། དབང་ལ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་བརྡ་དང་། ཡེ་ཤེས་དོན་དམ་གྱི་ དབང་གཉིས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་སྒྲུབ་ཐབས་གཉིས་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་ཡང་གཞན་རིག་ཀུན་རྫོབ་གཟུགས་སྐུ་དང་འབྲེལ་ བ་དང་། རང་རིག་དོན་དམ་ཆོས་སྐུའི་ངོ་བོ་སྟེ། དེ་རྣམས་ལས་དོན་དམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ འཇིག་རྟེན་ཁམས་དང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་མིང་བཏགས་པ་སྟེ། ཕྱི་ནང་གཞན་གསུམ་ ལས་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་སུ་མི་འཇོག་སྟེ། གཞན་གྱི་ཆོས་འབའ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཕྱི་ནང་གཞན་ གསུམ་ལས། ཕྱི་ནང་གཉིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་། གཞན་ནི་དོན་དམ་པའོ། །དང་པོའི་སངས་ རྒྱས་འགྱུར། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་མངོན་བརྗོད་བྱེད་ཅེས་པ་ནི། རྣལ་འབྱོར་བཞི་དང་། བྱང་ ཆུབ་བཞི་དང་། རིགས་དྲུག་དང་། ལེའུ་ལྔ་དང་། བདེན་པ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ཟབ་མོའི་དོན་ འདི་རྣམས། དམ་པའམ་མཆོག་གི་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་ཅེས་ཀྱང་བྱ། དུས་ཀྱི་འཁོར་ ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུད་འདིར། མངོན་པར་བརྗོད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ལེགས་པར་ཡང་དག་པར་ བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་འགྱུར་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་མངོན་ བརྗོད་བྱེད། ཅེས་པའི་ཚིག་འདི་གོང་དུ་རིགས་དྲུག་རྣམས་ཞེས་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་སྦྱར་རྒྱུ་ ཡིན་ནོ། །སྐབས་འདིར་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་དང་། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་པ་ཡང་བདེན་པ་ གཉིས་སོགས་དོན་གྱི་སྡེ་ཚན་ལ་བགྲོང་པ་ནི། རྒྱ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མང་པོ་བཞེད་ཀྱང་། ཚིག་ དོན་ལ་ནི་མ་བཞུགས་པར་སྣང་ངོ་། ། ༈ དབང་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གི་དག་དབྱེ་མདོར་བསྟན་པ། གཉིས་པ་དབང་བཅུ་གཅིག་གི་དག་དབྱེ་བསྟན་པ་ལ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ མདོར་བསྟན་པ་དང་། སོ་སོའི་དག་དབྱེ་ཞིབ་མོར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། དང་པོར་དབང་ 2-27 བསྐུར་བདུན་པོ་གང་། །བྱིས་པ་རྣམས་ནི་གཞུག་པའི་ཕྱིར། །རྣམ་གསུམ་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ རྫོབ་སྟེ། །དམ་པའི་དོན་གྱི་བཞི་པའོ། །བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས། །རྡོ་རྗེ་ཅན་ དག་གིས་བསྟན་པ། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དང་། །དམ་པའི་དོན་གྱི་བདེན་པས་སོ།

彼等亦是二諦之本性，即於世間界中，有世俗輪迴世間界與勝義智慧世間界，對於情器眾生亦如是分為二種，于灌頂亦有世俗表徵灌頂與智慧勝義灌頂二者，于修行方便亦有世間與出世間修行方便二者，于智慧亦有與他知世俗色身相關者與自知勝義法身體性。其中凡是勝義者，即是世間界與情器眾生之假名，于外內他三者中不立為外內法，唯是他法。又于外內他三者中，外內二者是世俗，他者是勝義。"初始成佛道，時輪中作明顯說"，即四瑜伽、四菩提、六種、五品、二諦等甚深義理，亦稱為殊勝初始佛續，於此名為時輪續中，將作明顯宣說，即當善為宣說之義。因此，"初始成佛道，時輪中作明顯說"此句，于上文"六種等"處亦當運用。此處初始佛與時輪等詞用於二諦等義理品類，雖多有印藏智者許可，然于文義中似未安住。 十一種灌頂清凈分類略說 第二、宣說十一種灌頂清凈分類分二：以二諦門略說及詳細宣說各別清凈分類。初者： "最初七種灌頂者， 為攝諸凡夫入故， 三種世間世俗諦， 第四乃是勝義諦。 以二諦法諸法門， 金剛持者作宣說， 世間世俗諦法門， 及以勝義諦法門。"

ཆུ་ལ་སོགས་པ་དབང་བསྐུར་བ་བདུན་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་དབང་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། བྱིས་པ་རྣམས་གཞུག་པ་ཞེས་པའི་དོན་ནི། བྱིས་པ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ཚིག་གྲོགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ ནས། གནས་སྐབས་སོ་སོར་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དང་། བླུན་པོ་དང་། ན་ཚོད་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་འཇུག་ པ་སྟེ། འདིར་དོན་གྱི་གཙོ་བོ་ནི་དབང་གོང་མའི་སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པས་བླུན་པོའམ། རྒྱུད་ཡོངས་ སུ་མ་སྨིན་པ་ན་ཚོད་བྱིས་པ་ལྟ་བུ་ལ་བསྐུར་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་དོན་ཏེ། འདི་བསྐུར་བས་ན་ ཚོད་སྨིན་པ་དང་འདྲ་བར། དབང་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་ དགྱེས་རྡོར་འབུམ་ཕྲག་ལྔ་པའི་ལུང་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་དྲངས་པར་ཡང་། བྱིས་པ་སྐྱེས་ལ་མ་དག་ གི །ཆུ་ཡིས་འཁྲུ་བའི་དབང་བསྐུར་བྱེད། །དེ་ཡི་གཙུག་ཕུད་རབ་བཞག་ལ། །དབུ་རྒྱན་དུ་ནི་ ཡོངས་སུ་བཏགས། །དེ་ཡི་རྣ་བ་འབུགས་ལ་སོགས། །དར་དཔྱངས་དབང་དུ་ཤེས་པར་བྱ། ། བྱིས་པ་དགོད་དང་སྨྲ་བ་ཉིད། །རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུའི་དབང་ཉིད་དོ། །ལྔ་པ་ལོངས་སྤྱོད་བརྟུལ་ ཞུགས་སོ། །མིང་གིས་མིང་གི་དབང་བསྐུར་རོ། །ཕ་ཡིས་རྟག་ཏུ་གློག་ལ་སོགས། །སྟེར་བར་ བྱེད་པ་རྗེས་གནང་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ལོ་བཅོ་ལྔའི་མཚམས་ཚུན་ཆད་བྱིས་པའམ་ གཞོན་ནུའི་གནས་སྐབས་དང་སྦྱོར་བའི་དབང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བྱིས་པའི་དབང་ཞེས་བྱ་སྟེ་ རྣམ་གྲངས་གཞན་ནོ། །དབང་གོང་མ་རྣམས་ལས་ཀྱང་བུམ་པ་དང་། གསང་བ་དང་། ཤེས་ རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གསུམ་ནི། འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པས་གཞུག་པ་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དམ་པའི་དོན་གྱི་བདེན་པས་བསྟན་པ་ནི། བཞི་པ་ཤེས་རབ་ཆེན་ བོའི་དབང་ཁོ་ནའོ། །འདིར་བུམ་དབང་སོགས་གསུམ་འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་པར་བཤད་པས་ 2-28 འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་སྒྲུབ་བའི་དོན་དུ་འཆད་པ་ནི་སྐབས་ཀྱི་དོན་དུ་མི་སྣང་སྟེ། དབང་ བདུན་གྱི་དོན་ཁོ་ནས་འོག་མིན་གྱི་སྲིད་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་དངོས་གྲུབ་ཏུ་ལུང་སྟོན་དགོས་ ལ། དེ་ལས་ལྷག་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་གྲུབ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དབང་ གསུམ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ཚོགས་སྦྱོར་གཉིས་དང་སྦྱོར་བའི་དོན་ ཡིན་ལ། བཞི་པ་དག་པ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་མཐོང་ལམ་ཡན་ཆད་ལ་ འཇོག་དགོས་པས་སོ།

水等七種灌頂，唯是世俗諦之灌頂。"為攝諸凡夫"之義，"凡夫"一詞依詞伴之力，于各別階位適用於凡夫、愚者及年幼凡夫等，此處主要意義是因未成為上位灌頂法器故為愚者，或如同心相續未成熟之年幼者而當授予灌頂之義。由授此灌頂，如同年齡成熟般，將成為上位諸灌頂之有緣者。複次，如喜金剛五十萬續中金剛心所引："以水為洗濯凡夫生而未凈，為其置頂髻，彼當係爲冠，及為其穿耳等，當知為繫帶灌頂，凡夫笑語等，即是金剛鈴灌，第五受用律儀，以名授名灌頂，如父常施電等，即是開許灌。"如是所說，因是與直至十五歲之幼童或少年階段相應之灌頂故，名為童子灌頂，此為異名。于上位諸灌頂中，寶瓶灌頂、秘密灌頂、般若智慧灌頂三者，是以世間世俗諦而攝受，以出世間勝義諦所顯示者，唯是第四大般若灌頂。此處說寶瓶灌等三者為世間世俗，若解釋為成就世間悉地之義，似非此處之義，因唯由七灌頂之義，必須預示色究竟有邊際之悉地，更勝於此之世間悉地亦不存在。是故，彼三灌頂之義，是與世間道資糧加行二者相應之義，第四清凈灌頂則必須安立於出世間道見道以上故。

།དེས་ན་སོར་སྡུད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་པོ་ཉིད་ནས་བཟུང་སྟེ་ཤེས་རབ་ ཆེན་པོ་བཞི་པའི་ཆ་ཤས་ལ་རྟག་ཏུ་གནས་པས། བཞི་པའི་ལམ་གྱི་ཆ་ཤས་ཅན་ནི་ཡན་ལག་ དྲུག་ཀར་ཡིན་ལ། རྡོ་རྗེ་བཞིའི་ལམ་ལ་དབང་བཞིའི་བགོ་སྐལ་སོ་སོར་གཅོད་དགོས་པས། ཐོབ་སྐལ་དུ་བགོས་པའི་དབང་བཞི་པའི་ལམ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་མཐའ་དག་ཡིན་ ཞིང་། བཞི་པའི་ཡེ་ཤེས་དག་པ་བ་སྟེ་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པ་ནི། མཐོང་ལམ་ཡན་ཆད་དོ། ། གཞི་འབྲས་དབྱེར་མེད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བདེ་བ་ཆེན་པོར་ནི། བཞི་པའི་ལམ་ དེ་རྣམས་ཀྱི་རྟོགས་བྱ་འགྱུར་མེད་ཡོངས་གྲུབ་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དབང་ལ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པ་གཉིས་སུ་འབྱེད་དགོས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ཅན་སངས་རྒྱས་བདག་གིས་བསྟན་པ་ ཐམས་ཅད་འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དོན་དམ་པའི་ བདེན་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་རེ་རེ་ཞིང་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། བདེན་པ་གཉིས་ ཚང་བར་སྟོན་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ལྟའི་འགྱུར་གྱི་ཚིག་ལམ་ལྟར་ན། བདེན་པ་གཉིས་སུ་ སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། གཉིས་པོ་གང་ཞེ་ན་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའོ། །ཞེས་སྦྱར་ཏེ་ བཤད་པར་བྱའོ། །ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་པ་ཡང་རྣམ་གྲངས་ ཀྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་དུ་མར་འགྱུར་ཏེ། སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ། དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་རང་ 2-29 བཞིན་ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ནི། དོན་དམ་བདེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི། སྣང་གྲགས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ ཆོས་རྣམས་ཉིད་ཁྱད་གཞིར་བཞག་ནས། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སོ། །གཟུང་ འཛིན་འཁྲུལ་སྣང་ཀུན་རྫོབ་དང་། གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དོན་དམ་དུ་འཇོག་པ་ནི། ཀུན་ རྫོབ་དང་དོན་དམ་དངོས་དག་པ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་དག་པ་བ་ཞེས་པ་ནི། གཞན་ལ་མ་ བལྟོས་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པའི་རྐང་ཚུགས་པའི་དོན་ནོ། །རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་ པའི་སྟོང་གཟུགས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཀུན་རྫོབ་དང་། མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དོན་དམ་ པར་བཞག་པ་ནི། དོན་དམ་ཁོ་ན་ཁྱད་གཞིར་བཞག་པའི་དབྱེ་བ་སྟེ། དོན་དམ་ཉིད་ལ་ལྡོག་ ཆས་ཕྱེ་བའི་རྣམ་པར་གཞགས་པའོ། །དགོས་པ་གང་གི་སྒོ་ནས་ལྡོག་ཆས་འབྱེད་པ་ཡང་འདི་ ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་བདེ་ཆེན་གྱི་ལྡོག་པ་ནས། དོན་དམ་བདེན་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་ གནས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་ལྡོག་པ་ནས་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་སོ་ སོའི་གནས་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་ཐ་སྙད་བཏགས་པའོ།

是故，從最初攝諸智慧起，恒時安住于第四大般若之分位，具第四道分位者即是六支，于金剛四道中須各別分配四灌頂之份，分得之第四灌頂道是一切三摩地支，而第四清凈智慧即不共他者，是見道以上。基果無別如來藏大樂即是彼等第四道所證無變圓成實，非世間與出世間道所攝。如是當分灌頂為世間與出世間二者，以金剛持佛我所說一切皆為世間世俗諦與出世間勝義諦，于每一法類中一切諸法皆當具足宣說二諦故。若依現今譯文詞句，當如是結合解釋："佛說二諦，二者何耶？即世俗與勝義。"世俗諦與勝義諦亦由異門而成多種：種種顯現是世俗，彼等自性皆不成立是勝義諦，此是以顯現、聲響世俗諸法為所依，安立依此之二諦。執受二取迷現為世俗，無二智慧安立為勝義，是世俗與勝義真實清凈。此處清凈者，即不待他、不共他之獨立義。具一切相之勝妙空相大手印為世俗，不變大樂為勝義，此是唯以勝義為所依之分類，即于勝義自身由反體分類而安立。由何義利門中分反體亦是此：彼智慧從大樂反體而言，是勝義諦自身體性之法性，從一切相之反體而言，是世俗諦各別之實相法性故，假立世俗諦之名言。

དཔེར་ན་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ནི། ལྷ་དངོས་ཡིན་ལ་རྒྱལ་པོ་ཡང་ཡིན་པས་ལྷའི་རྒྱལ་པོ་ ཞེས་བྱ་ལ། ཀླུ་དང་གྲུལ་བུམ་ལ་དབང་སྒྱུར་བས། དེ་དག་དངོས་མ་ཡིན་ཀྱང་དེ་དག་གི་ཡང་ རྒྱལ་པོར་འཇོག་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འཁོར་བ་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་དང་། འཇིག་རྟེན་འདས་པ་འཕགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་དོན་དམ་དུ་བཞག་པ་སོགས། འཇོག་ མཚམས་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ཡོད་ཀྱང་། ཕལ་ཆེར་སྙིང་པོའི་གནད་གཅིག་པར་སྣང་ངོ་། །སྐབས་ འདིར་བདེན་གཉིས་དག་པ་བ་དང་། འཁོར་འདས་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དབང་བཅུ་ གཅིག་ལ་བདེན་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ་དབང་བདུན་གྱི་ དག་དབྱེ་དང་། དབང་བཞིའི་དག་དབྱེའོ། །དང་པོ་ནི། ཆུ་དང་ཅོད་པན་དར་དཔྱངས་དང་། ། རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་བརྟུལ་ཞུགས་ཆེ། །མིང་དང་རྗེས་གནང་ཡང་དག་ལྡན། །དབང་བསྐུར་རྣམ་ 2-30 བདུན་མི་ཡི་བདག །ལུས་ངག་སེམས་ནི་ལེགས་དག་པ། །མངོན་པར་དབང་བསྐུར་གཉིས་ གཉིས་སོ། །རྗེས་གནང་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་དག །གཞན་པ་ཁམས་སོགས་དག་པ་ལས། །ཆུ་ ནི་ཁམས་ཀྱི་དག་པ་སྟེ། །ཅོད་པན་ཕུང་པོ་རྣམ་སྦྱོང་བྱེད། །དར་དཔྱངས་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དག། རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་མི་འགྱུར་ཆེ། །སངས་རྒྱས་སྐད་རྒྱུན་མི་འཆད་པ། །ཉི་ཟླ་གཅིག་ཏུ་དག་པར་ བྱེད། །ཡུལ་དང་དབང་པོ་ལེགས་དག་པ། །འཕོ་མེད་རྡོ་རྗེའི་བརྟུལ་ཞུགས་འགྱུར། །མིང་ནི་ བྱམས་སོགས་ཡང་དག་དག །རྗེས་གནང་སངས་རྒྱས་ཉིད་དག་བྱེད། །དབང་བསྐུར་བདུན་ པོ་འདི་རྣམས་ནི། །དཀྱིལ་འཁོར་བཞེངས་ནས་སྦྱིན་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་དབང་ བདུན་གྱི་དབྱེ་བ་ནི། ཆུ་དང་སོགས་ཏེ། ཆུའི་དབང་དང་། ཅོད་པན་གྱི་དབང་དང་། དར་ དཔྱངས་ཀྱི་དབང་དང་། རྡོ་རྗེ་དང་བཅས་པའི་དྲིལ་བུའི་དབང་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་དབང་ དང་། མིང་གི་དབང་དང་། རྗེས་གནང་གི་དབང་རྣམས་སོ།

譬如天帝釋，是實際天人亦是王，故稱天王，于龍及亦步亦趨者行使統治，雖非彼等之實體，然亦安立為彼等之王。複次，輪迴世間為世俗，出世間聖者行境為勝義等，雖有諸多不同安立界限，然大多顯為一致要義。此處依清凈二諦與輪涅二者，於十一灌頂作二諦分類。第二分二：七灌清凈分類與四灌清凈分類。初者：水與寶冠垂帶及，金剛鈴杵大律儀，名號開許具圓滿，灌頂七種人主尊，身語意即善清凈，現前灌頂各有二，開許智慧善清凈，其餘界等清凈中，水即界之清凈者，寶冠能凈諸蘊聚，垂帶清凈波羅蜜，金剛鈴杵大不變，佛陀語續無間斷，日月合一為清凈，境與根塵善清凈，無遷金剛律儀成，名號慈等善清凈，開許能凈成佛性，此等七種諸灌頂，建立壇城而授予。如是所說，其中七灌之分類即：水等，即水灌頂、寶冠灌頂、垂帶灌頂、具金剛鈴杵灌頂、律儀灌頂、名號灌頂、開許灌頂等。

།རྡོ་རྗེ་བཞིའི་དག་པ་བསྟན་པ་ནི། ལུས་ངག་ཞེས་སོགས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་དྲི་མ་སྦྱོང་ཞིང་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་ནུས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ། ཆུ་ཅོད་ པན་གཉིས་དང་། ངག་གི་དྲི་མ་སྦྱོང་ཞིང་གསུང་རྡོ་རྗེའི་ནུས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ། དར་ དཔྱངས་དང་དྲིལ་བུའི་དབང་གཉིས་དང་། ཡིད་ཀྱི་དྲི་མ་སྦྱོང་ཞིང་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་ནུས་པ་ མངོན་དུ་བྱེད་པ། བརྟུལ་ཞུགས་དང་མིང་གི་དབང་གཉིས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའམ་ ཆགས་རྟོག་གི་སྒྲིབ་པ་དག་པར་བྱེད་ཅིང་། ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའི་ནུས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ། རྗེས་ གནང་འདོགས་དང་བཅས་པའི་དབང་ངོ་། །དེའི་རྗེས་སུ་དབང་བདུན་གྱི་དག་བྱ་དག་བྱེད་ ཞིབ་མོར་བསྟན་པ་ནི། གཞན་པ་ཁམས་སོགས་དག་པ་སྟེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ བཞི་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་གྲངས། ཁམས་ལྔ་ལ་སོགས་པ་དག་པ་གཞན་བསྟན་པ་ནི། ཆུ་ དང་ཅོད་པན་ལ་སྦྱང་བྱ་ཕུང་ཁམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་ལ་དབང་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་ པས། གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སྦྱང་བྱ་རྟོགས་དགོས་ལ། དར་དཔྱངས་དྲིལ་བུ་མིང་དབང་ 2-31 གསུམ་ལ། ཕར་ཕྱིན་སོགས་སྦྱོང་བྱེད་དང་སྦྱངས་འབྲས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པས། གཞན་ རྣམས་ལ་ཡང་དེ་དག་སྦྱོར་དགོས་པ་དང་། རྗེས་གནང་ལ་བསྐྱེད་རིམ་དང་འབྲས་བུའི་དབང་ དུ་བྱས་ནས། ལྷའི་དག་པ་སྦྱར་བ་བཞིན། གཞན་དྲུག་ལའང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཆུ་དབང་གིས་ ནི་སྦྱང་བྱ་ནམ་མཁའ་རླུང་མེ་ཆུ་ས་སྟེ་ཁམས་ལྔ་དག་པ་དང་། ལམ་དུ་འབྱུང་བ་ལྔའི་དཀྱིལ་ འཁོར་དབུ་མར་ཐིམ་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་དང་། འབྲས་དུས་སུ་ཤེས་རབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡེ་ ཤེས་ལྔ་དང་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མ་སོགས་ལྷ་མོ་ལྔའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་སྐལ་བ་ ཅན་དུ་བྱེད་དོ། །ཅོད་པན་གྱི་དབང་གིས་རྣམ་ཤེས་འདུ་བྱེད་ཚོར་འདུ་གཟུགས་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ སྦྱོང་བར་བྱེད། ཕུང་པོ་ལྔའི་དཀྱིལ་འཁོར་དབུ་མར་ཐིམ་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། འབྲས་དུས་ ཐབས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་། རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔ་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དར་དཔྱངས་ ཀྱི་དབང་ནི། རླུང་བཅུ་དག་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུའི་ཡེ་ཤེས་དང་། རྟགས་བཅུ་ མཐར་ཕྱིན་ཅིང་ནུས་མ་བཅུ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ལ་སྦྱར་རོ། །རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་དང་རྡོ་རྗེའི་དབང་ གིས་ཉི་མའི་རྩ་ར་ས་ནཱ་དང་། ཟླ་བའི་རྩ་ལ་ལ་ནཱ་དག་པར་བྱེད་ཅིང་། ཟླ་བ་དང་འབྲེལ་པ་ སྲོག་དང་ཉི་མ་དང་འབྲེལ་བ་ཐུར་སེལ་ཡང་ཡིན་པས། གཡས་གཡོན་སྲོག་ཐུར་གྱི་རླུང་ རྣམས་དབུ་མར་གཅིག་ཏུ་ཞུགས་པས་དག་པར་བྱེད་དོ། །རྡོ་རྗེ་ནི་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཆེན་ པོ་རང་དོན་ཆོས་སྐུ་དང་། དྲིལ་བུ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་སྟེ་གཞོམ་དུ་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ གསུང་གཞན་དོན་ལོངས་སྐུའོ།

示四金剛之清凈：身語等，即清凈身垢並顯現金剛身之威力，水灌頂與寶冠灌頂二者；清凈語垢並顯現金剛語之威力，垂帶灌頂與鈴杵灌頂二者；清凈意垢並顯現金剛意之威力，律儀灌頂與名號灌頂二者；清凈智慧障或貪執障，並顯現金剛智慧之威力，開許灌頂及加持灌頂。其後詳細宣說七灌所凈能凈：其餘界等清凈等，即除四金剛之外數目，界等五及余清凈宣說者，水灌與寶冠依蘊界所凈，律儀依根境門宣說，餘者亦應了知所凈，垂帶鈴杵名號三，以波羅蜜等能凈及凈果門宣說，餘者亦當具彼等，開許依生起次第及果位，如配神之清凈，餘六亦當了知，水灌頂即所凈虛空風火水地五界清凈，道中生起五大壇城溶入中脈之智慧，果位時獲得智慧方五智慧及金剛界自在母等五天女果位之緣分。寶冠灌頂清凈識、行、受、想、色五蘊，蘊五壇城溶入中脈之智慧，果時方便方五智慧及現前五部佛。垂帶灌頂配十風清凈、十波羅蜜智慧、圓滿十相併現前十天女。金剛鈴杵及金剛灌頂令日脈右脈（梵文：rasanā，羅馬拼音：rasanā，右脈）與月脈左脈（梵文：lalanā，羅馬拼音：lalanā，左脈）清凈，又因與月相關命氣與與日相關降氣，左右命降諸氣入于中脈合一而清凈。金剛即不變大樂自利法身，鈴即相續不斷即無可摧毀之佛語他利報身。

།འདིར་རྡོ་རྗེ་མི་འགྱུར་ཆེ་དྲིལ་བུ། །རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ སངས་རྒྱས་གསུང་། །ཞེས་བསྒྱུར་ན་གོ་བདེའོ། །དེ་ལྟར་ན་སྦྱང་བྱ་རྩ་གཉིས་དག་པ་དང་། དེ་ གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་འགོག་པ་དང་། མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་དང་གཞོམ་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་སྣ་ཚོགས་ཡུམ་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། །རྡོ་ རྗེའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་དབང་གིས། དབང་པོ་དྲུག་དང་ཡུལ་དྲུག་རབ་ཏུ་དག་པར་བྱེད་ཅིང་། 2-32 གཞན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་པོ་དྲུག གཞན་སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་དྲུག་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པས། ཐིག་ལེ་འཕོ་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། མངོན་ཤེས་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་། སེམས་དཔའ་ཡབ་ཡུམ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གོ་འཕང་མངོན་དུ་བྱེད་ལ། ཐིག་ལེ་འཕོ་བ་མེད་པའི་ ཚངས་སྤྱོད་ནི་རྡོ་རྗེའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཏེ་དབང་ཡུལ་དག་པས་སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་འགྲུབ་ནས་ འཕོ་མེད་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིང་དབང་གིས་ལས་དབང་ལྔ་བྱ་བ་ལྔ་དང་བཅས་པ་དག་ པར་བྱེད་པ་དང་། བྱམས་སོགས་ཚད་མེད་ལྔའི་ཡེ་ཤེས་དང་། འཕྲིན་ལས་སྣ་ཚོགས་པས་ སེམས་ཅན་འདུལ་བ་དང་། ཁྲོ་བོ་ཡབ་ཡུམ་བཅུ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །འདིར་ཚད་མེད་ལྔ་པ་ནི་ མཉམ་པ་ཉིད་ཚད་མེད་དོ། །རྗེས་གནང་གི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཉིད་རྫོགས་ པ་མཚོན་བྱེད་དུ། སངས་རྒྱས་ཉིད་དེ་རིགས་བདག་གི་དག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་ཕུང་ཁམས་ དྲུག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་ཁམས་སྦྱོང་ཞིང་། སྟོང་ཉིད་དང་བདེ་བ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཡེ་ཤེས་ དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡང་དག་པར་བསྐོར་བ་དང་། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་མའི་གོ་འཕང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་དུས་ཀྱི་ལྷའི་དག་པ་བསྟན་ པས་བསྐྱེད་རིམ་གྱི་ལྷ་ཡི་སྨིན་བྱེད་དུ་འགྱུར་ཚུལ་ཤུགས་ལ་ཤེས་ཤིང་། རྡོ་རྗེ་བཞི་དང་སྦྱར་ བས་བསྐྱེད་རིམ་ཡན་ལག་བཞིའི་སྨིན་བྱེད་དུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་དག་ལ་ཡང་ ཕུང་ཁམས་ལུས་ཀྱི་ལྡོག་ཆ་གཙོ་ཆེ་ཞིང་། རླུང་བཅུ་དང་རྩ་གཉིས་དག་གི་ཆོས་དང་། དབང་ པོ་ལས་དབང་ཡུལ་བཅས་ནི། རྣམ་རྟོག་གི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ཆོས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཕུང་ཁམས་བདེ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེར་བཞག་པས་རྡོ་རྗེ་བཞིའི་དག་པ་དེ་ ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།

此處金剛不變大與鈴，相續不斷之佛語，如是譯則易解。如是則所凈二脈清凈，遮止彼二執行，不變之樂與無壞之智慧，壇城主尊吉祥時輪與種種佛母現前。金剛律儀灌頂令六根六境極為清凈，復入於六智慧根，六空色境，生起不動明點之智慧尊，併成就神通等功德，現前十二菩薩父母果位，不漏明點之梵行即金剛律儀，以根境清凈故成就空色身而成不漏故。名號灌頂令五業根及五作業清凈，慈等五無量智慧，以種種事業調伏眾生，現前十忿怒父母。此中第五無量即平等無量。開許灌頂以佛果位圓滿為表徵，令佛性部主清凈。復凈第六智慧蘊界，空性與大樂雙運之智慧，正轉法輪，現前金剛薩埵與般若波羅蜜母果位。以顯示果時天尊清凈，當知亦為生起次第天尊成熟因之理，配四金剛亦有為生起次第四支成熟因之理。彼等中蘊界則身份居多，十風二脈等法及根業根境等，以是分別之基故為意法，智慧蘊界是樂法故，安立為金剛智慧，則四金剛清凈即廣說彼義。

།དབང་བདུན་པོ་དེ་ཉིད་གང་དུ་བསྐུར་བའི་དཀྱིལ་ འཁོར་སྟོན་པ་ནི། དབང་བསྐུར་བདུན་པོ་སོགས་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་བཞེངས་ནས་ཞེས་པའི་ ཚིག་གིས། བཅོས་མ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་དབང་བསྐུར་བར་ཤིན་ཏུ་གསལ་ 2-33 ལ། འགྲེལ་ཆེན་དོན་དམ་བསྡུས་པར། རྡུལ་ཚོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཁོ་ནར་དབང་བསྐུར་གྱིས། གཞན་རས་བྲིས་ལ་སོགས་པར་མ་ཡིན་ཅེས་བཤད་ཅིང་། རྒྱུ་མཚན་གསལ་བར་མ་བྲིས་ལ། དཔལ་འཛིན་དགའ་བས་བྱས་པའི་འགྲེལ་པ་མདོར་བཤད་ལས། རས་བྲིས་ལ་སོགས་པའི་ དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམས་སུ་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཞེས་འགྲེལ་པ་སྔ་མའི་དགོངས་པ་གསལ་བར་བསྟན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུད་རྣམས་སུ་ཞེས་པས། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པར་གསལ་ལོ། །བོད་ཁ་ཅིག་བྱིས་འཇུག་རྡུལ་ཚོན་ཁོ་ནར་ བསྐུར་དགོས་པ་དུས་འཁོར་གྱི་རྒྱུད་འདིའི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན་ཅིང་། རྒྱུད་སྡེ་གཞན་ལ་ནི་རས་ བྲིས་ཀྱང་རུང་ངོ་ཞེས་དབྱེ་བ་འབྱེད་པ་ནི་འཆལ་གཏམ་ཡིན་ཅིང་། མཁས་ཆེན་ཁ་ཅིག་གིས་ ཀྱང་། རྡུལ་ཚོན་གྱི་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ། །དབང་བསྐུར་བྱ་བར་གསུངས་མོད་ཀྱི། གཞན་གྱི་ སྨིན་བྱེད་རྒྱུད་ལས་བཀག །ཅེས་གསུངས་པ་ནི། མདོར་བཤད་དུ་འབྱུང་བ་ལྟར་གྱི་དོན་དེ་ ཉིད་ཐུགས་ལ་བཞག་པ་སྟེ། རྒྱུད་ལས་མ་གསུངས་པ་ཉིད་{ཞི་[ཀྱི་]ཕྱིར་བྱར་མི་རུང་བས་ བཀག་པར་དགོངས་སོ། །འོན་ཀྱང་རྒྱུད་ཀྱི་ཚིག་འདིས་ནི་དབྱིབས་སམ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ དཀྱིལ་འཁོར་བཞེངས་ནས་དབང་བདུན་བསྐུར་བར་བྱ་ཞེས་གསུངས་ཀྱི། གཟུགས་བརྙན་ གྱི་ནང་ཚན་རྡུལ་ཚོན་རས་བྲིས་སོགས་དབྱེ་བ་གང་ཡང་མི་གསལ་ཞིང་། མ་བཞེངས་པར་ སྦྱིན་དུ་མི་རུང་ཞེས་པའི་ཚིག་ཀྱང་མེད་དེ། དཔེར་ན་ནམ་ལངས་ནས་ཁ་ཏོན་བྱའོ་ཞེས་པས། ནམ་ལངས་པའི་སྔོན་དུ་ཁ་ཏོན་བཀག་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །འགྲེལ་པ་དེ་དག་གིས་དེ་ ལྟར་བཤད་ཀྱང་དེ་སེམས་འགྲེལ་ནི་མ་ཡིན་པས། མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཁས་ལེན་དགོས་པའང་ མིན་ལ། ལེན་དུ་ཆུག་ཀྱང་སྤྱིར་བཏང་ལ་དགོངས་པར་བཤད་དགོས་སོ།

示現授予七灌頂之壇城者，七灌頂等，以"建立壇城"之語，於人造影像壇城授灌頂極為明顯。《大疏勝義攝》中說：唯于粉壇城授灌頂，不于其他布畫等，雖未明寫理由。吉祥持者所作之《略釋疏》中雲："非於布畫等壇城，以薄伽梵諸續中未說故。"明顯顯示前疏之密意。其中以"諸續中"之語，顯非唯時輪。有藏人說初入者唯應于粉壇城授灌，是此時輪續之特性，其他續部則布畫亦可，如是分別乃妄語。某大智者亦云："于粉壇城中，雖說當授灌，他之成熟因，續中已遮止。"此即如《略釋》所說之義，以續中未說故不應行而遮止。然此續文說建立形相或影像壇城后當授七灌，未明顯分別影像之類別為粉壇布畫等，亦無未建立不可授之語。譬如說"天明后誦經"，非遮止天明前誦經。雖彼等疏如是說，然非心續釋，故不必一向承許，縱承許亦應說是就一般而言。

རས་བྲིས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་མ་སྨིན་པ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་དབང་བསྐུར་བ་ནི། དེང་ སང་བཞུགས་པའི་རྒྱུད་ཕལ་ཆེར་ལས་གསལ་བར་མ་གསུངས་མོད་ཀྱི། རྒྱུད་རྣམ་པར་དག་ 2-34 པ་ཁ་ཅིག་ལས་གསལ་བར་གསུངས་པའང་སྣང་ངོ་། །རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ འདིར་ཡང་། སློབ་དཔོན་དང་སློབ་མ་གཉིས་ཀར་ཀུན་སྤངས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཅན་ལ་རྫས་དང་ ཡོ་བྱད་སྤངས་པའི་དབང་བསྐུར་བ་སྦྱིན་པར་གསུངས་ཏེ། བསྡུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལས། རྫས་རྣམས་མེད་པའི་མངོན་པར་དབང་བསྐུར་རྒྱལ་བའི་བདག་པོའི་བཀའ་ཡིས་ཀུན་སྤངས་ ལ་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པས་རྫས་ཅི་རིགས་པ་སྤངས་པ་ནས་མཐའ་དག་སྤངས་ པའི་བར་དུ་སྟེ། གཟུགས་བརྙན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་རྫས་ཀྱི་ནང་ཚན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་སྟེ། དེས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་འབའ་ཞིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཡང་ དབང་བསྐུར་དུ་རུང་ན། གཞན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། འཇིགས་མེད་འབྱུང་གནས་ཀྱི་ཞལ་ སྔ་ནས་ཀྱིས་ནི། འབྱོར་བ་དང་ལྡན་ཡང་རུང་། ལྷག་པར་མོས་པ་བརྟན་པོ་ཅན་ལ་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ཁོ་ནའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་སྨིན་བྱེད་རུང་བར་བཤད་པ་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པའོ། ། འགྲེལ་པ་དོན་དམ་བསྡུས་པ་སོགས་ཀྱི་དགོངས་པས་ནི། བཞེངས་ནས་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས། སྐབས་དེར་བཞེངས་པར་གསལ་བས། རྡུལ་ཚོན་ལས་འོས་མེད་པའི་ཕྱིར་མཉམ་དུ་དགོངས་ པ་སྟེ། དུས་དེ་ཙམ་ན་འཕགས་པའི་ཡུལ་ན། རས་བྲིས་ཤིན་ཏུ་དར་བ་ལ་ཟུར་ཟ་བར་མཛད་ པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། དབང་བཞིའི་དབྱེ་བ། དབང་བཞིའི་ཡེ་ཤེས། དབང་བཞིའི་དག་ པ། དབང་བཞིའི་དཔེ། དབང་བཞིའི་ངོ་བོ་བཤད་པ་སྟེ་ལྔ་ལས། དང་པོ་ནི། བུམ་པ་གསང་ བའི་དབང་བསྐུར་དང་། །ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་མངོན་བརྗོད་པ། །སླར་ཡང་ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་ ཉིད། །དེ་ཡི་ཡེ་ཤེས་མངོན་རྗོད་བྱེད། །ཅེས་ཏེ་དབང་གོང་མ་ལ་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་བུམ་ པའི་དབང་བསྐུར་བ་དང་། གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་ བསྐུར་བ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་ཅིང་གྲགས་པ་དང་། གསུམ་པ་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དེའི་ རྗེས་སུ། སླར་ཡང་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་གཞན་ཞིག་སྟེ། ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་ཉིད་དེ་ཡི་ཡེ་ཤེས་ 2-35 ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱེད་པ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དབང་ བཞི་པ་རྣམས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། འགྱུར་དང་འགྱུར་དང་དེ་ནས་འཛག །དེ་ནས་གཞན་ཡང་ མི་འཛག་པའོ།

于布畫壇城使未成熟成熟之灌頂，雖今住世大多數續部中未明說，然于某些清凈續中明說亦可見。於此時輪王續中亦說，于上師與弟子二者皆具遍舍行者，授予捨棄資具之灌頂。《攝續王》云："無資具之現灌頂，以勝主教令于遍舍應當授。"故從捨棄某些資具乃至捨棄一切，影像壇城亦是資具之一類。如是身壇城亦然，因此若於唯三昧耶壇城亦可授灌頂，則何須說其他。無畏生前說：有資具亦可，于殊勝堅固信解者以唯三昧耶壇城令成熟可行，此說甚善。以《疏勝義攝》等之密意，以"建立后"之語，明顯彼時建立，故唯應粉壇，同時亦密意于彼時聖境中，布畫極盛而作諷誡。 第二中，四灌分類、四灌智慧、四灌清凈、四灌譬喻、說四灌體性五者中，初者謂："寶瓶密灌頂，智慧般若說，複次大般若，彼智慧宣說。"即上部灌頂以體性分類，有寶瓶灌頂、密灌頂、般若智慧灌頂如是宣說聞名者，及第三般若智慧彼后，複次另一般若智慧，即大般若彼之智慧灌頂如是宣說，出世間第四灌頂諸者。第二謂："變與變后漏，爾後復不漏。"

།བུམ་དབང་གི་ཡེ་ཤེས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཅུང་ཟད་གཡོ་ཞིང་འགྱུར་བའི་ བདེ་བ་དང་། གསང་དབང་གི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྔ་མ་ལས་ཆེས་གཡོ་ཞིང་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་དང་། གསུམ་པ་ཤེར་དབང་གི་ཡེ་ཤེས་ནི་འགྱུར་བ་རྫོགས་པ་འཛག་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་རེག་པའི་ བདེ་བ་དང་། དེ་ལས་གཞན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་བཞི་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་འཕོ་མེད་དུ་བཅིངས་པའི་བདེ་བའོ། ། གསུམ་པ་ནི། ལུས་ངག་སེམས་ནི་ལེགས་དག་པ། །དབང་བསྐུར་གསུམ་པོ་རིམ་པ་ཡིས། ། བཞི་པ་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་དག །ལུས་ངག་སེམས་ནི་དག་པར་བྱེད། །ཅེས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་དྲི་མ་ དག་ཅིང་སྐུ་རྡོ་རྗེ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་བུམ་དབང་དང་། ངག་གི་དྲི་མ་དག་ཅིང་གསུང་རྡོ་རྗེར་ རྫོགས་པར་བྱེད་པ་གསང་དབང་དང་། ཡིད་ཀྱི་དྲི་མ་དག་ཅིང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་རྫོགས་པར་བྱེད་ པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེར་དབང་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ཆགས་རྟོག་གི་དྲི་མ་སྦྱོང་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ རྡོ་རྗེ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དབང་བཞི་པ་སྟེ། འདིས་ནི་ལུས་དང་ ངག་དང་སེམས་ཀྱི་དྲི་མ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡང་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བུམ་ དབང་སོར་བསམ་གྱི་སྨིན་བྱེད་དང་། གསང་དབང་སྲོག་འཛིན་གྱི་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ ཤེར་དབང་རྗེས་དྲན་གྱི་དང་། འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་དབང་བཞི་པ་ཚིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་གི་སྨིན་བྱེད་བགོ་སྐལ་དུ་ཐོབ་པ་དང་། སྤྱིར་ཡན་ལག་ལྷག་ མ་ལྔ་པོའི་ཡང་ངོ་། །ཚུལ་འདིས་གོང་དབང་བདུན་ལ་ཡང་ངེས་པ་སྟེར་བར་བྱེད་དོ། །ཆུ་ཅོད་ ནི་བུམ་དབང་གི་སྔོན་འགྲོ་དང་སོར་བསམ་གྱི་སྨིན་བྱེད། དར་དཔྱངས་དང་དྲིལ་བུ་གསང་ དབང་དང་སྲོག་འཛིན། བརྟུལ་ཞུགས་དང་མིང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེར་དབང་དང་རྗེས་དྲན། 2-36 རྗེས་གནང་ནི་འཇིག་རྟེན་འདས་པ་བཞི་བའི་སྔོན་འགྲོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྨིན་བྱེད་དུ་ ཡང་སྦྱོར་ལ། དབང་བདུན་ནི་བསྐྱེད་རིམ་གྱི་དངོས་ཀྱི་སྨིན་བྱེད་དང་། རྫོགས་རིམ་གྱི་བརྒྱུད་ པའི་སྨིན་བྱེད་དོ། །དབང་གོང་མ་བཞི་ནི་རྫོགས་རིམ་གྱི་དངོས་ཀྱི་སྨིན་བྱེད་དང་། འབྲས་བུ་ སྐུ་བཞི་རྒྱུད་ནས་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཞེས་རགས་པའི་ཐ་སྙད་དུ་སྦྱོར་ཅིང་། ཡང་དག་པར་ ན་དབང་བཞི་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ལམ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དང་འབྲས་བུ་སྐུ་བཞིའོ། ། བཞི་པ་ནི། བྱིས་པ་དར་མ་དེ་ནས་རྒན། །བཞི་པ་སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོའོ།

寶瓶灌頂之智慧即菩提心稍動而變之樂，密灌頂之智慧即較前更動而變之樂，第三般若灌頂之智慧即變圓滿至漏泄剎那所觸之樂，彼外出世間第四智慧即菩提心不動縛束之樂。 第三謂："身語意善凈，三灌次第由，第四智慧凈，身語意當凈。"即凈身垢而圓滿金剛身之寶瓶灌頂，凈語垢而圓滿金剛語之密灌頂，凈意垢而圓滿金剛意之世間般若灌頂，凈化智慧界貪執垢而圓滿金剛智之出世間第四灌頂，此亦凈化身語意垢及習氣。如是寶瓶灌頂為尋思之成熟，密灌頂為持命之，世間般若灌頂為隨念之，出世間第四灌頂從語言而言是三昧耶支分之成熟分得，總之餘五支分亦然。此理于上七灌亦予定解。水冠為寶瓶灌頂之前行及尋思之成熟，幡綢與鈴杵為密灌頂與持命，律儀與名為世間般若灌頂與隨念，灌許為出世間第四之前行及三昧耶之成熟，七灌為生起次第直接成熟及圓滿次第間接成熟。上四灌為圓滿次第直接成熟及從續中成熟四身果。如是配于粗略名言，真實而言第四灌頂智慧即圓滿次第道與四身果。 第四謂："童年壯年老，第四眾生主。"

།བུམ་དབང་ གི་ཡེ་ཤེས་ནི་བདེ་བ་གསར་དུ་སྐྱེས་པ་ཕྲ་མོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་དང་། གསང་དབང་གི་ཡེ་ ཤེས་ནི་སྔར་ཡོད་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ལྷག་པར་འཕེལ་ཀྱང་མ་སྨིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལང་ཚོའམ་ དར་མ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེར་དབང་གི་ཡེ་ཤེས་ནི། སྔར་གྱི་བདེ་བའི་རྒྱུན་ལས་རྒྱས་ པ་ནི་ཡིན་ཡང་རབ་ཏུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་རྒན་པོ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བཞི་པ་ནི། བདེ་བ་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ཁྱབ་ཅིང་། རང་ཉིད་ལ་སྐྱེ་འཇིག་མེད་ལ་གཞན་ རྣམས་གང་ལས་འབྱུང་བ་དང་གང་དུ་ཐིམ་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོའོ། ། ལྔ་པ་ནི། ཤེས་རབ་ནུ་མར་ཡན་ལག་ནི། །རེག་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་འཕོའི་བདེ། །འོ་ མ་འཛིན་པས་དབང་བསྐུར་བ། །གང་ལས་བདེ་ཐོབ་དེ་བྱིས་པའོ། །ཡུན་རིང་གསང་བར་ སྤྲོས་ལས་སྐྱེས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་འཕོ་བའི་བདེ། །གསང་བའི་དབང་བསྐུར་གསང་བར་ ནི། །གང་ལས་བདེ་ཐོབ་དེ་དར་མ། །ཡུན་རིང་གསང་བར་སྤྲོས་ལས་སྐྱེས། །རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོར་ གཡོ་བའི་བདེ། །ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དབང་བསྐུར་བ། །གང་ལས་གཡོ་བའི་བགྲོད་དེ་རྒན། ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྗེས་ཆགས་ལས། །སྐྱེས་པ་གཡོ་མེད་བདེ་བ་ནི། །ཤེས་རབ་ཆེན་པོའི་དབང་ བསྐུར་བ། །གང་ལས་གཡོ་མེད་རྟོགས་པ་དེ། །སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོར་རྣམ་ཤེས་བྱ། །སྐྱོབ་པ་ ཐམས་ཅད་སྐྱེད་མཛད་པ། །རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེ། །བྱང་སེམས་གཉིས་མེད་ 2-37 མི་འགྱུར་བ། །འདི་ནི་དམ་ཚིག་སེམས་དཔར་འགྱུར། །རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་ {བཞི[ཡིན]། །དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འདིར་བཤད་པ། །རྣམ་འབྱོར་བ་ཡི་ཐར་སྟེར་བྱེད། །ཅེས་ གསུངས་ཏེ་ཤེས་རབ་མའི་ནུ་མ་ལ་ཐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་རེག་པའི་རྗེས་ཆགས་ལས། བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཙུག་ཏོར་ནས་དཔྲལ་པར་འཕོས་ཤིང་འོངས་པ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཐབས་ཀྱི་ ཅུང་ཟད་བཅིངས་པའི་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་བུམ་དབང་སྟེ། དེ་ཡང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དང་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་དགའ་བ་སྟེ་བཞིའི་བདག་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་བུམ་པའི་བརྡས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་འོ་མ་ འཛིན་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་བུམ་དབང་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་ བུའི་བདེ་བ་དེ་ནི་བྱིས་པའི་དཔེས་བསྟན་པ་སྟེ། དང་པོར་བྱུང་བ་དང་། ཆུང་བ་དང་། མི་ བསྟན་པས་སོ། །ཡུན་རིང་གསང་བར་སྤྲོས་ལས་སྐྱེས། །ཞེས་པ་དང་པོ་ནི། གསང་བར་སྤྲོས་ ལས་སྐྱེས་ཡུན་རིང་ཞེས་པའམ། འབྲོ་འགྱུར་ལས། གསང་བ་མཉེས་ལས་ཡུན་རིང་སྐྱེས། ། ཞེས་འབྱུང་བ་ལེགས་ཏེ། རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་གུ་ཧྱཱ་སྥཱ་ལ་ཙི་རཱ་ཛ་ཏཾ། ཞེས་འབྱུང་བས། སྥཱ་ལ་ སྤྲོས་པ་དང་མཉེས་པ་གཉིས་ཀར་ལ་འཇུག་གོ །

寶瓶灌頂之智慧因新生樂微細故為童年，密灌頂之智慧因較先有之相續增長然未成熟故為青年或壯年，世間般若灌頂之智慧雖較先前樂相續增廣然因極成熟故為老年，出世間第四因遍及一切其他樂之自性，自身無生滅而為他者所從生及所融入之基故為眾生主。 第五謂："智慧乳房支分觸，令菩提心移動樂，以持乳汁作灌頂，從彼得樂即童年。長久密處廣生起，菩提心之移動樂，密灌頂之密處中，從彼得樂即壯年。長久密處廣生起，金剛頂端動搖樂，智慧智慧之灌頂，從彼動搖行即老。大手印隨貪所生，不動之樂即是此，大智慧之灌頂中，從彼不動證悟者，當知即是眾生主。救護一切能生者，金剛勇識大勇識，菩提心之無二相，不變即成誓句識。金剛瑜伽四種相，時輪此中所宣說，為瑜伽士賜解脫。" 即從智慧母乳房與方便支分觸隨貪，菩提心從頂髻移至額間，瑜伽方便稍加縛束之樂智即寶瓶灌頂，此亦為身語意及智慧四喜之本性。其中以寶瓶表示持智慧乳汁，因從觸生故名寶瓶灌頂。如是之樂以童年為喻，因初生、微小及不堅固故。"長久密處廣生起"，第一句或為"從密處廣生長久"，或如卓譯："從密處悅生長久"為佳，梵語為"guhyāsphāla cirājataṃ"，其中"sphāla"可通"廣"與"悅"二義。

ཤེས་རབ་མའི་གསང་བར་ཐབས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ སྤྲོས་པ་སྟེ་ཕྱིན་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དཔྲལ་པ་ནས་ཞུ་སྟེ་མགྲིན་པ་ནས་རྒྱུད་སྙིང་ གར་འཕོས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ཐབས་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་བཅིངས་པ་ནི། གསང་དབང་གི་ ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ལ་དབྱེ་ན་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་བཞིའོ། །གསང་ བར་ནི་ཞེས་པ། གསང་བའི་དབང་པོ་ཕྲད་པ་ལས་ཐོབ་པ་ཞེས་འཆད་ཅིང་། སྔ་མ་ལས་ འཕེལ་བའི་ཕྱིར་དར་མའི་དཔེས་སྟོན། འདི་ནི་དོན་དམ་བསྡུས་པ་སོགས་འགྲེལ་པ་རྣམས་ ལས་བཤད་པའི་ལུགས་ཡིན་ལ། གསང་བར་སྤྲོས་པ་ནི། སློབ་དཔོན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ གསང་བའི་རྩ་འཁོར་ཕན་ཆད་དུ་སྤྲོས་པ་སློབ་མའི་ཁར་དབབ་པ་དང་། གསང་བར་ནི་ཞེས་ པས་ཤེས་རབ་མའི་གསང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཐབས་ཀྱི་བྱང་སེམས་ 2-38 དང་། ཤེས་རབ་མའི་བྷ་གའི་དཀྱིལ་འཁོར་བལྟས་པ་ལས། སྔ་མ་བུམ་དབང་ལས་ཡུན་རིང་ བའི་བདེ་བ་ཐོབ་པ་གསང་དབང་ངོ་ཞེས་བཤད་ན། གཞུང་དོན་དཔྱིས་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ་ སྙམ་པ་ནི་ཁོ་བོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སློབ་དཔོན་གྱི་སློབ་མ་ལ་ཤེས་རབ་མ་ གཏད་པ་ལས། ལག་བཅངས་དང་། སྙོམས་འཇུག་གི་སྤྱོད་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྙིང་ག་ ནས་གསང་བའི་བར་དུ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དགའ་བྲལ་བཞི་དང་། གསང་བ་ ནས་ནོར་བུའི་བར་དུ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལྷན་སྐྱེས་བཞིའོ། །ནོར་བུའི་རྩེ་མོར་ གཡོ་ཞིང་བྱོན་པའི་བདེ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། སྔ་མ་གཉིས་ཀ་ལས་ ཡུན་རིང་ཞིང་། ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་ལ་མཐར་མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རྒན་པོའོ། །དེ་དག་ཐམས་ ཅད་ལ་གཡོ་བའི་བགྲོད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། མི་བརྟན་པ་དང་། འགྱུར་བདེའི་རང་བཞིན་ ཅན་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ལ། བགྲོད་པ་ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་བའི་དོན་ནོ། །ཡུན་རིང་ཞེས་པས་ མཐར་འཇིག་ཀྱང་སྔ་མ་ལས་ཡུན་རིང་ཞེས་བསྟན་པས། འོག་ཏུ་འཆད་པ་བཞི་པའི་ཡེ་ཤེས་ ནི། མི་འཇིག་ཅིང་བརྟན་པར་ཡང་ཤུགས་ལ་བསྟན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དབང་ བཞི་པ་ནི། ལས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཕྱག་རྒྱ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྒོམ་པ་ལས་འབྱུང་བ་མ་ ཡིན་ཏེ། སྟོང་གཟུགས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ བཅིངས་ཤིང་བཟློག་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་བདེ་བ་གཡོ་བ་ མེད་པ་ནི། ཤེས་རབ་མ་ཆེན་པོ་སྟོང་གཟུགས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོས་དབང་བསྐུར་བ་སྟེ། འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་དབང་བཞི་པ་བསྐུར་བ། མི་འགྱུར་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ།

從智慧母密處方便金剛廣即至時，菩提心從額融化經咽喉道至心間移動所生之樂為方便稍加縛束，即密灌頂之智慧，此分為身語意及智慧之勝喜四種。"於密處"者，解釋為從密根相會而得，因較前增長故以壯年為喻。此是如《究竟集要》等諸釋所說之理。密處廣者，謂上師菩提心於密輪以上廣佈降於弟子口中，"於密處"者，謂于智慧母密輪中，如是則從觀視方便菩提心及智慧母佛母壇城，獲得較前寶瓶灌頂更長久之樂為密灌頂，如是解釋則究竟通達經義，此乃我之分別。 如是從上師授予弟子智慧母，經執手及雙執行為，菩提心從心間至密處之身語意及智慧離喜四種，從密處至寶珠間之身語意及智慧俱生四種。于寶珠頂端動搖流出之樂即智慧智慧灌頂之智慧，較前二者更為長久且殊勝，然終不穩固故為老年。彼等一切稱為"動搖行"者，意為不穩固及易變之自性，"行"者即行走之義。以"長久"表示雖終將壞滅然較前更長久，由此間接顯示下文所說第四智慧不壞且穩固。 出世間第四灌頂非從業及智慧手印與分別修習所生，從於空形大手印隨貪，菩提心被縛而轉，從彼所生即現前之不動樂，由大智慧母空形大手印灌頂即出世間第四灌頂所授，為不變智慧。

།དེ་ལྟར་ན་ཕྱག་རྒྱ་ ཆེན་པོའི་ཐབས་གང་ལས། ཐིག་ལེ་གཡོ་མེད་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་རྟོགས་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་དགུའི་ བདག་པོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་དུ་ཡང་བུ་དང་ཚ་བོ་ལ་སོགས་ པའི་རིགས་བརྒྱུད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གང་ལས་བྱུང་བའི་གཞི། ཡང་མེས་དེ་ནི་སྐྱེ་དགུའི་བདག་ 2-39 པོ་ཞེས་གྲགས་ཏེ། མུ་སྟེགས་བྱེད་དག་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པོ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ ཐམས་ཅད་སྤྲུལ་པར་བྱེད་ཅིང་། མཐར་དེ་ཉིད་དུ་ཐིམ་པར་བྱེད་པ་ནི་སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོའོ་ ཞེས་འདོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་ དང་། ཆོས་ཉིད་ནི་འཁོར་འདས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱོབ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ ལ། དེ་ཡང་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་ མཛད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་། ཡང་ན་སྐྱོབ་པ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བརྡས་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གི་རྣམ་ པར་དག་པ་ཅན་ཕུང་ཁམས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཕུང་ཁམས་མ་དག་པ་རྣམས་ སྦྱངས་ནས། རྣམ་པར་དག་པའི་ཕུང་ཁམས་བསྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་བྱང་ ཆུབ་གྱི་སེམས་ནོར་བུ་ནས་གཙུག་ཏོར་གྱི་བར་ཏུ་བརྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། འབྲས་བུ་སྐུ་ བཞི་ལམ་དུ་བྱེད་པས་ལམ་གྱི་སྐུ་བཞི་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐུ་ དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་སྐུ་དང་། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལོངས་སྐུ་དང་། དམ་ཚིག་ སེམས་དཔའ་སྤྲུལ་སྐུ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལྟེ་བ་དང་། སྙིང་ག་དང་། མགྲིན་པ་དང་། གཙུག་ཏོར་དུ་བརྟན་པས་མས་བརྟན་པའི་དགའ་བ་བཞི་དང་། སྐད་ཅིག་མ་བཞི་དང་། འབྲས་བུ་བཞི་ཐོབ་པ་ལ་སྦྱར་ཞིང་། ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདེ་སྟོང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཐིག་ལེ་མི་ འགྱུར་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་དག་ཡེ་ཤེས་དང་། ཐུགས་དང་། གསུང་དང་། སྐུ་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་ འབྱོར་རྣམ་པ་བཞི་ཡང་ཡིན་ཏེ། དབང་བཞི་པའི་ཡེ་ཤེས་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་འདིར་ བཤད་པ་ནི། རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐར་པ་ཟུང་ འཇུག་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བ་སྟེར་བར་བྱེད་པའོ། །དེས་ན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེ། བྱང་སེམས་ཞེས་གོ་རིམ་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་ནི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་དབང་ལས་ཏེ། དོན་དུ་ནི་གོ་ རིམ་གོང་དུ་བཤད་པ་ཉིད་དོ།

如是從大手印方便，了悟不動明點不變之樂者，應當了知即稱為眾生主，如世間中從何處生起無量子孫等血脈，其祖先即稱為眾生主。外道們認為梵天等造作者能幻化一切世間，最終融入其中者即是眾生主。如是此不變之樂，因法性所極分別故，又因法性是輪迴涅槃一切之基故。 救護者即是佛陀，彼亦因通達法性而極分別故，是一切佛陀之生育者。或者，救護者即佛陀密意表示三十六天之清凈相三十六蘊界，彼亦是凈化不凈蘊界后，生起清凈蘊界。不變之樂菩提心從寶珠至頂髻間穩固者，即是以果位四身為道之道位四身，即金剛薩埵俱生身、菩薩法身、大菩薩報身、誓句薩埵化身。由菩提心於臍輪、心輪、喉輪、頂輪穩固，配合下穩喜四種、四剎那、獲得四果，一切皆為樂空不二之不變明點智慧。 彼等亦是智慧、意、語、身金剛瑜伽四種。此時輪金剛續中所說第四灌頂智慧，是能賜予瑜伽士即諸佛菩薩解脫雙運無上不變者。故說金剛薩埵、大菩薩、菩提薩埵如是次第，是由韻律所致，實義即如上所說次第。

།འདིར་འགྲེལ་ཆེན་དོན་དམ་བསྡུས་པ་རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་ 2-40 པ་ལས་ནི། གསང་ལྟེ་སྙིང་མགྲིན་བཞི་ལ་སེམས་དཔའ་བཞི་དང་། དཔྲལ་པར་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་ འབྱོར་བཞི། གཙུག་ཏོར་དུ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་འཁོར་ལོ་དྲུག་ལ་སེམས་དཔའ་དྲུག་སྦྱོར་ ཏེ། སྐབས་འདིའི་གཞུང་གི་ཚིག་དོན་ལ་ཞུགས་པར་མི་སྣང་ངོ་། །དེ་ལ་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འདིར་ ཆུ་དབང་སོགས་ལ། བྱིས་འཇུག་གི་དབང་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་དང་ བུམ་དབང་གི་ཐ་སྙད་མི་མཛད་དོ། །བུམ་དབང་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་དབང་གོང་མ་ཡིན་ལ། དེ་ རྒྱུད་འདིར་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་དུ་མི་འཇོག་ཀྱང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དབང་དུ་ནི་བྱེད་ དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དབང་ལ་དབྱེ་ན་བྱིས་འཇུག་དང་དབང་གོང་མ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་ དབྱེ་ན། །གང་ལ་བསྐུར་བའི་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་དང་། སློབ་མའི་དབང་ངོ་། ། ཡེ་ཤེས་མཆོག་དམན་གྱི་དབྱེ་བས། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གཉིས་སོ། ། དེ་ཡང་དཔལ་དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་ལས། འདིར་དབང་གོང་མ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཅིག་ ནི་སེམས་ཅན་གཞུག་པའི་དོན་དང་། ལམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་དོན་དང་། རྒྱུད་ཉན་པ་ལ་ དབང་བའི་དོན་དུའོ། །གཞན་ནི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོའི་གནས་སྦྱིན་པ་དང་། སྟོན་པ་པོ་བྱེད་ པའི་སླད་དུའོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རང་ཉིད་སྒོམ་པ་དང་རྒྱུད་ཉན་པ་ལ་དབང་བའི་དོན་དུའོ་ སློབ་མའི་དབང་བསྐུར་བ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ནུ་མ་ལ་རེག་པའི་བུམ་དབང་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་མྱང་ཞིང་བྷ་གའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བའི་གསང་དབང་དང་རིགས་དྲུག་གི་སྦྱང་པ་བྱས་ པའི་རིག་མ་གཏད་དེ་གཉིས་སྦྱོར་གྱི་བདེ་བ་སྒོམ་པའི་ཤེར་དབང་རྣམས་ངེས་པར་སྦྱིན་པར་ བྱ་བ་ལ་རྩོད་པ་མེད་ལ། ཁ་ཅིག་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དབང་བཞི་པ་མི་སྦྱིན་པར། ཤེར་དབང་གི་ནང་ཚན་འཇིག་རྟེན་པའི་དབང་བཞི་པ་དེ་ཉིད་ལོགས་སུ་བགྲངས་ནས། སློབ་ མའི་དབང་གོང་མར་གྱུར་པ་བཞིའོ་ཞེས་འདོད་པ་ནི་མི་འཐད་དེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་དབང་བཞི་པའི་ཚིག་དབང་ཙམ་ཡང་མ་ཐོབ་པར། དབང་དེའི་ལམ་སྒོམ་དུ་རུང་བ་དང་། 2-41 འདས་པའི་ལམ་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུད་ཚིག་རྣམས་ཉན་དུ་རུང་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར། དགོས་པའི་ སྒོ་ནས་མི་འཐད་ལ། དབང་དང་པོ་གསུམ་ལ་གསོལ་གདབ་དང་ང་རྒྱལ་འཛིན་པ་ཡོད་ལ། བཞི་པ་ལ་མི་བྱེད་པའི་ལག་ལེན་ཡང་མི་འཐད་ཅིང་། དང་པོ་གཉིས་སོ་སོར་བྱེད་ཅིང་ཕྱི་མ་ གཉིས་གཅིག་ཏུ་སྡོམ་པ་ཡང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།

此處從大疏《勝義攝》及其隨行中說：於密輪、臍輪、心輪、喉輪四處配四薩埵，于額輪配四金剛瑜伽，于頂輪配時輪，如是於六輪配六薩埵，然此處經文義理中似未涉及。於此續王中，對水灌頂等稱為童入灌頂，而不作金剛阿阇黎灌頂與瓶灌頂之名稱。瓶灌頂於一切方面皆是上位灌頂，此續雖不立為金剛阿阇黎灌頂，然須作為不退轉灌頂。故灌頂若分類，有童入與上位灌頂二種。其中若分，從所灌對境門中有阿阇黎灌頂與弟子灌頂。以智慧勝劣分類，有世間與出世間二種。 複次，吉祥無垢光中說："此處上位灌頂有二種：一者為攝受有情故，為遍知道故，為有權聽聞續部故。另一者為授予大阿阇黎位故，為作教授者故。"即為自身修習與有權聽聞續部故。于弟子灌頂中，觸控智慧乳房之瓶灌頂，品嚐菩提心並觀想秘處壇城之密灌頂，以及授予已作六種凈化之明妃而修雙運之樂的慧灌頂，對於必須授予這些無有爭議。有些人主張不授予出世間第四灌頂，而是將慧灌頂分支中的世間第四灌頂另行計數，認為弟子上位灌頂有四種，此說不應理。因為若未獲得出世間第四灌頂之詞灌頂，則應成許可修習該灌頂之道，及應成許可聽聞宣說出世間道之續部文句。從必要性角度不應理，且對前三灌頂作祈請與執持我慢而第四灌頂不作之實修亦不應理，又前二者分別作而後二者

།དེས་ན་བསྡུས་རྒྱུད་ལས། དབང་བདུན་ རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་དབང་བསྐུར་དགེ་བའི་དབང་གིས་ས་བདུན་གྱི་ནི་དབང་ཕྱུག་ཉིད་དུ་ འགྱུར། །བུམ་པ་གསང་བས་མངོན་པར་དབང་བསྐུར་སླར་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་སོགས་སུ་ ངེས་པར་རབ་ཏུ་འཇུག །ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དག་གིས་མངོན་པར་དབང་བསྐུར་སྲིད་པའི་ འཇིགས་པ་འཇོམས་པའི་འཇམ་དབྱངས་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དག་ཅེས་ པས་འཇིག་རྟེན་འཇིག་རྟེན་འདས་པ་གཉིས་བསྟན་པར་འགྱུར་ལ། དབང་བདུན་གྱི་ཕྲེང་ ཆགས་སུ་དག་པའི་རིམ་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སློབ་མའི་དབང་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ འགྱུར་རོ། །གཞན་དུ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་དབང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་སོ་སོར་བགྲངས་ཀྱང་ འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ནར་རིམ་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་རིམ་ པ་གཉིས་སུ་མི་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་དཔལ་ལྡན་ཤེས་རབ་ནུ་མ་ལ་ཡང་དང་པོར་རེག་པ་གང་ ཡིན་བུམ་པའི་དབང་ནི་དེ་ཉིད་དོ། །གསང་བ་དག་ལས་རི་བོང་འཛིན་པ་མྱང་བ་དང་ནི་བལྟ་ བ་དག་གི་གསང་བའི་དབང་དུ་འགྱུར། །ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དབང་ལ་མཐའ་དག་རྒྱལ་བའི་ རིགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཞལ་གྱིས་སྦྱང་བ་བྱས་ནས་ནི། །རྒྱལ་བ་དག་ཀྱང་འདིར་ནི་བླ་མས་ དབང་པོར་བྱས་ནས་སློབ་མ་ལ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་སྦྱིན་པར་བྱ། །ཞེས་པའི་ཚིགས་བཅད་འདིས་སློབ་ མའི་དབང་བསྟན་ཅིང་འདིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བཞི་པ་མ་གསུངས་ལ། རྒྱན་ རྣམས་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ཞུན་མའི་གསེར་དང་མཚུངས་ཤིང་བཅུ་གཉིས་ལོ་ལོན་མཛེས་ པའི་བུ་མོ་ནི། །ཁྲག་དང་ལྡན་ལ་ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དག་གིས་རང་གི་རྡོ་རྗེ་ནོར་ 2-42 བུས་འདོད་སྤྱད་ནས། །ས་བོན་དང་བཅས་རྡོ་རྗེ་དག་ཀྱང་སློབ་མ་དག་པར་ཤེས་ནས་ཁ་རུ་ འཕང་པ་བྱས་ནས་ནི། །ཕྱི་ནས་རང་གི་ཕྱག་རྒྱ་སྦྱིན་བྱ་དེ་ནས་སླར་ཡང་གཞན་ནི་དུ་བའི་ ལམ་སོགས་ལྡན་པའོ། །ཞེས་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་ལ་དུ་བའི་ལམ་སོགས་འཇིག་རྟེན་ འདས་པའི་དབང་གསུངས་པས་ཁྱད་པར་གསལ་པོར་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ་ ཚིགས་བཅད་དང་པོ་ཡང་། ཕྱག་རྒྱ་དར་དཔྱངས་ཅོད་པན་དག་དང་རྡོ་རྗེ་མཆོད་ཕྱིར་ཐོགས་ ནི་བླ་མ་མཆོག་གིས་སྦྱིན་པར་བྱ། །དེ་རྣམས་སློབ་དཔོན་སླད་དུ་རང་གི་རྒྱལ་བའི་རིགས་ཀྱི་ དབང་གིས་ཕྱག་རྒྱ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པའི་འཕྲོས་འཆད་པ་ཡིན་པས་ན་ སློབ་དཔོན་སླད་དུ་ཞེས་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་གི་སྐབས་ཉིད་དུ་འབྲེལ་བས། དངོས་ནི་སློབ་ དཔོན་གྱི་དབང་ཉིད་ཡིན་ལ། ཆོ་ག་ནི་སློབ་མའི་དབང་དང་ཡང་ཕལ་ཆེར་འདྲ་བས་ཐུན་མོང་ དུ་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། །དེས་ན་ཚིགས་བཅད་འོག་མར་དུ་བའི་ལམ་སོགས་བསྟན་པས་ཚིགས་ བཅད་སྔ་མའི་གཞུག་ཏུ་ཡང་ཁ་འགེངས་དགོས་པ་ཡིན་ནོ།

因此，《攝續》中說："以七種灌頂而灌頂，以善灌頂成為七地之主。以瓶密灌頂而灌頂，必定趣入不退轉等。以智慧智灌頂而灌頂，成為摧毀輪迴怖畏之文殊。"其中"智慧智"二字表示世間與出世間二者，由七灌頂次第清凈之一序列所示，故唯是弟子灌頂。否則，雖將世間第三灌頂與第四灌頂分別計數，因世間智慧智唯一序列之故，智慧智不應成為二序列。 若問："初觸吉祥智慧乳房者，即是瓶灌頂。從密處品嚐持兔者（月）並觀看，即成密灌頂。于智慧智灌頂中，清凈一切佛部支分面后，諸佛於此由上師作為主尊后，應授予弟子手印。"此偈頌顯示弟子灌頂，此處未說出世間第四灌頂。"具足一切莊嚴如熔金，十二歲美女具月經，以智慧方便自性以自金剛寶受用后，具種子金剛亦知弟子清凈后投于口中，其後應授予自之手印，此後復有他者具煙道等。"此說金剛阿阇黎灌頂中說及煙道等出世間灌頂，豈非明顯區分耶？ 答：非也。因為第一偈頌亦說："上師應授予手印、幡幢、寶冠等及金剛以作供養。彼等為阿阇黎故，以自佛部灌頂清凈手印。"此為承接所說，由"為阿阇黎故"之語即于阿阇黎灌頂處相關，實際即是阿阇黎灌頂，而儀軌與弟子灌頂大體相似，故共同顯示。因此，后偈頌中顯示煙道等，於前偈頌后亦須補充。

རང་ལུགས་ནི། སློབ་མའི་དབང་གི་སྐབས་སུ་ཟབ་ལམ་ཉན་པ་དང་སྒོམ་དུ་རུང་བའི་ དོན་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དབང་བཞི་པ་སྦྱིན་དགོས་ཤིང་། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ དབང་ཡང་ནང་ཚན་དུ་ཕྱེ་ན་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། བདག་པོའི་དབང་དང་བདག་པོ་ཆེན་པོའི་ དབང་ངོ་། །དང་པོ་ནི་དབང་སྟེགས་སོགས་བཅས་ནས་ཕྱག་རྒྱ་དར་དཔྱངས་ཅོད་པན་སོགས་ སྔོན་དུ་འགྲོ་བས། དབང་བཞི་བསྐུར་བ་སྟེ་དཔལ་ལྡན་ཤེས་རབ་ནུ་མ་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ནོ། ། གཉིས་པ་བདག་པོ་ཆེན་པོའི་དབང་ནི་རིག་མ་བཅུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་བཅས་ཏེ། ཆོ་གའི་ ཁྱད་པར་སྔ་མ་གཉིས་དང་ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་བས་དབང་བཞི་བསྐུར་བ་ནི། རྒྱན་རྣམས་ཐམས་ ཅད་དང་ལྡན་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ནོ། །ཕྱི་མ་འདི་ནི་རིག་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་འབྲེལ་ བའི་དབང་བསྐུར་བ་ཡིན་པར་གསལ་ལ། འགའ་ཞིག་དབང་གོང་མ་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་ 2-43 གསུངས་པས། སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་ལ་དབྱེ་བ་གཉིས་མེད་པར་འདོད་པ་དང་། ཁ་ཅིག་གོང་ མ་ཆེན་མོ་སྟོན་པའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་དབང་ཁོ་ན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གནས་སྐབས་དེ་མ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མི་འཐད་ལ། དེ་ལས་གཞན་པའི་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་ ལ། ཕྱག་རྒྱ་དྲུག་སོགས་བྱིན་ནས་སློབ་དཔོན་གྱི་གནས་སུ་གནང་བ་སྦྱིན་པ་ཡིན་གྱི། དབང་ བཞི་བལྡབས་ཏེ་བསྐུར་མི་དགོས་སོ་སྙམ་པ་དང་། འགའ་ཞིག་རིག་མ་གཅིག་ལ་བརྟེན་ པའི་དབང་གསུམ་ལ་གོང་ཆུང་དང་། བཅུ་ལ་བརྟེན་པའི་དབང་བཞི་ཀ་ལ་གོང་ཆེན་ཟེར་ ཞིང་། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོའི་དབང་ཡིན་པར་འདོད་བཞིན་དུ་བདག་པོ་ཆེན་པོར་མི་འདོད་པ་ དང་། ཕྱག་རྒྱ་དར་དཔྱངས་སོགས་ཁོ་ན་བདག་པོ་ཆེན་པོར་བྱེད་པ་རྣམས་ནི། དྲི་མེད་འོད་ ཉིད་དང་འགལ་ཞིང་། རིག་པའི་གནོད་བྱེད་ཀྱང་ཡོད་མོད་ཀྱི་འདིར་མ་སྨོས་སོ། །ཡང་རྒྱུད་ ལས་འདི་སྐད་ཅེས། འདིར་ནི་དབང་བསྐུར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་བུའི་ཡོན་ཏན་དབང་གིས་ འཇིག་རྟེན་འཇིག་རྟེན་འདས་པའོ། །གང་ཞིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ནི་ནུ་མ་ལ་རེག་གཞན་པ་བདུད་ རྩི་མྱང་དང་འཁྱུད་པ་གང་ཡིན་པ། །ཤེས་རབ་དང་འགྲོགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་ཞུ་བ་དག་ལ་ བཞི་པའི་སྐད་ཅིག་བདུད་རྩི་རྟོགས་པ་གང་། །འདི་དག་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འཇིག་རྟེན་པ་ སྟེ་མཆོག་གི་སྙིང་རྗེ་ཡིས་ནི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་རུ་བསྟན། །འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་དབང་གང་མཆོག་ གི་རྒྱལ་བའི་བདག་པོའི་ཕྱག་རྒྱ་མཆོག་ལ་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། སློབ་མའི་ དབང་དང་། བདག་པོའི་དབང་དང་། བདག་པོ་ཆེན་པོའི་དབང་གསུམ་གང་ལ་ཡིན་ཡང་ རུང་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་མ་ཐོབ་པ་ལ་སྦྱིན་ན་དབང་དང་པོ་གསུམ་ནི་འཇིག་རྟེན་ པ་དང་། བཞི་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ།

我來為您完整直譯這段藏文： 自宗認為：在弟子灌頂時，爲了能聞思修習甚深道，需授予出世間第四灌頂。金剛阿阇黎灌頂若細分則成二種：即主尊灌頂與大主尊灌頂。第一種是設立灌頂壇等，以手印、幡幢、寶冠等為前行，授予四灌頂，此由《吉祥智慧乳》等所示。第二種大主尊灌頂是與十明妃壇城相關，儀軌特點與前二者略有不同的四灌頂，此由"具足一切莊嚴"等所示。後者此即明顯是與明妃禁行相關的灌頂。 有些人因"上二灌頂二種"之說，認為阿阇黎灌頂無二分類。有些人認為，顯示大上師之語句僅顯示禁行灌頂，故未得彼位時行持不應理，而除此之外的阿阇黎灌頂，是授予六手印等后給予阿阇黎位的許可，不需重複授予四灌頂。有些人說依一明妃之三灌頂為小上，依十明妃之四灌頂為大上，雖承認是大阿阇黎灌頂卻不承認是大主尊灌頂；有些人僅以手印幡幢等為大主尊灌頂。這些見解皆與《無垢光》相違，雖有理據上的過失，此處不述。 又續中如是說："此中灌頂二種亦以子之功德力故分世間與出世間。觸及智慧乳房、品嚐他甘露及擁抱者，與智慧交合菩提心融化中第四剎那領悟甘露者，此等一切決定是世間，以最勝悲心示為道因。出世間灌頂即是隨於最勝佛主手印勝印。"此說無論是弟子灌頂、主尊灌頂、大主尊灌頂三者中任何一種，若授予未得三摩地支分者，則前三灌頂是世間的，第四灌頂是出世間的。

།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ལ། དེ་དག་གང་ སྦྱིན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་མོད་ཀྱི། སློབ་མ་དང་། བདག་པོའི་དབང་སྦྱིན་ མི་དགོས་པས། བདག་པོ་ཆེན་པོ་ཁོ་ན་རིག་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་དོན་དུ་སྦྱིན་པར་བྱས་ལ། 2-44 གནས་སྐབས་དེར་ནི་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཁོ་ནའི་རྣམ་རོལ་ཏུ་འཆར་བའི་ཕྱིར། དབང་བཞི་ ཀ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་དབང་རྣམས་ལ་ནི་དབང་གོང་མ་ཆུང་ངུ་ ཞེས་བརྗོད་ལ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དབང་རྣམས་ནི་དབང་གོང་མ་ཆེན་པོའོ། །བཞི་ པ་དང་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རབ་དབྱེ་ནི། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ཏེ། དབང་བཞིའི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་གཉིས་སོ། ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ལ། ལག་བཅངས་ལས་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་དབང་ གསུམ་པ་དང་། གཉིས་གཉིས་ལས་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་དབང་བཞི་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ ལ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དང་། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དབང་བཞི་པ་རྣམས་དོན་གཅིག་གོ ། འོ་ན་གཞུང་འདིའི་དངོས་ བསྟན་ལས་གསུངས་པའི་དབང་བཞི་པོ་འདི་སློབ་མའམ་སློབ་དཔོན་གྱི་དབང་གང་ཡིན་ཞེ་ ན། དབང་བཞི་ཚན་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་ཐུན་མོང་གི་མཚན་ཉིད་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ ཏེ། དེ་གསུམ་ཀ་ཆོ་གའི་ཡན་ལག་རྒྱས་བསྡུས་མ་གཏོགས་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ རོ། །མཁས་པ་འགའ་ཞིག་རྒྱུད་འདི་དང་ཕྱག་རྡོར་སྟོད་འགྲེལ་ལས། གསང་དབང་གི་ཡེ་ ཤེས་ནི་སློབ་མའི་རྡོ་རྗེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་པདྨར་ཅུང་ཟད་སྐྱོད་པས་དཔྲལ་པ་ནས་མགྲིན་པར་ཞུ་ བའི་བདེ་བ་ལ་བཤད་ཅིང་། བསྡུས་རྒྱུད་རྩ་འགྲེལ་སོགས་ལས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མྱངས་ ཤིང་བྷ་གར་བལྟ་བ་ལ་བཤད་པས་ཕན་ཚུན་ཁ་བསྐངས་ནས་གཉིས་ཀར་ཚང་བ་དགོས་སོ་ ཞེས་འཆད་མོད་ཀྱང་། གཞུང་འདིས་ཇི་ལྟར་བསྟན་ཚུལ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ཡིན་ལ། སྟོད་འགྲེལ་གྱི་དགོངས་པ་ཅི་ཡིན་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཉིད་དེ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཟིན་ ཀྱང་། དཔྲལ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མགྲིན་པར་འོངས་པའི་མཆོག་དགའ་ཞིག་ལ། ངེས་ པར་གསང་དབང་དུ་ངོ་སྤྲོད་དགོས་པ་ཡིན་གྱི། ཕན་ཚུན་ཁ་འགེངས་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ 2-45 ཏེ། སོ་སོར་བཤད་ལུགས་བཞིན་དུ་བྱའོ། །དཔེར་ན་དགྱེས་རྡོར་དུ་སློབ་དཔོན་གྱི་མིང་གིས་ བསྟན་པ་བུམ་དབང་སྟེ། དགོད་པ་དག་པ་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་དང་འདིར་ནུ་མ་ ལ་རེག་པ་དང་། འཕགས་ཡུལ་གྱི་དཀྱིལ་ཆོག་མང་པོར་འཁྱུད་པ་ལ་བཤད་པ་སོགས་ཡོད་ ཀྱང་། དབང་ནི་བཞི་ཡི་གྲངས་ཉིད་ཀྱིས། །དགའ་བ་ལ་སོགས་རིམ་ཤེས་བྱ། །ཞེས་པའི་ དགོངས་དོན་ལ་མཐུན་པ་བཞིན་ནོ།

對於已得三摩地者，無論授予何種灌頂都將成為出世間，但不需授予弟子灌頂和主尊灌頂，僅為明妃禁行之故授予大主尊灌頂。在此階段，由於唯顯現為不變大樂之遊舞，故四灌頂皆為出世間。世間灌頂稱為小上灌頂，出世間灌頂是大上灌頂。 第四與智慧智的差別是：智慧智有世間與出世間二種，即四灌頂中所分的第三與第四兩種。世間智慧智分為：從手牽得到的世間第三灌頂，及從雙運得到的世間第四灌頂兩種。出世間智慧智、大智慧智、出世間第四灌頂等是同義。 若問：此論直接宣說的這四灌頂是弟子灌頂還是阿阇黎灌頂？答：是闡述三種四灌頂的共同普遍特徵，因為此三者除了儀軌支分廣略之外，普遍特徵相同。 有些智者解釋說，此續和《金剛手上疏》中說密灌頂智慧是由稍許攪動弟子金剛智慧蓮花，使額部融入喉部的樂受；而《攝續》根本釋等說是品嚐菩提心並觀想bhaga，故應互相補充而兩者俱全。然而，此論的闡述方式如前所述，上疏的密意應當觀察。即便如此，對於額部菩提心至喉部的勝喜，必須確認爲密灌頂，並非意在互相補充，應當依各自解說方式而行。 例如，在《喜金剛》中以阿阇黎之名顯示瓶灌頂，如言"清凈笑即是阿阇黎"，此處說觸控乳房，諸印度壇城儀軌中說擁抱等，但如"由四數之灌頂故，應知喜等次第"所說的密意相符。

།སྐབས་འདིར་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་ཁྱད་པར་{ལ་[མ་]སྦྱར་ན། སྤྱི་ལྡོག་ནས་དབང་བཞིའི་ཡ་གྱལ་གྱི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ནི་ འཇིག་རྟེན་པ་དང་། བཞི་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ན་ལ་བཟུང་བར་བྱའོ། །གཞན་ ཡང་འདི་དག་ལ་མང་དུ་བཤད་པ་བྱར་ཡོད་མོད་ཀྱི། སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ ། །། འདིར་སྨྲས་པ། མཁས་མིན་སྐྱེ་བོས་བྱས་པའི་བཤད་པ་རྣམས། །ཉེས་བཤད་སྒྱུ་མས་ གཞུང་བཟང་མུན་པར་སྤྲུལ། །ངེས་གསང་སྐྱ་རེངས་བུ་ཡི་རོལ་སྒེག་འདིས། །སྐལ་བཟང་ དོན་མཐུན་ཚོགས་ལ་སྣང་བ་སྦྱིན། །ཅེས་པ་ནི་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། ། ༈ མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་རྒྱས་པར་བཤད་པ། གསུམ་པ་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་བཞི་ སྒྲུབ་པའི་ཐབས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་དང་། གྲུབ་པ་འབྲས་བུའི་རྣམ་གཞག་ཞིབ་མོར་བསྟན་ ༈ རྡོ་རྗེ་བཞི་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ། དང་པོ་ལ། སྐུ་རྡོ་རྗེའི་སྒྲུབ་པ་དང་། གསུང་རྡོ་རྗེའི་སྒྲུབ་པ་དང་། ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་སྒྲུབ་ པ་དང་། ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའི་སྒྲུབ་པའོ། ། ༈ སྐུ་རྡོ་རྗེའི་སྒྲུབ་པ། དང་པོ་ལ་སྒྲུབ་བྱ་སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་རབ་དབྱེ་དང་། སྒྲུབ་ བྱེད་སོར་བསམ་གྱི་རྣལ་འབྱོར། སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ལ་དོགས་པ་བཅད་པའོ། །དང་ པོ་ནི། འདི་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་བྱ། །སྣང་བརྙན་བསམ་པ་མ་ཡིན་པའི། །དུ་སོགས་མཚན་ མ་དེ་རྣམས་ཀྱིས། །ཤེས་རབ་གཟུགས་བརྙན་ནམ་མཁའ་མཉམ། །ཡོད་དང་མེད་ལས་རྣམ་ པར་འདས། །རང་གི་སེམས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱི་དོན། །རྡུལ་ཕྲན་ལས་སྐྱེས་ཚོགས་པ་རྣམས། །ཀུན་ ནས་ཡོངས་སུ་དོར་བ་ཡིས། །དུ་བ་སྨིག་སྒྱུ་མཁའ་སྣང་དང་། །སྒྲོན་མ་འབར་བ་ཟླ་ཉི་མ། ། 2-46 མུན་ཅན་ཆ་དང་ཐིག་ལེ་ཆེ། །སྣ་ཚོགས་གཟུགས་བརྙན་འོད་གསལ་བའོ། །ཞེས་ཏེ། དུ་བ་ ལ་སོགས་པ་རྟགས་བཅུའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་མ་དེ་རྣམས་ཀྱིས། ཐར་པ་མཆོག་འདི་ཉིད་ ཀྱི་སྒྲིབ་བྱེད་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སྒོམ་པར་བྱའོ། །མཚན་མ་དེའི་རང་བཞིན་གང་ཞེ་ན། རྣམ་ རྟོག་གི་བསམ་པས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྣང་བརྙན་སྣ་ཚོགས་པ་སྟེ། རབ་གསལ་བསམ་ གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི། །ཞེས་བསྒྱུར་བ་ལྟར་ན། ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རབ་གསལ་ དང་། རྣམ་རྟོག་ཞི་བའི་ཕྱིར་བསམ་གྱི་མི་ཁྱབ་པའོ། །འོན་ཀྱང་འབྲོ་འགྱུར་ལས། མ་བསམ་ པའི་སྣང་བ་དེ་ཞེས་པར་བསྒྱུར་བ་གོ་བདེའོ།

在此處，若不應用世間與出世間的差別，從總體而言，應當執持四灌頂之一的智慧智為世間，第四灌頂唯是出世間。此外，對這些雖可多作解說，但以此為限。 此處所言： 非智者眾生所作諸解說， 邪說幻術使善論成暗， 此密意晨光童子之遊戲， 為具善緣眾生賜光明。 這是中間偈頌。 廣說獲得殊勝成就之方便： 第三、廣說獲得殊勝成就之方便、廣說修持四金剛之方便、細緻闡述證得果位之建立。 廣說修持四金剛之方便： 第一分為：修持身金剛、修持語金剛、修持意金剛、修持智慧金剛。 修持身金剛： 第一包括所修空形之差別、能修勝解瑜伽、斷除對空形瑜伽之疑惑。 第一即："以此而修持，非思維影像，煙等諸相中，智慧影像同虛空，超越有無二，自心緣起義，微塵所生聚，從一切遍舍，煙幻陽焰空現相，明燈熾燃日月輪，具暗分位大明點，種種影像極光明。" 即以煙等十相之自性諸相，修持此最勝解脫之修持方便。若問此相之自性為何？非是分別念所生之種種影像。若如譯為"極明不可思"，則因極為明顯故為極明，因分別念寂滅故不可思。然而，卓譯為"非思維之顯現"較易理解。

།འོ་ན་མཚན་མར་བཤད་པས། དུ་བ་ལ་སོགས་ པའི་རྟགས་རྣམས་ལམ་དངོས་ཀྱང་མིན་ན། ཆོས་ཉིད་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་ཁ་ཅིག་གི་ བསམ་པ་ལ་འབྱུང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདི་ནི་གསེར་གྱི་མཆོད་སྡོང་ས་འོག་ཏུ་བྱང་བའི་རྩེ་ མོ་ས་སྟེང་དུ་ཅུང་ཟད་མངོན་པར་ཡོད་ན། མཆོད་སྡོང་གི་རྩེ་མོ་མཐོང་བ་དེ་ནི། མཆོད་སྡོང་ ས་འོག་ན་ཡོད་པའི་རྟགས་ཡིན་པ་དང་། རྒྱང་རིང་པོ་ནས་མེ་འབར་བ་མཐོང་བ་ནི། ཕྱོགས་ དེ་ན་མེ་ཡོད་པའི་རྟགས་སམ། དེ་ནས་མེ་བླངས་ན་ཐོབ་པའི་རྟགས་དང་མཚན་མར་འགྱུར་ བ་བཞིན་ཡིན་པས། མཚན་མ་ཡང་ཡིན་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ སོགས་ཏེ། གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་ཏེ་དེ་ཉིད་གཟུགས་སུ་ཤར་བ་ ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། གཟུགས་བརྙན་དེ་[ཉིད་]ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་ཞིང་མཚུངས་པར་སྤྲོས་ པ་དང་བྲལ་བ། ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཆོས་ལས་འདས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་མ་ཡིན་པས་ཡོད་ པ་ལས་འདས་ཤིང་། དངོས་མེད་མ་ཡིན་པས་མེད་པ་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ཡང་ཅང་མེད་ མ་ཡིན་ཞིང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཡོད་པ་ཡིན་ལ། ཡུལ་དབང་རྣམ་ ཤེས་སོགས་གང་ལའང་མི་གནས་ཤིང་། གཅིག་དང་དུ་མ་དང་ཡུལ་དང་དུས་ཐམས་ཅད་ ལས་འདས་པའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་མེད་པའང་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ཡོད་པ་ 2-47 དང་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་ལ། ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ནས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་ཀའང་མིན་ པས། སྤྱི་ལྡོག་ནས་ཡོད་མེད་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་གཟུགས་བརྙན་ ཞེས་པས་ཡེ་ཤེས་དངོས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱད་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་བྱད་མ་ཡིན་པ་ བཞིན་ནོ་སྙམ་ན། གཟུགས་བརྙན་ཞེས་པ་རང་དངོས་ཀྱི་གཟུགས་དབྱིབས་དང་། དངོས་ མ་ཡིན་པ་གཟུགས་འདྲ་ལ་འཇུག་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ཡང་། བིམ་པ་ཞེས་ པ་གཟུགས་དབྱིབས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་དང་པྲ་ཏི་བིམ་པ་ཞེས་ལ་གཟུགས་འདྲའི་གཟུགས་ བརྙན་ལ་འཇུག་གོ ། འདིར་རྒྱ་སྐད་ལས། པྲཛྙཱ་བི་མ་བཻ་ར་ན་བྷཿས་མཻཿཞེས་འབྱུང་བས། གཟུགས་དབྱིབས་ཀྱི་དོན་ཡིན་གྱི་གཟུགས་འདྲ་མ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་གྱི་དོན་ཅེས་པ་ལ། རྒྱ་སྐད་ པྲ་ཏྱ་ཡཱཪྠཻཿཞེས་པ་ཡིད་ཆེས་དོན་ལའང་འཇུག་པས། རང་གི་སེམས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡང་ཡིན་ ལ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པར་ཡིད་ཆེས་སྐྱེད་པའི་དོན་ ནོ། །འདིར་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་གཅོད་དུ་གྲུབ་ཅིང་དངོས་གནས་ལ་ཡོད་པའི་མིང་ཡིན་ གྱི། ཕྱི་རོལ་ཀྱི་དོན་ནི་མིན་ཏེ། སེར་པོ་འབར་བ་དང་དུ་བ་ལ་སོགས་པར་སྣང་ཡང་། རྡུལ་ ཕྲན་ལས་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བའི་ཚོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི། ཀུན་ནས་ཡོངས་སུ་དོར་ཞིང་ སྤངས་པ་ཉིད་དོ།

那麼，既然說為相，煙等諸相既非實際道路，更何須說法性？雖有人心中如此想，然而這如同金製供燈柱埋于地下，其頂端稍微顯現於地面，見到供燈柱頂端，即是供燈柱在地下的標誌；又如從遠處見到火焰燃燒，是那個方向有火的標誌，或從那裡能取得火的標誌與相，同樣，既是相又是法性。為說明此義，"智慧"等，即二取無二的智慧是智慧，其顯現為形相之義。 其影像與虛空平等相同，離諸戲論，超越有無諸法。因非實物故超越有，因非無實故超越無。然非全無，因於法性實相中成立故為有；因不住于境根識等任何處，超越一多及一切處時故亦無自性。因此，從一方面可成有無，從另一方面既非有亦非無，從總體而言超越一切有無。 此處若想："影像"之語表明非實智慧，如鏡中影像非鏡本身。"影像"一詞有兩種用法：實際形相及非實似相。在梵語中也有bimba（形相之影像）和pratibimba（似相之影像）之分。此處梵語為"prajñā bima vairanabaḥ samai"，故是形相義而非似相。 "緣起義"在梵語"pratyayārthaiḥ"中也可表示確信義，既是自心之本性，又是對心性即一切相佛身生起確信之義。此處"義"字是表示反面確立且實際存在之名，並非外境之義。雖顯現為黃色光明及煙等，但微塵所生聚集之事物，皆已完全捨棄斷除。

།དེས་ན་སྟོང་པའི་གཟུགས་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ལ། སྟོང་པའི་སྒྲ་ཡང་སྒྲ་ མ་ཡིན་ཞིང་། དཀར་པོ་འབར་བ་ཡང་དཀར་པོ་མ་ཡིན་ཞེས་སོགས་སྦྱར་རོ། །འདི་ལ་ལྟ་བ་ ལོག་པའི་དབང་དུ་སོང་བ་ཁ་ཅིག དཀར་པོ་མ་ཡིན་པ་དཀར་པོ་དང་། ས་མ་ཡིན་པ་སར་སྣང་ བ་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སྟོང་གཟུགས་ནི་བདེན་པར་མེད་ཅིང་འཁྲུལ་སྣང་ཡིན་པར་གྲུབ་ བོ་ཞེས་ཡང་དག་པའི་ཆོས་ལ་བསྐུར་བ་འདེབས་པ་ལྷུར་བྱེད་ཅིང་། རང་བློ་རྩིང་པོའི་རིག་ པ་ལྟར་སྣང་འཆོར་ཆས་སུ་ངོམ་ལ། ཡང་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་སྙིང་ནས་བསྐུར་བ་བཏབ་ པས་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པའི་ཚོགས་རྣམས་སྤུས་ཀྱིས་ཉོ་བར་བྱེད་དོ། ། 2-48 འདིར་མང་དུ་དཔྱད་པ་བྱར་ཡོད་མོད་ཀྱི། དོན་གྱི་སྙིང་པོ་ནི། དཀར་པོ་འབར་བ་དེ་གནས་ ཚུལ་ལ་དོན་དམ་པའི་དཀར་པོ་ཡིན་ལ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་ངོར་དོན་དམ་གྱི་དཀར་པོར་སྣང་ ཡང་སྣང་བས་ཡིན་པ་ལ་ཡིན་པར་སྣང་བ་ཡིན་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དཀར་པོ་ནི་ཡིན་ཡང་ མ་ཡིན་ལ། དེར་སྣང་ཡང་མི་སྣང་བས་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མི་སྣང་བ་ཡིན་པས། མ་ འཁྲུལ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སའི་རྣམ་པ་སྲ་བ་མིན་ཅིང་ཞེས་སོགས་ཀྱང་། དོན་དམ་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སའི་རྣམ་པར་སྣང་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་འཁྲུལ་སྣང་གདོས་བཅས་ཀྱི་སྲ་བའི་དངོས་ པོ་མ་ཡིན་ཅེས་པ་ཡིན་པས་ཅིའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་འགྲོ་{བསམ་[བས་མ་]དགོས་ སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྟགས་དེ་ཡང་མཐའ་ཡས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་མོད་ཀྱི། སྐབས་འདིར་ དགོས་ཆེད་དང་དག་བྱའི་དབང་གིས་བསྡུ་ན། དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུར་འདུ་སྟེ། དུ་བ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། མཁའ་སྣང་སྟེ་སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་འདྲ་བ་དང་། སྒྲོན་མེ་འབར་བ་རྣམས་ནི་མཚན་ མོའི་རྟགས་བཞི་དང་། སེར་པོ་འབར་བ་དང་། ཟླ་བ་སྟེ་དཀར་པོ་འབར་བ་དང་། ཉི་མ་སྟེ་ དམར་པོ་འབར་བ་དང་། མུན་ཅན་ནི་སྒྲ་གཅན་ཏེ་ནག་པོ་འབར་བ་དང་། ཆ་སྟེ་གློག་དང་། ཐིག་ལེ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཉིན་མོའི་རྟགས་དྲུག་སྟེ་ཉིན་མཚན་སྡོམ་པས་རྟགས་བཅུའོ། །ཉིན་ རྟགས་མཚན་རྟགས་འདི་དག་ཉིན་མཚན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སྦྱར་བ་ནི། ཐབས་ཤེས་དག་ སྦྱོར་མཚུངས་པའི་དབང་དུ་སྦྱར་བ་ཡིན་གྱི། མུན་ཁང་དང་ནམ་མཁའ་ལ་སོ་སོར་མཐོང་བའི་ ངེས་པ་མེད་དོ། །བཅུ་པ་ཐིག་ལེ་དེའི་དབུས་སུ་ནི། ཁམས་གསུམ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་རྣམ་ པ་སྣ་ཚོགས་པ་འོད་ཟེར་རབ་ཏུ་འཕྲོ་ཞིང་གསལ་བའམ། པྲ་བྷ་སྭ་ར་ཞེས་འབྱུང་བས། དེ་ ཐམས་ཅད་འོད་གསལ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བའོ། །ཞེས་པའོ།

因此，空性之色非色，空性之聲亦非聲，白色光明亦非白色等如是配釋。對此，有些陷入邪見者說：以非白色顯為白色，非地顯為地等理由，可證明空性影像無實且為錯覺，如此致力誹謗正法，炫耀自己粗淺思維的似理歪說，由於從內心誹謗真實法性，而購買極其難忍的地獄痛苦諸集。 此處雖可多加分析，然要義為：彼白色光明在實相中是勝義白色，于智慧顯現中顯為勝義白色，是以顯現故，是實即顯為實；世俗白色雖是卻非，雖顯卻不顯，以非故不顯，故唯是無錯。因此，"地之相非堅"等，雖顯為勝義智慧之地相，卻非世俗錯覺具質之堅實事物之義，故何須思慮其成為錯覺之理由。 如是相雖具無邊自性，然此處依需求與所凈攝之，可歸為十種分類：煙、陽焰、空現（即如螢火蟲）、燈焰等為夜四相；黃色光明、月亮即白色光明、日即紅色光明、具暗即羅睺即黑色光明、電光、大明點等為日六相，日夜總攝為十相。此等日相夜相配于日夜瑜伽，是依方便智慧雙運而配，並非一定於暗室與虛空中分別見到。 第十明點之中，三界影像種種形相放射光明且明亮，或稱"prabhāsvara"（梵文天城體：प्रभास्वर，梵文羅馬拼音：prabhāsvara，漢譯：光明），彼一切皆為大光明智慧之顯現。

གཉིས་པ་ལ། སོ་སོར་སྡུད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ནི། བཀབ་དང་མ་བཀབ་མིག་དག་གིས། ། སྟོང་པར་འདི་ནི་རྗེས་རྟགས་མིན། །རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མཐོང་འགྱུར། །ཞེས་པ་སྟེ། 2-49 བཀབ་དང་མ་བཀབ་མིག་ཅེས་པས། བྱེད་བཅིངས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ལྟ་སྟངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱེད་བཅིངས་གཞན་རྣམས་ཤུགས་ལ་བསྟན་པར་དགོངས་ཤིང་། སོར་སྡུད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ དངོས་ནི་མུན་པའི་ནམ་མཁའ་འམ། སྤྲིན་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་ལ་ཡིད་དང་མིག་ མཉམ་པར་གཏད་དེ། གཟུང་འཛིན་གྱི་སྣང་བ་སྤངས་པའི་སྟོང་ཉིད་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པས་ རྗེས་སུ་མ་བརྟགས་པར་བསམ་མེད་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་པའོ། །མིག་ལྟ་བའི་ཡུལ་ཕྱི་རོལ་ ཀྱི་ནམ་མཁའ་ཡིན་ལ། དངོས་སུ་སེམས་ཡང་དེ་ལ་གཏོད་མོད་ཀྱི། དོན་གྱི་ནི་ཕྱི་རོལ་ཀྱི་ནམ་ མཁའ་སེམས་ཀྱི་ཉམས་སུ་མྱོང་དུ་མེད་པས། བློས་ཅིར་ཡང་མ་བསམས་པའི་མྱོང་བྱ། གང་ དུ་ཡང་མཚོན་དུ་མེད་པའི་རིག་པ་དེ་ནི་ནང་གི་ནམ་མཁའ་འམ་སྟོང་ཉིད་དོ། །དེས་ན་སེམས་ ནི་དམིགས་པས་ཕྱིའི་ནམ་མཁའ་ལ་གཏད་ཀྱང་། ནང་གི་ནམ་མཁའ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ བས། སྟོང་པའི་གཙོ་བོ་ནི་དེ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་མིག་སོགས་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་རླུང་རྒྱུས་ནས། གཟུགས་སོགས་ལྔ་ཡུལ་གཟུང་བའི་སྣང་བ་དང་། དབང་ཤེས་ལྔ་སོགས་ཡུལ་ཅན་འཛིན་པ་ རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་དང་བཅས་པ་བསྐྱེད་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ། འབྲས་བུ་དབང་ཤེས་ དང་ཡུལ་སྣང་གློ་བུར་དུ་བསྡུས་ཏེ་སྒོམ་པས་རྒྱུ་རླུང་གི་ཚོགས་ནང་དུ་རིམ་གྱིས་འགག་པ་ དང་། དེ་འགགས་པས་སྔར་གཟུང་འཛིན་གྱི་སྣང་བ་བསྡུས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཡང་གོང་ འཕེལ་དུ་འགྱུར་ཏེ། མདོར་ན་སེམས་བསྡུས་པས་རླུང་འདུས། རླུང་བསྡུས་པས་ཀྱང་སེམས་ འདུས་ཏེ་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྒོམ་པས་ཆ་ཤས་དབུ་མས་དབང་ དུ་བྱས་པ་ནི། སོ་སོར་སྡུད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་ལ། གཙུག་ཏོར་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་ལྟ་ སྟངས་གི་མཐུ་ལས། གཟུང་འཛིན་གྱི་རླུང་གི་ཆ་ཤས་གཙུག་ཏོར་དུ་འགགས་པ་ཞེས་ཀྱང་ བྱའོ། །དེ་ནས་རྟགས་ནི། རྡུལ་ཕྲན་གྱི་ཚོགས་པ་མེད་ཀྱང་གསལ་བར་སྣང་བ། རྨི་ལམ་ བཞིན་དུ་སྟོང་གཟུགས་རྟགས་བཅུ་པོ་རྣམས་རིམ་གྱིས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ།

第二，各別攝收瑜伽： 以覆與未覆眼， 于空此非隨相， 如夢見諸色相。 "以覆與未覆眼"表明作縛之主要觀視，意在間接顯示其他作縛。各別攝收瑜伽實際是于黑暗虛空或無雲空曠虛空中，意識與眼睛平等專注，于斷除能取所取顯現之空性中，不以分別念隨後尋思，安住于無思。眼睛所見境為外在虛空，雖直接將心導向彼處，然實際上外在虛空不能為心所體驗，故為不作任何思維之所證，不可表示為任何之覺知，即為內在虛空或空性。因此，雖以所緣將心導向外在虛空，卻安住于內在虛空，此為空性之主要。 又，通過眼等根門執行氣，產生色等五境所取顯現及五根識等能取分別諸集，對此，攝收果位根識與境相顯現而修持，則因氣集漸次內止，由此止息，先前攝收能取所取顯現之三摩地亦得增長。簡言之，攝心則氣聚，攝氣則心聚，以相互依存方式修持，支分為中脈所攝，此即各別攝收瑜伽。又稱由頂輪轉輪王觀視力，能取所取氣之支分于頂輪止息。 其後相為：雖無微塵聚集而明顯顯現，如夢般漸次見到空性影像十相。

།གཟུང་འཛིན་ 2-50 གྱི་རླུང་རྣམས་ལོག་པའི་མཐུ་ལས་དབང་པོ་ལྔའི་གནས་སུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་བདེ་བའི་ ཆ་ཤས་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་བསླན་པ་དེ་ཉིད་དབུ་མར་ཅུང་ཟད་འབབ་པས། མི་འགྱུར་བའི་ཆ་ ཤས་ཀྱི་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཕྲ་མོ་སྐྱེས་པ་ནི། གནས་ལུགས་ལ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་མིག་ཡིན་ལ། མ་ དག་པའི་དབང་པོ་ལྔས་ཤིན་ཏུ་གཡོགས་པའི་ཕྱིར་ཤའི་མིག་དང་། སྟོབས་དམན་པའི་ཕྱིར་ ཁྱིའི་མིག་ཅེས་ཀྱང་བཏགས་ཏེ། བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཕྲ་མོ་དེའི་སྣང་བ་ལ་རྟགས་སྣང་ཤར་བ་ ནི་ཤའི་མིག་གིས་རྟགས་བཅུ་མཐོང་བའི་དོན་ནོ། ། གཉིས་པ་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་ནི། རྟག་ཏུ་གཟུགས་དེ་བསྒོམ་པར་བྱ། །ཞེས་པ་ སྟེ། རྟགས་བཅུ་རྫོགས་ཤིང་རྟགས་སྣང་བརྟན་པོར་གྱུར་པ་ན། རྟག་ཏུ་སྟོང་པའི་གཟུགས་ དེ་ཉིད་ལ་སེམས་གཏད་དེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་བྱེད་སྤངས་ནས་སྒོམ་པར་བྱའོ། །སོར་ སྡུད་ཀྱི་སྐབས་སུ་ནང་གི་ནམ་མཁའ་ཙམ་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ལ། འདིར་ནི་དེ་དང་ སྟོང་གཟུགས་དབྱེར་མེད་དུ་གྱུར་པ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པས། དང་པོར་ཤེས་རབ་དང་། དེ་ ནས་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། གཡོ་མེད་བདེ་བའི་ཡན་ལག་རྣམས་རིམ་ གྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་སྟོང་གཟུགས་དེ་གནས་ཚུལ་ལ་སེམས་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་ བོ་ཡིན་ཀྱང་། དང་པོའི་ལས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་སྣང་ངོ་ལ་ཕྱི་རོལ་རྒྱང་ཆད་ཁོ་ནར་སྣང་ བ་ན། དེ་ལ་སེམས་བསྲེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྒོམ་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་། དེ་ནས་དེ་ཕྱི་རོལ་རྒྱང་ ཆད་དུ་མེད་པ་ལྟར་ཡང་སྣང་བ། སེམས་ཙམ་དུ་ཤེས་སུ་ཉེ་བའི་སྐབས་ནི་རྟོག་པ་དང་། དེ་ཕྱི་ རོལ་རྒྱང་ཆད་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཤིང་། གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བ་དང་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ མེད་པར་འཆར་དུ་ཉེ་བ་ནི། དཔྱོད་པ་དང་། ཚོགས་དྲུག་འཁོར་བཅས་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་ པ་འདི། ན་བུན་བཞིན་དུ་གྱུར་ནས། དེའི་དབུས་ཀྱི་སེམས་ཉིད་གསལ་དྭངས་ཅན་དེ་ཀ་སྟོང་ གཟུགས་དང་གཅིག་པར་མྱོང་ཞིང་། གཟུང་འཛིན་རང་བཞིན་མེད་པར་ངེས་པས་དྲངས་པའི་ 2-51 དགའ་བདེ་ཆུང་ངུ་ཞེན་པ་ཕྲ་མོ་དང་བཅས་པ་ནི་དགའ་བ་དང་། སྟོང་གཟུགས་དང་སེམས་ གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པས་དགའ་བདེ་ཆེན་པོ་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་གཡོ་མེད་བདེ་བའོ། །འདི་ དག་ཏུ་གནས་ལུགས་རྟོགས་པའི་ཚུལ་ནི། གསལ་སྣང་རྙེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པ་ཡིན་གྱི། མཐོང་སྤངས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞུང་ ལུགས་སྤྱིར་ཁྱབ་ཏུ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ལམ་རྣམས་དང་། ཁྱད་པར་སྦྱོར་ལམ་དུ་སེམས་ཉིད་རྟོགས་ ཚུལ་ལ། རང་གི་མངོན་སུམ་དང་། མོས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་འབྱོར་མངོན་ སུམ་གྱིས་རྟོགས་པའི་ཐ་སྙད་མི་མཛད་དོ།

由能取所取諸氣逆轉之力，於五根處以菩提心樂之支分稍作浸潤，其即稍許流入中脈，生起不變支分之微細樂智，此為觀察實相之故為眼，因極為粗濁五根所覆故稱肉眼，又因力量微弱故亦稱犬眼。于彼微細樂智顯現中生起相顯，即為以肉眼見到十相之義。 第二，禪定支分： 常當修彼相。 即當十相圓滿且相顯穩固時，常時專注于彼空性影像，斷除分別作意而修持。于各別攝收階段，是安住于內在虛空，此處則安住于彼與空性影像無別，故先生慧，其後生起尋、伺、喜、不動樂等支分。 又，彼空性影像實相為心性法身本體，然于初業瑜伽師顯現中唯如外境顯現時，以心融合方式修持即為慧；其後顯現為非外境，幾近了知唯心之階段為尋；確定非外境，且幾近顯現離能取所取及無實物自性為伺；六識眷屬所攝諸識如薄霧般轉變，體驗其中清凈光明心性即是空性影像，並由確定能取所取無自性所引生之小喜樂伴隨微細執著即為喜；證悟空性影像與心為一之大喜樂離執著即為不動樂。於此等中證悟實相之方式，是以獲得明顯方式證悟，而非以斷除見所斷等障礙方式證悟。 一般教典中凡夫道及特別加行道中證悟心性之方式，是以自身現量及勝解方式證悟，而不立瑜伽現量證悟之名言。

།སྐབས་འདིར་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་གི་ཡེ་ཤེས་ ཐམས་ཅད་རྣལ་འབྱོར་མངོན་གསུམ་ཡིན་ཡང་། སྐྱེ་འཕགས་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི། སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་ལས་ཡིན་ཅིང་། རྟོག་གེའི་གཞུང་ལུགས་རྣམས་དང་ཐ་ སྙད་བསྟུན་དགོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གསུམ་པ་ནི། དངོས་མེད་གཟུགས་ལ་སྒོམ་པ་དེ། །རྣལ་འབྱོར་པ་ཡི་སྒོམ་མ་ཡིན། ། སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དངོས་མེད་མིན། །སྟོང་པར་མ་བརྟགས་མཐོང་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་པྲ་ ཕབ་གཞོན་ནུ་མས། །མེ་ལོང་ལ་མཐོང་དངོས་མེད་སྐྱེས། །དེ་བཞིན་འདས་དང་མ་འོངས་ ཆོས། །མཁའ་ལ་དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་པས། །འདི་ལས་དངོས་པོ་དངོས་མེད་འགྱུར། །དངོས་ པོ་སྟོང་པའི་དོན་མཐོང་ཕྱེར། །དངོས་པོ་དངོས་མེད་དོན་ཡོད་པ། །སྒྱུ་མ་རྨི་ལམ་མིག་འཕྲུལ་ བཞིན། །མེད་པའི་ཆོས་ཅན་དག་ལ་ཆོས། །སྐྱེ་བ་འདི་ནི་རབ་ཏུ་མཐོང་། །ཡིད་བཞིན་ནོར་ ལྟར་མཐའ་ཡས་པའི། །སེམས་ཅན་བསམ་པ་ཡོངས་རྫོགས་བྱེད། །པྲ་ཕབ་པ་ཡི་གཞོན་ ནུ་མས། །མ་མཐོང་པ་ཡི་རྐུན་པོ་མཐོང་། །ཉེ་ཚེ་པ་ཡི་མིག་དག་གིས། །སོང་ནས་སྒྲུབ་པ་ པོ་ཡིས་མཐོང་། །གལ་ཏེ་ཡོད་པའི་གཟུགས་མཐོང་ན། །རང་གི་གདོང་བ་ཅིས་མི་མཐོང་། ། གལ་ཏེ་མེད་པའི་གཟུགས་མཐོང་ན། །རི་བོང་རྭ་ནི་ཇི་ལྟར་མིན། །གཞན་གྱི་མིག་གིས་མི་ 2-52 མཐོང་ཞིང་། །རང་གི་མིག་གིས་མཐོང་མིན་པ། །སྐྱེ་བ་མེད་པ་མཐོང་བ་ནི། །གཞོན་ནུ་མ་ཡི་ བུ་ཇི་བཞིན། །ཅེས་གསུང་པའི། གཞུང་འདི་དག་དོན་ཚན་བཞིར་འདུས་ཏེ། སྟོང་གཟུགས་ ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་འདི་རྟོག་པའི་སྒོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོད་མེད་ལས་འདས་པའི་སྤྲོས་བྲལ་ ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་པ་དང་། དངོས་པོ་ལས་འདས་ཀྱང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དོན་ མཐའ་དག་འགྲུབ་པ་དང་། སྟོང་གཟུགས་དེ་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དོན་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། ། དེ་དག་ལས་རྟོག་པའི་སྒོམ་པ་ལས་འདས་པར་མཚོན་པ་ནི། དངོས་མེད་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་ གཅིག་སྟེ། སྟོང་གཟུགས་འདི་ནི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པས། དངོས་པོར་མེད་པའི་གཟུགས་དེ་ལ་ སྒོམ་ཀྱང་། འདུས་བྱས་ལ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེར་སྣང་བ་ཙམ་ ལས། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་དང་བེམ་ཆོས་སོགས་དངོས་པོ་དང་། རིགས་སྤྱི་སོགས་དངོས་ པོ་མེད་པའང་མིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྒོམ་ པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་རྟོག་མེད་བཞིན་དུ་མ་བརྟགས་པར་སྟོང་པ་ལ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།

此處雖六支智慧皆為瑜伽現量，然凡夫與聖者現量之差別在於已斷障礙與未斷障礙，無需隨順因明論典之名言。 于無實影像修持彼，非為瑜伽師之修持， 心之實有非為無實，以見空性未觀察故。 如同少女見鏡影像，雖無實體而得生起， 如是過去未來諸法，瑜伽師于虛空見彼。 由此實有成無實有，以見空性實義之故， 有實無實具有意義，如幻如夢如同幻覺。 于無有法性諸法中，明見此等生起之理， 如同如意寶無邊際，圓滿一切眾生意願。 如同少女見鏡影中，未曾見過之盜賊相， 以其微小眼力能見，修行者去而得見彼。 若見實有之影像者，何故不見自面容相？ 若見無實之影像者，兔角何以不得見？ 他人眼識不得見彼，自己眼識亦不得見， 見無生性此等境界，恰如少女子之相。 此等論文歸納為四要點：此空性影像瑜伽非是分別修持；是于超越有無之離戲而作瑜伽；雖超越實有然能成就一切圓滿之義；顯示彼空性影像即是無生之義。 其中顯示超越分別修持者，即"無實"等一偈頌：此空性影像非是實有，故雖修持無實之影像，然不緣于有為，僅是心性顯現而已，非是心及心所、物質等實有，亦非類概念等無實，故雖具顯現然非分別修持，因無分別而不觀察即見空性故。

།དེ་ ཡང་ཕྱི་རོལ་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་ནི། རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྔོན་འགྲོ་ཅན་ཡིན་པ་ དང་། རྣམ་རྟོག་དང་ལྷན་གཅིག་ཏུ་འཇུག་ཅིང་། རྣམ་རྟོག་རྗེས་སུ་འབྲང་བའང་ཡིན་ལ། ཅི་ སྟེ་དོན་དུ་མ་གྲུབ་པའི་གསལ་སྣང་ཡིན་ན། མི་སྡུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཞིན་དུ། རྣམ་རྟོག་ སྒོམ་པ་གོམ་པ་ལས་སྣང་བ་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ་ན། འདི་ནི་རྣམ་རྟོག་གོམས་པའི་གསལ་སྣང་ མིན་ཅིང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྣམ་རྟོག་གི་མཚམས་སྦྱར་ནས་མཐོང་བ་ཡང་མིན་ལ། རྣམ་རྟོག་ དང་ལྷན་ཅིག་ཀྱང་མི་འབྱུང་ཞིང་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ ཆགས་ཀྱི་མཐུ་ལས་སྣང་བ་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་ལས་དང་པོ་པས་སྟོང་ གཟུགས་རྒྱང་ཆད་དུ་མཐོང་ན། ཕྱི་རོལ་རྒྱང་ཆད་དུ་ཤར་བའི་ལྡོག་ཆ་ནི་གཉིས་སྣང་གི་བག་ ཆགས་ཀྱི་མཐུ་ཡིན་ཀྱང་། སྟོང་གཟུགས་ཉིད་སྣང་བའི་ངོས་ནས་བག་ཆགས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་ 2-53 མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཆུར་སྣང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་བག་ཆགས་ལས། ཆུ་ཉིད་སྣང་བར་འཐད་ ཀྱི། ཆུ་མ་ཡིན་པ་སྣང་བ་ཇི་ལྟར་འཐད་དེ་སྟོང་གཟུགས་ཆུའི་སྣང་བརྙན་ནི་ཆུ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ སྟེ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཆུའི་བག་ཆགས་ལས་ཆུ་མ་ཡིན་པ་ཡང་སྣང་བར་འགྱུར་ན་ནི། དམྱལ་ བའི་བག་ཆགས་ལས་ལྷའི་སྣང་བ་ཡང་འབྱུང་བ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རྟེན་ འབྲེལ་ཤིན་ཏུ་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་བག་ཆགས་གང་དག་ཁམས་གསུམ་ དང་རྗེས་སུ་མཚུངས་པ་ལས་ཁམས་གསུམ་དུ་སྣང་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་བདེན་ན་ཐིག་ ལེ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཞིག་གི་བག་ཆགས་ལས་བྱུང་ཞེས་བརྟགས་པར་བྱའོ། །དེས་ན་ འདི་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གློ་བུར་དུ་འགགས་པ་ན། ལས་རླུང་ཅུང་ཟད་ཆོས་ཉིད་དུ་ཐིམ་པར་ གྱུར་པས་ཆོས་ཉིད་མཐོང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཕྲ་མོ་སྐྱེས་ནས། ཆོས་ཉིད་ཅུང་ཟད་མཐོང་བའོ། ། དེས་ན་བསྐྱེད་རིམ་གྱི་གསལ་སྣང་ནི་ངེས་པར་རྣམ་རྟོག་གི་བསྐྱེད་དགོས་ལ། འདིའི་གསལ་ སྣང་ནི་ངེས་པར་རྣམ་རྟོག་འགགས་པ་ལས་སོ། །དེ་བས་ན་སེམས་མི་རྟོག་པ་གཉིད་ལོག་ པ་ལྟ་བུའི་གནས་སྐབས་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བ་ཅན་དཔྱད་པ་མེད་པ་ཙམ་དང་། ཡོངས་ གཅོད་བློའི་ཡུལ་དུ་མི་འཆར་བའི་རྣམ་བཅད་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པའི་སྟོང་ཉིད་སྒོམ་པ་རྣམས་ ནི། ཡང་དག་པའི་སྟོང་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱིན་ ཅི་ལོག་གི་སྣང་བ་ཅན་གྱི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཆད་པའི་མཐའ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་ཐུབ་པས་ལན་བརྒྱ་བསྔགས་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་ རྣལ་འབྱོར་རོ།

複次，見外境色等，乃具分別前行，與分別同時而轉，且隨分別而行。若謂雖非實義然有明顯顯現，豈非如不凈定，由修習分別而生顯現耶？此非分別串習之明顯顯現，亦非由作意分別而連結而見，亦不與分別同時生起，亦非隨分別而行。若謂由分別習氣力而顯現耶？非也。 且初業者若見空性影像遠離，雖從外境遠離顯現之反體是二現習氣之力，然從空性影像顯現之面非由習氣力。譬如，由水顯現之因習氣，雖應顯現水性，然非水之顯現如何應理，空性影像水之顯像非是水故。若必定由水習氣而顯現非水者，則應由地獄習氣亦生天界顯現，因果緣起將極紊亂。 複次，由隨順三界之習氣而生三界顯現誠然，然大明點等從何習氣生起，當如是觀察。是故，此乃分別驟然息滅時，業風稍許融入法性，生起微細見法性智慧，而稍見法性。 是故，生起次第之明顯顯現必須由分別生起，而此明顯顯現必定由分別息滅而生。因此，無分別心如睡眠狀態，及僅無觀察之世俗顯現，及唯緣遮遣而不顯現於肯定心境之修空性，皆非真實空性即真如，因極愚癡故，因具顛倒顯現故，因分別執著斷邊故。 是故，佛陀百次讚歎之無分別智慧即是空性影像瑜伽。

།འོ་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྒོམ་པ་དེ་ནི། ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་ ལས་འདས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དབུ་མའི་ལམ་ལ་གསུངས་པ་ཡིན་ན་སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་རྣལ་ འབྱོར་ནི་ཇི་ལྟར་ན་དེར་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་སོགས་ལ་རབ་ཏུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེ་ ན་ཡོད་མེད་ལས་འདས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དུ་སྟོན་པ་ནི་ཇི་ལྟར་པྲ་ཕབ་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཉིས་ 2-54 ཕྱེད་དང་བཅས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་པྲ་ཕབ་པའི་གཞོན་ནུ་མས་མེ་ལོང་ལ་མཐོང་བའི་གཟུགས་ བརྙན་དེ་རྣམས་ནི། གཟུགས་སོགས་རྡུལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་སྔགས་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ འབྲེལ་ལས་སྣང་བ་དེ་སྐྱེས་ཤིང་ཤར་བ་བཞིན་དུ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པས་ ཀྱང་། ནམ་མཁའ་ལ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དུས་གསུམ་དུ་སྲིད་པར་ འགྱུར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་དཔེ་དོན་ སྦྱར་བའི་རྒྱུ་མཚན་འདི་ལས། སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་སོགས། དངོས་པོ་ནི་མ་ཡིན་ ལ། དངོས་མེད་ཅི་མེད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོས་སྟོང་པའི་དོན་ཁོ་ན་ཞིག སྟོང་གཟུགས་ ཀྱི་དངོས་པོར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ད་ལྟའི་འགྲོ་བ་ལ་སྣང་བའི་དངོས་པོའི་སྣང་བ་ ཐམས་ཅད་འགགས་པ་ན་འདི་སྣང་ལ། དངོས་པོ་རྣམས་སྣང་བ་ན་འདིའི་སྣང་བ་འགགས་ པའི་ཕྱིར་སྟོང་གཟུགས་འདི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། །སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཞེས་ པའི་དངོས་པོ་ནི། དངོས་པོ་དངོས་མེད་གཉིས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་གྱི། ཡོད་པ་ དང་གསལ་བ་དང་ཉམས་མྱོང་དུ་གྲུབ་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་དོན་ནོ། །དེ་བས་ན་སྟོང་གཟུགས་ ཀྱི་དངོས་པོ་དང་ཐ་མལ་གྱི་དངོས་མེད་གཞི་གཅིག་ཏུ་འདུས་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་སྣང་བའི་ དངོས་པོ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཚོགས་ཤིང་འདུས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་དོན་གཅིག་གི་སྟེང་དུ་ འདུས་ཤིང་ཚོགས་པས་ཡོད་པ་གཞན་འགའ་ཡང་མ་མཐོང་བས་ཡིད་མི་ཆེས་སོ་སྙམ་ན། སྒྱུ་ མ་དང་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་གྲགས་ ཤིང་གྲུབ་པ་མང་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་པྲ་ཕབ་པའི་གཟུགས་བརྙན་དཔེར་བླངས་ པ་ན། མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་བརྟེན་ནས་འཁྲུལ་བའི་གཞི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ལ། རྟེན་ གྱི་སྣང་བ་མེད་ཀྱང་སྒྱུ་མ་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དཔེར་བྱས་སོ།

若問：無分別法界修習是說超離有無二邊之瑜伽中道，然空性影像瑜伽如何成為彼等，因明確緣取色等故。答：所說超離有無之瑜伽，如施咒等兩偈半。如施咒少女于鏡中所見影像等，雖無色等塵之實物，然由咒等緣起而顯現生起顯現。如是，由瑜伽真如故，亦見虛空中過去未來等三世所有一切法之影像。 是故，由此喻義結合之理由，空性影像之事物即成無實。境與根及識俱眷屬等，非是實物，然亦非全無實義，因見空性影像之事物唯是離實義故。或者，當現在眾生所見之一切實物顯現息滅時此顯現，實物顯現時此顯現息滅故，此空性影像決定非實物。空性影像之事物中之事物，非由實物無實二者對立而分之實物，乃僅是存在、明顯及經驗成就之義。是故，空性影像之事物與凡常之無實歸於一基。 若謂：顯現之實物與極微聚集之實物無，於一義上聚集，且未見有餘存在，故不可信。答：幻化、夢境、眼翳等世間世俗中亦如是衆所周知且成立甚多故。複次，當取施咒影像為喻時，若謂有鏡等所依之迷亂基礎，則以無所依顯現之幻化、夢境等為喻。

།དེ་ལྟར་ན་རྡུལ་ཕྲན་སོགས་ 2-55 དངོས་པོ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཡང་། གསལ་བར་སྣང་བའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ ཡང་རབ་ཏུ་མང་པོ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། སྟོང་གཟུགས་ལ་དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་། ཡང་དག་པར་ གསལ་བ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཡིད་མི་ཆེས། དེས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་མཐོང་ཞིང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །ཞེས་པའོ། །འོ་ ན་རྣམ་རྟོག་གི་རྩོལ་བ་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡོན་ ཏན་གང་ཡང་མི་འབྱུང་བས། གསལ་བར་སྣང་ཞིང་མྱོང་བས་གྲུབ་ཀྱང་དོན་མེད་དོ་སྙམ་ ན། ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རྣམ་རྟོག་གི་འབད་རྩོལ་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་བོའི་འདོད་པ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ སྐོང་ནུས་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་ཤིང་མཐོང་བ་ལྟར། སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་འདིས་ ཀྱང་། མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། ། འདིས་ནི་སྟོང་གཟུགས་དེ་ཉིད་སོར་བསམ་པས་མཐོང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་མི་འཇིག་ པའི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ། །ཅི་སྟེ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ཆོས་དབྱིངས་མ་ཡིན་ལ་གནས་ སྐབས་དེ་ཉིད་དུ་འཇིག་པ་ཡང་ཡིན་ན། སོར་བསམ་པས་མཐོང་བའི་སྟོང་གཟུགས་ཀྱིས་ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟར་རྫོགས་པར་བྱེད་བརྟག་དགོས་སོ། ། དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་དོན་འགྲུབ་པ་དཔེས་བསྟན་པ་ནི། སྒྲུབ་པ་པོའི་རྫས་རྐུན་པོས་ཁྱེར་ ན། དེ་ལ་བརྟག་པའི་ཕྱིར་མེ་ལོང་དང་རལ་གྲི་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་པྲ་ཕབ་བརྒྱད་པོ་གང་ རུང་ལ་བརྟེན་ནས་པྲ་སེན་འབེབས་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཚེ་པྲ་ཕབ་པའི་གཞོན་ནུ་མས་སྔར་མ་ མཐོང་ཞིང་འདྲེས་པའི་བག་ཆགས་མེད་པར། རྐུན་པོའི་གཟུགས་བརྙན་མེ་ལོང་སོགས་ལ་ མཐོང་ཞིང་གསལ་བར་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །གཞོན་ནུ་མ་དེའི་ངག་ལས་ཐོས་ནས་སྒྲུབ་པ་ པོ་དེས་ཚོལ་དུ་སོང་ན་སྒྲུབ་པ་པོའི་ཉེ་ཚེ་བའི་མིག་སྔགས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་མ་བརླབས་པ་དེས་ 2-56 ཀྱང་། རྐུན་པོ་དེ་དངོས་སུ་མཐོང་སྟེ་རྫས་དེ་དག་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་སྒྲུབ་པ་པོ་ དག་སོང་ནས་ནི། ཉི་ཚེ་བ་ཡིས་མིག་གིས་མཐོང་ཞེས་སྦྱར་ན་གོ་བདེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་པྲ་ཕབ་ ཀྱིས་མཐོང་བ་དང་འདྲ་བར། རྗེས་དྲན་ཚུན་ཆད་དུ་མཐོང་བ་ལ་ཡིད་ཆེས་བྱས་ནས། སྒྲུབ་ པ་པོ་འགྲོ་བ་དང་འདྲ་བར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སྒྲུབ་ན། འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་དོན་ནོ། །པྲའི་ གསལ་སྣང་ཤར་བའི་ཚེ། མེ་ལོང་ལ་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་མ་ཡིན་གྱི། སྔགས་དང་མེ་ལོང་ ལ་སོགས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱིས། རྐུན་པོ་དེ་ཡང་མཐོང་བའི་ས་ཉེ་སྐོར་ན་མེད་ཀྱང་རྐུན་པོ་ ཉིད་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ།

如是，即使在無極微等實物之法相上，亦見世間多有生起明顯顯現之法，故空性影像雖無實物，為何不信其真實明顯？因此，由超離實物與無實故，即見離有無二邊之法性並獲得體驗。 若謂：由無分別之勤作及無實物故，任何圓滿功德皆不生起，故雖明顯顯現且經驗成就亦無義。答：如如意寶珠雖無分別勤作，然能如法滿足眾生欲求，此為世間所知所見。如是，此空性影像瑜伽亦能圓滿無邊眾生意樂。 此說明空性影像由尋思見已，乃至成佛不壞之常性、真如、法身、如來藏及佛性。若此非如來與法界且當下即壞，則應觀察由尋思所見之空性影像如何圓滿一切眾生意樂。 以喻說明無實亦能成辦義利：若修行者之物為盜者所竊，為觀察此事，依鏡、劍、水等八種施咒之一而降神驗。爾時，施咒少女雖先未見且無熟習習氣，然于鏡等見盜者影像且明顯顯現。修行者聞此少女之語而尋找，則雖未經修行者區域性咒眼加持，亦能親見盜者並獲得彼等物品。此中"修行者等往，以區域性眼見"若如是連線則易解。如是，如同施咒所見，乃至隨念為止之所見生起信心后，如同修行者前往，若以三摩地修持，即為獲得果位之義。當神驗明顯顯現時，並非顯現於鏡中之影像，而是由咒與鏡等緣起，雖盜者不在近處可見之地，然見盜者本身。

།གལ་ཏེ་དེ་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་ཞིག་མཐོང་བ་ཡིན་ན་ནི། ཐག་རིང་ བའི་རྐུན་པོ་མཐོང་ནས་ཐག་ཉེ་བའི་རང་གི་གདོང་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་མཐོང་། གལ་ཏེ་རྐུན་པོ་ དེ་མ་ཡིན་ལ་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་པས་དངོས་པོར་གཏན་ནས་མེད་ཀྱང་གཟུགས་སུ་མཐོང་ན་ ནི། རི་བོང་རྭ་སོགས་མི་སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱང་། མཐོང་བའི་གནས་སྐབས་ཡོད་པར་ཐལ་བར་ འགྱུར་རོ། ། ད་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བསྡུ་བ་སྟོང་གཟུགས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་དབྱིངས་སུ་བསྟན་ པ་ནི་གཞན་གྱི་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་སྟེ། སྟོང་གཟུགས་འདི་མིག་གིས་མཐོང་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཅན་ཡིན་པས། འདི་བསྒོམས་པས་དོན་དམ་སྒོམ་པར་མི་འགྱུར་སྙམ་ན། འདི་ མིག་སོགས་དབང་པོ་ལྔའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ན་གཞན་གྱི་མིག་གིས་ མཐོང་བ་མ་ཡིན་པར་མངོན་སུམ་དུ་གྲུབ་ཅིང་། རང་གི་མིག་གིས་ཀྱང་མི་མཐོང་སྟེ། མིག་ གིས་གཟུགས་མཐོང་བའི་མཐོང་ཚུལ་དང་འགལ་བར་སྣང་བ། ཐག་རིང་ཐུང་དང་མདུན་ རྒྱབ་དང་ཆེ་ཆུང་སོགས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ཅིང་། མིག་གསལ་མི་གསལ་ལས་སྟོང་གཟུགས་ གསལ་མི་གསལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལན་ཅིག་གྲུབ་ན། མིག་མེད་ ཀྱིས་རྟག་ཏུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ལའང་མི་སྣང་སྟེ་མི་རྟོག་པ་ཆེས་འཐུག་པོས་ནོན་པ་ 2-57 ནའང་འདི་གསལ་བར་སྣང་བས་སོ། །སེམས་སེམས་བྱུང་གཞན་ལ་ནི་དེ་ལས་ཀྱང་མི་སྣང་ བ་དེས་ན་གསལ་ལ་ངོས་བཟུང་མེད་པའི་ཚུལ་གྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་ དང་བྲལ་བའི་དབྱིངས་གསལ་བར་མཐོང་བ་དེ་ནི། དོན་ལ་གསར་དུ་སྐྱེས་པ་མེད་ཀྱང་རྣལ་ འབྱོར་པའི་སྣང་ངོར་འཕྲལ་དུ་སྐྱེས་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར། གཞོན་ནུ་མ་སྐྱེ་གནས་མ་ཉམས་ པའི་རྨི་ལམ་དུ་བུ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །སྐུ་རྡོ་རྗེའི་བསྙེན་སྒྲུབ་བསྟན་པའི་གཞུང་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ ཁོངས་གཅོད་མཚམས་ལ། རྒྱ་བོད་ཁ་ཅིག་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་བརྙན་འོད་གསལ་བ་ཞེས་ པ་ཡན་ཆད་སོར་སྡུད་ཁོ་ན་དང་། བཀབ་དང་ཞེས་སོགས་མན་ཆད་བསམ་གཏན་ཁོ་ན་ལ་ སྦྱོར་རོ། །འདི་ལ་སྐབས་དེར་སོར་སྡུད་སྒོམ་ཐབས་སྟོན་པའི་ཚིག་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྟོང་ གཟུགས་ཀྱི་དོགས་གཅོད་རྣམས་བསམ་གཏན་ཁོ་ནའི་སྐབས་ལ་སྦྱོར་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འཐད་དོ་། །སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་དབྱེ་བ་བསྟན་པས་ཀྱང་། སོར་བསྡུད་ཁོ་ན་བསྟན་པར་མི་འགྱུར་བས་དཀྱུས་སུ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཚིག་དོན་ལ་ཞུགས་པ་ ཡིན་ནོ། ། ༈ གསུང་རྡོ་རྗེའི་སྒྲུབ་པ། གཉིས་པ་གསུང་། རྡོ་རྗེ་སྒྲུབ་པ་ལ། སྲོག་རྩོལ་གྱི་ཡན་ལག་གསལ་བར་བཤད། འཕྲོས་ དོན་རྫོགས་རིམ་གང་ལ་སྒོམ་པའི་ཡུལ་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེའི་ཀུན་སྤྱོད་བསྟན། འཛིན་པའི་རྣལ་ འབྱོར་གྱིས་འཆི་མེད་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའོ།

若彼是實物所成而見，則見遠處盜者，為何不見近處自己面容？若非彼盜者亦非他者故雖全無實物而見為色相，則兔角等不可能者亦應有見之時分。 今當總攝彼等義，顯示空性影像為無生法界，謂"他人"等一偈。若謂此空性影像因眼所見故為有色，故修此不成修勝義者。此非眼等五根境所見。何以故？顯然非他人眼所見，自眼亦不見，以違背眼見色之見法而顯現，遠近、前後、大小等無差別，眼明暗與空性影像明暗不相隨行，且影像一旦成就，無眼者亦恒時能見故。意亦不顯現，以極重無分別壓制時此亦明顯顯現故。于其他心心所更不顯現，故以明而無所執著之理為無生，即離生住滅三者之界明見，雖實無新生，然于瑜伽師顯境暫時顯為生起故，如同未失童貞少女夢中生子。 此等宣說金剛身近修之論義段落中，某些漢藏論師將"種種影像光明"以上唯配尋思，"覆等"以下唯配禪定。此說不應理，以彼處無說示尋思修法之語故，且無須將空性影像疑斷諸義唯配禪定之理由故。由顯示空性影像之相及分類，亦不成唯說尋思，故唯如經說者，契合文義。 金剛語之修持 第二，金剛語修持中，明說持氣支分，旁義顯示圓滿次第所修之境輪脈氣明點之行為，顯示以持明瑜伽成就不死之理。

།དང་པོ་ནི། གཟུགས་བརྙན་མཐོང་ན་དེ་ ནས་ནི། །བར་མ་ཆད་པར་སྲོག་རྩོལ་བྱ། །སྟེང་འོག་རྩ་གསུམ་པོ་རྣམས་ལ། །ལུས་ངག་ སེམས་ནི་འགོག་པ་ལས། །ཞེས་ཏེ་གཟུགས་བརྙན་མཐོང་བ་སྟེ་སྟོང་གཟུགས་ལ་བརྟན་པ་ ཐོབ་ནས། ལམ་གྱི་རིམ་པ་གཞན་གྱིས་བར་མ་ཆད་པ་སྟེ། བར་དུ་གཞན་འཇུག་མི་དགོས་ པར་སྲོག་རྩོལ་གྱི་ཡན་ལག་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་སྟོང་གཟུགས་ལ་བརྟན་པ་མ་ཐོབ་ བར་ཡང་བུམ་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་སྒོམ་དུ་མི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། ཡོན་ཏན་ཅི་རིགས་པར་ 2-58 མི་སྐྱེད་པའང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཉི་ཟླའི་ལམ་ཡང་དག་པར་བཀག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་མི་ཐུབ་ པས་སྲོག་རྩོལ་གྱི་ཡན་ལག་དངོས་སུ་མི་འགྲོ་བ་ལ་དགོངས་སོ། །སྲོག་རྩོལ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་ པར་བྱ་ཞེ་ན། སྟེང་གི་རྩ་གསུམ་དང་འོག་གི་རྩ་གསུམ་པོ་རྣམས་ལ། ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་རླུང་ གསུམ་འགོག་པའི་ཐབས་ལས་སོ། །དེ་ཡང་རླུང་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ངག་དང་། ནང་དུ་འོང་བ་ལུས་ དང་། གནས་པ་ཡིད་དང་སྦྱོར་ཞིང་། སྲོག་གི་ཕྱོགས་ལ་རོ་མའི་བྱེད་པ་ལས་འགྲོ་བ་དང་། རྐྱང་མའི་བྱེད་པ་ལས་འོང་བ་དང་། དབུ་མའི་བྱེད་པ་ལས་གནས་པའོ། །ཐུར་སེལ་ཕྱོགས་ལ་ གཅི་བར་འགྲོ་བ་དང་། བཤང་བར་འོང་བ་དང་། ཁུ་བའི་རྩར་གནས་པའི་རླུང་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་ དོ། །དེ་ལྟར་རྩ་གསུམ་པ་གཉིས་དང་འགྲོ་འོང་གནས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཐ་མལ་གྱི་དུས་ སུ་རོ་རྐྱང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་དབང་བྱེད་པ་དེ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བཀག་ནས་དབུ་མས་ དབང་བྱས་པ་ན། གཡས་གཡོན་གྱི་རྒྱུ་བ་འགགས་པ་ལས་སྟེང་འོག་སྲོག་ཐུར་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་ བསྲེ་ཐུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཐུར་སེལ་ལ་རྐྱང་མ་དང་། སྲོག་ལ་རོ་མས་དབང་བྱེད་པས་སོ། །འདི་ ལ་རླུང་གི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གཙོ་བོ་ནི་བུམ་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པ་ཡང་བུམ་པ་ཅན་ ཉིད་ལ་ཚང་བ་དང་། རླུང་འཆིང་བའི་བྱེད་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་བུམ་པ་ཅན་གྱི་ཡན་ལག་ ཡིན་པས་སོ། །རླུང་གི་སྦྱོར་བ་ཁོ་ནས་སྲོག་རྩོལ་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་མི་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པ་ཀུན་ གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་གཟུགས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དྷཱུ་ཏཱིའི་རྩ་ལ་ཤར་བ་ལ། དམིགས་པ་ མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཉམ་པར་གཞག་ཅིང་། རོ་རྐྱང་གི་རླུང་སྟོབས་ཀྱིས་བཀག་པ་ལས་བྱུང་ བ། དབུ་མའི་རླུང་དང་སྟོང་གཟུགས་འདྲེས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སྲོག་རྩོལ་གྱི་ཡན་ལག་ གོ ། གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་སྟེང་འོག་གི་རྩ་ཞེས་པ་ལས་འཕྲོས་པའི་ཚུལ་ཏེ། དེ་ ཡང་ཟླ་ཉི་སྒྲ་གཅན་བཤང་གཅི་དང་ཞེས་པ་ནས། དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་རྣམས་འབབ་པའི་ཕྱིར། ། ཞེས་པའི་བར་དུ། ཤོ་ལོ་ཀ་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཅིག་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་སྤྱོད་དངོས་དང་། འཕྲོས་ 2-59 དོན་འཆི་རླུང་རྒྱུ་བའི་ཚུལ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ལ་མདོར་བསྟན་པ་དང་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ།

第一，見到影像已，當無間修持氣，于上下三脈中，由遮止身語意。即見到影像，獲得空性影像穩固后，不為道次第他者所間斷，即不須中間插入其他，當修持氣支分。此復未獲空性影像穩固前，亦非不可修瓶氣等，亦非不能生起某些功德，然不能生起正遮日月道之智慧，故不能成為真實持氣支分，此為所密意。 若問如何修持氣？由於上三脈與下三脈中遮止身語意三風之方便。此復外出風配語，內入風配身，安住風配意，命氣方面由右脈作用而行，由左脈作用而來，由中脈作用而住。下行氣方面，小便而行，大便而來，精脈而住之風普行。如是兩個三脈與行來住三者，彼等於平常時由右左脈力掌控，由瑜伽力遮止而為中脈掌控時，由遮止左右執行，上下命氣與下行氣亦能合為一體，以下行氣由左脈、命氣由右脈掌控故。 此中風瑜伽之主要者即瓶氣，以金剛誦亦于瓶氣中圓滿，及其他一切束風作用皆為瓶氣支分故。僅由風瑜伽不成持氣支分，以具一切相之勝空性影像大手印于中脈顯現，以無緣方式等持，由遮止右左風力所生，中脈風與空性影像和合之三摩地即為持氣支分。 第二，如是所說"上下脈"等之引申義，即從"月日羅睺大小便"等至"五輪壇城流故"間四十一偈。其中有行為本身與旁義死風執行之理二者。初者有略說與廣說。

དང་པོ་ནི། ཟླ་ཉི་སྒྲ་གཅན་བཤང་གཅི་དང་། །ཁུ་བ་འབབ་པའི་ལམ་རྣམས་སུ། །ཆུ་མེ་སྟོད་ པ་ས་རླུང་དང་། །ཡེ་ཤེས་ཁམས་རྣམས་རིགས་རྣམས་ལ། །ཞེས་ཏེ། དེ་ཡང་ལྟེ་བ་ཡན་ཆད་ གཡོན་པ་ཟླ་བའི་རྩ་དང་། གཡས་པ་ཉི་མའི་རྩ་དང་། དབུས་སྒྲ་གཅན་གྱི་རྩ་སྟེ་གསུམ་དང་། ལྟེ་བའི་འོག་གསང་བའི་འཁོར་ལོ་མན་ཆད་དུ། དབུས་ནས་རྒྱབ་ཏུ་བཤང་བའི་རྩ་དང་། གཡོན་གྱི་མདུན་ཕྱོགས་སུ་གཅི་བའི་རྩ་དང་། གཡས་ཀྱི་མདུན་ཕྱོགས་སམ་མདུན་གྱི་དབུས་ སུ་ཁུ་བ་འབབས་པའི་ལམ་གྱི་རྩ་སྟེ་དེ་རྣམས་སུ། ཁམས་དྲུག་གི་རླུང་དང་ཐིག་ལེ་འབབ་ པའི་ཚུལ་ནི་ཟླ་བའི་རྩ་ལ་ཆུ་ཁམས་དང་། ཉི་མའི་རྩ་ལ་མེ་ཁམས་དང་། སྒྲ་གཅན་གྱི་རྩ་ལ་ སྟོང་པ་སྟེ་ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་། བཤང་བའི་རྩ་ལ་ས་ཁམས་དང་། གཅི་བའི་རྩ་ལ་རླུང་ ཁམས་དང་། ཁུ་བའི་རྩ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་འབབ་སྟེ། རིགས་ཞེས་པ་ནི། ཁམས་ དྲུག་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ལས་སྐྱེས་པའི་རླུང་དང་ཐིག་ལེ་རྣམས་ཞེས་པའོ། ། གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། གང་ཞིག་ཟླ་ཉི་མུན་ཅན་དང་། །ཞེས་པ་ནས། འདི་ནི་ རྩ་ཡི་ཀུན་སྤྱོད་དོ། །ཞེས་པའི་བར་ཚིགས་བཅད་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་ཕྱེད་བཅས་ཏེ། དེ་དག་ ཀྱང་སྲོག་ཐུར་ལ་བལྟོས་པའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་གསུམ་དང་། ཐབས་ཤེས་ལ་བལྟོས་པའི་སྐུ་ གསུང་ཐུགས་གསུམ་དང་། སྐྱེ་འཆིའི་རླུང་འབབ་ཚུལ་དང་། དབུ་མའི་དབུགས་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་དང་། རྩ་དྲུག་གི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་རིགས་ཀྱི་བདག་པོར་བཅས་པ་དང་། སྲོག་གི་རླུང་ གི་འགྲོ་འོང་དང་། ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་གི་འགྲོ་འོང་དང་། རྩ་དྲུག་ཐབས་ཤེས་སུ་སྦྱར་བ་དང་། དུས་སྦྱོར་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་དང་། རྩ་དྲུག་རྩ་གསུམ་དུ་འདུ་བའི་ཚུལ་རྣམས་ཏེ་དེ་ལྟར་དོན་བསྡུས་བཅུ་གཅིག་རྣམས་ཀྱིས། རྩ་ རླུང་ཐིག་ལེའི་ཀུན་སྤྱོད། རྫོགས་རིམ་གྱི་ལམ་ཟབ་མོ་གང་ལ་གནད་དུ་བསྣུན་པའི་གཞི་ 2-60 རྣམས་རྒྱས་པར་བཤད་དོ། །དེ་དག་སྡོམ་དུ་བྱས་ན་འདི་ལྟར། སྲོག་ཐུར་སྒོ་གསུམ་ཐབས་ ཤེས་སྒོ་གསུམ་དང་། །སྐྱེ་འཆིའི་རླུང་དང་དབུ་མའི་རླུང་མཚན་ཉིད། །རྩ་དྲུག་མིང་རིགས་ སྲོག་རླུང་འགྲོ་འོང་དང་། །ཐུར་སེལ་འགྲོ་འོང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྦྱོར། ཁྱིམ་གྱི་དཀྱིལ་ འཁོར་དེ་དག་ཐབས་ཤེས་སྦྱོར། །རྩ་དྲུག་གསུམ་དུ་བསྡུ་བའི་ཚུལ་རྣམས་ཏེ། །དོན་ཚན་བཅུ་ གཅིག་ཀུན་སྦྱོད་རྒྱས་བཤད་ཡིན། འཕྲོས་དོན་སྤང་བྱ་དུས་ཀྱི་ལྟས་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་དང་ པོར་སྲོག་ཐུར་གྱིས་བསྡུས་པའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་གསུམ་གྱི་རྩ་བསྟན་པ་ནི། གང་ཞིག་ཟླ་ཉི་ སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་གོ ། ཐབས་ཤེས་སྒོ་གསུམ་གྱི་རྩ་ནི། ཟླ་བ་ཐབས་ཀྱིས་སོགས་ཤོ་ལོ་ ཀ་གསུམ་མོ།

第一："月日羅睺大小便，及精液流落諸道，水火空性地與風，智慧界等諸種類。"即于臍以上左月脈、右日脈、中羅睺脈三脈，及臍下密輪以下，中央背部大便脈、左前方小便脈、右前方或前方中央精液流落道脈等中，六界風及明點流落之理：于月脈水界、日脈火界、羅睺脈空性即虛空界、大便脈地界、小便脈風界、精液脈智慧界等流落。"種類"即從彼六界種類所生風及明點等之義。 第二廣說，從"何者月日暗具者"至"此為脈之行為"間三十一偈半。彼等亦即依命氣下行氣之身語意三者，依方便智慧之身語意三者，生死風流落之理，中脈氣之性相，六脈異名及種姓主尊，命氣之來去，下行氣之來去，六脈配方便智慧，十二宮之壇城，彼等壇城之方便智慧，六脈攝為三脈之理等，如是十一綱要，廣說脈風明點之行為，圓滿次第甚深道所依止之基礎。 總攝彼等如是：命氣下行氣三門方便智慧三門，生死風及中脈風性相，六脈名種命氣來去，下行氣來去方便智慧合，宮位壇城彼等方便智慧合，六脈攝為三之理等，十一科判即行為廣說，旁義所斷時之三徵兆。其中初者以命氣下行氣所攝之身語意三脈者，即"何者月日"等一偈。方便智慧三門之脈者，即"月亦方便"等三偈。

།སྐྱེ་འཆིའི་རླུང་འབབ་ཚུལ་ནི། འཆི་བལྟས་ལུས་ངག་སོགས་རྐང་པ་དྲུག་གོ ། དབུ་མའི་དབུགས་ནི། ཉི་མའི་འཕོ་བ་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གསུམ་དང་རྐང་པ་གཉིས་སོ། །རྩ་ དྲུག་གི་མིང་རིགས་བསྟན་པ་ནི། སྟེང་དུ་གཡོན་གཡས་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གསུམ་དང་། ལྟེ་བའི་ སྟེང་དུ་སོགས་གཅིག་དང་། རྡུལ་འབབ་ཕྱིར་ཏེ་སོགས་གཅིག་སྟེ་ཚིག་བཅད་ལྔའོ། །སྲོག་ གི་རླུང་འགྲོ་འོང་བསྟན་པ་ནི། ལྟེ་བའི་ཆུ་སྐྱེས་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཉིས་སོ། །ཐུར་སེལ་གྱི་དེ་ བཤད་པ་ནི། ལྟེ་གསང་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཉིས་སོ། །རྩ་དྲུག་ཐབས་ཤེས་སུ་སྦྱར་བ་ནི་ཤེས་ རབ་ཐབས་དངོས་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་གོ ། དུས་སྦྱོར་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བཤད་ པ་ནི། རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ། །ཞེས་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་དྲུག་གོ ། དཀྱིལ་འཁོར་ དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་སྦྱར་བ་ནི་ནུབ་དང་ཤར་དུ་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་ལྔའོ། །རྩ་དྲུག་གསུམ་དུ་ བསྡུ་བ་ནི། ཐོག་མར་མིང་རིགས་བསྟན་པའི་སྐབས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པར་འདོད། །ཅེས་ པའི་རྗེས་སུ། ཟླ་བའི་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་ སྦྱར་བའི་འོག་འདིར། ཟླ་བ་ཉི་མའི་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་ཕྱེད་དང་གཉིས་སོ། །དེ་ལྟར་དོན་ཚན་ བཅུ་གཅིག་ལས། དང་པོ་སྲོག་ཐུར་གྱིས་བསྡུས་པའི་སྒོ་གསུམ་རྩ་དྲུག་དང་སྦྱར་བ་ནི། གང་ 2-61 ཞིག་ཟླ་ཉི་མུན་ཅན་དང་། །བཤང་གཅི་ཁུ་བ་འབབ་མ་རྣམས། །སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་རིམ་པ་ ལས། ལུས་ངག་སེམས་ཀྱི་རྩ་རྣམས་སོ། །ཞེས་པ་སྟེ་གང་ཞིག་སྟེང་སྲོག་གི་རླུང་དང་འབྲེལ་ བ་ལ་ཟླ་བའི་རྩ་དེ་སྐུ་དང་ཉི་མའི་རྩ་ནི་གསུང་དང་། མུན་ཅན་གྱི་རྩ་ནི་ཐུགས་སོ། །འོག་ཐུར་ སེལ་དང་འབྲེལ་བ་ལ་བཤད་པའི་རྩ་ནི་སྐུ་དང་། གཅི་བའི་རྩ་ནི་གསུང་དང་། ཁུ་བ་འབབ་མ་ ནི་ཐུགས་ཀྱི་རྩ་རྣམས་སོ། ། དོན་ཚན་གཉིས་པ་ཐབས་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་གསུམ་དང་སྦྱར་བ་ནི། ཟླ་བ་ཐབས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ཏེ། ། ཉིན་མོ་བྱེད་པ་ཤེས་རབ་གསུང་། །ཤེས་རབ་སྐུ་ནི་གསང་བའི་རྩ། །གཅི་བ་འབབ་མ་གཙོ་ བོའི་གསུང་། །སྟེང་འོག་ཐུགས་ཀྱི་རྩ་གཉིས་དག །མུན་ཅན་ཁུ་བ་འབབ་མའོ།

生死風流落之理即"死相身語"等六句。中脈氣即"日移"等三偈半。六脈名種類之教示："上左右"等三偈，及"臍上"等一偈，及"塵落故"等一偈，共五偈。命氣來去之教示："臍蓮"等二偈。下行氣之解說："臍密"等二偈。六脈配方便智慧即"智慧方便體"等一偈。十二宮位壇城解說："識等壇城五"等六偈。彼等壇城之方便智慧配合即"西與東"等五偈。六脈攝為三者，即初示名種類時"金剛金剛持所許"之後"月等"一偈，及壇城等方便智慧配合之後於此"月日"等二偈半。 如是十一科判中，初者命氣下行氣所攝三門六脈配合即："何者月日暗具及，大小便精流落等，由命氣與下行氣，次第身語意諸脈。"即何者上命氣相關者，月脈為身，日脈為語，暗具脈為意。下與下行氣相關者，大便脈為身，小便脈為語，精流落為意之諸脈。 科判第二方便智慧三門配合即："月為方便身，日作智慧語，智慧身密脈，小便流落主尊語，上下意之二脈，暗具精流落。"

།ཐབས་ཀྱི་ ཐུགས་ནི་མུན་པ་ཅན། ཁུ་བ་འབབ་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི། །སྟེང་འོག་རིགས་དྲུག་འདི་རྣམས་ནི། ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ལས། །ཤེས་རབ་ཐབས་དངོས་ཡན་ལག་གིས། །ལུས་ཅན་ ཀུན་ལ་རྣམ་པར་གནས། །ཞེས་པ་སྟེ་ཟླ་བའི་རྩ་ནི་ཆུ་ཁམས་ཡིན་པས་ཐབས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ཉི་ མའི་རྩ་ནི་མེ་ཁམས་ཡིན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་གསུང་དང་། བཤང་བའི་རྩ་ནི་ས་ཁམས་ཡིན་ པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྐུ་དང་། གཅི་བ་འབབ་མ་ནི་རླུང་ཁམས་ཡིན་པས་གཙོ་བོ་སྟེ་ཐབས་ཀྱི་ གསུང་ཡིན་ལ། སྟེང་དང་འོག་ཏུ་ཐུགས་ཀྱི་རྩ་རེ་རེ་སྟེ་གཉིས་ནི་མུན་ཅན་གྱི་རྩ་དང་ཁུ་བ་ འབབ་མ་སྟེ། མུན་པ་ཅན་གྱི་རྩ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱིར་ཐབས་ཀྱི་ཐུགས་དང་ཁུ་བ་ འབབ་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཐུགས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་སྟེང་དུ་གསུམ་དང་ འོག་ཏུ་གསུམ་སྟེ། བསྡོམས་པས་འབྱུང་བའི་ཁམས་རིགས་དྲུག་གི་རྩ་འདི་རྣམས་ནི། ས་མེ་ ཡེ་ཤེས་གསུམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། ཆུ་མེ་ནམ་མཁའ་གསུམ་ ཐབས་ཀྱི་དངོས་པོའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ་དབྱེ་བས་དང་། རྣལ་འབྱོར་ཏེ་ཐབས་ ཤེས་ཕན་ཚུན་གཉིས་མེད་དུ་སྦྱོར་བའི་ཚུལ་གྱིས། ལུས་ཅན་ཀུན་གྱི་ལུས་ལ་ཏྶཾ་རྣམ་པར་ 2-62 གནས་སོ། ། དོན་ཚན་གསུམ་པ་སྐྱེ་འཆིའི་རླུང་བཤད་པ་ནི། འཆི་ལྟས་ལུས་ངག་རྩ་དག་ལ། །སྟེང་ འོག་ལྷག་པའི་རླུང་རྣམས་ཀྱིས། །མུན་ཅན་ཁུ་བ་འབབ་མ་ལ། །སྐྱེ་བ་དང་ནི་འཆི་བ་གནས། ། སྐྱེ་དང་འཆི་དང་འཁྲིག་པ་ཡི། །དུས་སུ་ཁུ་བ་འབབ་པའོ། ། ཞེས་པ་སྟེ་འཆི་ལྟས་ཀྱི་རླུང་རྣམས་བསྡུ་ན་གསུམ་དུ་འདུས་པ་ལས་རགས་པར་ན། ཚེ་ ལོ་བརྒྱ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། ལོ་དགུ་བཅུ་གོ་དྲུག་དང་། ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་བཅུ་གཅིག་ཚུན་ ཆད་ལ་བྱུང་བའི་འཆི་ལྟས་ནི། དུས་མིན་གྱི་འཆི་ལྟས་ཡིན་ལ། དེ་ཕན་ཆད་ནི་དུས་འཆིའི་ ལྟས་སོ། །དེ་ཡང་སྟེང་གི་ལུས་ངག་གི་རྩ་ཟླ་ཉི་གཉིས་དང་། འོག་གི་ལུས་ངག་གི་རྩ་བཤང་ གཅི་གཉིས་ལ་ཉི་ཟླའི་འཆི་ལྟས་འཆར་ཏེ། དེ་དག་སྟེང་དང་འོག་གི་རླུང་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་ ལ་སྐྱོན་ཞུགས་པ་ལས་སོ། །དེ་ཡང་བཤང་བའི་རྩ་ལ་སྐྱོན་ཞུགས་ན་ཟླ་བའི་དང་། གཅི་བའི་ རྩ་ལ་སྐྱོན་ཞུགས་ན་ཉི་མའི་སྟེ། འདི་དག་ཚད་ལས་ལྷག་པར་རྒྱུས་པའི་རླུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ ཡིན་པས། དུས་མིན་གྱི་བལྟས་སོ། །མུན་ཅན་གྱི་རྩ་དང་ཁུ་བ་འབབ་མའི་རྩ་ལ་གློ་བུར་དུ་མ་ ཡིན་པར། རིམ་གྱིས་སྐྱོན་ཞུགས་པ་ལས། མཐར་དུས་འཆིའི་བལྟས་སུ་འགྱུར་རོ། །གཞན་ ཡང་སྐྱེ་བ་སྟེ་མངལ་དུ་ལུས་ཆགས་པ་ནས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་མ་བཙས་ཀྱི་བར་ལ། མུན་ཅན་གྱི་རྩ་ དྷཱ་ཏཱིར་རླུང་གནས་པ་ཡིན་ལ་འཆི་བའི་ཚེ་ཡང་རླུང་དང་ཁམས་གྱི་ནུས་པ་ཐམས་ཅད་དེར་ གནས་པར་འགྱུར་རོ།

方便之意為暗具，精流落為智慧之。此等上下六種類，由身語意瑜伽中，智慧方便體支分，遍住一切有情中。即月脈為水界故為方便身，日脈為火界故為智慧語，大便脈為地界故為智慧身，小便流落為風界故為主尊即方便語，上下各一意脈即暗具脈與精流落，暗具脈為虛空界故為方便意，精流落為智慧界故為智慧意。如是上三下三，總攝則此等六界種類脈，地火智慧三為智慧之身語意體，水火虛空三為方便之身語意支分，由瑜伽即方便智慧互為無二之理，遍住一切有情身中。 科判第三生死風解說："死相身語諸脈中，上下過盛諸風由，暗具精流落之中，生與死亦住其中，生與死及交合時，精液流落時。" 即死相之風攝為三者，粗分而言，以百歲壽命而言，九十六歲零十一個半月以內所生死相為非時死相，其後則為時死相。複次上身語脈日月二者與下身語脈大小便二者現日月死相，此由上下風命氣與下行氣入過患故。複次大便脈入過患則為月相，小便脈入過患則為日相，此由風力過盛執行故為非時之相。暗具脈與精流落脈非突然而是漸次入過患，最終成為時死之相。又生即從胎中成身至未出生外間期間，暗具脈中風住于脈中，死時一切風界之力亦住于彼。

།གཞན་ཡང་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་དེ་དང་། འཆི་བའི་གནས་སྐབས་ དང་། འཁྲིག་པའི་དུས་སུ་ཡང་། རྩ་དེ་གཉིས་སུ་རླུང་དང་ཁུ་བ་འབབ་པའོ། ། དོན་ཚན་བཞི་པ་དབུ་མའི་རླུང་གི་མཚན་ཉིད་ནི། མུན་ཅན་མ་ཡང་སྟེང་དུ་འབབ། །ཉི་ མའི་འཕོ་བ་མཉམ་པ་ལ། །དུས་སྦྱོར་འཆར་བའི་མངོན་མཚམས་སུ། །དབུ་མ་ནས་ནི་མཉམ་ པ་འབབ། །རྐང་པ་དང་བཅས་ལྔ་བཅུ་དྲུག །འབྱུང་དང་འཇུག་པའོ་མི་ཡི་བདག །བདུན་ 2-63 ཅུ་རྩ་ལྔའི་ལྷག་པ་ཡི། །དྲུག་བརྒྱ་ཉིན་དང་མཚན་ལའོ། །དྲུག་བརྒྱ་རྣམས་ཀྱིས་ལྷག་པ་ཡི། ། སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པོ། །འདི་ཡིས་དམན་པ་གང་དེ་རྣམས། །གཡོན་དང་གཡས་པའི་ རྩར་འབབ་བོ། །ཕྱོགས་གསུམ་དང་བཅས་ལོ་གསུམ་རྣམས། །ལོ་བརྒྱ་རྣམས་ལས་དབུ་ མའོ། །ཞེས་པ་སྟེ། གཞན་ཡང་རླུང་དབུ་མར་འབབ་པའི་དུས་ཡོད་སྟེ། མུན་ཅན་མ་ལས་ སྟེང་དུ་མཉམ་རྒྱུ་འབབ་བའི་དུས་ནའོ། །དེ་ཡང་རླུང་འགྲོ་འོང་གནས་གསུམ་གཅིག་ཏུ་སྡོམ་ པ་ནི་དབུགས་གཅིག་ཡིན་ལ། དེ་དྲུག་ལ་ཆུ་སྲང་དང་། དེ་དྲུག་ཅུ་ལ་དབུགས་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ ཅུ་ཡོད་དེ། ཆུ་ཚོད་གཅིག་གོ ། ཆུ་ཚོད་རེ་ནི་འབྱུང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་རེ་དང་ཚད་མཉམ་པ་ ཡིན་ལ། ཆུ་ཚོད་ལྔ་ནི་དབུགས་སྟོང་བརྒྱད་བརྒྱ་སྟེ་དུས་སྦྱོར་གཅིག་གི་དབུགས་སོ། །འདི་ དག་ཏུ་དུས་སྦྱོར་དང་ཁྱིམ་དང་། འཕོ་བ་ཡང་དོན་གཅིག་གོ ། དེ་ལྟ་བུའི་འཕོ་བ་བཅུ་གཉིས་ ནི་ཉིན་ཞག་གཅིག་སྟེ་དེ་ལ་དབུགས་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱའོ། །དབུགས་ཐམས་ཅད་ལ་ རང་རང་གི་ཆ་ལ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་བགོས་པའི་ཆ་གཅིག་ཙམ་ཞིག་དབུ་མ་ནས་འབབ་པ་ མཉམ་པར་རྒྱུ་བའི་རླུང་ཡིན་ནོ། ། འཕོ་བ་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་ཡང་ལྟེ་བའི་རྩ་འདབ་བཅུ་གཉིས་དང་སྦྱོར་བས། དང་པོ་ལུག། གསུམ་པ་འཁྲིག་པ། ལྔ་པ་སེང་གེ། བདུན་པ་སྲང་། དགུ་པ་གཞུ། བཅུ་གཅིག་པ་བུམ་པ་ རྣམས་ནི་ཁ་ཡར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་རྣམས་གཡོན་གྱི་རྩ་འདབ་དྲུག་ ལ་རིམ་བཞིན་འབྱུང་ངོ་། །གཉིས་པ་གླང་། བཞི་པ་ཀརྐ་ཊ། དྲུག་པ་བུ་མོ། བརྒྱད་པ་སྡིག་ པ། བཅུ་པ་ཆུ་སྲིན། བཅུ་གཉིས་པ་ཉ་རྣམས་ཁ་འཆམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཡས་ཀྱི་རྩ་འདབ་དྲུག་ལ་རིམ་བཞིན་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ངེས་པར་བྱས་ནས། ཉི་མའི་ཆོས་ གཡས་ཀྱི་འཕོ་བ། གླང་ལ་སོགས་པ་མཉམ་པའི་དུས་སྦྱོར་ལ་མཚོན་ནས། དུས་སྦྱོར་འཆར་ བའི་མངོན་མཚམས་སུ། དབུ་མ་ནས་ནི་མཉམ་པ་འབབ། །ཅེས་གསུངས་པ་སྟེ། གཡོན་པ་ 2-64 མི་མཉམ་པའི་དུས་སྦྱོར་ལའང་འདྲའོ།

又于彼生之時分，及死亡時分，以及交合之時，彼二脈中風與精流落。 科判第四中脈風之性相："暗具母亦上方落，日之遷移均等時，時輪升起明際中，從於中脈均等落，具足支分五十六，出入也者人之主，七十五之過剩之，六百晝與夜之中。以六百等之過剩，二十一千數，此中不足彼等者，左與右脈中流落。具三方向三年等，百年中為中脈也。" 又有風落中脈之時，即從暗具母向上平行流落之時。複次風行來住三合為一息，六息為一水剎那，六十水剎那有三百六十息，為一時。一時與一大種輪同等，五時為一千八百息為一時輪之息。此等中時輪與宮及遷移為一義。如是十二遷移為一日夜，彼有二萬一千六百息。一切息中各自分三十二分之一分許從中脈落為平行執行之風。 彼十二遷移亦與臍輪十二支脈相合，初羊、三雙、五獅、七秤、九弓、十一瓶等為向上故稱不均等，彼等次第生於左六支脈。二牛、四蟹、六女、八蝎、十摩羯、十二魚等為和合故稱均等，于右六支脈次第而生。如是確定后，日之法右之遷移，以牛等均等時輪為例，于"時輪升起明際中，從於中脈均等落"所說，於左不均等時輪亦同。

།དབུགས་རེ་རེའི་སོ་གཉིས་ཆ་རྣམས་བསྡོམས་པས། དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེའི་མཚམས་ཀྱི་མཐར། བཅུ་གཅིག་རྐང་བཅས་རེ་རེར་ལོངས་པར་འགྱུར་ བས། དུས་སྦྱོར་སྔ་མ་རྫོགས་ཤིང་ཕྱི་མ་འཆར་བའི་བར་མཚམས་དེར། དུས་སྦྱོར་དེ་ལ་དབུ་ མའི་དབུགས་ལྔ་བཅུ་ང་དྲུག་རྐང་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། འབྱུང་བ་དང་འཇུག་པའི་ཚུལ་ གྱིས། དབུ་མ་ནས་གཡས་གཡོན་མཉམ་པ་སྟེ་མཉམ་རྒྱུའི་ཚུལ་དུ་འབབ་བོ་ཞེས་པ་སྟེ། དུས་ སྦྱོར་གཅིག་ལ་དབུ་མའི་མཉམ་རྒྱུ་བསྡོམས་པས་འཕོ་མཚམས་སུ་རྩིས་ན། ང་དྲུག་རྐང་ བཅས་སུ་ལོངས་པའི་དོན་ནོ། །དེ་འདྲ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཉིན་དང་མཚན་གྱི་ཞག་གཅིག་ ལ་འབབ་པ་རྣམས་བསྡོམས་པས། བདུན་ཅུ་རྩ་ལྔས་ལྷག་པའི་དྲུག་བརྒྱའོ། །ཞག་གཅིག་ ལ་དྲུག་བརྒྱ་རྣམས་ཀྱིས་ལྷག་པའི་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་གི་དབུགས་རྒྱུ་བ་ལས། དྲུག་ བརྒྱ་བདུན་ཅུ་དོན་ལྔའི་ཚད་འདི་ཡིས། དམན་ཅིང་ཕྲི་བའི་དབུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས། གཡོན་རྐྱང་མ་དང་། གཡས་རོ་མའི་རྩར་འབབ་བོ། །དེ་ཡང་སོ་གཉིས་ཆས་ཕྲི་བའི་དབང་ ལས་དབུགས་རིལ་པོའི་ཚད་དུ་བཞག་ན། ཉི་ཁྲི་དགུ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་རོ་རྐྱང་དུ་འབབ་པ་ ཡིན་གྱི། སྤྱིར་འབྱུང་འཇུག་གི་གྲངས་ནི་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་ཉིད་རོ་རྐྱང་ནས་འབབ་བོ། ། ཚུལ་དེས་རྩིས་ན་ཞག་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་དབུ་མའི་དབུགས་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱའོ་ ཞག་སྟོང་ཕྲག་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་སྟེ། ལོ་བརྒྱ་རྣམས་ལས་དབུ་མའི་དབུགས་ནི། ཕྱོགས་གསུམ་ དང་བཅས་པའི་ལོ་གསུམ་སྟེ། ཞག་སྟོང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའོ། །འདིར་རྐང་པ་དང་བཅས་པ་ ཞེས་པའི་རྐང་པ་ནི་དབུགས་གཅིག་གི་བཞི་ཆའོ། །དོན་འདི་དག་ལ་སེམས་འགྲེལ་རྣམས་ཀྱི་ ཚིག་བརླིང་པོ་ལ་འཁྲུལ་གཞི་བྱས་ཏེ། འཕོ་མཚམས་སུ་ང་དྲུག་རྐང་བཅས་ལྷག་པོར་འདོད་ པ་ནི། སྔ་མ་མང་པོ་ཞིག་དང་། བོད་ཀྱི་གྲུབ་ཐོབ་ཏུ་གྲགས་པ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་སྟེ། འོན་ཀྱང་མི་ འཐད་པར་རྟོགས་བླ་ལ། ཡང་འཕོ་བ་སྔ་མའི་འཇུག་དང་ཕྱི་མའི་སོ་གསུམ་ལྷག་རེ་མཉམ་ 2-65 རྒྱུར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་རགས་པའི་མཉམ་རྒྱུ་ནི་སུམ་བརྒྱ་རེ་ཡང་འབྱུང་སྲིད་ལ། འདི་ལ་དཀྱིལ་ འཁོར་རྣམས་ཚད་མི་མཉམ་པར་ཐལ་ལོ། ཁ་ཅིག་དབུགས་རེ་རེའི་སོ་གཉིས་ཆ་དེ་འཕོ་བ་ དངོས་ཀྱི་སྒང་ལ་མི་རྒྱུ་བར། འཕོ་མཚམས་སུ་བསྡོམས་ཏེ་ང་དྲུག་རྐང་བཅས་རྒྱུ་བར་འདོད་ པ་ཡང་། ཤིན་ཏུ་མི་འཐད་དེ། དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེའི་མཚམས་སུ་དྲག་པོ་རྐང་བཅས་དང་། ཞག་གཅིག་གི་མཐར་དྲུག་བརྒྱ་དོན་ལྔ་ལ་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་དགོས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

每一息之三十二分總合，于每一輪際之末，至十一及支分各一，故於前時輪圓滿後輪升起之間際中，彼時輪有中脈息五十六及支分，以出入之理，從中脈向左右平等，即以平行方式流落。此即一時輪中脈平行總合，若於遷移際計數，達五十六及支分之義。如是十二于晝夜一日中流落者總合，為過七十五之六百。一日中過六百之二萬一千息執行中，以此六百七十五之量，減少缺少之息，彼等於左脈獨行母及右脈羅摩脈中流落。複次由三十二分減少之力，若立為整息之量，則二萬九百二十五落於羅獨中，然總之出入之數即二萬一千六百從羅獨中落。 以此理計算，三十二日中有中脈息二萬一千六百。三萬六千日，即百年中之中脈息，具三方之三年，即一千一百二十五日。此中所說具支分之支分，為一息之四分。於此等義，因迷惑心釋諸重言，認為遷移際過五十六及支分者，乃眾多前人及藏地某些成就者亦復如是，然知其不應理。又謂前遷移之入與后三始過各成平行者，粗分平行則三百亦可生，於此輪等量不等故。有謂每一息之三十二分不于遷移本上執行，而於遷移際總

ཡང་དེ་གཉིས་ཐོབ་སྐལ་ཙམ་རྩིས་པ་ཡིན་ལ། འཕོ་མཚམས་ཀྱི་འདི་ནི་གཡས་གཡོན་ཕན་ ཚུན་དུ་འཕོ་བའི་བར་དུ་མཉམ་རྒྱུ་འབྱུང་བའི་ངེས་པ་ཡིན་པས། མི་འདྲའོ་སྙམ་ན་འདི་ནི་ཕྲ་ མོའི་མཉམ་རྒྱུ་ངོས་མ་ཟིན་པའི་གཏམ་ཡིན་ཅིང་། དབུགས་འབྱུང་འཇུག་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་ བརྒྱ་ལས་ལྷག་པའི་སྐྱོན་དང་། འཕོ་བའི་དབུགས་དང་དབུ་མའི་དབུགས་རྣམས་ཡུན་རིང་ ཐུང་དང་དངོས་པོ་སྦོམ་ཕྲ་མི་མཉམ་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་རང་ལུགས་ ནི་སོ་གཉིས་ཆ་དེ་ནི་དབུགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་ཅིང་དེ་ཡང་ཕྱོགས་ཅིག་ན་དུམ་བུའི་ཚུལ་ གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཏིལ་ལ་ཏིལ་མར་བཞིན་དུ་ཁྱབ་པ་དང་། དབུ་མའི་དབང་བྱས་པ་ དང་། དབུ་མའི་ཆ་དེ་ཉིད་སྣ་སྒོ་གཉིས་ནས་མཉམ་པར་རྒྱུ་བ་ཡིན་ལ། འཕོ་མཚམས་ཀྱི་འཕོ་ བ་སྔ་མའི་འགོ་དང་ཕྱི་མའི་མཇུག་རྣམས་ལ། མཉམ་རྒྱུ་ལྟར་སྣང་བ་འབྱུང་བ་ནི་རགས་པའི་ མཉམ་རྒྱུ་ཡིན་པས་འདི་དང་མི་གཅིག་གོ ། དབུ་མའི་རླུང་འདི་དྲུག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ ཀྱི་རླུང་ཡིན་ཅིང་། དཔེར་ན་སེང་ལྡེང་ལ་སེང་ལྡེང་གི་ཁུ་བས་ཁྱབ་ཅིང་། སེང་ལྡེང་གི་སྡོང་ དུམ་དང་པོར་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་གཞལ་ནས་སླར་ཆུ་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་ཁུ་བ་མཐའ་དག་ཕྱུང་ནས། ཤིང་དེ་ཡང་སྐམ་ལ། ཁུ་བ་དེ་ཡང་ཁན་དར་བསྐམས་ནས། སོ་སོར་འཇལ་བྱེད་ལ་གཞལ་ན། སེང་ལྡེང་དེ་ཁན་དའི་བརྗིད་གྱི་ཚད་ཙམ་གྱིས། སྔོན་ལས་ཡང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་ཤིང་ གི་ཉི་ཤུ་ཆ་ཁན་དའི་བརྗིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། སྔོན་ཉི་ཤུ་ཆའི་བཅུད་དེས་ཤིང་དེ་ཐམས་ 2-66 ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་གནས་སོ། །དེས་ན་འདིར་དབུ་མའི་དབུགས་དེ་ཡང་། དབུགས་ཀྱི་ནང་ ནས་ལོགས་སུ་སྟོན་པ་ཞིག་སྲིད་ན་སོ་གཉིས་ཆ་ཡོད་ཞེས་པ་ཡིན་གྱི། དུམ་བུར་ཆད་པ་ནི་མ་ ཡིན་ཏེ། རོ་རྐྱང་གི་དབང་བྱས་པའི་རླུང་གི་ལུས་ལ། དབུ་མས་དབང་བྱས་པའི་རླུང་གི་བཅུད་ ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ལམ་མ་སྒོམས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དབུ་མའི་དབུགས་ཀྱི་ གྲོལ་བ་མི་ཐོབ་པར་མ་ཟད། དུས་ཀྱི་འཆི་བ་ནི་འདི་ཁོ་ནའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡིན་ལ། དུས་མིན་ དུ་འཆི་བ་ཡང་འདིས་རྒྱུ་བྱས་ནས་རོ་རྐྱང་ལ་སྐྱོན་ཞུགས་པ་ཡིན་པས། དེ་ལྟ་བུའི་སྐྱོན་བཟློག་ པའི་ཕྱིར་འདི་ལམ་དུ་བྱེད་པ་ལ་འབད་པར་བྱའོ།

我來完整直譯這段藏文： 複次，計算彼二之所得份量，而此遷移際乃左右互相遷移之間生平行之定數，若思不同，此乃未識微細平行之言，且有過二萬一千六百出入息之過，及遷移息與中脈息諸時長短與體粗細不等之過失。是故自宗者，彼三十二分於一切息皆有，且彼亦非於一方以分段方式而有，如芝麻遍於芝麻油，及依中脈所作，彼中脈分即從二鼻孔平等執行，于遷移際之前遷初與后遷末，生似平行者乃粗分平行故與此不一。此中脈風乃第六智慧界之風，譬如栴檀為栴檀液所遍，先以量具量栴檀段，復煮於水中盡出其液，彼木即干，彼液亦曬乾，各以量具衡量，則彼栴檀以曬物重量，較先輕矣。複次若木之二十分成曬物之重，則先二十分之精華遍住彼一切木。是故此中若中脈息從息中別示，則言有三十二分，然非斷為分段，即于羅獨所依之風身，為中脈所依之風精所遍。此依未修道所說，不但不得中脈息之解脫，時死唯依此力，非時死亦因此而入過於羅獨，故為遮如是過失，當勤於此作為道。

དོན་ཚན་ལྔ་པ་རྩ་དྲུག་གི་མིང་རིགས་བཤད་པ་ནི། སྟེང་དུ་གཡོན་གཡས་ཟླ་ཉི་མ། །རྐྱང་ མ་ལུག་དང་སེར་སྐྱ་གཞན། །ཆུ་དང་མེ་ཡི་རང་བཞིན་ཅན། །པདྨ་རིན་ཆེན་འཛིན་པར་འདོད། ། འོག་ཏུ་བཤང་གཅི་འབབ་པ་དག །ས་དང་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཅན། །དབུས་མའི་རྩ་དང་ གཡོན་པ་ཡང་། །འཁོར་ལོ་རལ་གྲི་འཛིན་པར་འདོད། །སྟེང་དང་འོག་ཏུ་དབུས་མ་གཡས། ། སྒྲ་གཅན་ཁུ་བ་རབ་འབབ་པ། །སྟོང་པ་ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན་ཅན། །རྡོ་རྗེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པར་ འདོད། །ཅེས་པ་སྟེ་སྟེང་དུ་གཡོན་ཟླ་བའི་རྩ་ཡི་མིང་ནི་རྐྱང་མ་དང་། ལུག་ཅེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་ཆུ་ ཁམས་འབབ་པས། པདྨ་སྟེ་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་རིགས་ཡིན་ལ། སྟེང་དང་གཡས་ཉི་མའི་རྩ་ ནི་སེར་སྐྱ་དང་གཞན་རོ་མ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། མིའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཕྱིར། རིན་ཆེན་འཛིན་པ་ སྟེ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དུ་འདོད་དོ། །འོག་ཏུ་བཤང་བ་འབབ་པ་སའི་རང་བཞིན་ཅན་རྒྱབ་ ཀྱི་དབུས་སུ་གནས་པའི་རྩ་ནི་འཁོར་ལོ་འཛིན་པ་རྣམ་སྣང་གི་རིགས་དང་། གཅི་བ་འབབ་ པ་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཅན་མདུན་གྱི་གཡོན་ན་གནས་པ་ཡང་། རལ་གྲི་འཛིན་པ་སྟེ་དོན་ཡོད་ གྲུབ་པར་འདོད་དོ། །སྟེང་གི་དབུས་མ་སྒྲ་གཅན་གྱི་རྩ་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་རྡོ་རྗེའི་ རིགས་མི་བསྐྱོད་པ་དང་། འོག་ཏུ་མདུན་གྱི་གཡས་ཕྱོགས་ན་ཁུ་བ་འབབ་པའི་རྩ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ 2-67 ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རིགས་སུ་འདོད་དོ། །དེའི་ རྗེས་སུ། ལྟེ་བའི་སྟེང་དུ་ཀུན་འདར་མ། །གང་དེ་ཡིད་བཟང་མུན་པ་འབབ། །འོག་ཏུ་ཁུ་བ་ འབབ་གང་དེ། །མཁའ་འགྲོ་གདོང་དང་དུང་ཅན་མ། །ཞེས་ཚིག་བཅད་འོག་མ་འདིར་བླངས་ ཏེ། ལྟེ་བའི་སྟེང་དུ་དབུས་མ་སྒྲ་གཅན་གྱི་རྩ་དེ་ནི་ཀུན་འདར་མ་སྟེ། གང་དེ་ལ་ཡིད་བཟང་ མ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བ་མུན་པ་སྟེ་རླུང་དང་། མུན་པའི་ཁམས་འབབ་པའོ། །འོག་ཏུ་ཁུ་བ་འབབ་ པའི་རྩ་དེ་ནི་རྩ་མཁའ་འགྲོ་གདོང་སྟེ་བྱ་གདོང་དང་། དུང་ཅན་མ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཡང་འོག་ ནས་འབྱུང་བ་རྡུལ་འབབ་ཕྱིར་དེ་གཏུམ་མོ་སྟེ། ཁུ་བ་འབབ་ཕྱིར་མཁའ་འགྲོ་གདོང་། །སྟེང་ དུ་བརྗོད་དུས་བུད་མེད་ཀྱི། །གཡུང་མོ་སྐྱེས་བུའི་ཀུན་འདར་མ། །ཞེས་པ་ཡང་འདིར་བླངས་ ནས། བུད་མེད་ཀྱི་ནི་རྩ་མཁའ་འགྲོ་གདོང་དེ་ལ་རྡུལ་འབབ་པའི་ཕྱིར། གཏུམ་མོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དམར་ཆ་ལ་གཏུམ་མོར་ཀུན་ཏུ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ཁུ་བ་འབབ་པའི་ཕྱིར། མཁའ་འགྲོ་གདོང་སྟེ་མཁའ་འགྲོའི་བརྡས་ནི་དཀར་ཆ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྩ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ ལྟེ་བའི་སྟེང་དུ་གནས་པ་ལ། མིང་བརྗོད་དུས་བུད་མེད་ཀྱི་དབུ་མ་དེ་ལ་ནི་གཡུང་མོ་ཞེས་བྱ་ སྟེ། སྐྱེས་བུའི་དེ་ལ་ནི་ཀུན་འདར་མ་ཞེས་གྲགས་སོ།

第五項，解說六脈名類：上方左右月日，左脈羊及黃白他，水火之自性，持蓮寶者所許。下方大小便下者，地風之自性，中脈及左者，持輪劍者所許。上下中右，羅睺精液極下，空性智慧自性，持金剛金剛者所許。 即上方左月脈名為左脈及羊，因水界下流，為蓮即無量光部。上方右日脈為黃白及他右脈，因為人之自性，持寶即寶生部所許。下方大便下流地性之脈住于背部中央者為持輪即毗盧遮那部，小便下流風性之脈住於前左者，持劍即成就義部所許。上方中脈羅睺脈空性者為金剛部不動佛，下方前右方精液下流脈智慧界性者持金剛即金剛薩埵部所許。 其後："臍上遍顫者，彼即意善暗下流，下方精液下流者，空行面及具螺者。"取此後偈，臍上中脈羅睺脈即遍顫，彼亦名意善，暗即風與暗界下流。下方精液下流脈即空行面即鳥面，亦名具螺。又下文所說垢下流故彼烈女，因精液下流故空行面。上說時女之野女男之遍顫。取此後，女之空行面脈因垢下流，名為烈女，因赤分普稱烈女故。于男因精液下流，為空行面，以空行密語表白分。彼脈之續住于臍上時，說名時女之中脈名為野女，男之彼即稱遍顫。

།དེ་ཡང་གཡུང་མོ་ནི་རྣམ་རྟོག་གིས་མི་ རེག་ཅིང་མ་གོས་པ་སྟེ། མི་རྟོག་པའི་བདེ་བ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་འདར་མའམ་ སྡིག་འཇོམས་མ་ནི་རྒྱ་སྐད་དུ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྡིག་པ་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་ དེ་སྐད་ཅེས་བཏགས་ཏེ། མ་གོས་པ་དང་འཇོམས་པའི་དོན་ལ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་ལྡོག་ ཆའི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་དོ། ཁ་ཅིག་གཡུང་མོ་དང་གཏུམ་མོ་རྡུལ་འཛག་པའི་དུས་ཁོ་ན་ ལ་སྦྱར་བ་ནི་སྐབས་ཀྱི་དོན་མ་ཡིན་ནོ། ། དོན་ཚན་དྲུག་པ་སྲོག་རླུང་འགྲོ་འོང་གི་རྣམ་གཞག་ནི། ལྟེ་བའི་ཆུ་སྐྱེས་སྙིང་མགྲིན་དང་། ། དཔྲལ་པ་གཙུག་ཏོར་འདམ་སྐྱེས་ལ། །ས་ཆུ་མེ་རླུང་སྟོང་པ་རྣམས། རབ་ཏུ་འབབ་པ་བསྡུད་ 2-68 པ་ཡིས། །འབྱུང་འགྱུར་དེ་ནི་འཇུག་པ་དག །སྐྱེད་པའི་འཇུག་དེ་ས་ལའོ། །ལྟེ་བ་ནས་ནི་ལྟེ་ བའི་དབུས། །ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་འགྲོ་དང་འོང་། །ཞེས་ཏེ། དེ་ལ་དབུགས་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ནི་འབྱུང་ བ་ལྔ་བསྡུད་རིམ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་འགྲོ་བས། རྒས་པ་དང་འཆི་བ་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ནང་དུ་ འཇུག་པ་ནི་སྐྱེ་རིམ་ཡིན་པས། སྟོབས་དང་ཚེ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་ཡང་ལྟེ་བའི་དཀྱིལ་ འཁོར་ནས་བརྩམས་ཏེ་སྲོག་གི་རླུང་རྒྱུ་བ་ཡིན་པ་ལ། ལྟེ་བར་ས་དང་། སྙིང་གར་ཆུ་དང་། མགྲིན་པར་མེ་དང་། དཔྲལ་པར་རླུང་དང་། གཙུག་ཏོར་དུ་ནམ་མཁའི་རིམ་པས་རྒྱུས་ནས། སླར་ཡང་སྨིན་མཚམས་ནས་སྣ་བུག་གཡས་གཡོན་གང་རུང་དུ་འབབ་བོ། །འདམ་སྐྱེས་ནི་ པདྨ་སྟེ་རྩ་འཁོར་རོ། །དེ་ཡང་ལྟེ་བའི་ཆུ་སྐྱེས་ལ་སའི་ཡོན་ཏན། དྲི་གཟུགས་རོ་རེག་སྒྲ་སྟེ་ ལྔ་དང་། སྙིང་ག་ལ་ཆུའི་ཡོན་ཏན་གཟུགས་རོ་རེག་སྒྲ་སྟེ་བཞི་དང་། མགྲིན་པ་ལ་མེའི་ཡོན་ ཏན་རོ་རེག་སྒྲ་གསུམ་དང་། དཔྲལ་བ་ལ་རླུང་གི་ཡོན་ཏན་རེག་སྒྲ་གཉིས་དང་། གཙུག་ཏོར་ གྱི་འཁོར་ལོ་ལ་སྟོང་པ་སྟེ་ནམ་མཁའི་ཡོན་ཏན་སྒྲ་གཅིག་པུའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་ལྟེ་ བའི་ས་སྙིང་གའི་ཆུ་ལ་ཐིམ། དེ་མགྲིན་པའི་མེ་དང་། དེ་དཔྲལ་བའི་རླུང་དང་། དེ་གཙུག་ ཏོར་གྱི་ནམ་མཁའ་ལ་ཐིམ་པས་ན། བསྡུད་པའི་རིམ་པས་རླུང་ཕྱིར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ནི་སྔར་གྱི་ལམ་ནས་ནང་དུ་འཇུག་པ་དག་ལ། ནམ་མཁའ་ལས་རླུང་དང་། རླུང་ལས་མེ་ དང་། མེ་ལས་ཆུ་དང་། ཆུ་ལས་ས་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་མཐར་ལྟེ་བའི་ ས་ལ་འཇུག་གོ ། སྐབས་འདིར་རྩ་གསུམ་ལམ་གསུམ་གྱི་བགྲོད་ཚུལ་དང་། རྩ་བའི་འཁོར་ ལོ་དྲུག་དང་། ལས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བཅུ་གཉིས་དང་། བྱ་བའི་འཁོར་ལོ་དྲུག་ཅུ་ལ་སོགས་པ་ དང་། དེ་དག་གི་ཕྱི་ནང་དག་སྦྱོར་སོགས་རྒྱས་པར་རྟོགས་དགོས་ཏེ་རྒྱུད་འགྲེལ་ཆེན་མོ་ཉིད་ ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ།

野女即不為分別所觸及污染，因安住于無分別之樂故。遍顫或破惡者，梵語為（ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི，अवधूती，Avadhūtī，中脈），因破除分別之惡故而如是命名。于無染與破除之義，慧與方便之反體有些許差別。有些人將野女與烈女僅用於垢漏之時，非此處之義。 第六項，命風往來之建立：臍蓮心喉及，額頂泥生中，地水火風空，極下攝，出生彼即入，生入彼于地。自臍至臍中，中脈往與來。 其中氣外出是以五大攝收次第而行，故為衰老死亡等之因，內入是生次第，故為力壽等之因。複次，從臍輪開始命風執行，于臍為地，於心為水，于喉為火，于額為風，于頂為空之次第執行后，復從眉間降於左右任一鼻孔。泥生即蓮即脈輪。複次，臍蓮具地之功德香色味觸聲五者，心具水之功德色味觸聲四者，喉具火之功德味觸聲三者，額具風之功德觸聲二者，頂輪具空即虛空之功德唯聲一相。複次，臍地融於心水，彼融于喉火，彼融于額風，彼融于頂空，故以攝收次第風成外出，彼從前道內入時，從空生風，從風生火，從火生水，從水生地之方式，以生起次第最終入于臍地。此處應廣知三脈三道之行法、六根本輪、十二業輪、六十事業輪等及彼等內外相應等，應從大疏中了知。

།འདིར་རབ་ཏུ་འབབ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཁམས་ལྔ་རབ་ཏུ་འབབ་ཅེས་པའི་ དོན་ཡིན་གྱི། དབུ་མ་ལས་འབབ་པར་འཆད་བ་དོན་མིན་ནོ། །འཁོར་ལོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལྟེ་ 2-69 བ་ནས་ལྟེ་བའི་དབུས་ཀྱི་ཨ་ཝ་དྷུ་ཏཱིའི་ནང་ནས་འགྲོ་ཞིང་འོང་བར་བྱེད་ཅེས་པས་ནི། འཁོར་ ལོའི་བར་བར་གྱི་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་ལ་གཞི་འཁོར་བའི་གནས་སྐབས་སུ་འགྲོ་འོང་མི་བྱེད་པའི་དོན་ ཏེ། དེ་ཡང་འགྲོ་འོང་གཏན་ནས་མི་བྱེད་པ་མིན་ཡང་། རྩ་དེས་རླུང་དེ་ལ་དབང་མི་སྒྱུར་བའི་ དོན་ནོ། ། དོན་ཚན་བདུན་པ་ཐུར་སེལ་འགྲོ་འོང་བཤད་པ་ནི། ལྟེ་གསང་ནོར་བུའི་ཆུ་སྐྱེས་ལ། ། ལུས་ངག་སེམས་རྣམས་འབབ་པ་ནི། །འབྱུང་དང་དེ་ནི་འཇུག་པ་དག །བསྡུད་དང་སྐྱེད་པའི་ རང་བཞིན་ཅན། །དུང་ཅན་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །ཐུར་སེལ་རླུང་ནི་འབབ་པའོ། །འདི་རྣམས་ བུད་མེད་བདེ་བ་ལས། །ཁུ་བའི་དུས་ལ་ཁྲག་འབབ་པའོ། །ཞེས་པ་སྟེ། ལྟེ་བའི་དཀྱིལ་ འཁོར་དང་། གསང་གནས་དང་། ནོར་བུའི་ཆུ་སྐྱེས་ཀྱི་རྩ་འཁོར་ཏེ་གསུམ་ལ། ལུས་ངག་ སེམས་ཀྱི་ཁམས་དང་རླུང་གི་རིམ་པས། ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ནི་བསྡུད་པའི་རིམ་ པ་དང་། ཐུར་སེལ་དེ་ནི་ནང་དུ་འཇུག་པ་ན། སེམས་ངག་ལུས་ཏེ་སྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ གྱིས་འབབ་པའོ། །དེ་ཡང་ལྟེ་བར་མུན་རྡུལ་སྙིང་སྟོབས་གསུམ་ཚོགས་པ་ལས་སྙིང་སྟོབས་ གཙོ་བོ་དང་། གསང་བར་མུན་རྡུལ་གཉིས་ལས་རྡུལ་གཙོ་བོ་དང་། ནོར་བུར་མུན་པ་ཁོ་ན་ ལྷག་པར་སྤྱོད་དོ། །སྙིང་སྟོབས་ལུས། རྡུལ་ངག མུན་པ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ཅིང་། ལུས་ངག་ སེམས་གསུམ་གཅིག་ཏུ་འཚོགས་པ་ལས། ལུས་ངག་ལ་ཐིམ་པས་གཉིས་ཚོགས་ཙམ་དང་། ངག་སེམས་ལ་ཐིམ་པས་གཅིག་པུར་འགྱུར་ཞིང་། སེམས་ལས་ངག་སྐྱེས་པས་གཉིས་ཚོགས་ དང་། ངག་ལས་ལུས་སྐྱེས་པས་སུམ་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བ་ནི། དཔེར་མཚོན་ན། འཆི་བའི་ཚེ་ ལུས་ཕུང་ཁམས་རགས་པ་རླུང་ལ་ཐིམ། རླུང་ཡང་འཆི་སེམས་ལ་ཐིམ་པར་འགྱུར་ལ། ཡང་ འཆི་སེམས་ལས་བར་སྲིད་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཅན་དང་། དེ་ལས་རགས་ལུས་འགྲུབ་པར་ འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་འགྲོ་འོང་གི་ཚུལ་གྱིས་ 2-70 འབབ་པ་འདི་ནི། དུང་ཅན་མ་ནས་འབབ་པ་ཡིན་པས། ལྟེ་བ་ནས་ནི་ལྟེ་བའི་དབུས། །དུང་ ཅན་མར་ནི་འགྲོ་དང་འོང་། །ཞེས་སྦྱར་རོ། །དེ་ཡང་སྟེང་གི་རླུང་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་ཚེ། ཐུར་སེལ་ ནང་དུ་འཇུག་ལ། སྟེང་རླུང་ནང་དུ་འོང་བའི་ཚེ་ཐུར་སེལ་ཕྱིར་འགྲོའོ། །འཁོར་བའི་དུས་ན་དེ་ ལྟར་ཡིན་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་སྒོམ་པའི་ཚེ། མཉམ་པར་ཁ་སྦྱར་དུ་འཆི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ།

此處"極下"一詞是指五大極下之義，而非解釋為從中脈下降之義。由五輪之臍至臍中之中脈（ཨ་ཝ་དྷུ་ཏཱི，अवधूती，Avadhūtī，中脈）內往來，此說明在輪與輪之間的中脈于輪迴基位時不作往來，此亦非完全不作往來，而是指此脈不能轉御此風之義。 第七項，說明下行風往來：臍密珠蓮中，身語意下降，出及彼入時，攝收生性具，鉤女一切眾，下行風下降。此等女性樂，精時血下降。 即于臍輪、密處及珠蓮脈輪三處，以身語意之界及風之次第，下行風外出是以攝收次第，下行風彼內入時，以意語身即生起自性而下降。複次，于臍暗塵力三聚中力為主，於密處暗塵二者中塵為主，于珠處唯暗增盛。力為身法，塵為語法，暗為意法，身語意三合一中，身融于語成二聚，語融于意成一聚，從意生語成二聚，從語生身成三聚，譬如死時粗身蘊界融于風，風亦融于死心，復從死心生中陰風性，從彼成就粗身。如是一切眾生下行風以往來方式而下降者，是從鉤女下降，故配"自臍至臍中，鉤女往與來"。複次，上風外出時下行風內入，上風內來時下行風外出。輪迴時雖如是，修瑜伽時須平等雙運而死。

།བུད་ མེད་ལ་ཆགས་པའི་བདེ་བའི་དུས་ནི་སྐྱེས་པ་ལ། དུང་ཅན་མ་དེ་ཉིད་ཁུ་བ་འབབ་པའི་རྩར་ འགྱུར་ཞིང་། དེའི་དུས་སུ་བུད་མེད་ལ་ནི་ཁྲག་འབབ་པོ། །འདིར་ལྟེ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ སྲོག་ཐུར་གཉིས་ཀར་དང་པོར་འགོ་རྩོམ་ཡིན་པར་བཤད་པ་ལ། འཁོར་ལོ་གཅིག་ཁོ་ནར་ འདོད་པ་དང་། སྟེང་བལྟ་འོག་བལྟའི་རིམ་པ་གཉིས་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་། ཐུར་སེལ་གྱི་ སྐབས་ཀྱི་ལྟེ་བ་ནི་ལྟེ་འོག་སོར་བཞིའོ་ཞེས་འདོད་ཚུལ་གསུམ་ཡོད་ཀྱང་བར་པ་ལེགས་པར་ མཐོང་ངོ་། ། དོན་ཚན་བརྒྱད་པ་རྩ་དྲུག་པོ་ཐབས་ཤེས་སུ་སྦྱོར་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཐབས་དངོས་ཡན་ ལག་གིས། །སྟེང་དུ་གཡས་དང་གཡོན་དག་དང་། འོག་ཏུ་བཤང་གཅི་འབབ་པ་དང་། །རྡུལ་ དང་ཁུ་བ་འབབ་པ་དག །ཅེས་པ་སྟེ་ཡན་ལག་གིས་ཞེས་པ་ནི་དབྱེ་བ་ཡིས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། ། དེ་ཡང་སྟེང་དུ་གཡས་རོ་མ་མེ་དང་། གཡོན་རྐྱང་མ་ཆུ་གཉིས་རིམ་པས་ཐབས་ཤེས་དང་། འོག་ཏུ་རྒྱབ་བཤང་བའི་རྩ་ས་དང་། མདུན་གཅི་བའི་རྩ་རླུང་གཉིས་པོ་ཐབས་ཤེས་སུ་སྦྱར་ བ་དང་། དབུས་སུ་རྡུལ་དང་ཁུ་བ་འབབ་པ་དག །ཁུ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་རྡུལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཁམས་ཐབས་ཤེས་སུ་སྦྱོར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་དངོས་པོའི་དབྱེ་བས་སོ། ། འདི་ནི་འབྱུང་བ་ཁམས་དྲུག་ལུས་བསམ་གྱི་དབྱེ་བས་ཐབས་ཤེས་སུ་སྦྱོར་བ་དེ་ཡིན་པས། གོང་གི་ཐབས་ཤེས་རིགས་དྲུག་དང་སྦྱོར་ཚུལ་མི་འདྲའོ། །དེ་ལ་སྟེང་གི་རྩ་གསུམ་གཡས་ གཡོན་ལ་སུམ་སྒྲིགས་དང་། འོག་གི་རྩ་གསུམ་སུམ་འཛོམ་གྱི་ཚུལ་ལམ་མདུན་རྒྱབ་ཏུ་སུམ་ 2-71 སྒྲིགས་སུའང་དོན་གྱིས་གནས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་རོ་རྐྱང་གཉིས་པོ་གཡས་གཡོན་ལྷོ་བྱང་གི་ རིམ་པར་འགྱུར་ཞིང་། བཤང་བའི་རྩ་དབུས་ཞེས་བརྗོད་ཀྱང་རྒྱབ་ལ་ཉེ་བས་ནུབ་ཀྱི་རྩ་དང་། གཅི་བ་དང་ཁུ་བའི་རྩ་གཉིས་མདུན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་འཁྱོགས་མཉམ་པ་གཡས་གཡོན་སོ་སོར་ བཟུང་བ་ཡིན་ཀྱང་གཅི་བའི་རྩ་མདུན་གྱི་ཕྱི་ལ་ཉེ་བས་ཤར་གྱི་རྩར་བྱ་ལ། ཁུ་བའི་རྩ་ནི་གཅི་ བའི་རྩ་ལས་ཅུང་ཟད་ནང་དུ་ཕྱོགས་པས་འོག་དབུས་ཀྱི་རྩར་དོན་གྱིས་འགྱུར་རོ། །གཅི་བའི་ གཡོན་དང་ཁུ་བའི་གཡས་སུ་བཤད་པ་འདི། སྐྱེས་པའི་ལུས་ལ་དེ་ལྟར་ངེས་ལ། ཡང་བོད་དུ་ འགྱུར་བའི་རྒྱུད་གཞུང་ལས་བཤད་ཁུངས་གསལ་པོ་མ་མཐོང་ཡང་། བུད་མེད་ལ་དེ་གཉིས་ གོ་བཟློག་པའོ་ཞེས། དམ་པ་འགའ་ཞིག་གསུང་པ་ལྟར་ཡིན་པར་སེམ་མོ། །དེས་ན་འོག་གི་ གཡས་གཡོན་དབུས་གསུམ་ལ་སྐབས་ཐོབ་ཀྱི་ངོས་འཛིན་ཅི་རིགས་པར་སྣང་བས། དུས་ ཞབས་པ་ཆུང་བས་མཛད་པར་གྲགས་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། ཁུ་བ་འབབ་པ་དབུས་སུ་བཤད་ པ་ཡང་མ་ནོར་བར་སེམ་མོ།

于女生貪慾樂時，對於男子，彼鉤女即成為精液下降之脈，其時于女則血下降。此處說明臍輪是命風與下行風二者皆為首先開始，對此有認為唯一輪、認為上視下視兩種次第、認為下行風時之臍在臍下四指三種觀點，然中者為善。 第八項，六脈配為方便智慧：以智慧方便體支分，上有右及左二者，下有大小便下降及，塵與精液下降等。支分者，即分別之義。複次，上方右羅摩火與左白脈水二者次第為方便智慧，下方后大便脈地與前小便脈風二者配為方便智慧，中央塵與精液下降等，精液為虛空與塵智慧界配為方便智慧，如是則以智慧與方便之體之分別。此乃以六大種界身意之分別配為方便智慧，故與上文六種方便智慧配法不同。於此，上三脈於左右三列，下三脈以三聚方式或前後三列亦實際安住，複次羅脈白脈二者成為右左南北之次第，大便脈雖說為中然近后故為西脈，小便與精液二脈偏於前方等距左右各執，然小便脈近前外故為東脈，精液脈較小便脈稍向內故實成為下中脈。說小便在左精液在右者，于男身如是決定，複次雖于譯成藏文之續部論著中未見明確所說根據，然如某些聖者所說，于女則彼二者相反，予以為然。是故下之左右中三者隨機立為諸說皆可，故於傳說為小時輪所造之注中說精液下降於中亦予以為無誤。

།དེ་ཡང་ཕོ་མོ་གང་རུང་གཅིག་གི་ལུས་ལ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་མཁའ་ ཁམས་དང་། དུང་ཅན་མ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ཐབས་ཤེས་སུ་སྦྱོར་ལ། སྐབས་འདིར་དངོས་ བསྟན་ལ་སྐྱེས་པའི་ཁུ་བ་འབབ་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་རྡུལ་འབབ་པ་ཐབས་ཤེས་སུ་སྦྱར་བའོ། ། དོན་ཚན་དགུ་པ་ཁྱིམ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་འབབ་ཚུལ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། རྣམ་ཤེས་ ལ་སོགས་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ། །རྟག་ཏུ་གཡོན་པའི་རྩ་ལའོ། །ས་སོགས་གཡས་པའི་རྩ་ལ་སྟེ། དབུས་སུ་དྲུག་པ་འབབ་པའོ། །ལྟེ་བའི་པདྨའི་འདབ་མ་ལ། །དཀྱིལ་འཁོར་དྲུག་ཅུ་རྣམས་ རིམ་བཞིན། །གཡོན་དང་གཡས་པའི་དུས་སྦྱོར་ནི། །ལུག་སོགས་གླང་ལ་སོགས་པ་ལ། ། རྩ་བ་གཡོན་དང་དེ་ནས་གཡས། །སྟེང་དང་དབུས་སུ་རིམ་པས་རླུང་། །ས་སོགས་དཀྱིལ་ འཁོར་རེ་རེ་ཞིང་། །དབྱུག་གུས་སྣ་བུག་དག་ལའོ། །རིམ་པས་ཆུ་ཚོད་འབབ་པ་ནི། །དྲུག་ཅུ་ དང་བཅས་སུམ་བརྒྱའི་དབུགས། །བརྒྱ་ཕྲག་བཅོ་བརྒྱད་དབུགས་དེ་རྣམས། །ཆུ་ཚོད་ལྔར་ 2-72 ནི་འབབ་པའོ། །ཆུ་ཚོད་དྲུག་ཅུ་ཉིན་མཚན་དུ། །ལུས་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་ཞེས་པའོ། ། འདབ་མའི་དབུས་དང་དེ་ནས་ཤར། །གཡས་གཡོན་གཞན་དུ་རིམ་པ་ཡིས། །གཡོན་པར་ རྟག་ཏུ་ནམ་མཁའ་སོགས། །གཡས་པར་ས་སོགས་གཞན་ལས་སོ། །གཡོན་པར་རྣམ་ཤེས་ སོགས་འབྱུང་བ། །གཡས་པར་ས་སོགས་བསྡུད་པའོ། །ཞེས་པ་སྟེ་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་ སྒྲས་འདུ་བྱེད་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ་ཕུང་པོ་ལྔའི་རླུང་ ནི་རྟག་ཏུ་ལྟེ་བའི་རྩ་འདབ་མ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ཚན་གཡོན་པའི་རྩ་འདབ་དྲུག་ལ་འབབ་ སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་ཤེས་ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་། འདུ་བྱེད་རླུང་དང་། ཚོར་བ་མེ་དང་། འདུ་ ཤེས་ཆུ་དང་། གཟུགས་ཕུང་ས་ཁམས་ཡིན་ཀྱང་། གཡོན་གྱི་འདི་རྣམས་རགས་ཤིང་བདེ་བ་ ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཁམས་ཀྱི་རང་མིང་གིས་མ་བསྟན་པར་ཕུང་པོར་བཞག་པ་དང་། གཡས་ ཀྱི་རྣམས་ནི་ཕྲ་ཞིང་གསལ་བ་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཁམས་ལྔ་པོ་ཉིད་ཀྱི་རང་མིང་གིས་བསྟན་པ་ ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ས་སོགས་ཀྱི་སྒྲས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་རླུང་རྣམས། གཡས་ པའི་རྩ་འདབ་དྲུག་ལ་འབབ་པ་ཡིན་ལ། དྲུག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་རླུང་ནི། དབུས་ཨ་ཝ་ དྷཱུ་ཏཱི་ནས་འབབ་སྟེ་གོང་དུ་བསྟན་ཟིན་ནོ། །གཡས་ཀྱི་རྩ་འདབ་དྲུག་གི་འཕོ་བ་རྣམས་ནི་རོ་ མས་དབང་བྱས་ཤིང་། སྣ་བུག་གཡས་ནས་འབབ་པ་གཙོ་ཆེ་ལ། གཡོན་གྱི་རྣམས་རྐྱང་མས་ དབང་བྱས་ཤིང་སྣ་བུག་གཡོན་དུ་འབབ་པ་གཙོ་ཆེའོ། །དེ་ཡང་ལྟེ་བའི་རྩ་འདབ་བཅུ་གཉིས་ ཀྱི་འདབ་མ་རེ་རེ་ལ། དུས་སྦྱོར་ནི་རེ་རེ་འབབ་པ་ཡིན་ཅིང་། དུས་སྦྱོར་རེ་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་ ལྔ་ལྔ་འབབ་པས། དཀྱིལ་འཁོར་དྲུག་ཅུའོ།

複次，于男女任一之身，中脈為空界，鉤女為智慧界，配為方便智慧，此處顯說男子精液下降與女子紅塵下降配為方便智慧。 第九項，詳說宮輪下降方式：識等五輪，恒於左脈，地等於右脈，中央第六下降。于臍蓮花瓣，六十輪次第，左與右時合，羊等牛等中，根本左及右，上與中次第風，地等輪一一，杖于鼻孔中。次第水時下降，六十及三百息，一千八百息彼等，於五水時下降。六十水時晝夜，于身諸輪等。 蓮瓣中及東方，左右他處次第，左恒虛空等，右地等他處。左識等生起，右地等收攝。識等之聲包含行、受、想、色五蘊之風，恒于臍十二脈瓣中之左六脈瓣下降，複次識為空界、行為風、受為火、想為水、色蘊為地界，然左者粗重樂分大故不以界自名而立為蘊，右者細微明分大故以五界自名而說。 是故地等之聲包含水火風空界之風，于右六脈瓣下降，第六智慧界之風，從中央中脈下降如上已說。右六脈瓣之轉變由羅脈主導，主要從右鼻孔下降，左者由白脈主導主要從左鼻孔下降。複次于臍十二脈瓣之每一瓣，時合各一下降，每一時合有五輪下降，故為六十輪。

།རྒྱབ་མདུན་གྱི་དབུས་དྲང་ཐད་ལ་མཚམས་ བཅོལ་བའི་གཡོན་དུ་ལུག་སོགས་དུས་སྦྱོར་དྲུག་སྟེ། ལུག འཁྲིག སེང་། སྲང་། གཞུ། བུམ་ དྲུག་དང་། གཡས་སུ་གླང་སོགས་དུས་སྦྱོར་དྲུག་སྟེ། གླང་། ཀར། བུ་མོ། སྡིག་པ། ཆུ་སྲིན། ཉ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་སྣ་སྒོར་འབབ་ཚུལ་ནི། རྩ་བ་ནི་འོག་སྟེ་མཆུའི་ 2-73 ཕྱོགས་ལ་བསྟན་པ་དང་། གཡོན་ནི་རླུང་ཕྱིར་འགྲོ་ཕྱོགས་ཀྱི་མདུན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ གཡོན་ཏེ་སྣའི་བར་ཀ་ཕྱོགས་དང་། གཡས་ནི་རིམ་པ་དེས་རྩིས་ཏེ་སྣ་གཤོག་གི་ཕྱོགས་དང་། སྟེང་ནི་སྣའི་རྩེ་མོའི་ཕྱོགས་དང་། དབུས་ནི་སྣའི་བུ་གའི་དབུས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཏེ་སོགས་སུ་འགྲོ་ བ་ལ་བརྡ་སྦྱར་རོ། །དེས་ན་རྩ་བ་སྟེ་འོག་ཏུ་ཁམས་ས་དང་། གཡོན་ཏེ་བར་ཀ་ཕྱོགས་སུ་ ཁམས་ཆུ་དང་། གཡས་ཏེ་མཁུར་ཚོས་ཕྱོགས་ལ་ཁམས་མེ་དང་། སྟེང་སྟེ་སྣ་རྩེ་ཕྱོགས་ནས་ ཁམས་རླུང་དང་། དབུས་ནས་ཁམས་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱུ་ཞིང་། གོ་རིམ་དེ་ཡང་སྣ་ བུག་གཡས་ལའོ། །གཡོན་པ་ལ་ནི་དེ་གོ་བཟློག་སྟེ། ཐོག་མར་དབུས་སུ་ཕུང་པོ་ནམ་མཁའ་ དང་། དེ་ནས་སྟེང་དུ་རླུང་དང་། གཡས་སུ་མེ་དང་། གཡོན་དུ་ཆུ་དང་། འོག་ཏུ་སའི་དཀྱིལ་ འཁོར་རྒྱུའོ། །འདི་དག་ཀྱང་དོན་ལ་འབྱུང་བ་ལྔ་པོ་རྟག་ཏུ་འདྲེས་པ་ཡིན་ཀྱང་། གནས་དེ་དང་ དེ་དག་ཏུ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྣ་སྒོ་ནས་ས་རླུང་སོར་བཅུ་གཉིས། ཆུ་རླུང་ བཅུ་གསུམ། མེ་རླུང་བཅུ་བཞི། རླུང་གི་རླུང་བཅོ་ལྔ། ནམ་མཁའི་རླུང་སོར་བཅུ་དྲུག་རྣམས་ ཕྱི་རོལ་ཏུ་རྒྱུ་སྟེ། འདིར་བླ་མའི་མན་ངག་མེད་པར་གླེགས་བམ་དང་ཤོག་ཁྲ་ཙམ་མཐོང་བས་ ཁེངས་པ་ཁ་ཅིག་གི་འདོད་པ་ལྟར། ཤིང་ཡལ་ག་ལྔ་འཁྱོག་པོར་སྐྱེས་པ་ལྟར་སྣ་སྒོར་རྒྱུ་བ་ ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རླུང་ལྔ་པོ་གཙོ་བོར་སྤྱོད་པ་ནི་ཚད་དེ་དང་དེའི་མཐས་སྟེང་འོག་གཡས་གཡོན་ མདུན་དང་ལྔར་ཟླུམ་པོར་རྒྱུ་ཡང་། གང་དབང་དུ་བྱེད་པ་པོས་ལས་བྱེད་པ་ནི་ཕྱོགས་སོ་སོ་ ན་གནས་པའི་དོན་ནོ། །དེས་ན་སྣ་སྒོ་ནས་སོར་བཅུ་དྲུག་སྟེང་ཐད་ཀྱི་ནམ་མཁར་གཞལ་བ། ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་མཐའི་མཚམས་ཡིན་པས། དེར་སྒོམ་མོ་ཞེས་ལམ་འདི་མངོན་ སུམ་དུ་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ། ཉམས་མྱོང་མེད་པ་དག་གིས་ཁྲེལ་བགད་དུ་བྱེད་ པ་ནི། གསལ་བྱེད་པའི་བཞད་གད་དེ་དེ་ཉིད་རང་ལ་ལག་ལེན་དང་འབྲེལ་བའི་བཤད་རྒྱུན་ ཙམ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གོ་བར་བྱེད་པ་དང་། མན་ངག་ཤེས་པའི་མདུན་དུ་རང་གི་དེ་ཉིད་སྟོན་ 2-74 པར་ཟད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཕྱིར་རིང་བ་དེ་ཙམ་ནང་དུ་ཐུང་བས། ནང་དུ་རྒྱུ་བའི་ཚེ་ནམ་མཁའི་ རླུང་ལྟེ་བ་ལ་རེག་ཙམ་དང་། རླུང་ནི་ལྟེ་འོག་ཏུ་སོར་གཅིག་ནས་ས་ནི་ལྟེ་འོག་ཏུ་སོར་བཞིའི་ བར་དུ་རྒྱུའོ།

于背前之中央正對處分界之左有羊等六時合，即：羊、雙、獅、秤、弓、瓶六者，右有牛等六時合，即：牛、蟹、女、蝎、摩羯、魚等。彼等中五輪于鼻門下降方式：根本即下方，朝向唇方，左即風向外行方向之前方所屬之左，即鼻中間方向，右即依此次第計算，為鼻翼方向，上即鼻尖方向，中即鼻孔中央方向等行進處配合標示。 故於根本即下方為地界，左即中間方向為水界，右即面頰方向為火界，上即鼻尖方向為風界，中央為空界輪執行，此次第亦于右鼻孔。於左則相反，首先中央為空蘊，次於上為風，右為火，左為水，下為地輪執行。此等雖實際五大恒時相混，然于彼彼處所主導之義，複次從鼻門地風十二指，水風十三，火風十四，風之風十五，空風十六指外行。 此處有些人無上師口訣僅見典籍圖表便自滿，如其所許，似五枝歪曲生長般于鼻門執行非是。五風主要執行即以彼彼量度上下左右前五處圓形執行，然由何者主導作業，即處於各方之義。故從鼻門量度十六指于上方虛空，為空輪邊際界限，故於彼處修習，如是現證此道者等所說。無實修經驗者譏笑，乃明示之笑，即顯示彼自身連實修相關教傳亦無，且於知口訣者前顯露己過而已。 如外之長內即短，故內行時空風僅觸及臍輪，風于臍下一指至地于臍下四指間執行。

།དེ་ཡང་ས་ལ་སོགས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་རེ་རེ་ལ་རིམ་པས་དབུགས་དྲུག་ཅུ་དང་ བཅས་པའི་སུམ་བརྒྱ་སྟེ། དབྱུག་གུའི་ཚད་ཅེས་བྱ་བ་ཆུ་ཚོད་རེ་འབབ་ལ། དེ་འདྲ་ལྔ་སྡོམ་ པས་ཁྱིམ་མམ་དུས་སྦྱོར་རམ་འཕོ་ཆེན་རེ་ལ་ཆུ་ཚོད་ལྔའམ་དབུགས་བརྒྱ་ཕྲག་བཅོ་བརྒྱད་ འབབ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཆུ་ཚོད་ལྔ་ལྔར་སྣ་བུག་གཡས་གཡོན་ལ་སྤེལ་མར་འབབ་པ་ནི་སྣ་བུག་ དག་ལའོ་ཞེས་པ་དབུས་ཀྱི་གསལ་བྱེད་དོ། །དེ་འདྲ་ལན་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཉིན་མཚན་ཞག་ གཅིག་གི་ནང་དུ་ཆུ་ཚོད་དྲུག་ཅུས་འབྱུང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་ལུས་ལ་འབབ་ཅེས་པའོ། ། དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་རྣམས་ལྟེ་བའི་རྩ་འདབ་ནས་འབབ་ཚུལ་ནི། རྩ་འདབ་བཅུ་གཉིས་པོ་རེ་ རེའི་དབུས་སུ་པད་འདབ་བཞི་པ་ལྟ་བུའི་པདྨ་རེ་རེ་གནས་པར་བྱས་ནས། གཡོན་གྱི་འདབ་ མ་རྣམས་ལ། འདབ་མའི་དབུས་ཀྱི་ལྟེ་བ་ནས་ཕུང་པོ་ནམ་མཁའ་དང་། དེའི་རྗེས་ནས་ཤར་ རམ་མདུན་ཏེ་ཕྱི་རོལ་ཕྱོགས་ཀྱི་འདབ་མ་ནས། ཕུང་པོ་རླུང་དང་། རིམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གཡས་ ཀྱི་འདབ་མ་ནས་ཕུང་པོ་མེ་དང་། གཡོན་གྱི་འདབ་མ་ནས་ཕུང་པོ་ཆུ་དང་། གཞན་ཏེ་དབུས་ ཀྱི་ལྟེ་བ་རྩ་དབུ་མ་ལ་བསྟན་པའི་ཕྱོགས། པདྨ་འདབ་མ་བཞི་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱབ་བམ་ནུབ་ ཀྱི་འདབ་མ་ནས་ཕུང་པོ་ས་རྣམས་རིམ་པས་འབབ་ལ། གཡས་པ་རྣམས་ལའང་འདབ་མ་ ནས་འབྱུང་བ་འབབ་ཚུལ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཡང་། གོ་རིམ་དེ་ལས་གཞན་ཏེ། ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་ མཁའ་ཞེས་པའི་རིམ་པས་འབབ་བོ། གཡོན་པར་རྣམ་ཤེས་ཏེ་ཕུང་པོ་ནམ་མཁའ་སོགས་ནི། རླུང་མེ་ཆུ་སའི་རིམ་པ་བསྐྱེད་ཅིང་འབྱུང་བའི་རིམ་པས་རྒྱུ་བ་དང་། གཡས་པར་ས་སོགས་སྟེ་ ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་མཁའི་རིམ་པ་བསྡུད་རིམ་གྱིས་རྒྱུ་བ་ཡིན་ནོ། །གོང་གི་འབྱུང་བ་ལྔའི་བསྐྱེད་ བསྡུད་ཀྱི་རིམ་པ་ནི། དབུགས་རེ་རེ་ཞིང་འགྲོ་འོང་གིས་ཡིན་ལ། འདི་ནི་འབྱུང་བའི་རླུང་ 2-75 གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྔ་ཕྱིའི་གོ་རིམ་ལ་ལྟོས་པའི་བསྐྱེད་བསྡུད་ཀྱི་རིམ་པའོ། ། འདིར་འགའ་ཞིག་སྣ་སྒོ་གཡས་སུ་རྒྱུ་བ་ལྷོ་བགྲོད་དང་། གཡོན་དུ་རྒྱུ་བ་བྱང་བགྲོད་མཚོན་ ཞེས་གསུང་ནའང་ལྟེ་བའི་ཁྱིམ་བཅུ་གཉིས་གཡས་གཡོན་དུ་འཕོ་བ་དང་མི་འགྲིག་པས། གནས་སྐབས་གཞན་དུ་སྦྱོར་རུང་བ་སྲིད་ཀྱང་། སྐབས་འདིར་མི་སྦྱོར་རོ། །དེས་ན་སྐབས་ འདིར་ནི་དེའི་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་ཉིད་དམ་ཆུ་སྲིན་ལ་སོགས་པ་དང་ཀརྐཊ་ལ་སོགས་པ་ བྱང་བགྲོད་དང་ལྷོ་བགྲོད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དོན་ཚན་བཅུ་པ་དཀྱིལ་འཁོར་ཐབས་ཤེས་སུ་སྦྱར་བའི་ཞོར་ལ་ལག་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ བསྟན་པ་ནི། ནུབ་དང་ཤར་དུ་འཛིན་མ་རླུང་། །ཕན་ཚུན་ཤེས་རབ་ཐབས་ཡིན་ཏེ། །མཐེ་ བོང་མིང་མེད་དག་གིས་ནི། །གང་ཕྱིར་ཁ་ལ་དབང་བསྐུར་བའོ།

複次于地等每一輪次第具六十氣息之三百，稱量杖量即落一時，如是五者總和，于每宮或時合或大遷落五時或一千八百氣息，如是每五時于右左鼻孔交替下降，即于鼻孔者，此為中央明示。如是十二次於晝夜一日中以六十時，諸輪于身下降。 五輪從臍輪支分下降方式：於十二支分每一中央安住如四瓣蓮之蓮花，於左諸瓣，從瓣中央處空蘊，其後從東或前即外向瓣，風蘊，依此次第右瓣火蘊，左瓣水蘊，余即朝向中央中脈方向，從彼四瓣蓮花之後或西瓣地蘊次第下降。于右諸支從瓣下降諸大方式亦同，然次第異，即以地水火風空次第下降。左方識即空蘊等，以風火水地次第生起而行，右方地等即水火風空次第收攝次第而行。 前述五大生收次第，乃每一氣息往來，此乃五大風輪前後次第所依之生收次第。此處有謂右鼻孔執行表南行，左鼻孔執行表北行，然與臍輪十二宮左右遷移不符，雖於他時可結合，此處不結合。故此處應知即其晝夜，或摩羯等與蟹等北行南行。 第十科輪方便智慧結合之餘說手印：西與東攝持風，互為智慧方便，以拇指無名指，于口灌頂故。

།གཡས་དང་གཡོན་དུ་མེ་ དང་ཆུ། །ཕན་ཚུན་ཤེས་རབ་ཐབས་ཡིན་ཏེ། །གུང་མོ་མཛུབ་མོ་གཉིས་དག་གིས། །གང་ཕྱིར་ རལ་གྲིར་འགྱུར་བའོ། །ཟླ་ཕྱེད་རྣམ་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ནི། །མཆེ་བ་གྲི་གུག་མཐེ་ཆུང་སྟེ། །སྟོང་ པ་མི་འགྱུར་སྟེང་འོག་ཏུ། །ཕན་ཚུན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་པོ། །དཀྱིལ་འཁོར་བཅུ་པོ་ཡང་ དག་སྦྱོར། །སོར་མོ་རྣམས་ནི་ཕན་ཚུན་དུ། །མགོ་བོར་ལག་མཐིལ་སྦྱར་བ་ལ། །གྲི་གུག་དང་ བཅས་རྩེ་གཅིག་གོ ། དབུ་མའི་རྩ་ལ་མཉམ་པ་དེ། །བསྐྱེད་དང་སྡུད་པའི་བྱེད་པ་པོ། །ཕུང་ པོ་ཁམས་དང་རྡོ་རྗེ་གསུམ། །གཅིག་ཉིད་དབུ་མར་སོན་པ་ནའོ། །ཞེས་པ་སྟེ་ནུབ་ཏུ་གནས་ པའི་འཛིན་མ་སྟེ་ས་དང་། ཤར་དུ་གནས་པའི་རླུང་གཉིས་ཕན་ཚུན་དུ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ ཡིན་ཏེ། ས་ནི་ཤེས་རབ་རླུང་ནི་ཐབས་སོ། །དེ་བས་ན་མཐེ་བོང་ས་ཁམས་དང་། མིང་མེད་ རླུང་ཁམས་དག་ཁ་སྦྱོར་བས། གསང་རྫས་བླངས་ཏེ་གསང་དབང་གི་དུས་སུ་སློབ་མའི་ཁ་ ལ་དབང་བསྐུར་བ་དང་། མཆོད་པའི་དུས་སུ་ལྷ་རྣམས་བདུད་རྩིའི་མཆོད་པས་མཉེས་པར་ བྱེད་དོ། །གཡས་སུ་གནས་པའི་མེ་ཤེས་རབ་དང་། གཡོན་དུ་གནས་པའི་ཆུ་ཐབས་ཕན་ 2-76 ཚུན་མཉམ་པར་སྦྱོར་བས་ནི་ཟུང་འཇུག་ཏུ་འགྱུར་བས་ན་གུང་མོ་མེ་དང་མཛུབ་མོ་ཆུ་གཉིས་ མཉམ་པར་སྦྱོར་བས་རལ་གྲིའི་ཕྱག་རྒྱར་འགྱུར་རོ། །འདིར་གང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ནི། གང་གི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་གཉིས་གཉིས་པོ་དེ་ཐབས་ཤེས་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་དེར་འགྱུར་ རོ། །ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །རྡོ་རྗེ་ཁུ་ཚུར་ལས་མཐེའུ་ཆུང་ཟླ་བ་ཕྱེད་པའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་བྱེད་ པའི་ཕྱག་རྒྱ་ལས། གཡོན་གྱི་མཐེ་ཆུང་མཆེ་བའི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་སྟོང་པ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཏེ། མི་ བསྐྱོད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེང་གི་བགོ་སྐལ་དུ་འགྱུར་བ་དང་། གཡས་ཀྱི་མཐེ་ཆུང་གྲི་གུག་གི་ཕྱག་ རྒྱ་ནི་མི་འགྱུར་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མའི་ཕྱག་རྒྱ་འོག་གི་ བགོ་སྐལ་དུ་སྦྱོར་ལ། ནམ་མཁའ་དང་ཡེ་ཤེས་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ནི་དབུས་སུ་འགྱུར་ཏེ། གཞན་ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔའི་རྩ་དང་། ལག་པའི་སོར་མོའི་རྩ་རྣམས་འབྲེལ་བ་ལས། མཐེ་ ཆུང་ནི་ལྟེ་བ་ནམ་མཁའི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་སྐལ་ཡིན་པ་ལ། གཡོན་གྱི་ནམ་མཁའ་རྣམས་ ནམ་མཁའི་ཁམས་དག་པ་བ་དང་། གཡས་ཀྱི་རྣམས་ཡེ་ཤེས་ཁམས་ཀྱི་དོད་དུ་གྱུར་པའི་ནམ་ མཁའ་འོ། །དེ་ཕྱིར་གཡས་ཀྱི་མཐེ་ཆུང་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ལ་སྦྱར་རོ།

右與左火與水，互為智慧方便，以中指食指二，故而成為劍。半月形之手印，犬牙彎刀小指，空性不變上下，互為方便智慧。十輪正相合，諸指互相，頭頂手掌合，具彎刀專一。彼等同於中脈，生起收攝作者，蘊界三金剛，一性指中時。 即西住攝持即地，與東住風二互為智慧與方便，地為智慧風為方便。是故拇指地界，無名指風界二合，取密物於密灌時灌頂弟子口，供養時以甘露供養令諸尊歡喜。右住火智慧與左住水方便互相平等合故成雙入，故中指火與食指水二平等合成劍手印。此處"故而"二字，義為因彼二二大為方便智慧故成彼手印。 從金剛拳中小指如半月形之手印中，左小指犬牙手印為空性空界，成不動手印上分，右小指彎刀手印為不變智慧界，成金剛界自在母手印下分合，空與智慧平等合為中央，複次從五輪脈與手指諸脈關聯，小指為臍輪空界諸得分，左諸空為清凈空界，右諸為智慧界相應之空。是故右小指配于智慧界。

།གཡས་ཀྱི་ཁམས་ ལྔ་དང་། གཡོན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ་དཀྱིལ་འཁོར་བཅུ་པོ་རྣམས་དབུ་མར་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་ བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་མའི་གྲི་གུག་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་བཅས་པའི། རྡོ་རྗེ་སེམས་ དཔའི་ཕྱག་རྒྱ་རྡོ་རྗེ་རྩེ་གཅིག་པ་སྟེ། མགོ་བོའི་སྟེང་དུ་ཐལ་མོ་བཀོད་པའི་ལག་མཐིལ་ མཉམ་པར་སྦྱར་ཞིང་། སོར་མོ་རྣམས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་མཉམ་པར་སྦྱར་བའི་ཕྱག་རྒྱའོ། །འདིར་ ལག་མཐིལ་སྦྱར་བ་མགོར་བཀོད་དེ། ཞེས་བརྗོད་ན་གོ་བདེ་ལ། ཁ་ཅིག་ཐལ་མོ་འདི་ཉིད་ གྲི་གུག་གི་ཡང་ཡིན་ལ། རྡོ་རྗེ་རྩེ་གཅིག་གི་ཡང་ཡིན་པར་འདོད་པ་དང་། གྲི་གུག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ ནི་ཆུ་གྲིའི་ཕྱག་རྒྱའོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཅལ་ཅོལ་ལོ། །དེས་ན་བཅས་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་ཕྱག་ རྒྱ་དེ་གཉིས་ཐ་དད་དུ་སྟོན་པའི་ཚིག་སྟེ། སོར་མོ་བརྒྱད་པོ་གཞན་རྣམས་མཉམ་པར་སྦྱར་བ་ 2-77 རྩེ་གཅིག་དང་། མཐེ་ཆུང་སྦྱར་བ་གྲི་གུག་གོ ། འདི་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ དག་པ་བ་དང་། ཤེར་ཕྱིན་མ་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཏེ་དེ་གཉིས་ མཉམ་པར་སྦྱོར་བའང་མཚོན་མོད་ཀྱི། གཙོ་བོར་སྟེང་དུ་ཕུང་ཁམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བཅུ་ རོ་མཉམ་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་། འོག་ཏུ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རླུང་དུང་ཅན་ མར་འགགས་པ། དྷཱུ་ཏཱི་དང་དུང་ཅན་མ་མཉམ་པར་སྦྱར་བ་མཚོན་ནོ། །འོ་ན་དབྱིངས་ཕྱུག་ མ་མཁའ་ཁམས་དང་། ཤེར་ཕྱིར་མ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྦྱོར་དགོས་པ་མིན་ནམ་སྙམ་ན། མཁའ་མེ་གཉིས་ནམ་ཡང་དགྲར་གྱུར་པ་མེད་དེ་ཁྱབ་བྱ་ཁྱབ་བྱེད་ཡིན་པས་འབྱུང་བ་གཞན་ དང་མི་མཚུངས་པས་མི་བསྐྱོད་པ་དང་། རྡོར་སེམས་ལ་རང་རིགས་ཀྱིས་འཁྱུད་པ་དང་གཞན་ རིགས་གྱི་འཁྱུད་པ་གཉིས་ཀ་འབྱུང་བ་དང་། ཡུམ་གཉིས་པོ་དེའི་ཁམས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་རྒྱས་ བཏབ་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཀ་ལ་རེ་རེ་ཞིང་ཁམས་གཉིས་ཀ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་དབུ་མའི་རྩ་ ལ་ཕུང་ཁམས་བཅུ་དང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་པོ་དེ་དག་རོ་མཉམ་པར་གྱུར་པ་ནི། གཞི་འཁོར་བའི་ སྐབས་མངལ་དུ་གནས་པའི་དུས་ན་དེ་ལྟར་གནས་པ་ལས་ཕུང་ཁམས་སོགས་ཐམས་ཅད་ བསྐྱེད་པ་དང་འཆི་བའི་ཚེ་ཕུང་ཁམས་སོགས་བསྡུས་ནས། དེ་ལྟར་གནས་པར་འགྱུར་བས་ བསྐྱེད་བསྡུད་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་དང་། ཡང་ན་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་སྟེང་གི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ ཁམས་ལྔའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཅུ་དང་འོག་གི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གཅིག་ཉིད་དུ་འདྲེས་པ་དབུ་མ་ཨ་ ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་ཐིམ་པ་ནི། ཡང་དག་པའི་ཕུང་ཁམས་དང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་བསྐྱེད་ཅིང་། འཁོར་བའི་ ཕུང་ཁམས་དང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་བསྡུད་པའི་བྱེད་པ་པོར་འགྱུར་རོ།

右之五界與左之五蘊即十輪于中脈正相合者，具般若波羅蜜母彎刀手印之金剛薩埵手印一尖金剛，于頭頂置合掌手掌平等相合，諸指亦互相平等合之手印。此處若說"手掌相合置於頭"則易解，有謂此合掌亦是彎刀亦是一尖金剛者，又謂彎刀手印即水刀手印者皆為謬論。故"具"字表明二手印各異之語，其餘八指平等合為一尖，小指相合為彎刀。此乃金剛薩埵清凈智慧界，般若母以空性為相故為空界，彼二平等相合亦表，主要表上方蘊界十輪等同金剛薩埵，下方身語意三金剛風止於阿瓦都帝，中脈與阿瓦都帝平等相合。 若問界自在母應配空界，般若母應配智慧界否？空與火二者永無相違，以為能遍所遍故，與他界不同，故不動佛與金剛薩埵有自部眷屬擁抱與他部眷屬擁抱二種，彼二佛母之界亦互相印持故，彼二各具二界。又于中脈十蘊界與三金剛等同，基輪迴時住胎時如是安住，由此生起一切蘊界等，臨終時攝收蘊界等如是安住，故為生攝作者。或於道位時上方五蘊五界十輪與下方三金剛融為一體，溶於中脈阿瓦都帝，即生起真實蘊界三金剛，攝收輪迴蘊界三金剛之作者。

།དེ་ཡང་སོར་མོ་རྣམས་སྦྱར་ བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བཅུ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པ་མཚོན་ལ་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གཅིག་ ཏུ་འདྲེས་པ་སྟེ། གཡོན་ལུས་དང་། གཡས་ངག་དང་། ཁ་སྦྱོར་གྱི་ཁོང་སྟོང་སེམས་ཏེ་གསུམ་ པོ་གཅིག་ཏུ་འཚོགས་པ་ནི་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པ་མཚོན་ནོ། ། 2-78 དོན་ཚན་བཅུ་གཅིག་པ་རྩ་དྲུག་གསུམ་དུ་བསྡུ་བའི་ཚུལ་ནི། གོང་དུ་ཚིགས་བཅད་བཞི་ བཅུ་ཞེ་དགུ་པར་འབྱུང་བ་ཡང་འདིར་དྲངས་པ། ཟླ་བའི་ལམ་གྱིས་བཤང་བའི་རྩ། །ཉི་མས་ གཅི་བ་འབབ་པ་སྟེ། །སྐྱེ་འཆི་མཉམ་པ་ཆགས་པ་ལ། །སྒྲ་གཅན་ཁུ་བ་རབ་ཏུ་འབབ། །ཅེས་ ཏེ། སྟེང་གི་རྩ་གསུམ་དང་འོག་གི་རྩ་གསུམ་ཞེས་དྲུག་ཏུ་བྱས་པ་ཡང་། བྱེད་ལས་ཐ་དད་པས་ དྲུག་ཏུ་བཞག་པ་སྟེ་རྩ་གཉིས་གཉིས་རྩའི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་ཤིང་། རྩ་རེ་རེའི་མགོ་མཇུག་ རྫོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་རྩ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཟླ་བའི་ལམ་སྟེ་རྩའི་རྒྱུད་ལས་བཤད་ པའི་རྩ་བྱུང་བ་ཡིན་ཅིང་། ཉི་མའི་རྩའི་རྒྱུད་ལས་གཅི་བ་འབབ་པ་དང་། སྒྲ་གཅན་གྱི་རྩའི་ རྒྱུད་ལས་ཁུ་བ་འབབ་པ་བྱུང་སྟེ། ལྟེ་བ་ཡན་ཆད་སྒྲ་གཅན་གྱི་རྩ་ཉིད་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་སྟེ་མངལ་ ན་གནས་པའི་དུས་དང་འཆི་བའི་དུས་དབུགས་རྣམས་ཐིམ་ཞིང་སྲོག་ཆད་ལ་བར་སྲིད་མ་ གྲུབ་པའི་གོང་གི་འཆི་སེམས་ཀྱི་སྐབས་དང་། གཞིའི་དུས་ན་དབུ་མའི་དབུགས་སོ་གཉིས་ ཆ་གཡས་གཡོན་མཉམ་པར་རྒྱུ་བས་དྲངས་ཏེ་ཐིག་ལེ་ཕྲ་མོ་དང་། ལམ་སྒོམ་དུས། རོ་རྐྱང་ གི་རྒྱུ་བ་འགགས་པས། མཉམ་རྒྱུར་སོང་བའི་དུས་དང་། ཆགས་པ་སྟེ་འཁྲིག་པའི་སྦྱོར་བའི་ དུས་རྣམས་ལ་ཡང་སྒྲ་གཅན་གྱི་རྩ་ལ་ཁུ་བ་འབབ་པའོ། །དུས་གཞན་དུ་ཡང་རྩ་ནང་དེ་ན་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཏན་ནས་མི་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་འགྲོ་འོང་གི་རང་བཞིན་ ཅན་ཞུ་བའི་ཐིག་ལེ་མི་འབབ་པ་ལ་དགོངས་སོ། །རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ཚིགས་བཅད་དྲུག་ཅུ་ རེ་བདུན་པའི་རྗེས་ཀྱི་སྐབས་འདིར་བཅིངས་གྲོལ་གྱི་ངེས་པ་བསྟན་པ་ནི། ཟླ་བ་ཉི་མའི་རྩ་ འགག་པ་ན། །བཤང་བ་གཅི་པའི་རྩ་འགག་གོ ། སྒྲ་གཅན་རྩ་ནི་འགག་པ་ན། །འོག་ཏུ་ཁུ་ བ་འབབ་འགག་འགྱུར། །བསྐྱེད་དང་སྡུད་པའི་བྱེད་པ་པོ། །འདི་རྣམས་གྲོལ་ན་གྲོལ་བར་ འགྱུར། །ཅེས་པ་སྟེ། ཟླ་བའི་རྩར་ལས་རླུང་འགགས་པ་ལས། བཤང་བའི་རྩར་ཡང་འགག་ པར་འགྱུར་བ་དང་། ཉི་མའི་རྩར་འགགས་ཤིང་ཐིམ་པ་ལས་ཀྱང་། གཅི་བའི་རྩར་འགག་ 2-79 པར་འགྱུར་ལ་འདིར་འགགས་པའི་དོན་ནི་རྩ་དེའི་སྒོ་འགགས་པའམ་སྟོབས་ཉམས་པ་སྟེ་ དེའི་རླུང་དང་ཁམས་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་བ་ཐིམ་པའོ། །སྟེང་དུ་སྒྲ་གཅན་གྱི་རྩ་འགག་ པ་སྟེ། དེར་རླུང་ཟིན་པ་ན་འོག་ཏུ་ཁུ་བ་འབབ་པའི་རྩ་ཡང་འགག་སྟེ་རླུང་ཟིན་པས་ཐིག་ལེ་ བརྟན་པར་འགྱུར་རོ།

諸指相合表示十一輪融合，合掌表示三金剛融為一體，左身與右語及合處中空之心三者聚為一體表示本性融為一體。 第十一要點六脈攝為三之理，如上第四十九偈所說，今此引用："月道為大便脈，日為小便流，生死平等貪慾時，羅睺精液極流下。"上三脈與下三脈共為六者，因作用不同立為六，然每兩脈融為一脈道，就各脈首尾完整而言則成三脈，月道即脈道所說之脈而生，日脈道流小便，羅睺脈道流精液。臍以上羅睺脈于生時即住胎時與死時氣息融入且命斷，中陰未成前之死心階段，及基位時中脈三十二氣左右平等執行牽引細明點，修道時，因左右脈執行止息而入等運時，及貪慾即交合時，皆于羅睺脈流精液。其他時亦非此脈中菩提心全無，然意指無來去性之融化明點不流。因此緣故，第六十七偈后此處示現束縛解脫之定論："月日脈止息，大小便脈止，羅睺脈止時，下流精液止，生起攝收作，此等解則解。"月脈業風止息故，大便脈亦止息，日脈止息融入故，小便脈亦止息，此處止息義即彼脈門止息或力衰，即其風、界及分別念之執行融入。上方羅睺脈止息即彼處攝風時，下方精液流脈亦止，因攝風故明點得穩固。

།རྩ་གཞན་རྣམས་ཐམས་ཅད་དྲུག་པོ་འདི་ལས་སྐྱེས་ཤིང་། དྲུག་པོ་ འདིར་ཐིམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྣ་ཚོགས་པའི་ནད་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དང་། གནས་སྐབས་ དང་མཐར་ཐུག་གི་ཡོན་ཏན་དང་། ལུས་ཀྱི་ལང་ཚོ་དང་། ཁམས་དང་། དབང་པོ་ཐམས་ ཅད་འཕེལ་འགྲིབ་བྱེད་པ་ནི་རྩ་འདི་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་ཡིན་པས། འདི་རྣམས་བསྐྱེད་དང་བསྡུད་ པའི་བྱེད་པ་ཅན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཟླ་བའི་རྩ་མདུད་གྲོལ་ན་བཤང་བའི་རྩ་དང་། གཅི་བའི་ རྩ་མདུད་གྲོལ་ན་ཉི་མའི་རྩ་དང་། སྒྲ་གཅན་གྱི་རྩ་མདུད་གྲོལ་ན་ཁུ་བའི་རྩ་རྣམས་ཀྱང་གྲོལ་ བར་འགྱུར་ལ་དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་གྲོལ་ན་རྩ་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཟླ་ཉི་སྒྲ་གཅན་གྱི་རྩ་རྣམ་པར་དག་པས་ཀྱང་། བཤང་གཅི་ཁུ་བའི་རྩ་སོགས་ དག་པ་ནས་རྩ་ཐམས་ཅད་དག་པར་འགྱུར་རོ། །སྤྱིར་དང་པོར་འོག་གི་ལམ་གསུམ་འགགས་ པས་ཕྱིས་སྟེང་གི་ལམ་གསུམ་འགག་པ་ཡང་ཡོད་ལ། ཕལ་ཆེར་ཐོག་མའི་གནས་སྐབས་སུ། དང་པོར་སྟེང་གི་ལམ་གསུམ་འགགས་པའི་མཐུ་ལས་འོག་གི་ལམ་གསུམ་འགག་པ་གཙོ་ཆེ་ བ་དང་། དྲན་ཏིང་གཉིས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་དང་པོར་འོག་གི་ལམ་གསུམ་རྣམ་པར་དག་ པའི་རྐྱེན་གྱིས། ཕྱིས་སྟེང་གི་ལམ་གསུམ་དག་པར་འགྱུར་བ་ཤས་ཆེའོ། །གཞན་ཡང་དབང་ གི་ཡེ་ཤེས་ལམ་དུ་བྱེད་པར་གྲགས་པའི་མན་ངག་འགའ་ཞིག་ལ། དང་པོར་འོག་གི་ལམ་ གསུམ་ཤིན་ཏུ་འགགས་པ་མིན་ཡང་། བཙན་ཐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་ཅུང་ཟད་འགགས་པ་ན། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སྟེང་གི་ལམ་གསུམ་རིམ་གྱིས་འགག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་པས་སྟེང་ འོག་གི་གོ་རིམ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ཁོ་ན་རང་ཡང་མིན་མོད། ཕལ་ཆེར་རྣལ་འབྱོར་ཡན་ལག་ 2-80 དང་པོ་གསུམ་ལ། སྟེང་སྔོན་དུ་འགག་ཅིང་། འཛིན་པ་ལ་ཁྲེའུ་རིས་དང་། ཕྱི་མ་གཉིས་ལ་ ཐུར་སེལ་སྔོན་དུ་འགག་པའི་རིམ་པ་སྦྱར་རོ། ། གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་ལམ་གསུམ་གྱི། །འདི་ནི་རྩ་ཡི་ཀུན་སྤྱོད་ དོ། །ཞེས་པ་སྟེ་སྲོག་གི་ལམ་གསུམ་དང་། ཐུར་སེལ་གྱི་ལམ་གསུམ་སྟེ་རྩ་དྲུག་པོ་རྣམས་ དང་། དེ་ལས་གྱེས་པའི་རྩའི་གཙོ་བོ་རྣམས་དང་། རྩ་དྲུག་གི་དབང་བྱས་པའི་རླུང་རྣམས་རྒྱུ་ བའི་ཚུལ་དང་། དེ་དག་ཏུ་ཁམས་ཇི་ལྟར་འབབ་པའི་ཚུལ་ཏེ། རྣམ་གཞག་འདི་ལྟ་བུ་དག་ནི་ རྩའི་ཀུན་སྤྱོད་དོ།

其他一切脈皆從此六脈而生，並融入此六脈，種種病等過患，暫時與究竟功德，身體青春、界、一切根之增減，皆為此等脈之力用，故此等具生起攝收之作用。如是，月脈結解則大便脈，小便脈結解則日脈，羅睺脈結解則精液脈等亦得解脫，此六者解脫則其他一切脈亦得解脫。如是，由月日羅睺脈清凈故，大小便精液脈等清凈，乃至一切脈清凈。總之，先下三道止息而後上三道止息者亦有之，然多數初始階段，先由上三道止息之力而下三道止息為主，于念定二者階段，先由下三道清凈之緣，而後上三道清凈較多。複次，于某些以智慧灌頂為道之竅訣中，初時下三道雖未極止息，然以強制方便稍許止息時，以其緣故上三道漸次止息之智慧生起亦有之，故上下次第非唯一確定，然多數于瑜伽前三支，上道先止息，于執持時格狀，后二者于下行先止息之次第配合。 第三總結：命與下行三道，此乃脈之行為。即命之三道與下行之三道共六脈，及從彼所生主要諸脈，以及就六脈而言諸風執行之理，及彼等中界如何流注之理，如是安立即為脈之行為。

།དེ་ལྟར་ན་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེའི་རྣམ་གཞག་ལ་རྩའི་ཀུན་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་སྟེ། རྩ་ རླུང་ཐིག་ལེ་འདི་དག་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གང་ལ་སྒོམ་པའི་གཞི་ཡིན་ཅིང་། དེ་ལ་གནད་ དུ་བསྣུན་པ་ནི། ཡན་ལག་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཀྱང་། ཡན་ལག་ཕྱི་མ་བཞི་པོའི་དོན་སྒོམ་ པ་དང་གོ་བ་ལ། འདིའི་རྣམ་གཞག་ཤེས་པ་གལ་ཆེ་ཞིང་། ཁྱད་པར་གཡས་གཡོན་གྱི་དཀྱིལ་ འཁོར་བཅུ་འགོག་ཅིང་། སྲོག་ཐུར་བསྲེ་བ་ནི། སྲོག་རྩོལ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་པས་དཀྱིལ་ འཁོར་བཅུ་དང་སྲོག་ཐུར་གྱི་རྩ་རྣམས་སྐབས་འདིར་བཤད་ན་འགྲེལ་ཆེ་བར་དགོངས་ཀྱི། སྲོག་རྩོལ་ཁོ་ན་དང་སྦྱོར་དགོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་རྩའི་ཀུན་སྤྱོད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤང་བྱའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ། གཉིས་པ་ འཕྲོས་དོན་འཆི་རླུང་རྒྱུ་བའི་ཚུལ་ལ་གསུམ་སྟེ། དུས་མིན་ཉི་ཟླའི་འཆི་ལྟས་དང་། །སྒྲ་གཅན་ དུས་འཆིའི་ངེས་པ་དང་། །འཆི་ལྟས་མི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་མདོར་བསྟན་ པ་དང་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། གཡོན་པའམ་ནི་གཡས་པ་ལ། །མཚན་མོ་གཅིག་ དང་དེ་བཞིན་ལྔར། །ལྷག་པའི་རླུང་ནི་རབ་འབབ་པ། །དེ་ལས་ལོ་གསུམ་ན་འཆིའོ། །ཞེས་ ཏེ། ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བའི་ཁམས་མ་སྙོམས་པ་ལས། སྣ་བུག་གཡོན་པ་ལ་རང་བཞིན་དུ་གནས་ པ་ལས་ལྷག་པའི་རླུང་མཚན་མོ་སྟེ། ཞག་གཅིག་བར་མ་ཆད་དུ་འབབ་པ་རྣམས་སྔ་ཕྱིར་ 2-81 བསགས་པས་ཟླ་བའི་འཆི་ལྟས་སུ་འགྱུར་ཞིང་། སྣ་བུག་གཡས་པ་ཁོ་ན་ལ་རང་བཞིན་དུ་ གནས་པ་ལས་ལྷག་པའི་རླུང་དེ་བཞིན་དུ་མཚན་མོ་སྟེ་ཞག་ལྔ་ཚན་དུ་བཅད་པ་བར་མ་ཆད་ པར་འབབ་པ་ལས་ཉི་མའི་འཆི་ལྟས་སུ་འགྱུར་ཏེ་གཞན་གཡས་གཡོན་གྲངས་མཉམ་དུ་ འབབ་པ་ནི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའམ་ཐ་མལ་དུ་གནས་པའི་འབབ་ཚུལ་ཡིན་ལ་རགས་ རྩིས་ཀྱིས་དབང་དུ་བྱས་ན་འཆི་ལྟས་འདི་གཉིས་དང་པོར་ཤར་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་ལོ་གསུམ་ན་ ངེས་པར་འཆིའོ། །དེ་ལ་ཟླ་བའི་འཆི་ལྟས་ནི་ཐུར་སེལ་གྱི་བྱེད་པ་དང་། ཉི་མའི་འཆི་ལྟས་ནི། སྲོག་རླུང་གི་བྱེད་པ་ཅན་ནོ། ། གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། ཉི་མའི་འཆི་ལྟས་ཀྱི་རྒྱས་བཤད་ནི། གཡས་པ་ཉི་མའི་ འཆི་ལྟས་ལ། ལྔ་དང་ཕྱོགས་ཆོས་ཉི་ཤུ་དང་། །དེ་ཉིད་གཅིག་ལྷག་གཞན་རིམ་པས། །ཉིན་ ཞག་སུམ་ཅུ་གསུམ་རྒྱུ་ན། །གསུམ་གཉིས་གཅིག་ལོ་ཟླ་བ་ནི། །དྲུག་གསུམ་ཟུང་ཟླ་ཉིན་ཞག་ ཚེས། །ཕྱོགས་ལྔ་ཡོན་ཏན་གཉིས་གཅིག་གིས། །ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་འགྲོའོ།

如是，關於脈、氣、明點之安立稱為脈之行為，此等脈氣明點是修持任何圓滿次第之基礎，雖然于彼處下手之處是全部六支，然于修持和理解后四支之義時，了知此安立極為重要，尤其是遮止左右十輪及命下融合，乃是命風支，故於此處說明十輪和命下諸脈被認為解釋較大，然非僅需配合命風。 今當就脈之行為顛倒所斷而說，第二支分死氣執行之理分三：非時日月死相與，羅睺時死之決定，及說死相不生之因。初者分略說與廣說。初者：左或右，一夜及五夜，過分風極流，由此三年死。謂由身體界元素不調，從鼻孔左側較自然狀態過分之風，夜間即一日不間斷流注者累積前後，成為月死之相；僅從鼻孔右側較自然狀態過分之風，如是夜間即分五日一段不間斷流注，成為日死之相；其他左右等數流注，乃自然狀態或平常狀態之流注方式，若依粗略計算，自此二死相初現起計，三年必定死亡。其中月死之相具下行作用，日死之相具命風作用。 第二廣說中，日死之相之廣說：右側日死相，五與方分二十及，彼自一增他次第，日夜三十三執行，三二一年月，六三雙月日夜日，方五功德二一以，有身眾之壽命去。

།དེ་ཡང་ ནང་གི་འབྱུང་བ་ཆ་མ་སྙོམས་པ་ལས་ཏེ། ཉི་མའི་འཆི་ལྟས་ཀྱི་སྐབས་འདིར། ལོ་གསུམ་གྱི་ ཞག་གི་ཚོགས་པ་རྣམས་ལས་འདབ་མ་དང་པོ་གཅོད་པ་ལ་ཞག་གསུམ་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་ དང་། གཉིས་པ་ལ་སུམ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་ཞེ་ལྔ་དང་། གསུམ་པ་ལ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་དང་། བཞི་ པ་ལ་བརྒྱད་བཅུ་གྱ་གཉིས་དང་། ལྔ་པ་ལ་ལྔ་བཅུ་ང་བདུན་དང་། དྲུག་པ་ལ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད། བདུན་པ་ལ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན། བརྒྱད་པ་སོགས་ལ་ཚེས། ཕྱོགས། ལྔ། གསུམ། གཉིས་རྣམས་ སོ། །འདབ་མ་རེ་རེ་བཅད་ཟིན་པ་ན་ཚེའི་ལྷག་མའི་ཞག་གི་ཚོགས་ནི། རྩ་འདབ་དང་པོ་ བཅད་རྗེས་སུ། བདུན་བརྒྱ་དང་བཞི་བཅུ་ཞེ་ལྔ། གཉིས་པའི་རྗེས་སུ་བཞི་བརྒྱ། གསུམ་པའི་ རྗེས་སུ་ཉིས་བརྒྱ་སུམ་ཅུ། བཞི་བའི་རྗེས་སུ་བརྒྱ་ཞེ་བརྒྱད། །ལྔ་པའི་རྗེས་སུ་དགུ་བཅུ་གོ་ གཅིག །དྲུག་པའི་རྗེས་སུ་དྲུག་ཅུ་རེ་གསུམ། བདུན་པའི་རྗེས་སུ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་སྟེ། བརྒྱད་པ་ 2-82 སོགས་ཀྱི་ལྷག་མ་ནི། ཉེར་གཅིག་དང་། བཅུ་གཅིག་དང་། དྲུག་དང་། གསུམ་དང་། གཅིག་ རྣམས་སོ། །འཆི་ཞག་སོ་སོའི་གྲངས་ནི། ལྔ་དང་། བཅུ་དང་། བཅོ་ལྔ་དང་། ཉི་ཤུ་དང་། ཉེར་ ལྔ་དང་། ཉེར་དྲུག་དང་། ཉེར་བདུན་དང་། ཚེས་དང་། ཕྱོགས་དང་། མདའ་དང་། གསུམ་ དང་། གཉིས་དང་། གཅིག་རྣམས་སོ། །གང་འཆི་ལྟས་ཀྱི་ཞག་རྣམས་སོ་སོ་རྫོགས་པ་ནས་ བརྩམས་ནས། ཚེས་ལྷག་མ་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་ཡང་། དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་ལ་ལོ་གསུམ་ དང་གཉིས་དང་གཅིག་དང་། ཟླ་བ་དྲུག་དང་། གསུམ་དང་། གཉིས་དང་། གཅིག་རྣམས་ཏེ། བརྒྱད་པ་ལ་ཉེར་གཅིག་སོགས་དེ་ཕན་ཆད་གོང་དུ་བཤད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ འཆི་ཞག་ལྔ་ནས་ཉེར་བདུན་གྱི་བར། འདབ་མ་སྔ་མ་སྔ་མ་རྣམས་ལ་ཤར་བ་དང་། བསྡོམས་ ཏེ་རྩི་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་པ་ནི་ལེགས་པར་མ་མཐོང་ངོ་། །གཞན་ཡང་འདི་དག་ལ་ལུགས་ བཟློག་གི་རིམ་པས་བཤད་པའི་སྐབས་ན། ཆ་ཤས་ཆ་ཤས་འཆར་ཚུལ་དང་། ལོ་གསུམ་གྱི་ མཐར་བཤད་པ་ཡང་། རིམ་པས་འཆི་བ་ཕལ་ཆེར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། གློ་བུར་དུ་འཆི་བ་ དང་། རིམ་འཆི་ཡིན་ཡང་། ཞག་གི་ཚོགས་པ་མ་རྫོགས་པ་ལ་ལྟས་རྣམ་སྔ་བསྣུར་ནས་ཡོང་ བ་ཡང་ཡོད་དེ། ཞིབ་མོར་རྒྱུད་འགྲེལ་དང་མན་ངག་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་སྐབས་ འདིར་གཡས་ཁོ་ནར་བར་མ་ཆད་དུ་རྒྱུ་བའི་ཞག་རྣམས་ལ། འཆི་ཞག་གམ་རྒྱུ་བ་ཞག་ཅེས་བྱ་ སྟེ། ལོ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སྣ་བུག་གཡས་ནས་བར་མ་ཆད་དུ་ཞག་ལྔ་འབབ་པ་ འཆི་ཞག་ལྔ་སྟེ། ཞག་པོ་ལྔ་པོ་དེ་ཐི་བའི་ཞག་སུམ་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔས་ལྟེ་བའི་རྩ་འདབ་དང་ པོ་གཅོད་ཅིང་མཉམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་འཆི་ཞག་ལྔ་པོ་དེ་རྒྱུས་པ་ནས། ཁོ་རང་ཐི་བའི་ལོ་ གསུམ་ན་འཆིའོ།

複次，由內部界元素不均衡所致，於此日死之相時，從三年日數總和中，截斷第一花瓣需三百三十五日，第二需三百四十五日，第三需一百七十日，第四需八十二日，第五需五十七日，第六需二十八日，第七需二十七日，第八等需月日、半月、五、三、二等。 每截斷一花瓣后，餘生日數總和為：截斷第一脈瓣后，七百四十五日；第二之後四百日；第三之後二百三十日；第四之後一百四十八日；第五之後九十一日；第六之後六十三日；第七之後三十六日；第八等之餘數為二十一、十一、六、三、一等。 各死日之數為：五、十、十五、二十、二十五、二十六、二十七、月日、半月、五、三、二、一等。從各死相日數圓滿開始，餘生日數若干者，從初至第七間為三年、二年、一年、六月、三月、二月、一月等，第八為二十一等，此後如上所說。 對此，有些人認為死日從五至二十七間，於前前花瓣顯現並總計者，未見為善。又，當依逆序次第說明此等時，各分顯現方式及三年終說明者，乃就漸死大多數而言，突然死亡及漸死者雖然日數未圓滿而相現提前者亦有，當從續釋及口訣詳細了知。 複次，於此處唯右側不間斷執行諸日稱為死日或執行日，就三年而言，從右鼻孔不間斷流注五日為死日五，彼五日由三百三十五日截斷臍輪第一花瓣並令平等。複次，自彼死日五執行起，于其所屬三年死亡。

།དེ་ནས་འཆི་ཞག་བཅུ་སྟེ་ལྔ་ཚན་གཉིས་དང་། ཐ་མལ་བ་སུམ་བརྒྱ་སུམ་ ཅུ་སོ་ལྔས་རྩ་འདབ་གཉིས་པ་མཉམ་པར་བྱེད་དེ། བཅུ་རྒྱུས་པ་དེ་ནས་ལོ་གཉིས་ནས་སོ། ། དེ་ནས་ལྔ་ཚན་གསུམ་སྡོམ་པ་ཆོས་ཏེ་བཅོ་ལྔ་དང་། ཐ་མལ་པ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་ལྔས་རྩ་ 2-83 འདབ་གསུམ་པ་ཉམས་ཏེ་བཅོ་ལྔའི་མཚམས་ནས་ལོ་གཅིག་ནས་སོ། །ཡང་ལྔ་ཚན་བཞི་ སྡོམ་པ་ཉི་ཤུ་དང་ཐ་མལ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་བཞི་པ་ཉམས་པར་བྱེད་དེ། ཉི་ཤུའི་རྗེས་ སུ་ཟླ་བ་དྲུག་གོ ། ཡང་ལྔ་ཚན་ལྔ་པ་དེ་ཉིད་སྟེ་ཉེར་ལྔ་དང་ཐ་མལ་པ་སུམ་ཅུས་ལྔ་པ་གཅོད་ དེ། ཉེར་ལྔའི་མཚམས་ནས་ལྷག་མ་ཟླ་བ་གསུམ་མོ། །ཡང་ཉེར་ལྔ་ལས་གཅིག་གིས་ལྷག་ པ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་དང་། ཐ་མལ་པ་གཉིས་ཀྱིས་དྲུག་པ་གཅོད་དེ་ལྷག་མ་ཟླ་བ་ཟུང་སྟེ་གཉིས་ སོ། །དེ་ནས་འཆི་ཞག་འབའ་ཞིག་པ་ཉེར་དྲུག་གི་རྗེས་སུ་གཞན་ཏེ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་གྱིས་རྩ་ འདབ་བདུན་པ་གཅོད་དེ། ལྷག་མ་ཟླ་བའི་གྲངས་ཀྱི་ཟླ་བ་སྟེ་ཟླ་བ་གཅིག་གོ ། གོང་དུ་ལྷག་ མ་ཟླ་བ་གསུམ་ཞེས་པའི་སྐབས་སུ་ཟླ་བ་བཞི་དང་ཞག་གསུམ་བྱུང་བས་རགས་རྩིས་ལ་ཡང་ ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་སྙམ་ན། རགས་རྩིས་བྱས་ཕྱིན་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་རྩིར་མེད་ལ། དེས་ན་ ལྷག་མའི་ཞག་རྣམས་ཕལ་ཆེར་རགས་རྩིས་སུ་བཤད་པ་སྟེ། སྔ་མ་རྣམས་ལའང་ཞག་གྲངས་ འགའ་རེས་ལྷག་པ་ཡོད་ལ། འདིར་ཡང་དངོས་སུ་ན་ཞག་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གོ ། དེ་ཡང་ དཔེར་ན་ཟླ་བ་གཉིས་མ་ལོངས་ན་ཟླ་གཅིག་ལས་ལྷག་ཀྱང་ཟླ་གཅིག་ཏུ་རྩི་བ་དང་། སྐབས་ འགའ་ཞིག་ཏུ་གཅིག་ལས་ལྷག་ན་ཟླ་གཉིས་དངོས་སུ་མ་ལོངས་ཀྱང་ཟླ་གཉིས་སུ་རྩི་བ་ལྟ་ བུ་ཕྱོགས་གཞན་ལས་ཀྱང་མང་དུ་འབྱུང་བས་འདིར་ཡང་དེ་ལྟར་སྦྱར་བས་ཆོག་གོ ། འདིར་ཁ་ ཅིག་འཆི་ཞག་རྒྱུ་བའི་མཚམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལ་རང་རང་གི་འཚོ་ཞག་གི་ཐོག་མཐའ་དབུས་ གསུམ་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་ཏུ་ནི་སྦྱོར་ལ་གང་དུ་སྦྱོར་ནི་མ་ངེས་པར། ཇི་ལྟར་མཚམས་ མཚམས་སུ་སྦྱར་ནས་ཞག་གྲངས་ལྷག་ཆད་མེད་པར་བྱེད་དགོས་སོ་ཞེ་ན་སྤྱིར་མ་ངེས་པའི་ ཚུལ་རྒྱུ་ཞག་གི་མཚམས་ལ་མཐོ་དམན་ཅུང་ཟད་འབྱུང་སྲིད་ཀྱང་ངེས་ཅན་དུ་སྒྲག་པ་འདི་ ནི། རྒྱ་གར་བ་འགའ་རེས་བཤད་ཅིང་། ཕལ་གྱིས་བལྟས་ན་ལེགས་བཤད་རྣམ་པ་གསལ་ གསལ་འདྲ་བ་ཞིག་འདུག་ཀྱང་། རྒྱུད་དང་སེམས་འགྲེལ་སྐོར་གསུམ་ལས་མ་གསུངས་ཤིང་། 2-84 ལུང་རིག་གི་རྒྱུ་མཚན་མེད་ཀྱང་། མ་འགྲིག་བར་དུ་འབད་པས་རང་བཟོར་བསྒྲིགས་པས། མཐར་གྲངས་འགྲིག་ཙམ་བྱུང་བ་ལ། ངོ་མཐེན་དུ་བསྒྲགས་པར་མངོན་ནོ་སྙམ་པ་ནི་བདག་ གི་རྣམ་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལེགས་པར་དཔྱོད་ཅིག །དེ་ནས་འཆི་ཞག་ འབའ་ཞིག་པ་ཉིན་ཞག་ཚེས་ཏེ་བཅོ་ལྔས་བརྒྱད་པ་བཅད། ལྷག་མ་ཉེར་ཅིག་གོ །

其後死日十，即兩個五組，以普通日三百三十五令第二脈瓣平等，自彼十日執行后二年死。 其後三個五組合計即十五，以普通日一百五十五令第三脈瓣損壞，自十五時節一年死。 複次四個五組合計二十，以普通日六十二令第四損壞，二十之後六月。 複次第五個五組即二十五，以普通日三十截斷第五，自二十五時節餘三月。 複次較二十五多一即二十六，以普通日二令第六截斷，余雙月即二月。 其後唯死日二十六之後，其他即二十七截斷第七脈瓣，餘月數之月即一月。 上文餘三月處出現四月零三日，若思粗略計算亦過於過分，則粗略計算後過分不計，故餘日多數說為粗略計算，前諸處亦有餘若干日數，此處實際為三十六日。 複次，譬如未滿二月則雖超過一月亦計為一月，某些場合超過一則雖實未滿二月亦計為二月，如是於他方面亦多有出現，此處亦可如是配適。 此處有些人對死日執行時節之安立，于各自存活日之始終中任一處配合，至於何處配合則不定，如何于各時節配合使日數無多無少者，總之雖可能于執行日時節出現些微高低不定之理，然此確定配列，雖有些印度人說過，多數人觀之似為明顯善說，然續部及心釋三品未說，無教理依據仍勉強配適成自造，最終僅得數字相符，似為強行標榜，此乃我之見解，請諸智者詳加觀察。 其後唯死日月日即十五截斷第八，餘二十一。

ཕྱོགས་ ཏེ་བཅུས་དགུ་པ་བཅད། ལྷག་མ་བཅུ་གཅིག་ལུས། ལྔས་བཅུ་པ་བཅད། ལྷག་མ་དྲུག་ལུས། གསུམ་གྱིས་བཅུ་གཅིག་པ་བཅད་དེ་ལྷག་མ་གསུམ་ལུས་སོ། །དེ་ནས་གཡོན་དུ་འཆི་བའི་ རླུང་ཞག་གཉིས་རྒྱུས་པས། རྩ་འདབ་བཅུ་གཉིས་པ་བཅད་པས་དུས་སྦྱོར་གྱི་རྩ་འདབ་རྣམས་ བཅད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ནས་མུན་པ་ཆེན་པོའི་རླུང་སྟེ་དབུ་མའི་མཉམ་རྒྱུ་ཞག་གཅིག་གིས། འཁོར་ ལོའི་ལྟེ་བ་བཅད་ནས་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ཟད་ཅིང་འགྲོ་སྟེ་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་འཕོའོ། །འདིར་ ལོ་ནི་གསུམ་གཉིས་གཅིག །ཟླ་བ་ནི་དྲུག་གསུམ་ཟུང་ཟླ། ཉིན་ཞག་ནི་ཚེས་ཕྱོགས་ལྔ་ཡོན་ ཏན་གཉིས་གཅིག་ཅེས་བྱས་ཏེ། རིམ་པས་ཞེས་པ་ནི་ལྔ་དང་ནས་གཞན་ཏེ་རྩ་བདུན་གྱི་ བར་ལ་ལོ་གསུམ་ནས་ཟླ་བ་གཅིག་གི་ཞེས་པའི་བར་དུ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་མཚུངས་པར་སྦྱར་ ཞེས་པའོ། །སུམ་ཅུ་གསུམ་རྒྱུ་ན་ཞེས་པ་ནི་སྣ་བུག་གཡས་ལ་ཚེས་ཕྱོགས་ཡོན་ཏན་རྣམས་ རྒྱུ་བ་སྡོམ་པའི་དོན་ནོ། །ཟླ་བའི་འཆི་ལྟས་རྒྱས་བཤད་ནི། །རྩ་བ་ནས་གཅིག་ལྷག་པ་ཡིས། ། གཡོན་པར་ཟླ་བའི་རྒྱུ་བར་འགྱུར། །ཉི་ཟླ་ཉིན་ཞག་ཟླ་བ་དག །ཉིན་ཞག་གསུམ་རྣམས་ ཟླ་བ་གསུམ། །ཉིན་ལ་འཆི་ལྟས་ཟླ་བར་དགེ།འཕེལ་འགྲིབ་དེ་ནས་འདི་དག་ལ། །ཞེས་ གསུངས་པའི་འཕེལ་འགྲིབ་ཅེས་པ་ཡན་ཆད་དོ། །དེ་ཡང་ལོ་གསུམ་གྱི་དང་པོར་གཡོན་ཁོ་ན་ ལ་ཞག་གཅིག་བར་མ་ཆད་པར་འབབ་པ། འཆི་ལྟས་ཀྱི་ཞག་གཅིག་རྒྱུ་ཞིང་དེ་ནས་ཐ་མལ་ པ་འཚོ་ཞག་ལྔ་བཅུ་ང་དགུ་སྟེ་ཟླ་བ་གཉིས་སོ། །དེ་འདྲ་ལན་གསུམ་གྱིས་ཟླ་བ་དྲུག་འགྲོ་སྟེ་ སྔ་ཕྱིར་བྱུང་བའི་འཆི་ཞག་གསུམ་གྱིས་ལྟེ་བའི་དུས་སྦྱོར་གྱི་རྩ་འདབ་དང་པོ་གཅོད་དོ། །དེ་ 2-85 ནས་ཟླ་བ་རེ་རེ་བཞིན་འཆི་ཞག་རེ་འབྱུང་སྟེ། འཆི་ཞག་གསུམ་གསུམ་གྱིས་རྩ་འདབ་རེ་རེ་ བཅད་འགྲོ་བས་ན། ཟླ་བ་གསུམ་གསུམ་ལ་རྩ་འདབ་རེ་རེ་བཅད་དེ། ཟླ་བ་གསུམ་ཚན་པ་ བཅུ་ཕྲག་གཅིག་གིས་རྩ་འདབ་བཅུ་གཅོད་པ་དང་། ཐོག་མའི་འཆི་ཞག་གསུམ་ལ་ཟླ་བ་དྲུག་ ཡོད་པ་དེ་བསྡོམས་པས། ཟླ་བ་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་སོང་བ་ན་དུས་སྦྱོར་གྱི་རྩ་འདབ་བཅུ་གཅིག་ བཅད་ཟིན་ལ། དེའི་རྗེས་སུ་སྣ་བུག་གཡས་ལ་ཞག་གཉིས་རྒྱུས་པས་བཅུ་གཉིས་པ་གཅོད། དེ་ནས་དབུ་མའི་མཉམ་རྒྱུ་ཞག་གཅིག་གིས་འཁོར་ལོའི་ལྟེ་བ་བཅད་ནས་འཆི་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ ཡང་རྩ་བ་སྟེ་དང་པོའི་འདབ་མ་ལ། ཉིན་ཞག་གཅིག་ཏུ་ལྷག་པའི་རླུང་རྒྱུ་བས། གཅིག་དང་ གཉིས་དང་གསུམ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་སྔ་མའི་སྟེང་དུ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་བསྣན་པས། སྔ་ཕྱི་སྡོམ་པའི་ ཉིན་ཞག་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱིས་འདབ་མ་བཅུ་གཅིག་པ་ལ་སྣ་བུག་གཡོན་པར་འཆར་བའི་ ཟླ་བའི་འཆི་བལྟས་རྒྱུ་པར་འགྱུར་རོ།

方向即十截斷第九，餘十一留，五截斷第十，餘六留，三截斷第十一即餘三留。其後左邊死氣二日執行，截斷第十二脈瓣，時輪脈瓣諸已截斷。其後大黑暗氣即中脈平等執行一日，截斷輪轂后，有身諸者壽盡而去，轉往他生。 此處年即三二一，月即六三雙月，日即月日方向五功德二一，所謂次第即自五至其他即第七之間，自三年至一月之間依次相配。 三十三執行者即右鼻孔月日功德諸執行合計之義。 月死相廣說：自根至多一，左邊月執行，日月日月等，三日三月，日死相月善，增減其後此等。所說增減以上。 複次三年之初唯左無間降一日，死相之一日執行，其後普通存活日五十九即二月。如是三次行六月，前後所生死日三截斷轂之時輪第一脈瓣。 其後每月各出現死日一，以死日三三截斷脈瓣一一而去，故三月三月截斷脈瓣一一，以十組三月截斷十脈瓣，加上最初死日三之六月，合計三十六月過時，時輪脈瓣十一已截斷，其後右鼻孔執行二日截斷第十二，其後中脈平等執行一日截斷輪轂而死，複次于根即第一瓣，日一多餘氣執行，一二三等前前之上加後後，前後合計日三十三以第十一瓣於左鼻孔現月死相執行。

།ཉི་ཟླ་ཉིན་ཞག་ཟླ་བ་དག །ཉིན་ཞག་གསུམ་རྣམས་ ཟླ་བ་གསུམ། །ཞེས་པ་ལ་འབྲོ་འགྱུར་ལས། ཞག་དང་ཞག་གི་ཟླ་བ་སྟེ། །ཟླ་གཉིས་ཅན་གྱི་ ཞག་གསུམ་མོ། །ཞེས་འབྱུང་སྟེ། རྒྱ་དཔེ་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་སྲིད་ལ། བདག་ གིས་མཐོང་བའི་རྒྱ་དཔེ་ན། དི་ནཾ་མཱ་སོ་དི་ནེ་མཱ་སཽ་ཞེས། ཉིན་ཟླ་ཉིན་ཞག་ཟླ་བ་དག །ཅེས་ པ་དང་མཐུན་ཅིང་། ཏྲི་དི་ནཱ་ནི་དྭི་མཱ་ས་ཀཽ་ཞེས། ཟླ་གཉིས་ཅན་གྱི་ཞག་གསུམ་མོ་ཞེས་པ་དང་ མཐུན་པ་ཞིག་སྣང་ངོ་། །ཡང་འདི་ལ་ཞག་དང་ཟླ་བ་ཞག་ཟླ་དག །ཟླ་གཉིས་ཅན་གྱི་ཞག་རེ་ གསུམ། །ཞེས་པ་སྒྱུར་ན་བདེ་སྟེ་དོན་ནི། འདབ་མ་ཐོག་མཐའ་གཉིས་མ་གཏོགས་པའི་བར་ པ་བཅུ་གཅོད་པ་ལ། འདབ་མ་རེ་ལ་འཆི་ལྟས་ཞག་རེ་དང་། ཐ་མལ་པ་ཞག་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་ པའི་ཟླ་བ་རེ་རེ་ལན་གསུམ་གསུམ་དགོས་ཤིང་། དེ་འདྲ་བ་ལན་བཅུ་དགོས་པས་མང་པོའི་ དོན་ལ་ཞག་དང་ཞག་ཅེས་ལན་གཉིས་སྨོས་སོ། །ཡང་ཐ་མལ་བ་ཟླ་བ་གཉིས་དང་བཅས་ པའི་ཉིན་ཞག་གཅིག་པ་དེ་འདྲ་ལན་གསུམ་གྱིས་འདབ་མ་དང་པོ་གཅོད་ཅེས་པའི་དོན་ནོ། ། 2-86 དེ་ལྟར་ན་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་ཉིན་ཞག་རྣམས་ལ་འཆི་ལྟས་འཕེལ་ཞིང་། སུམ་ཅུ་ལ་ སོགས་པའི་ཟླ་བ་རྣམས་ལ་དགེ་བ་འགྲིབ་པ་སྟེ། འཚོ་བའི་སྟོབས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། ། གཉིས་པ་སྒྲ་གཅན་དུས་འཆིའི་ངེས་པ་བཤད་པ་ནི། དེ་ནས་འདི་དག་ལ། དབུ་མའི་འཆི་ བ་རྒྱུ་བ་ནི། ལོ་བརྒྱ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིས། །མཉམ་དང་མི་མཉམ་ཉིན་ཞག་རྣམས། །སྐྱེ་ བར་སྐྱེ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས། །དེ་རུ་གཡས་དང་གཡོན་པར་ཡང་། །ཕྱོགས་གཉིས་རྣམ་ པར་ཉམས་པ་ལས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་དང་པོར་དབུ་མའི་འཆི་ལྟས་འདིའི་མངོན་པར་ རྟོགས་པ་བཤད་ན། མངལ་དུ་སྐྱེ་བ་བཟུང་ནས་ཟླ་བ་གཅིག་སོང་པ་ནས་བཟུང་། ལོ་གཅིག་ གི་བར་དུ་ཞག་རེ་ལ་རྩ་ཉིས་བརྒྱ་རེ་འཆགས་པས། བཙས་ནས་ཟླ་བ་བཞི་པ་ལ་བདུན་ཁྲི་ ཉིས་སྟོང་གི་རྩ་རྫོགས་སོ། །བཙས་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་ཟླ་བ་གཅིག་འཚོ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པའི་དབུ་མའི་དབུགས་དེ་ལོ་གསུམ་ཕྱོགས་གསུམ་དུ་ལོངས་པ་ན་དུས་ ཀྱིས་འཆིའོ། །དེ་ཡང་བཙས་ནས་ཟླ་ཕྱེད་དང་བཅུ་གཅིག་ལ་འཆི་ལྟས་ཀྱི་རླུང་མི་རྒྱུའོ། །དེ་ ནས་ལོ་དྲུག་ལ་འཆི་བའི་རླུང་རེ་རེ་རྒྱུ་སྟེ། དེ་ཡང་ལོའི་ཉི་མ་དང་པོ་ལ་རྒྱུ་ཞིང་། གལ་ཏེ་དེ་ མི་མཉམ་པའི་དུས་སྦྱོར་གྱི་མཐའ་ལ་སྐྱེས་ན་སྣ་བུག་གཡོན་དུ་དབུགས་ཡོན་པོ་གཅིག་དང་། མཉམ་པའི་དུས་སྦྱོར་གྱི་མཐའ་ལ་སྐྱེས་ན་སྣ་བུག་གཡས་སུ་དབུགས་ཡོན་པོ་རེ་རེ་རྒྱུའོ། །དེ་ ལྟར་ལན་དྲུག་གིས་ཆུ་སྲང་གཅིག་ཏུ་ལོངས་སོ།

日月日日月等，三日三月。所謂德帕譯中：日與日之月，二月具之三日。如是出現，梵本或有少許不同，我所見之梵本中，"dinammāso dine māsau"即"日月日日月等"相符，"tri dināni dvi māsakau"即"二月具之三日"相符。複次於此若譯為"日與月日月等，二月具之日各三"則順，其義即除首末二瓣外，中間十瓣截斷時，每瓣各需死相一日，普通二十九日之月各三次，如是需十次，故多義重言"日與日"。複次普通二月具之一日如是三次截斷第一瓣之義。 如是三等諸日死相增，三十等諸月善減，即存活力將盡。 第二，羅睺時死之定說：其後此等，中脈死執行，百年圓滿已，平等不平等諸日，生中生之輪，于彼右與左，二方皆損壞。所說於此，首先中脈死相此之現證說若，胎中受生后一月起，至一年間每日各成二百脈，故生后第四月圓滿七萬二千脈。依生后百年零一月存活，如上所說中脈氣至三年三方時死。複次生后十月半不運死相氣。其後六年各運死氣一，複次于年首日執行，若生於不平等時輪末，左鼻孔歪氣一，若生於平等時輪末，右鼻孔歪氣各一執行。如是六次至水瓶一。

།དེ་ནས་ལོ་དྲུག་ཅུའི་བར་དུ་ལོ་དེའི་མགོར་ འཆི་བའི་རླུང་ཆུ་སྲང་རེ་རེ་རྒྱུ་བ་ལས། དང་པོར་གཡོན་ནས་འབབས་པའི་རིགས་ལ་ཐོག་ མར་གཡོན་དུ་ཡོན་པོ་ཆུ་སྲང་གཅིག ལོ་གཉིས་པ་ལ་གཡས་ནས་ཡོན་པོ་ཆུ་སྲང་གཉིས་ སོ། །དེ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ལོ་ང་དགུ་པ་ལ་གཡོན་ནས་ཆུ་སྲང་ང་དགུ་དང་། ལོ་དྲུག་ཅུ་པ་ ལ་གཡས་ནས་ཆུ་སྲང་དྲུག་ཅུ་སྟེ་ཆུ་ཚོད་དུ་ལོངས་སོ། །དང་པོར་གཡས་ནས་བབས་པ་ལ་ གཡས་གཡོན་གྱི་གོ་རིམ་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་ལོ་སུམ་ཅུའི་བར་དུ་ཉི་མའི་ 2-87 བགྲོད་པ་རེ་ལ་འཆི་རླུང་རེ་རྒྱུ་སྟེ། གཡོན་སྔ་མའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བགྲོད་པ་དང་པོ་ལ་ གཡོན་ནས་ཆུ་ཚོད་གཅིག །གཉིས་པ་ལ་གཡས་ནས་ཆུ་ཚོད་གཉིས། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་ བགྲོད་པ་ང་དགུ་པ་ལ་གཡོན་ནས་ཆུ་ཚོད་ང་དགུ། བགྲོད་པ་དྲུག་ཅུ་པ་ལ་གཡས་ནས་ཆུ་ ཚོད་དྲུག་ཅུ་འབབ་སྟེ། ཞག་གཅིག་ཏུ་ལོངས་སོ། །འདིར་གོ་བདེ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་ ཡིན་ལ། དཔལ་དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་དུ་བགྲོད་པ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་དང་། བགྲོད་པ་ཕྱེད་ལ་བརྒྱ་ཉི་ ཤུའི་དབྱེ་བ་མཛད་པ་ནི་འཚོ་བ་ཉམས་པ་དང་མི་ཉམས་པའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡན་ཆད་ལ་ལོ་དགུ་བཅུ་གོ་དྲུག་དང་ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་བཅུ་གཅིག་སོང་། ལྷག་མ་ལོ་གསུམ་ ཕྱོགས་གསུམ་དང་ཟླ་བ་གཅིག་སྟེ། ཞག་སྟོང་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ང་དྲུག་ལུས་སོ། །ཡང་གཡོན་སྔ་ མ་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གཡོན་ནས་འཆི་རླུང་ཞག་གཅིག་དང་ཐ་མལ་པ་ཞག་གཅིག་ དེ་བཞིན་དུ་གཡས་ནས་འཆི་རླུང་ཞག་གཉིས་དང་། ཐ་མལ་ཞག་གཉིས། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ ཏེ། གཡོན་ནས་གསུམ་ཚན་གཉིས་དང་། གཡས་ནས་བཞི་ཚན་གཉིས། གཡོན་ནས་ལྔ་ ཚན་གཉིས་དང་། གཡས་ནས་དྲུག་ཚན་གཉིས། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ལྟེ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དྲུག་ ཅུའི་གཡོན་གྱི་ནམ་མཁའ་དྲུག་དང་གཡས་ཀྱི་ས་དྲུག་གཅོད་དོ། །དེ་ནས་གོང་བཞིན་སྦྱར་ཏེ་ བདུན་པ་ནས་བཅུ་གཉིས་པའི་བར་གྱི་གཡོན་གྱི་རླུང་དྲུག་དང་། གཡོན་གྱི་ཆུ་དྲུག་གཅོད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བཅུ་གསུམ་པ་ནི་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བར་གྱིས། ཁྱིམ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མེ་བཅུ་གཉིས་ གཅོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཅུ་དགུ་པ་ནས་ཉེར་བཞི་པའི་བར་གྱིས། གཡོན་གྱི་ཆུ་དྲུག་དང་། གཡས་ཀྱི་རླུང་དྲུག་གཅོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉེར་ལྔ་པ་ནས་སུམ་ཅུ་པའི་བར་གྱིས། གཡོན་གྱི་ སའི་དཀྱིལ་འཁོར་དྲུག་དང་། གཡས་ཀྱི་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་འཁོར་དྲུག་གཅོད་དོ།

其後至六十年間，於該年初死氣水瓶各一執行，首先從左降者類，最初左歪氣水瓶一，第二年右歪氣水瓶二。從此始至第五十九年左水瓶五十九，第六十年右水瓶六十，成時刻。首先從右降者，左右次第與此相反而生。 其後至三十年間每一日行程各運死氣，依左先之力，第一行程左時刻一，第二右時刻二，如是配合，第五十九行程左時刻五十九，第六十行程右時刻六十降，成一日。此處為易解故如是言，吉祥無垢光中作百二十行程與半行程百二十分別者，為知存活損壞與否差別故。 至此過九十六年零十月半。餘三年三方與一月，即千百五十六日餘。複次依左先者力，左死氣一日與普通一日，如是右死氣二日與普通二日，如是配合，左三組二與右四組二，左五組二與右六組二，彼等截斷臍輪六十之左虛空六與右地六。其後如上配合，七至十二間之左氣六與左水六截斷。如是十三至十八間，截斷宮十二之火十二。如是十九至二十四間，截斷左水六與右氣六。如是二十五至三十間，截斷左地輪六與右虛空輪六。

།དེ་ནས་ གཡོན་སྔ་མ་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། གཡོན་ནས་འཆི་རླུང་དང་ཐ་མལ་གཉིས་ཀ་ལ་ཞག་སོ་ གཅིག་རེས། སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་ཁམས་འདོར་བར་བྱེད། གཡས་ནས་སོ་གཉིས་པ་རེས་རྡུལ་གྱི་ 2-88 ཁམས་དང་། གཡོན་ནས་སོ་གསུམ་པ་རེས་མུན་པའི་ཁམས་འདོར་ཏེ། ཞག་པོ་སྟོང་དང་བརྒྱ་ ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་སོང་། ལྷག་མ་སུམ་ཅུ་སོ་བཞི་ལུས་སོ། །དེ་ནས་གཡས་འབའ་ཞིག་ནས་འཆི་ རླུང་ཞག་སོ་གསུམ་རྒྱུས་པས། ཕུང་ཁམས་དབང་ཡུལ་ལས་དབང་བྱ་བ་ལྔ་ལྔ་རྣམས་འདོར། ལྷག་མ་ཞག་གཅིག་མཉམ་རྒྱུར་བབས་པས། ཕུང་སོགས་དྲུག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆ་རྣམས་དོར་ ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོའོ། །གཡས་པ་སྔོན་མ་ཅན་ལ་གཡས་གཡོན་གྱི་གོ་རིམ་དེ་དག་ བཟློག་སྟེ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དུས་འཆིའི་བལྟས་ཞག་གཅིག་ཏུ་ལོངས་པ་ཕན་ཆད་བཟློག་པར་ དཀའ་བ་དང་། ཉི་ཟླའི་འཆི་ལྟས་ལ་ཡང་རྩ་འདབ་བདུན་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཕན་ཆད་མི་བཟློག་ པར་བཤད་པ་ཡང་། སྤྱིར་བཏང་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་ཐབས་ཟབ་མོས་བཟློག་པ་སྲིད་ དོ། །དེ་ལ་གཞུང་གི་དོན་ལ་དེ་ནས་སྒྲ་གཅན་གྱི་འཆི་ལྟས་བཤད་པ་ནི་གཡས་གཡོན་གྱི་སྒོ་ འདི་དག་ལ། སྒྲ་གཅན་ནམ་དབུ་མའི་འཆི་བ་ཡོངས་སུ་རྒྱུ་སྟེ། བཙས་ནས་ལོ་གོ་དྲུག་དང་། ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་བཅུ་གཅིག་གི་མཚམས་ནས་ཏེ། ལོ་གསུམ་ཕྱོགས་གསུམ་ཟླ་བ་གཅིག་དང་ བཅས་བའི་བར་ལ་རྒྱུ་སྟེ། ལོ་བརྒྱ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཐར་འཆི་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ ཡིས་སོ། ། དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། སྐྱེ་བར་སྟེ་སྐྱེ་བའི་དུས་སུ་གླང་སོགས་མཉམ་པའི་དུས་ སྦྱོར་གྱི་མཚམས་ལ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན། དེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནས་བརྩམས་ཏེ་གཡས་ལ་འཆི་ ལྟས་ཀྱི་རླུང་དེ་རྒྱུ་ལ། དེ་ཡང་དུས་མིན་གྱི་འཆི་བ་མེད་པ་ཅིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ལོ་གོ་ དྲུག་དང་ཟླ་བ་ཕྱེད་བཅས་བཅུ་ན། འཆི་རླུང་ཉིན་ཞག་ཏུ་ལོངས་པའི་རྗེས་སུ་གཡས་ནས་ ཉིན་ཞག་གཉིས་དང་། གཡོན་ནས་གཅིག་སོགས་མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པའི་ཉིན་ཞག་ རྣམས། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དུ་རྒྱུའོ། །ལུག་སོགས་མི་མཉམ་པའི་དུས་ སྦྱོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་མཚམས་ལ་སྐྱེས་ན། ཐོག་མ་གཡོན་ལ་ཡོན་པོའི་དབུགས་ཉིན་ 2-89 ཞག་གཅིག་ཏུ་ལོངས་པའི་རྗེས་སུ། ཐོག་མར་གཡོན་ནས་ཞག་གཅིག་སོགས་རྒྱུ་སྟེ། དེ་ལྟར་ ན་འཆི་རླུང་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཡས་པར་ཁམས་དང་། གཡོན་པར་ཕུང་པོ་འབབ་ པའི་རྩའི་ཕྱོགས་གཉིས་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། ཡོན་པོར་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཆི་ རླུང་འདི་དག་ནི་དབུ་མར་འབབ་པའི་རླུང་ཡིན་ཡང་། སྐྱོན་ཅན་དུ་འབབས་པའི་ཕྱིར་དང་། རོ་རྐྱང་གཉིས་ཀྱིས་དབང་བྱས་པའི་ཕྱིར། མཉམ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་ཡོན་པོར་རྒྱུའོ།

其後依左先者力，左死氣與普通二者各三十一日，捨棄勇識界。右三十二日捨棄塵界，左三十三日捨棄暗界，過一千一百二十二日。餘三十四日。其後唯從右死氣執行三十三日，捨棄蘊界根境作業五五。餘一日平運降，捨棄蘊等第六智慧分，往生他世。右先者左右次第彼等相反當知。 時死相成一日以上難以遮止，日月死相亦說入七葉脈以上不可遮止者，乃就一般而言，深法或可遮止。其中論義，其後說羅睺死相者，於此等左右門，羅睺或中脈死遍行，自生九十六年與十月半之際至三年三方一月間執行，依百年圓滿終死故。 廣說彼者，生時若生於牛等平宿時分際，從其輪始右運死相氣，此復依無非時死者力，九十六年十月半時，死氣成日夜后，右二日與左一日等平與不平日夜，至三十三終際執行。若生於羊等不平宿輪際，最初左歪氣成一日夜后，首從左一日等執行，如是此等一切死氣亦右界與左蘊降脈二方損壞而生，以歪行故。此等死氣雖是中脈降氣，以有過降故，以日月二脈所攝故，非平運而歪行。

གསུམ་པ་འཆི་ལྟས་མི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བཤད་པ་ནི། གཞན་དུ་འཆི་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ། ཕྱོགས་གཉིས་ཡང་དག་གནས་པ་ན། །གཡས་དང་གཡོན་པའི་ཀུན་སྤྱོད་དང་། །དཀྱིལ་ འཁོར་ལྔ་རྣམས་འབབ་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་ཏེ། གཡས་གཡོན་གྱི་རྩའི་ཕྱོགས་གཉིས་རྣམ་པར་ མཉམ་པ་ལས་གཞན་མ་ཉམས་བར་དུ་འཆི་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཡས་གཡོན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་ ཁམས་འབབ་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་མ་ཉམས་པར་ཡང་དག་པར་གནས་པ་ནི། གཡས་དང་ གཡོན་པའི་རྩའི་ཀུན་སྤྱོད་དང་། གཡས་གཡོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔའི་རླུང་རྣམས་རྣལ་མར་ འབབ་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་རྣམས་ནམ་ཡང་གཅོད་པར་བྱེད་པ་མེད་པས་སོ། །དེ་ ཡང་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་རྣམས་འབབ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པ་སྒྱུར་ན་གོ་བདེའོ། ། གསུམ་པ་འཛིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་ནི། འཆི་ལྟས་མཚན་ཉིད་ཤེས་ནས་ནི། །སྲོག་ནི་ཐིག་ ལེར་གཞུག་པར་བྱ། །ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ཞབས་བསྟེན་ནས། མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བསྒོམ་པར་བྱ། ། རྟག་ཏུ་རྡོ་རྗེ་བསླང་བར་བྱ། །ཟླ་ཉིའི་བགྲོད་པ་འཇོམས་པ་ལས། །གཞན་དུ་ཀུན་འདར་ ཡན་ལག་ལ། །སྲོག་གི་རླུང་ནི་འཇུག་པ་མེད། །འོག་ཏུའང་དུང་ཅན་མ་ཐུར་སེལ། །དེ་མ་ ཞུགས་ལས་འཆི་བའོ། །འཆི་ལྟས་བསླུ་བ་རྣལ་འབྱོར་པའི། །འདི་ནི་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་འཛིན་པའི་ཡན་ལག་གི་ངོ་བོ་ནི། སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་གོང་ བུ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཟིན་པ་སྟེ། དབུ་མའི་ནང་གི་ཐིག་ལེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཐིམ་པར་བྱས་པའོ། །དེ་ 2-90 ཡང་དང་པོར་ལྟེ་བའི་ཐིག་ལེ་ལ་ས་ཁམས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་འབྱུང་བ་ལྔ་རྣམས་རིམ་པས་ ཐིམ་པས། གཏུམ་མོ་འབར་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྙིང་གར་ཆུ་ཁམས་གཙོ་བོ་དང་། མགྲིན་པར་མེ་ཁམས་གཙོ་བོ་དང་། དཔྲལ་པར་རླུང་ཁམས་གཙོ་བོ་དང་། སྤྱི་བོར་ནམ་ མཁའི་ཁམས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་འབྱུང་བ་ལྔ་རྣམས་ཐིམ་པས། དེ་དང་དེའི་གཏུམ་མོ་རྣམས་ ཀྱང་འབར་བར་འགྱུར་རོ། །འཁོར་ལོ་ལྔ་པོའི་འཛིན་པ་སྒྲུབ་པས་ཁམས་ལྔའི་ཐིམ་རིམ་གཙོ་ ཆེ་ཤོས་དེ་ཡང་སྐབས་འདིར་འགྲུབ་སྟེ། དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་ཞུ་བའི་ཐིག་ ལེ་དང་། འབར་བ་དེ་དག་ཁ་སྦྱོར་དུ་བྱས་པས། དང་པོར་དཔྲལ་བ་དང་། དེ་ནས་མགྲིན་པ་ དང་། སྙིང་ག་དང་ལྟེ་བ་རྣམས་ལ་བརྟན་པར་བྱས་པས། གནས་པའི་དགའ་བཞིའི་ཡེ་ཤེས་ བརྟན་པར་འགྱུར་ཞིང་། སྔར་གྱི་གཏུམ་མོ་འབར་བ་དང་། ཁམས་ཐིམས་པའི་རིམ་པ་བརྟན་ པོར་བྱེད་དོ། །མཐར་གསང་བར་ཡང་། ཐིག་ལེའི་བགྲོད་པ་བརྟན་པའི་རྐྱེན་གྱིས། སྔར་གྱི་ དགའ་བ་བཞི་པོ་ལྷག་པར་རྒྱས་ཤིང་། ཁམས་རྣམས་ཐིམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

第三 說無死相之因者："不會於他處而死，二方正住之時，左右諸行為，及五輪降故。"即左右脈二方平等外，未損壞前不會死，以左右蘊界降二方未損正住者，左右脈諸行為與左右五輪氣正常降故，諸蘊界永無斷絕故。若譯為"以五輪降故"則易解。 第三 執持瑜伽："知死相相后，命入于明點，依止阿瓦杜帝足，修持最勝不變，常當舉金剛，日月運動破，他處遍顫支，命氣不入焉，下亦頂行母下行，彼未入故死。死相欺瑜伽士，此由諸喜成。"其中執持支體性者，命與下行成一團已，融入中脈內明點。 此復首于臍輪明點，地界為主之五大依次融入，則猛火燃起。如是於心水界為主，于喉火界為主，于額風界為主，于頂空界為主之五大融入，則彼彼猛火亦燃起。以成就五輪執持故，五界融入次第最重要者亦於此成就，其後菩提心遍融之明點與彼等燃起合一，首于額，其後于喉、心、臍諸處堅固，則住喜四智慧堅固，且令先前猛火燃起與界融入次第堅固。最後於密處亦因明點運動堅固緣故，先前四喜更增，並令諸界融入。

།འདིར་ཡས་ བབས་ཀྱི་དགའ་བཞིའི་ས་རྣམས་དང་པོར་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི་རྫོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། དཔྲལ་ བའི་ཡན་ལག་སྨིན་མཚམས་སུ་ཟུག་པའི་རྩའི་རྩེ་མོར་ཐིག་ལེ་ཟིན་པས། སྤྱི་བོ་ནས་སྨིན་ མཚམས་སུ་ཞུ་བའི་ཞུ་བདེ་བརྟན་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི། གཙུག་ཏོར་དུ་ནི་རླུང་དང་ཁམས་ལྔ་པོ་ རྣམས་ཀྱི་ཐིམ་ཚུལ་དང་དེ་ཙམ་ལ་བརྟན་པ་གསར་དུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཡང་། ཐིག་ལེའི་བགྲོད་པ་ ཕྲ་མོ་ལ་བརྟན་པ་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་པས། འཁོར་ལོ་ལྔ་ལ་འགྲོ་འོང་གི་དབྱེ་བ་གཉིས་གཉིས་ བཤད་པ་ལ། གཙུག་ཏོར་ལ་འགྲོ་འོང་གི་ཐ་སྙད་དངོས་སུ་བཞག་དཀའ་ཡང་། ཐིམ་བྱེད་ དང་བརྟན་བྱེད་གཉིས་ལ་འགྲོ་འོང་མིང་བཏགས་པའོ། ། དེ་ལ་གཞུང་གི་དོན་ནི། རྣལ་འབྱོར་བ་སྲོག་རྩོལ་སྒོམ་པ་ལ་འཆི་ལྟས་བྱུང་ན། འཛིན་ པའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམས་པས། འཕྲལ་དུ་འཆི་བ་བཟློག་པར་དགོངས་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་ 2-91 པ་ལྟར་འཆི་ལྟས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་ཤེས་པར་བྱས་ནས་འཆི་ལྟས་མ་བྱུང་བའི་ སྔོན་རོལ་ནས་འཆི་ལྟས་དང་འཆི་བ་སྲུང་བའི་དོན་དང་། བྱུང་ན་བཟློག་པའི་དོན་དུ་། གོང་ དུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལྟར་སྲོག་སྟེ་རླུང་རྣམས་དབུ་མའི་ནང་གི་ཐིག་ལེར་དྲག་ཏུ་གཞུག་པར་ བྱའོ། །འདི་ལ་གང་དུ་འཇུག་པའི་གནས་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་འཁོར་ལོ་ལྔའམ་དྲུག་ཀར་ གྱི་འཁོར་ལོ་ཡིན་གྱི། དཔྲལ་བ་ཁོ་ན་ལ་མི་བཟུང་ངོ་། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་། ཅི་སྟེ་འཛིན་ པའི་རྣལ་འབྱོར་སྔར་གྲུབ་ཟིན་པ་ཡིན་ན་ནི། དཔྲལ་བ་ལ་གཞུག་པ་གཙོ་བོར་འགྱུར་སྲིད་ ཀྱང་། གདོད་འཛིན་པ་སྒྲུབ་དགོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དང་པོ་ཉིད་ནས་དཔྲལ་པར་གཞུག་མི་ ནུས་པས་སོ། །ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ཞབས་བསྟེན་ནས་ཞེས་པ་ལ་བསྟེན་པའི་དོན་ནི་བླ་མའི་ཞབས་ པད་བསྟེན་པ་དང་འདྲ་བར། མཆོད་ཅིང་བསྟེན་པའི་དོན་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་རླུང་དང་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་སེམས་དབུ་མར་དྲག་ཏུ་བཅུག་པས། དབུ་མ་རྒྱས་པར་བྱ་བ་སྟེ། མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ རིམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་ཐིག་ལེ་མི་འགྱུར་ཞིང་མི་འཛག་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །སྐབས་འདི་ རུ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིའི་ཞབས་ལྟེ་བ་དང་། དེར་དམིགས་བཅས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཐིག་ལེ་སྒོམ་པ་ཙམ་བསྟེན་ པའི་དོན་དུ་འཆད་པ་ནི། སྐབས་ཀྱི་དོན་ལས་བྱོལ་བའོ། །འཛིན་པའི་བོགས་འདོན་སྦོགས་ པའི་ཆོ་ག་ནི། རྟག་ཏུ་རྡོ་རྗེ་བསླང་བར་བྱ་ཞེས་པ་སྟེ། འདི་ལ་རྡོ་རྗེའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ སྟེ། ཀུན་རྫོབ་གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་དང་། ནང་ཀུན་ད་ལྟ་བུའི་རྡོ་རྗེ་དང་། དོན་དམ་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ རྡོ་རྗེའོ།

此處首先獲得上降四喜諸地，而非圓滿。額支眉間入脈尖端執持明點，故得頂至眉間融化之融樂穩固，于頂髻雖新得五風界等融入方式及其穩固，然未得細微明點運動穩固，故於五輪說往來二分別，雖難於頂髻直立往來名言，然于能融與能固二者假立往來之名。 其于論義者，瑜伽士修習命力若生死相，當修執持瑜伽，意為即刻遮止死亡。如上所說，了知並通達死相相后，于死相未生之前為護死相與死亡故，若生則為遮止故，如上所說，命即諸氣當猛力納入中脈內明點。此中所入處如上所說為五輪或六輪，不僅執于額處。其因由者，若已成就執持瑜伽則額處納入或可為主，然初修執持者從始即不能納入額處故。"依止阿瓦杜帝（藏文：ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི，梵文天城體：अवधूती，羅馬拼音：avadhūtī，意為中脈）足"中，依止義如依止上師蓮足，即供養依止之義，此復以氣與菩提心猛力納入中脈，令中脈增長，漸得不變樂因故，當成就明點不變不漏。此處解釋阿瓦杜帝足為臍處，及僅依止於彼處修有相文字明點者，乃逃離處義。 執持助益增進儀軌者，即"常當舉金剛"，此中金剛聲有三種：世俗密金剛、內

།དང་པོ་ནི། ལས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ལག་པའི་ཕྱག་རྒྱས་ཀྱང་རུང་སྟེ། རྡོ་རྗེ་བསླང་ཞིང་མཉམ་པར་སྦྱོར་བས། དབུ་མ་དང་དུང་ཅན་གྱི་སྒོ་ཡང་ཡང་དབྱེ་བ་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་དེ་གསང་བ་ནོར་བུའི་བར་དུ་དབབ་ཅིང་། ནོར་བུ་ ནས་སྤྱི་བོའི་བར་དུ་དབུ་མར་བཅུག་པས་གྱེན་དུ་བསླང་པའོ། ། གསུམ་པ་ནི། དོན་གྱི་གཙོ་བོ་སྟེ་སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་དབུ་མར་བཅུག་པས་གཏུམ་ 2-92 མོའི་འབར་སྣང་གྱེན་དུ་ལངས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་བསླང་པ་སྔ་མ་གཉིས་ཆབས་གཅིག་ཏུ་སྒོམས་པ་ ལས་ཕྱི་མ་འདི་འབྱུང་ངོ་། །འདི་ནི་འཛིན་པ་མ་གྲུབ་པ་སྒྲུབ་པ་དང་། གྲུབ་པ་བརྟན་པར་བྱེད་ པ་དང་། བརྟན་ཀྱང་བོགས་མ་བྱུང་བར་དབྱུང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། འཆི་བ་འཇོམས་པའི་མཆོག་ ཀྱང་ཡིན་ནོ། །འཆི་བ་ནི་ཉི་ཟླའི་བགྲོད་པ་ཁ་ཡན་དུ་སོང་བས་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་ནུས་པ་ཕྱིར་ ཡལ་བ་ལས་འབྱུང་ཞིང་། འཆི་བ་མེད་པ་ཡང་དེ་གཉིས་དབུ་མར་འགགས་པ་ལས་འབྱུང་ལ། དེ་ཡང་ཉི་ཟླ་མ་བཅིངས་ན་སྒྲ་གཅན་གྱི་རྩའི་ནུས་པའང་ཉི་ཟླའི་ལམ་དུ་ཤོར་བར་འགྱུར་བ་ དང་། དེ་གཉིས་བཀག་ན་དེ་ཡང་ཁེགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རོ་རྐྱང་ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་རྩའི་བགྲོད་ པ་འགོག་ཅིང་འཇོམས་པ་ལས་གཞན་དུ་ཀུན་འདར་མའི་ཡན་ལག་སྟེ་ཆ་ཤས་ལ། སྲོག་གི་ རླུང་འཇུག་པའི་ཐབས་མེད་པས། རོ་རྐྱང་གི་ལམ་དགག་དགོས་ལ། འོག་ཏུ་ཡང་བཤང་གཅི་ ཁུ་བའི་རྩ་གསུམ་མ་བཅིངས་པར་འཛག་པ་ལས་འཆི་བ་ཡིན་ཏེ། དུང་ཅན་མར་ཐུར་སེལ་ གྱི་རླུང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞུགས་ཤིང་བཅིངས་ལ་ཐིག་ལེར་ཐིམ་ན་འཆི་བ་མེད་ པ་སྟེར་བ་ལས། དུང་ཅན་མར་ཐུར་སེལ་དེ་མ་ཞུགས་པས་ཁུ་བ་མ་བཅིངས་ཤིང་། བཤང་ གཅིའི་རྩ་ལ་རྒྱུ་བའི་ཐུར་སེལ་ཡང་། དགག་པར་མ་ནུས་པར་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་ རླུང་ཕྱིར་ཤོར་བ་ལས་འཆི་བའོ། །དེས་ན་བཤང་གཅིའི་རྩའི་ཐུར་སེལ་དུང་ཅན་མར་བཀག་ ཅིང་། དུང་ཅན་མ་ཉིད་ཀྱི་ཐུར་སེལ་ཡང་སྟེང་དུ་དགག་པར་བྱའོ། །དེས་ན་འོག་ཏུ་ཐུར་སེལ་ གྱི་རླུང་དེ། དུང་ཅན་མར་མ་ཞུགས་ན་འཆི་བའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་དེ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་ འཆི་ལྟས་བྱུང་ན་འཆི་བ་བསླུ་བ་ནི། དགའ་བའི་ས་བཞི་པོ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ ཐོབ་ན། དེ་ཉིད་འབད་པས་བསྒོམས་པས། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་འཆི་བ་དགའ་བ་བཞི་ པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསླུ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འཛིན་པ་གྲུབ་པ་རྣམས་དང་། མ་གྲུབ་ཀྱང་ སྲོག་རྩོལ་གྲུབ་པ་རྣམས་འཛིན་པ་བསྒོམས་པས་འགའ་ཞིག་འཛིན་པ་གྲུབ་སྟེ་འཆི་བ་བསླུ་ 2-93 བ་དང་འགའ་ཞིག་འཛིན་པ་མ་གྲུབ་ཀྱང་འཆི་བ་བཟློག་གོ །

我來完整直譯剩餘的內容： 第一是業印、智印及手印皆可，舉金剛並等同瑜伽，即反覆開啟中脈與右脈之門。第二是將菩提心金剛降至密處寶珠間，從寶珠至頂入中脈而上舉。 第三是義之主要，即以空形明點入中脈，使拙火相上舉，由同時修前二舉金剛而生此後者。此乃成就未成就之執持，令已成者穩固，雖已穩固令未生助益者生起，亦是勝伏死亡之最勝。死亡由日月執行放逸而身語意力外散所生，無死亦從彼二阻於中脈而生，複次若不束縛日月，羅睺脈力亦將失於日月道中，若遮彼二則彼亦遮，故除遮止並摧毀左右日月脈之執行外，于普遍動搖支分之中，無入命氣之方便，故應遮止左右之道。複次下方若不束縛大小便精液三脈而漏泄則為死亡，若以瑜伽力入右脈向下行氣並繫縛融于明點則賜無死，由彼向下行氣未入右脈故精液未束縛，于大小便脈中行之向下行氣亦未能遮止，由身語意界及氣外散故死。故應遮止大小便脈之向下行氣于右脈中，並應向上遮止右脈本身之向下行氣。故下文"若向下行氣未入右脈則死"之義即是此。 複次若生死相則欺死者，若得彼等四喜地任一，以勤修彼，瑜伽士等之死將為四喜所欺。如是已成就執持者及未成就然已成就命力者，由修執持，或有成就執持而欺死，或有未成就執持然遮止死亡。

སྲོག་རྩོལ་མ་གྲུབ་ཀྱང་རླུང་གི་ རྣལ་འབྱོར་ཅུང་ཟད་གོམས་པ་དག་གིས་ཀྱང་འདི་དག་བསྒོམ་ན་ངེས་པར་འཆི་བ་ཅུང་ཟད་ བསླུས་པར་འགྱུར་རོ། ། 2-94 རཱ་ལ་ཞེས་བཤད་ན་ཤིན་ཏུ་བདེའོ། །དེ་ན་དགའ་བྲལ་གྱི་དགའ་བ་ནི་མཆོག་དགའི་རྗེས་དེ་ ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དགའ་བའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་འགྱུར་སྣ་ཚོགས་དང་བཅས་པའི་དགའ་ བ་དེ་ནི་ལྟེ་བའི་ཐིག་ལེ་ཞུ་ནས་གསང་བའི་པདྨ་སྟེ་གསང་བའི་རྩ་འཁོར་དུ་གང་འོངས་པའོ། ། གསང་གནས་ནས་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུའི་རྩ་འཁོར་གྱི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འོངས་པ་ནི། ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་དགའ་སྟེ། དེ་ལས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་འཕོ་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི། ཡང་དག་པའི་དགའ་ བའོ། །ཕྱི་རོལ་ཏུ་འཕོས་པར་གྱུར་ན་ནི། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་སྟེ། ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དགའ་ བའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཡང་ནས་ཡང་དུ་འཆར་ནུབ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། གང་ཞིག་ཐིག་ལེ་བརྟན་ པ་ལས་ཐོབ་པའི་དགའ་བའི་སར་གྱུར་པའི་དགའ་བ་བཞི་ནི། སོ་སོ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཐ་དད་ པས་ཐོབ་པ་ཡིན་མོད། གང་ཐོབ་པ་དེ་ནི་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ ཡང་སྐད་ཅིག་གི་དགའ་བ་བཞིའི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡང་བཀག་པ་ཡུན་རིང་དུ་གོམས་པ་ལས། དགའ་བའི་ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལ་གནས་བཞིན་དུ་སྔ་མ་ལྟར་ཡུན་རིང་དུ་ གོམས་པ་ལས། དུས་གཞན་ཞིག་ན་མཆོག་དགའི་ས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ རྣམས་ལའང་སྦྱར་རོ། །དགའ་བ་བཞིའི་ས་འདི་དག་ནི་འཛིན་པའི་ཡན་ལག་གི་ཕྱེད་ཕྱི་མ་ ལ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་། རྗེས་དྲན་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ལ། མས་བརྟན་གྱི་ས་ ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་རྫོགས་པ་ཉིད་དོ། །སྐད་ཅིག་མའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དགའ་བ་ བཞི་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ། སྤྱི་བོའི་ཐིག་ལེ་ཞུ་བའི་བདེ་ བ་ཡིན་པས་ན། གདོང་ལ་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་འབྱུང་བ་དགའ་བ་དང་། ནང་གི་རེག་བྱའི་རྐྱེན་ གྱིས་ཕྱི་རོལ་ལ་ཆགས་པ་རགས་པ་རྣམས་ནང་དུ་འདུས་ཤིང་། མགྲིན་པའི་ཐིག་ལེ་གཡོས་ པས། རླུང་རྒྱུ་བ་ལ་རྣམ་འགྱུར་འཆར་བ་ནི་མཆོག་དགའ་དང་། ཞུ་བའི་བདེ་བ་རྒྱས་པས་ཕྱི་ 2-95 རོལ་ཀྱི་ཆགས་པའི་དགའ་བ་ཐམས་ཅད་ནང་དུ་འདུས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་ཀྱི་དགའ་བ་བྲལ་ཞིང་ ཡིད་ཀྱི་ཐིག་ལེ་གཡོས་པས། རྟོག་པ་འགགས་ཤིང་རྣམ་པར་རྨོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ ཕྱིར་དང་། ནང་གི་དགའ་བ་ནི་སྔ་མ་གཉིས་ལས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྟེ་བ་ ལས་ཐིག་ལེ་གཡོས་པས། ལུས་དང་རླུང་གི་འགྱུར་བ་སྣ་ཚོགས་པ་ཅན་གྱི་ཕྱིར། དགའ་བྲལ་ དང་། ཁྱད་དགའ་དང་། སྣ་ཚོགས་དགའ་བའོ།

我來完整直譯這段內容： 雖未成就命力，然稍習氣瑜伽者若修此等，定能稍欺死亡。 若說"啦拉"則極為安樂。其後離喜之喜從勝喜之後而生，彼具種種喜之差別變化之喜，乃臍輪明點融化而至密處蓮花即密處脈輪所來。從密處至金剛寶珠脈輪間菩提心所來是俱生喜，其中無外散者是真實喜。若成外散則是邪入俱生，不成俱生智。複次若依具四剎那相之喜之分，則反覆生起消隱，然由穩固明點所得之喜地所成之四喜，雖由各別加行道差別而得，然所得者住于不變。複次由長時串習反覆遮止剎那四喜之變化，而得第一喜地，住于彼中如前長時串習，於他時得勝喜地，如是亦配餘者。此等四喜地于執持支分後半得，于隨念支分圓滿，由下穩固地于等持支分即圓滿。 剎那相之四喜是此：于外境起貪著，由頂輪明點融化之樂故，面生變化是喜，由內觸緣故粗外貪攝入內，喉輪明點動故，于氣行顯現變化是勝喜，由融化樂廣故一切外貪喜攝入內，離外喜而意輪明點動故，以遮止分別並具迷亂相故，及內喜較前二極為殊勝故，由臍輪明點動故，具身氣種種變化故，是離喜、殊勝喜、種種喜。

།གང་ལས་དེ་ལྟ་བུའི་དགའ་བ་རང་གིས་རིག་ པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་བདེ་བ་གསང་བའི་འཁོར་ལོ་ལས་ལུས་ངག་ཡིད་ཆགས་བཞིའི་ཐིག་ ལེ་འདྲེས་པ་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་སྟེ། འདི་དག་ནི་དཔེ་ ཡིན་ལ། དེས་མཚོན་པའི་དོན་ནི། ཡས་བབས་ཀྱི་དགའ་བའི་ས་ལ་ཕྱི་རོལ་གཟུང་བའི་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་མ་འགགས་པའི་བདེ་བ་དང་། མཆོག་དགའི་ས་ལ་གཟུང་རྟོག་རགས་པ་ཐིམ་པ་ དང་། ཁྱད་དགའི་ས་ལ་འཛིན་རྟོག་རགས་པ་ཡང་ཐིམ་པ་དང་། ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ས་ལ་བདེ་ཆེན་ རང་གིས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་གསལ་བར་མཚོན་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །མས་བརྟན་གྱི་དགའ་བའི་ ས་ནི། ངོ་བོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ས་བཅུ་གཉིས་ཡིན་པས། དེ་དང་དེའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་ མི་འདྲ་བ་ཆེར་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། འོན་ཀྱང་དགའ་བ་བཞིའི་ས་རྣམས་ཀྱི་ལྡོག་ཆ་ནི་མི་འགྱུར་ བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་རང་གིས་རིག་པ་ནི། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ས་དང་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པའི་བདེ་བ་བརྟན་པོ་སྟོང་གཟུགས་དང་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པ་ནི་ཁྱད་དགའ་དང་། དེ་ཉིད་གསུང་གཞོམ་དུ་མེད་པ་དང་འདྲེས་པ་ནི་མཆོག་དགའི་ས་དང་། དེ་ཉིད་གཞན་དོན་ དུ་སྐུ་སྣ་ཚོགས་པར་སྤྲོ་བའི་ནུས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དགའ་བའི་སའོ། །འདི་ནི་སྐུ་ བཞིའི་རིམ་པས་ལྷན་སྐྱེས་ནས་དགའ་བའི་བར་དུ་ལུགས་བཟློག་ལ་སྦྱར་བ་ཡིན་ལ། ཡང་ན་ མས་བརྟན་ལ་ཡང་དགའ་བ་དང་པོ་ནས་བརྩིས་ཀྱང་རུང་སྟེ། གོང་དུ་བསྟན་པ་དང་ཕྱོགས་ མཚུངས་པར་གཟུང་བའི་རྟོག་པ་རགས་པ་འགགས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་འགགས་པ་དང་། 2-96 འཛིན་པའི་རྟོག་པ་འགགས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དོན་དམ་པ་རང་རིག་པ་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པ་རྣམས་ལ་རིམ་བཞིན་སྦྱར་ཏེ། སྐབས་འདིར་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ས་དང་པོ་གཉིས་ དགའ་བའི་ས་དང་། དེ་ནས་བཞི་བཞི་སྟེ་བརྒྱད་ལ་མཆོག་དགའ་དང་ཁྱད་དགའ་གཉིས་ལ། ཕྱི་མ་གཉིས་པོ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་སར་སྦྱར་རོ། །གཞན་ཡང་འདིར་བཤད་པའི་དགའ་བ་བཞི་པོ་ འཁོར་ལོ་དྲུག་ལ་ས་མཚམས་སུ་གཅོད་ལུགས་འདི། འོག་ཏུ་འཆད་པ་ཟླ་བའི་ཆ་བཅུ་དྲུག་ དང་སྦྱོར་བའི་ལུགས་ཡིན་ལ། འདི་དང་དགའ་བ་བཞི་ལ་ལུས་ངག་ཡིད་དང་ཡེ་ཤེས་བཞིས་ དབྱེ་བས་བཅུ་དྲུག་ཏུ་བྱེད་པ་ནི། རྣམ་གཞག་ཐ་དད་ཡིན་པས་མ་འདྲེས་པར་ཕྱེད་པར་བྱའོ། ། སྐབས་འདིར་འཁོར་ལོ་དྲུག་ལ་དགའ་བཞི་སྦྱར་ཚུལ་སྐད་ཅིག་མའི་དབྱེ་བ་ཅན་ཉིད་དངོས་ སུ་གསུངས་པ་ཡིན་མོད། གཅིག་ཤོས་ཀྱང་ཞོར་ལ་འཕངས་སོ།

由此如是喜之自證相樂，從密輪身語意執四明點和合動相者是俱生喜，此等是譬喻，所表義者：于上降喜地未遮外境所取分別之樂，于勝喜地粗所取分別融，于殊勝喜地粗能取分別亦融，于俱生地能明顯表徵大樂自證智慧。 由下穩固喜地，體性為十二等持地故，彼彼功德差別大有不同，然四喜地之反體即不變大樂義智自證是俱生地，與無分別堅固樂空形融一是殊勝喜，彼與不壞語融合是勝喜地，彼與為他利現種種身之力相連之智慧是喜地。此由四身次第從俱生至喜逆序配，或於由下穩固始從初喜亦可，如上所示相同，執粗分別遮止、一切遮止、能取分別遮止、俱生勝義自證圓滿依次配。 此處初二等持地配喜地，其後各四即八配勝喜與殊勝喜二，后二配俱生地。複次此處所說四喜於六輪之地位判分法，下當說月十六分相配之理，此與以身語意智四分四喜為十六者，是不同建立故應分辨勿混。此處於六輪配四喜之理雖直說剎那分別，亦旁及另一。

།དགའ་བ་བཞི་ལ་སྐད་ ཅིག་མ་དང་སའི་དབྱེ་བ་མ་ཕྱེད་ན། རྒྱུད་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་མང་པོའི་དོན་དབྱེ་བར་མི་ནུས་ ཤིང་། རྒྱ་གར་བ་འགའ་ཞིག་དང་། བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མང་པོ་ལའང་། ངེས་མེད་སྣ་ཚོགས་ ཀྱི་བཤད་པ་ལས་མི་སྣང་བས། གནས་འདི་ལ་ངེས་པ་རྙེད་པ་གལ་ཆེའོ། །དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་ རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དགའ་བ་བཞི་ནི། རང་ལུས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྟེན་ནས་གཏུམ་ མོ་ལན་རེ་འབར་བ་ལས་ཁམས་ཞུ་བ་ལན་རེ་འབྱུང་བ་ན་ཡང་ཆ་ཚང་བ་ཐེངས་རེ་རེ་འབྱུང་ ཞིང་། དང་པོར་སྨིན་བྱེད་ཀྱི་དབང་གི་སྐབས་དང་། བསྐྱེད་རིམ་དང་རྫོགས་རིམ་གྱི་གནས་ སྐབས་མང་པོར་ཡང་སྟེ། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་མཉམ་པར་སྦྱར་བའི་བྱ་རྩོལ་ཚར་གཅིག་ལ་ ཡང་། དེ་ལྟ་བུའི་དགའ་བ་བཞི་དང་བཅུ་དྲུག་ཡས་བབ་དང་མས་བརྟན་གྱི་རིམ་པ་ཆ་ཚང་ བར་འབྱུང་ངོ་། །གནས་པའམ་སའི་དགའ་བ་ནི། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཡུན་རིང་དུ་བསྒོམས་ པ་ལས། དུས་ལན་ཅིག་ན་དཔྲལ་པར་ཞུ་བདེའི་ཐིག་ལེ་བརྟན་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགའ་བ་ ཞེས་བྱ་བ་བདེ་བའི་ཉམས་དང་ལྡན་པའི་ཡེ་ཤེས་གཅིག་འཆར་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཤར་བ་དེ་ 2-97 ཡང་ཅུང་ཟད་བརྟན་པར་གྱུར་ན། ཕྱིན་ཆད་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ལ། སྐབས་དེར་མཆོག་ཏུ་ དགའ་བའི་ས་ལ་སོགས་པ་མ་ཐོབ་བོ། །དེ་ནས་ཀྱང་ཡུན་རིང་དུ་གོམས་པས་དུས་ལན་ཅིག་ ན་སྙིང་གར་ཐིག་ལེ་བརྟན་པ་ལས་མཆོག་དགའ་སྐྱེ་བ་སོགས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་གཞན་རྣམས་ ལ་ཡང་སྦྱར་ཏེ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བུའི་དགའ་བ་དེ་དག་ཀྱང་སྐབས་འདིར་རབ་གནས་ ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ལ། དོན་དམ་བསྡུས་པ་རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་པ་ནི། གཙུག་ཏོར་དུ་ཁུ་ བ་རབ་ཏུ་གནས་པ་དང་། ནོར་བུ་ལས་འཕོ་བ་ནི་མྱང་འདས་ཡིན་ལ། འདིར་ནོར་བུ་ལས་མི་ འཕོ་ཞིང་། གཙུག་ཏོར་ཁོ་ནར་གནས་པ་ཡང་མིན་ཏེ། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་ཡང་ནས་ཡང་དུ་འགེངས་ པར་བྱེད་པས་རབ་གནས་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ཀ་མིན་ནོ། །ཞེས་འཆད་ལ། འབྲོ་འགྱུར་དང་། དཔལ་འཛིན་དགའ་བའི་མདོར་བཤད་ལས་ནི། རབ་ཏུ་མི་གནས་མྱ་ངན་ འདས། །ཞེས་འདོན་པར་སྣང་ཞིང་། འགའ་ཞིག་ཁུ་བ་འཕོ་བ་ནི་མྱང་འདས་ཡིན་པས། མྱ་ ངན་འདས་ལ་རབ་གནས་མིན། །ཞེས་འདོན་པའང་ཡོད་དོ།

若未分辨四喜之剎那與地之差別，則不能分別諸續部眾多文義，且印度一些及藏地諸多智者亦唯見種種不定解釋，故於此處得定解極為重要。 複次，具剎那相之四喜者，依自身瑜伽一次燃起拙火，每次融化界時亦一次完整生起，初于成熟灌頂時及生圓次第諸多階段，乃至與事印合一之一次作用中，如是四喜與十六上降與下穩之次第完整生起。 住或地之喜者，由長時修習圓滿次第，于某時額間穩固融樂明點生喜，謂具樂相之一智慧顯現，若彼顯現稍得穩固，此後不復退失，然爾時未得勝喜地等。其後復由長時串習，于某時由心間明點穩固而生勝喜等，如是于余亦當類推了知。 如是諸喜於此處"極住"等義，勝義攝要及隨行說：頂髻精液極住及從寶流出是涅槃，此處不從寶流出，亦非唯住頂髻，以一再充滿中脈故非極住與涅槃二者。 卓迥譯本及吉祥持喜略釋中則似誦為"極不住涅槃"，又有一些誦為"涅槃非極住"，以精液流出是涅槃故。

།འོན་ཀྱང་འདི་ལྟར་བཤད་ན་ བདེ་སྟེ། ཁུ་བ་འཕོ་བ་ནི་ཕུང་ཁམས་ཀྱི་སྟོབས་རྣམས་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མྱང་ འདས་ཀྱི་མིང་བཞག་པ་སྟེ། ལྷན་གཅིག་སྐྱེས་དགའ་མི་འཕོ་བ་དེ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ རྡོ་རྗེ་ནོར་བུ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་ཤིང་འགྱུར་བ་མེད་པས། འཕོ་བའི་མྱང་འདས་མ་ཡིན་ལ། ཆགས་བྲལ་གྱི་མཐའ་ལས་འདས་ནས། བདེ་བའི་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་ཐིག་ལེ་མི་འགྱུར་ བ། དོན་དམ་ཁྱབ་བདག་གི་ངོ་བོ་སྟེ་འདྲིས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་དངོས་སུ་མཚོན་པའམ། མཚོན་ པའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། །ཁྱབ་བདག་ནི་གཙོ་བོའི་དོན་སྟེ། ཆོས་ཉིད་དང་དབྱེ་བ་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྲེད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ ཕྱིར། བརྟེན་ཐིག་ལེ་འཕོ་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་དེ་ནི་འཁོར་བའི་མཐའ་སྤངས་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་སོ། །ཞེས་ཏེ་དང་པོར་མྱང་འདས་མིན་ཞེས་པས་མྱང་འདས་ཀྱི་ 2-98 མཐའ་ལ་མི་གནས། སྐབས་འདིར་མྱ་ངན་འདས་རབ་གནས་ཞེས་པས་འཁོར་བའི་མཐའ་ལ་ མི་གནས་པའོ། ། གཉིས་པ་ནི། ཁུ་བ་ཟླ་འཆར་གཙུག་ཏོར་དུ། །རྫོགས་པ་གསང་བའི་མཚོ་སྐྱེས་ལ། ། བཅུ་དྲུག་ཆ་གང་དེ་ནོར་བུའི། །པདྨར་རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོར་གནས། །དེ་སྟེང་འཕོ་བའི་དུས་སུ་ འགྱུར། །ནག་པོའི་ཚེས་གཅིག་འོངས་པ་ན། །འདོད་ཆགས་བྲལ་བས་གནམ་སྟོང་ལ། །ཉི་ མ་མཛོད་སྤུའི་གནས་སུ་འགྲོ། དེ་ཡི་ཆ་ཤས་བཅུ་དྲུག་མ། གཙུག་ཏོར་པདྨར་སོན་པའོ། ། ཟླ་བ་ཉམས་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། །ཆགས་པའི་བདེ་ལ་ཆགས་བྲལ་ཕྱིར། །ཞེས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་སེམས་ཁུ་བ་ནི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་ཏུ་ཚེས་གཅིག་ནས་ཟླ་ བའི་ཆ་དང་པོར་ཤར་བ་ནས། བཅོ་ལྔ་པ་ལ་ཆ་བཅོ་ལྔ་རྫོགས་ཏེ་ཉེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་ བཅུ་དྲུག་པ་ནི་ཉ་གང་པ་དེ་ཉིད་ལ་སྐད་ཅིག་ཙམ་གནས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཙུག་ཏོར་ ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཆ་དང་པོ་ཤར་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ་མགྲིན་པའི་ཡས་མཐའ་ཚུན་ ཆད་དུ་ཚེས་གཅིག་ནས་ལྔའི་བར་ཏེ། དགའ་བ། བཟང་པོ། རྒྱལ་བ། སྟོང་པ། རྫོགས་པ་ རྣམས་ལ་ཨཾ་ཨིཾ་རྀཾ་ཨུཾ་ལྀཾ་རྣམས་འཆར་བ་ནམ་མཁའ་རླུང་མེ་ཆུ་སའི་མུན་པ་བསལ་བ་མུན་ པའི་ཡོན་ཏན་ཅན་དེ་དགའ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ལྔ་འཆར་བར་འགྱུར་རོ། །མགྲིན་པ་ནས་ལྟེ་ བའི་ཡས་མཐའི་བར་ལ། ཚེས་དྲུག་ནས་བཅུའི་བར་ཏེ། དགའ་བ་སོགས་ལྔ་ལ་ཨཾ་ཨེཾ་ཨཾར་ ༀ་ཨཾལ་རྣམས་འཆར་བ་འབྱུང་བ་ལྔའི་མུན་པ་བསལ་བ་རྡུལ་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ མཆོག་དགའ་སྐད་ཅིག་མ་ལྔ་འཆར་བར་འགྱུར་རོ།

然若如是解釋則善：精液流出乃令諸蘊界力竭盡故立涅槃名，彼不流出俱生喜者，由菩提心金剛寶極住而無變故，非流出涅槃，超離離欲邊際后，大樂欲無變明點，勝義遍主之體性以熟悉方式直接表徵或無共表徵因。遍主即主尊義，以與法性無別故。以無分別體性離渴愛慾故，所依明點無流動之樂，舍輪迴邊際而極住于涅槃。即初說非涅槃故不住涅槃邊際，此處說涅槃極住故不住輪迴邊際。 其二：精液月升頂髻中，圓滿秘密蓮池生，十六分圓彼住于，寶之蓮中金剛尖。彼上成為流動時，黑月初一來臨時，由離欲故於虛空，日至眉間毫相處。彼之十六分，抵達頂髻蓮。謂月虧損，為離欲樂故。 即菩提心精液為生一切樂故為月，如外界初一起月初分顯現，至十五圓滿十五分近圓，其第十六分即滿月暫住。如是自頂髻菩提心初分顯現始，至喉上際間初一至五間即：喜、善、勝、空、圓滿等現ཨཾ་ཨིཾ་རྀཾ་ཨུཾ་ལྀཾ（अं इं ऋं उं लं，aṃ iṃ ṛṃ uṃ lṃ，暗印日烏藍），遣除空風火水地暗，具暗功德彼喜剎那五現。自喉至臍上際間，六至十間即：喜等五現ཨཾ་ཨེཾ་ཨཾར་ཨཾ་ཨཾལ（अं एं अंर ओं अंल，aṃ eṃ aṃr oṃ aṃl，暗恩暗日暗拉），遣除五大種暗，具塵功德體性之勝喜剎那五現。

།ལྟེ་བ་ནས་གསང་བའི་མཚོ་སྐྱེས་ཀྱི་ མས་མཐའི་བར་དུ། ཚེས་བཅུ་གཅིག་ནས་བཅོ་ལྔའི་བར་ཏེ། དགའ་བ་སོགས་ལྔ་ལ་ཧཾ་ཡཾ་རཾ་ ཝཾ་ལཾ་རྣམས་འཆར་བ་ཁམས་ལྔའི་མུན་པ་བསལ་བ་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁམས་ལྔའི་ བདག་ཉིད། ཁྱད་པར་གྱི་དགའ་བ་སྐད་ཅིག་མ་ལྔ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྫོགས་པ་གསུམ་པ་ 2-99 དགའ་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་པ་ནི་གསང་བའི་མཚོ་སྐྱེས་ལ་འཆར་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་ཆ་བཅུ་ དྲུག་པའམ། ཚེས་བཅུ་དྲུག་པ་ཨཾ་ཡིག་འཆར་བ། མཚོན་བྱེད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། གསང་བ་ནས་ནོར་བུའི་བར་ཏེ་ཁྱད་པར་དུ་ཡང་ནོར་བུའི་དབུས་ཀྱི་རྩའི་ པདྨ་རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོར་འཕོ་མེད་དུ་གནས་པ་ཉིད་ཏེ། འདི་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཁྱབ་བདག་ གོ ། དེ་ནས་ལམ་དུ་མ་བྱས་པ་ཐ་ལམ་པ་རྣམས་ལ་དེའི་སྟེང་སྟེ་རྗེས་ཐོགས་ཉིད་ལ་ཁམས་ འཕོ་བའི་མགོ་རྩོམ་པའི་དུས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ནག་པོ་སྟེ་མར་ངོའི་ཚེས་གཅིག་འོངས་པ་ ཡིན་ནོ། །དེ་དང་དུས་མཉམ་པར་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུའི་རྩེ་མོར་རྡུལ་གྱི་གཟུགས་ཉི་མའི་ཚེས་ཀྱི་ ཆ་དང་པོ་ཤར་རོ། །དེ་ནས་གསང་གནས་ཀྱི་བར་དུ་མར་ངོའི་ཚེས་ལྔའི་བར་ཏེ་དགའ་བ་ལ་ སོགས་པ་ཟླ་བའི་ཆ་དང་པོ་ལྔ་མུན་པ་ལ་ཞུགས་པ་ལཱཿཝཱཿརཱཿཡཱཿཧཱཿརྣམས་འཆར་བའོ། །དེ་ ནས་སྙིང་གའི་བར་དུ་ཚེས་བཅུ་པའི་བར་ཏེ། དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆ་བར་བ་ལྔ་མུན་པ་ ལ་ཞུགས་པ་ཨཱལཿཨཽཿཨཱརཿཨཻཿཨཱཿརྣམས་འཆར་བའོ། །དེ་ནས་དཔྲལ་པའི་བར་དུ་མར་ ངོའི་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་བར་ཏེ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཟླ་བའི་ཆ་ཐ་མ་ལྔ་མུན་པ་ལ་ཞུགས་པ་ལཱྀཿ ཨུཿམྀཿཨཱིཿཨཱཿརྣམས་འཆར་བའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ལྔ་ཚན་གསུམ་པོའང་སྙིང་སྟོབས་རྡུལ་མུན་ གྱི་དབྱེ་བ་ཅན་ཡིན་ལ། བཅོ་ལྔ་པ་གནམ་སྟོང་ལ་ནི། མཛོད་སྤུའི་འཁོར་ལོའི་གནས་སུ་ཉི་ མ་རྡུལ་གྱི་ཁམས་འགྲོ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཉི་མའི་ཆ་ཤས་རེ་རེ་འཕེལ་བ་ན། ཟླ་བའི་ཆ་ཤས་རེ་རེ་ འགྲིབས་ཏེ། ཆ་བཅོ་ལྔ་རྫོགས་པར་ཉམས་སོ། །དེ་ལྟར་ཆ་བཅོ་ལྔ་འགྲིབས་ཟིན་ལ་སླར་ཡང་ འཕེལ་བའི་མགོ་མ་བརྩམ་བར་གྱི་སྐད་ཅིག་དེ་ནི། ནག་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚེས་སམ་ཆ་ཤས་བཅུ་ དྲུག་མ་ཨཱཿཡིག་འཆར་བ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་གཙུག་ཏོར་གྱི་པདྨར་ཉི་མ་སོན་པའོ།

自臍至密處蓮花下際間，十一至十五間，于喜等五現ཧཾ་ཡཾ་རཾ་ཝཾ་ལཾ（हं यं रं वं लं，haṃ yaṃ raṃ vaṃ laṃ，杭央讓旺朗）遣除五界暗，具勇德五界體性，殊勝喜剎那五生起。如是第三圓滿喜十五日於密處蓮花顯現，其第十六分或十六日ཨཾ（अं，aṃ，暗）字顯現，所表俱生喜者，自密處至寶珠間特別是寶珠中脈之蓮金剛尖無移動而住，此乃智慧界與遍主。 其後于未修道凡夫等，其上即隨後界開始流動之時，彼即黑暗即月虧初一來臨。與此同時于金剛寶珠尖現塵相日相初分。其後至密處間月虧五日間即喜等月初五分入暗現ལཱཿཝཱཿརཱཿཡཱཿཧཱཿ（लाः वाः राः याः हाः，lāḥ vāḥ rāḥ yāḥ hāḥ，拉哇惹雅哈）。其後至心間十日間，喜等中分五入暗現ཨཱལཿཨཽཿཨཱརཿཨཻཿཨཱཿ（आलः औः आरः ऐः आः，ālaḥ auḥ āraḥ aiḥ āḥ，阿拉奧阿惹艾阿）。其後至額間月虧十五間喜等月最後五分入暗現ལཱྀཿཨུཿམྀཿཨཱིཿཨཱཿ（लॄः उः मृः ईः आः，lṝḥ uḥ mṛḥ īḥ āḥ，勒屋么衣阿）。如是三個五組亦具勇德塵暗差別，十五虛空時，于眉間毫相輪處日塵界行，如是日分逐一增長時，月分逐一減少，圓滿十五分衰減。如是十五分已減復未開始增長之剎那，即黑分之日或十六分ཨཱཿ（आः，āḥ，阿）字顯現，於此日至頂髻蓮。

།བཅུ་དྲུག་པ་དེ་ ལ་ནི་ཟླ་བ་མཐའ་དག་ཉམས་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། གོང་དུ་ནག་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚེས་གཅིག་ཤར་བ་ ནས། འདོད་ཆགས་བྲལ་བས་ཞེས་ཆགས་བྲལ་གྱི་མགོ་ཟིན་ལ། བཅུ་དྲུག་པའི་མཐའི་གནས་ 2-100 སྐབས་འདིར་ནི་ཆགས་པའི་བདེ་བ་མཐའ་དག་ཉམས་པ་སྟེ། གང་ལ་ཆགས་པའི་གཞི་བདེ་ བ་མེད་པས་དགའ་བའི་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་ལ་ འོན་ཀྱང་སྲིད་པ་མངོན་གྱུར་དང་། སྡང་བ་དང་རྨོངས་པ་འཐུག་པོ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་འཚོགས་ པ་ནི་འགྱུར་བའི་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་གི་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོའི་དབྱེ་བ་སོགས་རྒྱས་ པར་གཞན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་དགའ་བ་བཅུ་དྲུག་གི་རབ་དབྱེ་བསྟན་ནས། འཕྲོས་ དོན་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བཤད་དེ། ཡང་དག་པའི་ལམ་ལ་གདམས་པ་ནི། ལུས་ཅན་ ཐམས་ཅད་འཆི་བ་ན། །ཟླ་བ་བདུད་རྩི་འོག་ཏུ་འགྲོ། སྟེང་དུ་ཉི་མ་རྡུལ་སྒྲ་གཅན། རྣམ་ཤེས་ དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ལ། །དེ་ཕྱིར་ཟླ་བ་བདུད་རྩི་ནི། །སྟེང་དུ་བགྲོད་བྱ་མི་ཡི་བདག །འོག་ ཏུ་ཉི་མ་རྡུལ་སྒྲ་གཅན། །རྣམ་ཤེས་འགྱུར་མེད་བདེ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་མཛོད་སྤུ་ཡི། ། པདྨར་ཟླ་བ་བདུད་རྩི་ཉ། །ཉི་རྡུལ་གནམ་སྟོང་གསང་བར་ཏེ། །གཙུག་ཏོར་ནོར་བུ་དེ་དག་གོ ། ཞེས་པ་སྟོན་པའི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག །ལུས་ཅན་ཀུན་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག །རབ་གནས་མྱ་ངན་འདས་པ་ མིན། ཁམས་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར། ཅེས་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ལུས་ཅན་འཁོར་བ་པ་ རྣམས་ནི། འཛག་པའི་བདེ་བ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། འཆི་བ་ན་ཟླ་བ་བདུད་རྩི་ཁམས་དཀར་ པོ་ནི། དུང་ཅན་གྱི་ལམ་ལས་འོག་ཏུ་ལྷུང་ཞིང་འཛག་པར་འགྱུར་ལ། ཉི་མའི་ཆོས་རྡུལ་ཏེ་ ཁམས་དམར་པོ་ནི། སྟེང་གཙུག་ཏོར་གྱི་བར་དུ་འགྲོ་ཞིང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་ནས་སྒྲ་གཅན་ རྣམ་ཤེས་སྲོག་གི་རླུང་དང་བཅས་པ་ཕྱིར་སོང་བ། སྔོན་བསགས་པའི་དགེ་སྡིག་གི་ལས་ དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་དངོས་པོ་སྲིད་པ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་སྟེ་བྱ་བ་ལ་འཇུག་ གོ ། འདི་ནི་སྐྱེ་བོ་ཕལ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མིའི་བདག་པོ་ཞེས་ཟླ་བ་བཟང་པོ་ལ་བོས་ནས། འཁོར་བའི་ཚུལ་དེ་ཉེས་དམིགས་དང་བཅས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་བདུད་རྩི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ ནི་འཛག་པ་བཀག་སྟེ་སྟེང་དུ་བགྲོད་པ་ལ་འབད་པར་བྱ་ལ། །ཉི་མ་དང་རྡུལ་ཡང་འོག་རྡོ་རྗེ་ 2-101 ནོར་བུར་བགྲོད་པར་བྱས་ནས། སྒྲ་གཅན་ཏེ་རྣམ་ཤེས་རླུང་དང་བཅས་པ། ཁམས་འགྱུར་ མེད་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་ཐིམ་ཞིང་བགྲོད་པར་བྱའོ།

於此第十六，稱月全衰，上述黑分初一升起時，離貪慾即離貪開始，於此第十六末際時分，貪慾樂全衰，以無所貪基樂故，離喜貪故，稱貪慾衰。然有情顯現及嗔癡濃重等集於一處，即變異無明。此等小中大差別等詳於他處當知。如是宣說十六喜差別后，旁述輪涅差別，于正道教誡云： 一切有身臨終時，月之甘露趨下行，上行日塵羅睺羅，識體事物性相中。是故月之甘露者，上行所趣人之主，下行日塵羅睺羅，識無變樂受用中。諸佛眉間毫相之，蓮中月之甘露圓，日塵虛空於密處，頂髻寶珠彼等也。此說師金剛語，一切有身顛倒住，非為涅槃入寂滅，諸界成為顛倒故。 以諸有身輪迴者，未斷漏樂故，臨終時月之甘露白界，由中脈道下墜成漏，日之法塵即紅界，上行至頂髻間，彼二之間羅睺羅識與命風俱出，隨順昔所積善惡業，趣往他有事物性相即入行。此乃凡夫性相。呼喚月賢曰人主，輪迴之理具過患故，是故月之甘露菩提心遮止漏泄勤行上趣，日塵亦趣下金剛寶珠，羅睺羅即識與風，融入無變界樂中當行。

།བགྲོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་ཞིང་ལོངས་སྤྱོད་ པའི་དོན་ཡིན་ལ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཁམས་ཀྱི་བགྲོད་པ་ནོར་བུར་ཁེགས་པ་ནས། དེ་ཕྱིན་ཆད་འདི་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཏེ། དཀར་ཆའི་གནས་གཙུག་ཏོར་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ཁུ་བ་ ནོར་བུར་འོངས་པ་དེ་ཉིད་དུ་ཐིམ་མི་འགྲོ་བར། རང་གནས་གཙུག་ཏོར་ཉིད་དུ་ལོག་སྟེ་ཐིམ་ པར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་ཁམས་དམར་པོ་ཡང་གསང་གནས་ནས་ཡར་གཙུག་ཏོར་གྱི་བར་དུ་ འབར་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེར་ཐིམ་སྟེ་མི་འགྲོ་བར་སླར་ལོག་སྟེ་རང་གནས་གསང་བར་ཐིམ་ ཞིང་འགྲོའོ། །དེ་ཡང་དང་པོར་ཚུལ་འདི་ལྟར་འབྱུང་སྟེ། དམར་པོ་སྤྱི་བོའི་བར་དུ་འབར། བྱང་སེམས་དཀར་ཆ་ཞུ་ནས་ནོར་བུར་སླེབ་པའི་ཚེ་དམར་པོ་ཡང་སྤྱི་བོ་ནས་ལོག་ནས་གསང་ གནས་སུ་ཐིམ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྟེང་དུ་གཤེགས་པ་ན་དམར་པོ་ཡང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ གཙུག་ཏོར་གྱི་བར་དུ་སོང་ནས། རྗེས་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་བསྐུལ་བ་མེད་ ན། དཀར་ཆ་ཞུ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། སྤྱི་བོར་བརྟན་པའི་དམར་པོ་རང་ལོག་ནས་གསང་བར་ འགག་གོ ། འཁོར་བ་པ་རྣམས་ཀྱི་དཀར་པོ་འོག་ཏུ་ཕྱི་ལ་ཐལ་བས། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་གཞིར་འགྱུར་ཞིང་། རྒས་པ་དང་། ནད་དང་། སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། དེ་ རྗེས་དམར་ཆ་གྱེན་དུ་འབར་བ་གཙུག་ཏོར་ནས་དབང་པོའི་སྒོ་རྣམས་རྒྱུད་དེ་ཕྱིར་ཤོར་བས། གཟུང་འཛིན་གྱི་སྣང་བ་དང་རྣམ་རྟོག་སྣ་ཚོགས་བསྐྱེད་ཅིང་། འཆི་བ་བསྐྱེད་པར་ཡང་འགྱུར་ རོ། །རྣལ་འབྱོར་པས་དཀར་པོའི་འོག་གི་སྒོ་བཀག་ཅིང་། དམར་པོའི་སྟེང་གི་སྒོ་ཁེགས་པས། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ནད་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་རྣམ་རྟོག་དང་འཆི་བ་ཐམས་ཅད་ བཟློག་པར་འགྱུར་རོ། །འགྱུར་བ་འགེགས་པའི་གོམས་པ་མཐར་ཕྱིན་ནས། ཏིང་ངེ་འཛིན་ གྱི་ཡན་ལག་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི། ནོར་བུ་ནས་དམར་པོ་འབར་བ་དང་། གཙུག་ 2-102 ཏོར་ནས་དཀར་པོ་འཛག་པ་དུས་མཉམ་པར་བྱས་ནས། དཀར་ཆ་ནོར་བུར་སླེབ་པ་དང་། དམར་ཆ་གཙུག་ཏོར་དུ་སླེབ་པ་དུས་མཉམ་མོ། །དེ་ནས་གཉིས་ཀར་ཕྱིར་ལོག་པ་དུས་མཉམ་ སྟེ། ཐིག་ལེ་གཙུག་ཏོར་དུ་ཐིམ་པ་ན། རྡུལ་ནོར་བུར་ཐིམ་མོ། །ཤར་ཕྱོགས་ནས་ཉི་མ་ཤར་ བའི་འོད་ནུབ་ཀྱི་རི་རྩེ་ལ་འཆར་བ་བཞིན་དུ། ཐིག་ལེ་གཙུག་ཏོར་དུ་ཐིམ་པའི་ནུས་པ་ལས། ནོར་བུར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཐིག་ལེ་དཀར་པོ་ཅུང་ཟད་ཅིག་བརྟན་ཏེ་ཕྱིས་དེ་ཉིད་རིམ་གྱིས་ འཕེལ་བར་འགྱུར་ལ། རྡུལ་གྱི་ཆ་ནོར་བུར་བཅིང་ཞིང་ཐིམ་པས། དེའི་འོད་ལས་གཙུག་ཏོར་ དུ་དམར་ཆ་ཅུང་ཟད་ཅིག་བརྟན་ནས། ཕྱིས་དེ་ཉིད་རིམ་གྱིས་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ ལྟར་ན་དེ་རྣམས་ནི་ཡང་དག་པའི་རྣལ་འབྱོར་བ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པའི་ལམ་བརྟན་པའོ།

所謂行進即行走受用之義。由瑜伽力令界行進于寶珠阻塞后，此後如是轉變：白分之處為頂髻，由彼精液至寶珠處不融不去，返回自處頂髻融入。如是紅界亦從密處上至頂髻間燃燒，于彼不融不去，復返自處密處融入而行。 此亦初時如是生起：紅分燃至頂間，菩提心白分融化至寶珠時，紅分亦從頂返回密處融入。菩提心上行時，紅分亦與之俱行至頂髻間。若無貪著等他緣激發，白分不融化，頂間穩固紅分自返密處阻塞。 諸輪迴者白分下外泄故，成一切煩惱之基，生起衰老、疾病、痛苦。其後紅分上燃至頂髻，經諸根門外泄，生起能取所取顯現及種種分別，亦成生死因。 瑜伽士阻塞白分下門，遮止紅分上門，則業與煩惱、疾病痛苦、分別及死亡悉皆遮止。圓滿修習遮止變異后，于生起等持支分階段，令寶珠處紅分燃起與頂髻處白分滴落同時，白分至寶珠與紅分至頂髻同時。其後二者同時返回，明點融于頂髻時，塵點融于寶珠。 如東方日出光現於西山頂，由明點融于頂髻之力，于寶珠處稍許穩固無變白明點，后彼漸增。塵分于寶珠繫縛融入，由其光于頂髻稍許穩固紅分，后彼漸增。如是彼等即真實瑜伽士之定道穩固。

།ཏིང་ ངེ་འཛིན་གྱི་ས་བཅུ་གཉིས་རྫོགས་པ་ཕན་ཆད་ཀྱི། སངས་རྒྱས་ཏེ་ཟུང་འཇུག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ འགྲུབ་པ་ཀུན་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྤྱི་བོར་ཟླ་བ་ཉ་གང་བ་ལ་རྟག་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར། མཛོད་སྤུའི་པདྨ་ཐིག་ལེ་གང་བའི་བརྡ་མཛོད་སྤུ་དུང་ལྟར་འཁྱིལ་བ་དང་། ཉི་རྡུལ་གནམ་ སྟོང་གི་ངོ་བོ་གསང་བར་རྟག་ཏུ་རྫོགས་པ་ལས། གསང་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པའོ། །ཟླ་བའི་ཆ་ བཅུ་དྲུག་པ་གཙུག་ཏོར་དུ་རྟག་ཏུ་གནས་པ་དང་། ཉི་མའི་ཆ་བཅུ་གཉིས་པའམ་ཉི་མ་ལ་ཡང་ ཆ་བཅུ་དྲུག་པ་ནོར་བུར་རྟག་ཏུ་གང་བའི་ཕྱིར། གཙུག་ཏོར་རབ་ཏུ་འཕགས་པའོ། །དེ་ལྟར་ ན་གཙུག་ཏོར་དང་ནོར་བུར་དེ་དག་བརྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་པ། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུངས་ པའི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་སྟེ། འདི་ལས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་པ་གདོན་མི་ཟ་བས་མི་བསླུ་ བའི་ཚིག་གོ ། དོན་དམ་བསྡུས་པར་ཚིག་ཅེས་པའི་དོན་ནི། བགྲོད་བྱའམ་རྟོགས་བྱ་ལ་བཤད་པ་ལྟར་ ན། སྟོན་པས་བསྟན་པ་འགྱུར་བ་མེད་པ་རྡོ་རྗེའི་ལམ་མོ། །མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པའི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་ནི་དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་། ལུས་ཅན་འཁོར་བ་པ་ཀུན་གྱི་ཁམས་བགྲོད་ 2-103 ཚུལ་ནི་དེ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ ། རབ་གནས་མྱ་ངན་འདས་པ་མིན་ནི་གོང་བཞིན་ཏེ། ནོར་ བུར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འགྱུར་མེད་བདེ་བའི་སྐད་ཅིག་མར་གྱུར་ན་ནི། ཁམས་རྣམས་ཐམས་ ཅད་སྔར་འཁོར་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པ་ལས། ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྒྲིབ་བྲལ་དུ་འགྱུར་རོ།

十二等持地圓滿之後，成就一切佛陀雙運智慧身，皆因菩提心常住頂髻滿月之故。眉間蓮花明點充滿之相為眉間如螺旋轉，日塵虛空之體於密處常圓滿故，密處凹陷。 月之十六分常住頂髻，日之十二分或日之十六分常滿於寶珠故，頂髻高聳。如是于頂髻與寶珠應令彼等穩固，此乃佛陀導師所說金剛語，由此必定成就無上菩提，故為不欺之語。 勝義攝要一語之義，若對所行或所證而言，即導師所示無變金剛道。雖無住涅槃之道果如是，然諸有身輪迴者之界行進方式則與此相反。最勝住處非涅槃者如前所述，若寶珠處菩提心成無變樂之剎那，則一切界從先前輪迴之相住，轉為離顛倒障。

གཉིས་པ་རྡོ་རྗེ་སྤྲོ་བའི་རྣམ་གཞག་ནི། ནོར་བུར་ཐུགས་དང་གསང་བར་གསུང་། །ལྟེ་ བར་སྐུ་སྟེ་བདེ་ཆེན་ལས། །ཆོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྤྲུལ་པ། །འདི་རྣམས་དག་པའི་ སྐུ་ལས་སྤྲོ། །ཐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་རྒྱལ་པོའི་དབང་། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་སྟེང་དུ་འགྱུར། །འདི་ ཡི་དཔྲལ་པར་སྐུ་རྡོ་རྗེ། །མགྲིན་སྙིང་ལྟེ་བའི་འདམ་སྐྱེས་ལ། །གསུང་ཐུགས་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ རྣམས། །སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་འདི་རྣམས་སྤྲོ། །ཕུང་པོ་ཁམས་རྣམས་སྤྲོ་བ་ནི། །སྒྲིབ་པ་མེད་ པའི་བདེ་བ་ལས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གོང་དུ་ཁམས་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར། །ཞེས་ པ་ལ། ཇི་ལྟར་སྒྲིབ་བྲལ་དུ་འགྱུར་སྙམ་ན། གང་ཞིག་དོན་དམ་པའི་གཏུམ་མོ་འབར་བ་དང་། མི་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཐིག་ལེས་བསླན་པ་ལས། ནོར་བུར་ཐུགས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ལ། གཉིད་འཐུག་པོའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་བྲལ་བས། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ བ་དང་། གསང་བར་གསུང་གི་ཐིག་ལེ་ལ་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་བྲལ་བས་ལོངས་སྐུ་ཐོབ་ པ་དང་། ལྟེ་བར་སྐུའི་ཐིག་ལེ་ལ་སད་པའི་གནས་སྐབས་བྲལ་བ་ལས། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྤྲོ་ཞིང་། སྐུ་གསུམ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱང་། རྡོ་རྗེའི་རྩེ་མོ་ནོར་བུའི་འཁོར་ལོའི་ཕྱི་ལོགས་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཐིག་ལེ་བཞི་པའི་གནས་སྐབས་དག་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྐུའམ། དག་པའི་སྐུ་ལས་སྤྲོའོ། ། རྒྱལ་པོའི་དབང་པོ་ཞེས་བོས་ནས་དེ་ལྟར་བཞི་ནི་སྐུ་བཞི་ཐབས་ཀྱི་ཆ་སྟེ་ལྟེ་བའི་འོག་ ཏུའོ། །སྐུ་བཞི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆོས་སྤྲོ་བ་ནི་ལྟེ་བའི་སྟེང་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཆ་འདིའི་དབང་དུ་བྱས་ན། གཙུག་ཏོར་དང་བཅས་པའི་དཔྲལ་པར་སྐུ་རྡོ་རྗེ་དང་། མགྲིན་ པར་གསུང་དང་། ཐུགས་ཀར་ཐུགས་དང་། ལྟེ་བའི་འདམ་སྐྱེས་ལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ 2-104 བཞི་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ། སད་རྨི་གཉིད་འཐུག་བཞི་པའི་གནས་སྐབས་ བཞི་རིམ་པས་དག་པས། སྤྲུལ་ལོངས་ཆོས་དག་བཞིའི་སྐུ་འདི་རྣམས་སྤྲོ་བར་འགྱུར་རོ། ། སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་བཞིའོ། །འདི་རྣམས་ཞེས་པ་གོང་དུ་ཆོས་དང་ཞེས་སོགས་ ལ་བསྙེགས་པའོ།

第二、金剛放射之安立： 寶珠處意及密處語， 臍輪身即大樂中， 法報圓滿與化身， 此等從凈身放射。 方便之下王之根， 智慧則成上升轉， 此之額間身金剛， 喉心臍蓮花生上， 語意智慧諸金剛， 化身等等此等放。 蘊界諸法之放射， 從無障礙樂中出。 如是所說。對於上文"諸界轉為顛倒"之說，若問如何成為離障，則某者勝義猛火燃燒，以不變相之明點潤澤，于寶珠處意之明點，離深睡狀態之障，生起法身智慧；於密處語之明點，離夢境狀態，獲得報身；于臍輪身之明點，離醒時狀態，放射化身。此三身亦從金剛尖端寶珠輪外側之第四智慧明點狀態清凈大樂身或凈身中放射。 呼喚王根已，如是四者為四身方便分，在臍下。四身智慧分之放射則在臍上。如是就智慧分而言，于頂髻及額間為身金剛，于喉為語，於心為意，于臍蓮為智慧金剛，此四金剛之明點如前所述，依次清凈醒、夢、深睡、第四等四種狀態，放射化報法凈四身。"化身等"即指四身，"此等"指上文"法等"等處所指。

རྡོ་རྗེ་སྤྲོ་བ་འདི་དག་དངོས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་ཐོབ་པ་ནས་ཡིན་ལ། རྗེས་ མཐུན་པ་ནི་རྗེས་དྲན་ལ་ཡང་སྟེ་དེའི་སྒྲུབ་པ་ནི་སོར་སྡུད་ནས་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ སྣང་ངོར་ཞུ་བདེ་དང་མི་རྟོག་པ་འཐུག་པོ་ལས་ཁམས་གསུམ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་འཆར་བས་ ཁྱད་པར་ཏུ་བྱས་པ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་དང་། གཞོམ་མེད་གྱི་སྒྲ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པར་འཆར་ བ་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེ་དང་། རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྣང་བའི་སྟོང་གཟུགས་ནི་སྐུ་ རྡོ་རྗེ་དང་། ནང་གི་བདེ་བ་མུ་མཐའ་མེད་པས་རྣམ་རྟོག་དང་། མ་དག་པའི་སྣང་བ་འགོག་ ཅིང་། དག་པའི་སྣང་བ་རེ་རེས་ཀྱང་བདེ་བ་མཐའ་ཡས་པ་བསྐྱེད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའི་སྤྲོ་བ་ སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་བཞི་པོ་འདི་རབ་འབྱམས་སུ་མཆེད་པ་ལས་སྣང་བ་འགག་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ སྤྲོ་བའི་དོན་ནོ། །དེ་དག་ནི་རྡོ་རྗེ་བཞིའི་སྤྲོ་བ་ཡིན་ལ། འབར་སྣང་དང་ཐིག་ལེ་སྦྱོར་བ་དེ་རྩ་ དྲུག་གམ་འཁོར་ལོ་དྲུག་ཏུ་སྒོམ་པ་ན། འགྱུར་བའི་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་དེ་ལས། ཕུང་ ཁམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་འགག་སྟེ། སྒྲིབ་བྲལ་གྱི་ཕུང་པོ་དྲུག་སངས་རྒྱས་དྲུག་དང་། ཁམས་དྲུག་ནི་ ཡུམ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་མདོར་ན་མཐའ་ཡས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འགྱུར་བ་ནི། ཕུང་སོགས་ རིགས་དྲུག་རྣམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་སྤྲོ་བའོ། ། གསུམ་པ་བདེ་བ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ངོས་བཟུང་བ་ནི། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་སྙོམས་འཇུག་ དང་། །ཡེ་ཤེས་ཕྱག་རྒྱའི་དམིགས་པ་དང་། །ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོ་གཅིག་སྦྱོར་བས། །མི་འགྱུར་ བདེ་བ་འཕེལ་བར་འགྱུར། །འཕེལ་བའི་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའང་མེད། །ཉམས་པའི་ཉམས་ 2-105 པ་ཉིད་ཀྱང་མེད། །ནུབ་པ་དེ་ཡི་ནུབ་པ་མེད། །འཆར་བ་ཡི་ནི་འཆར་བ་མེད། རབ་ཏུ་གསལ་ བའི་རབ་གསལ་མེད། །བཀབ་པའི་བཀབ་པ་ཡང་མེད་དོ། །སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཉིད་མེད། ། འཆི་བའི་འཆི་བ་ཡང་མེད་དོ། །གྲོལ་བའི་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའང་མེད། །མི་གནས་པ་ཡི་མི་ གནས་མེད། །དངོས་པོ་མེད་པའི་དངོས་མེད་མེད། །དངོས་པོའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱང་མེད། ། འགྱུར་བའི་འགྱུར་བར་འགྱུར་བའང་མེད། །མི་འགྱུར་བ་ཡིའང་མི་འགྱུར་མེད། །རང་བཞིན་ མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི། །སྐྱེ་འཇིག་སྒྱུ་མ་དེ་བཞིན་ནོ།

此等金剛放射之實為得定支以後，隨順者亦在隨念中，其修習則從收攝起。複次，于智慧顯現中，溶解樂及深密無分別中現三界影像，以此殊勝為意金剛；不壞聲現為一切相為語金剛；所現本尊壇城空相為身金剛；內在無邊際之樂遮止分別及不凈顯現，且每一清凈顯現皆生無盡之樂，是為智慧金剛之放射。此四種智慧顯現廣大遍滿中顯現止息，是為金剛放射之義。彼等是四金剛之放射。 當修持火相及明點結合於六脈或六輪時，從彼無變化障礙之樂中，蘊界之障礙止息，無障之六蘊成六佛，六界成六佛母等，總之成無邊壇城，此乃蘊等六類之金剛放射。 第三、辨識增長樂之因： 事業手印和合及， 智慧手印所緣及， 大手印一相合故， 不變之樂得增長。 增長復增亦非有， 損減復損亦非有， 沉沒復沉亦非有， 升起復起亦非有， 極為明顯復明無， 覆蔽覆蔽亦非有， 生起復生亦非有， 死亡復死亦非有， 解脫復解亦非有， 不住覆住亦非有， 無事復無亦非有， 有事復有亦非有， 變化復變亦非有， 不變復不變亦無， 無自性諸法之， 生滅如幻亦如是。

།འབྱུང་དང་འཇིག་པར་འགྱུར་མིན་ ཏེ། །རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །སྣ་ཚོགས་འདི་ནི་རང་བཞིན་མེད། །དངོས་པོ་དངོས་ མེད་མཚན་ཉིད་ཅིག །ཅེས་གསུངས་པ་ལ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་ པ་གཉིས་ཏེ། མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་མ་གྲུབ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི། དེའི་རྒྱུ་ཚོགས་འཕེལ་ བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཕེལ་བ་ཞེས་བཏགས་པ་དང་། མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཐོབ་ ཟིན་སྐད་ཅིག་རྣམས་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི་འཛིན་པའི་ཕྱེད་ཕྱི་མ་ དང་རྗེས་དྲན་གྱི་སྐབས་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྐབས་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་ལས་ཀྱི་ ཕྱག་རྒྱའི་རྣལ་འབྱོར་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་ རྣལ་འབྱོར་རྣམ་རྟོག་[གི་]སྒོམ་པ་གོམས་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་ངོར་རིག་མའི་ གསལ་སྣང་ཤར་བ་ལ། དམིགས་པས་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་དང་སྟོང་གཟུགས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོ་ སྟེ། ཁམས་གསུམ་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱིས་བརྒྱན་པའི་རང་འདོད་པའི་ལྷ་ཡབ་ཡུམ་ཁ་ སྦྱོར་གྱི་རྣམ་པ་ཡང་དག་པའི་གཏུམ་མོའི་བར་སྣང་གི་སྟོང་གཟུགས་དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་ པའི་སྦྱོར་བ་སྟེ། ཕྱག་རྒྱའི་རྣལ་འབྱོར་གསུམ་པོ་འདིས་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་འཕེལ་བར་ འགྱུར་རོ། །ཞེས་སྤྱིར་བཤད་ནས། གཅིག་སྦྱོར་བས་ཞེས་པ་ནི། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོ་ཁོ་ན་དང་ མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ལས་བདེ་བ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། འདིའི་ཤུགས་ལ་འདི་དག་ཀྱང་སྟོན་ཏེ། ལུས་ 2-106 ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཡང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོ་སྟེ་གསུམ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱོར་བ་ དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་གཉིས་སྦྱོར་ཡང་ངོ་། །ཡང་མན་ངག་ཏུ་དེ་ དག་རེ་རེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྦྱར་ཏེ། བཞི་སྦྱོར་དང་གསུམ་སྦྱོར་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་དཔེ་ མཛད་པར་ཡང་ཡོད་དེ་གནད་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་ངོ་བོ་ནི་ལས་ཀྱི་ ཕྱག་རྒྱ་དང་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས། རྒྱུད་དང་ བསྟན་བཅོས་མང་པོ་ལས་འབྱུང་ལ། ངོས་འཛིན་ཡང་རྒྱུད་ཐ་དད་ལས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ བསམ་པའི་དབང་གིས་ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་བར་གསུངས་པ་ཡང་ཡོད་ཅིང་སློབ་དཔོན་སོ་སོའི་ འདོད་ལུགས་ལ་ནི་ཆེས་མི་འདྲ་བ་ཤིན་ཏུ་མང་ངོ་། །འདིར་གྲགས་ཆེ་བ་དག་ལས་ཕྱོགས་ ཙམ་སྨོས་ན། ལག་པའི་ཕྱག་རྒྱ་འཆིང་བ་དང་། བསྐྱེད་རིམ་གྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་ རྣམ་གཞག་ཡོད་མོད་ཀྱང་སྐབས་ཀྱི་དོན་མ་ཡིན་ལ། འདིར་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཡན་ལག་ དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ།

不生亦不滅，自性不生起，此諸種種相，無有其自性，事物無事物，唯一之性相。對此所說，不變之樂增長者有二種：未成就不變之樂而令成就者，由其因緣增長之故，假名為增長；已得不變之樂諸剎那漸次增長二者。初者是執持後半分及隨念之時，後者即是三摩地之時。 複次，事業手印瑜伽二根和合，及智慧手印瑜伽分別修習究竟之果於意中明現明妃顯相，以緣平等和合，及空相大手印，即三界影像莊嚴之所欲本尊父母雙運相，真實拙火中現空相，於此隨貪之瑜伽。由此三種手印瑜伽令不變之樂增長。如是總說后，言一相合者，唯與大手印平等和合而生樂，此中含攝亦顯示：身手印亦與智慧手印及大手印三者同時和合，又智慧手印與大手印二者和合。 複次，口訣中於彼等各各加持法手印，而有四合三合等名相比喻，此具大要義。其中四手印之體性，即事業手印、三昧耶手印、法手印及大手印，如是見於諸多續部及論典。辨識則于不同續部中，亦隨眾生意樂而說稍有不同，諸師各自宗義則極不相同甚多。此中略說諸大成就者，手印結印及生起次第方面亦有四手印之安立，然非此處所詮義，此處是具支圓滿次第諸法。

།དེ་ལ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞེས་བྱ་བས་མཛད་པ་ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ བའི་གཞུང་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་པ་རྣམས་ལས་ནི་དངོས་དང་ཡིད་ཀྱིས་སྒོམ་པའི་རིགས་ ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དངོས་དང་ཕྲ་ཐིག་སོགས་རང་ལུས་ཐབས་ལྡན་ཡང་ལས་རྒྱ་རྗེས་མཐུན་པ་ དང་། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་དཔེར་བྱས་ནས། མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་སྒོམ་པར་ བྱེད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། མ་བརྟགས་པ་ཉིད་ལས་རང་བཞིན་བདེ་སྟོང་དུ་གནས་པ་དེ། སྒོམ་སྟོབས་ཀྱི་མངོན་གྱུར་དུ་རང་ཤར་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། མངོན་བྱང་ལྔ་སོགས་ བསྐྱེད་རིམ་གྱི་མཚོན་པར་བྱ་བ་འབྲས་བུའི་ཡེ་ཤེས་མི་རྟོག་པ་ལས་ཤར་བ་ནི། དམ་ཚིག་གི་ ཕྱག་རྒྱའོ། །ཞེས་བཞེད་ལ། སློབ་དཔོན་མང་པོ་ཞིག་ནི་ལས་དང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་དང་འདྲ་ བ་ལ། ཞུ་བདེའི་ཉམས་མྱོང་གིས་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱས་བཏབ་པས་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ བདེ་བ་འབར་བའི་གྲོགས་སུ་འགྱུར་བ་ནི། ཆོས་རྒྱ་དང་། འབར་འཛག་གི་དམིགས་པ་ 2-107 སོགས་རང་ལུས་ཐབས་ལྡན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་རྣམས་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཡིན་ཞེས་གསུང་། གྲུབ་ཐོབ་རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུས་པས། རིམ་ལྔར་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་མི་མོ་དང་། ལག་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ དང་། ཆོས་རྒྱ་དང་། ཕྱག་ཆེན་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ཉིད་དང་ཕལ་ཆེར་འདྲ་བར་གསུངས་པ་ ནི། ནོར་བུ་འགེངས་པའི་རིམ་པ་ཁོ་ན་ལས་ཕྱེ་བའི་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ཡིན་གྱི། རྫོགས་རིམ་མཐའ་ དག་སྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགྱེས་རྡོར་གྱི་འགྲེལ་པ་སྙན་གྲགས་བཟང་པོས་མཛད་པ་ལས། ལས་དང་ཡེ་ཤེས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། །དམ་ཚིག་ཅེས་བྱ་འོད་གསལ་རྣམས། །རྒྱུ་དང་དེ་བཞིན་ བསྒོམ་བྱ་དང་། །ཐོབ་བྱ་བཞི་པ་འཇིག་པ་མེད། །ཅེས་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་པའི་གཞུང་དང་ཕྱོགས་ འདྲ་རུང་ལ། ཆོས་རྒྱ་མི་བགྲོང་པར་ལས་ཡེ་ཕྱག་ཆེན་དམ་ཚིག་ཅེས་བགྲངས་ནས། ཕྱག་རྒྱ་ ཆེན་པོ་འབྲས་བུ་དང་། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་ཅིང་འཇིག་ པ་མེད་པས་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་སུ་འདོད་པའོ། །རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འདི་དག་ལས་ནི། འགྱུར་བ་མེད་པ་བདེ་བའི་འབྲས་སྟེར་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་པོ་འདི་རྣམས་གྲོང་དང་འབྲོག་དགོན་ དུར་ཁྲོད་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྨད་འཚོང་དམ་པ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱར་འགྱུར་ཞིང་ གསང་བའི་མི་མོ་གཞན་གྱི་བུད་མེད་དམ་ཚིག་སྟེ། རང་དབང་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཡུལ་ནི་མང་པོ་ ལ་དགའ་རང་གི་ཆུང་མ་ཡེ་ཤེས་ཕྱག་རྒྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་སྐབས་དོན་རྣམས་སྦྱར་ན། ལས་དམ་ཚིག་ཆོས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ཀུན་རྫོབ་དང་། ཁྱབ་བྱེད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་དོན་ དམ་མོ།

龍樹所作之遵循四手印之論典，及其追隨者等所言：實際與意觀之類，事業手印實相及細滴等具方便自身亦與事業手印相順，以事業手印智慧為喻，修習無分別自性者為法手印，由無觀察而自性安住樂空，由修力現前自顯者為大手印，五現等生起次第所表，從無分別果智所顯者為三昧耶手印。諸多上師則認為事業及大手印與前相似，以融樂體驗印持一切顯相，令一切顯相成為燃樂助緣者為法手印，燃滴等所緣等具方便自身諸瑜伽為三昧耶手印。 持明金剛鈴者於五次第中說三昧耶手印為女人，手印、法印及前述大手印大體相似，此乃唯從充滿寶珠次第分出之四手印，非說示一切圓滿次第。歡喜金剛註疏善名聲所作中雲：事業及智慧大手印，三昧耶謂光明等，因及如是所修習，所得第四無壞滅。雖與四手印論義相類，然不計法印而數事業、智慧、大手印、三昧耶，認為大手印為果，三昧耶手印遍及基道果三而無壞滅，故為事物安住方式。 此等續部王中說：無變之樂果賜予四手印等於城鄉寂處尸林等，妓女成為事業手印，秘密女人他人妻為三昧耶，自在法手印境多喜，自己妻子智慧手印。若配此處義，事業、三昧耶、法、智慧四手印為世俗，遍主大手印為勝義。

།དེས་ན་ལས་ཡེ་གཉིས་སྤྱི་དང་འདྲ་ལ་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ནི། གཏུམ་མོ་འབར་བ་ ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པའི། ཀུན་རྫོབ་ལྟེ་གསང་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་ལོ་ནས་དམར་ཆའི་ ཁམས་འབར་བ་དེ་ཡིན་ལ། མེ་ཏོག་དང་མེ་ཏོག་གི་དྲི་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དེའི་ཆོས་ཉིད་དུ་གནས་ པ། སྟོང་གཟུགས་འབར་བའི་གཏུམ་མོ་ནི་ཕྱག་ཆེན་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཞིང་། ཀུན་རྫོབ་ཇི་ལྟར་ སྣང་ཡང་། རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་ནས་དབྱིངས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་མི་རྟོག་པར་ 2-108 འཇོག་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕྱག་རྒྱ་ལྔའི་རྣམ་གྲངས་སུ་འགྱུར་བ་ལས། དམ་ ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་ཤུགས་ལ་འབྱུང་ཞིང་། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་ སྦྱོར་བས། ལམ་གྱི་རྐང་ཚུགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། ལས་དང་ཡེ་ཤེས་དང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ གསུམ་གྱི་རིམ་པ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །འོ་ན་ཕྱག་རྒྱ་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱང་ ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོའི་དོན་དུ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་མི་བསྡུ་སྙམ་ན། བདེན་ཏེ་འོན་ཀྱང་རང་ རང་གི་གྲུབ་འབྲས་མི་འདྲ་བ་གསུམ་དང་། བདེ་བའི་སྐྱེད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་དང་། གནས་སྐབས་མི་འདྲ་བ་གསུམ་དུ་ངེས་པར་འཇུག་པའི་རིམ་པ་གསུམ་ཡོད་པའི་དབང་ལས་ དེ་གསུམ་གྱི་རིམ་པ་ངེས་པར་སྒོམ་དགོས་པས་ན། དེ་འདྲའི་རྣམ་གཞག་ཤེས་པ་གཞན་ལས་ གལ་ཆེའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་ལམ་མཐར་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི། འདོད་པའི་ ཁམས་ཀྱི་རིག་པ་འཛིན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་ནི་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་རིག་པ་འཛིན་ པ་དང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོས་ནི། མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་འགྲུབ་ པར་བྱེད་པས་གྲུབ་འབྲས་གསུམ་མོ། །མི་མོའི་སྐྱེ་གནས་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་བུའི་ཐིག་ལེ་ རགས་པ་ཕྱི་རོལ་ཏུ་འཛག་པར་བྱེད་པ་ལ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣལ་ འབྱོར་དང་ལྡན་པ་ལ་ཕྱི་རོལ་ཏུ་མི་འཛག་ཀྱང་། སྤྱི་བོ་ནས་ནོར་བུའི་བར་དུ་འཛག་ཅིང་། རྣལ་འབྱོར་གྱིས་བཅིངས་པ་མ་གཏོགས་རང་སྟོབས་ཀྱིས་འཛག་པར་བྱེད་པའི་རིགས་ཅན་ ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཛག་པའི་བདེ་བ་སྟེར་བའོ། །རྫོགས་པའི་རིམ་པ་འདིར་དམིགས་གསལ་ ཕྲན་བུ་མ་གཏོགས། གང་ཕྱི་རོལ་དུ་དངོས་པོར་འཛག་ན་ནི། བུད་མེད་དེ་ཡང་མི་མོ་ཙམ་སྟེ་ ལས་རྒྱར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ། འཇིག་རྟེན་ཕལ་པ་བཞིན་ནོ།

因此事業、智慧二者與總相同，而三昧耶手印為：熾燃拙火有二種相，世俗臍密等輪處紅分界燃燒是也，如花與花香般安住彼等法性，空形燃燒拙火唯成大手印，世俗雖如何顯現，了知無自性而於離戲界中安住無分別即法手印。如是成為五手印之別數，三昧耶手印隨生，法手印為餘者之支分而合，就道之立足而言，事業、智慧及大手印三次第一再廣說。 若問前二手印亦為大手印之義，何故不歸為一？誠然，然因各自成就果不同三種，樂之生起方式不同三種，及階段不同三種決定趣入之三次第，故必須決定修習彼三次第，了知如是安立較他更為重要。彼等中，事業手印道究竟之果為欲界持明，智慧手印為色界持明，大手印則成就最勝成就雙運智慧身故為三種成就果。 女人生處於世間令男子粗大明點向外漏泄具有力故，雖于具瑜伽者不向外漏泄，然從頂至寶珠間漏泄，除瑜伽所束縛外以自力令漏泄之種類故，賜予漏泄之樂。此圓滿次第除少許特殊外，若向外實物漏泄，則彼女人亦僅為凡女不成事業印，如同世間凡夫。

།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ནི། ཐིག་ ལེ་རགས་པ་རྣམས་རང་གནས་སུ་གཡོ་བ་དང་། ཅུང་ཟད་ཕྲ་བ་བར་མ་ཕན་ཆད་ནོར་བུར་ འགྲོ་ཞིང་འོང་བར་ཅན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མ་བཅིངས་ན་འདི་ཡང་། ཕྱི་རོལ་ཏུ་ 2-109 འཛག་མོད་ཀྱི། འཛག་པའི་སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་གཡོ་བའི་བདེ་བ་སྦྱིན་པ་མོ་སྟེ། འདི་ཡང་ ཕྱི་རོལ་ཏུ་འཛག་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱར་མི་འགྱུར་རོ། །ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོའི་རང་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་ ཕྱི་རོལ་ཏུ་འཛག་པ་མི་སྲིད་ལ། རང་གི་ནུས་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཤིན་ཏུ་ དྭངས་མ་གཙུག་ཏོར་ནས་ནོར་བུའི་བར་དུ་དབབ་བཟློག་བྱེད་པ་དང་། མི་འགྱུར་བའི་ཐིག་ ལེར་བྱེད་པ་གཉིས་སོ། །སྔ་མ་ཡང་མི་འགྱུར་བའི་ཐིག་ལེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་ མོ་ནི་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་སྦྱིན་པ་མོ་སྟེ། དེས་ན་བདེ་བ་བསྐྱེད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་མོ། ། རྒྱུ་མཚན་དེ་ལས་ན་གནས་སྐབས་གསུམ་དུ་འཇུག་སྟེ། བསྡུས་པའི་རྒྱུད་ལས། འདི་དག་ དམན་པ་ལ་སོགས་དབྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྣ་ཚོགས་གཙོ་བོའི་སྒྲུབ་ཐབས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ འགྱུར། །ཕྱག་རྒྱ་གསུམ་དང་གནས་སྐབས་གསུམ་ནི་རྣམ་གསུམ་བགྲོད་པའི་དབང་གིས་ ལས་དང་ཀུན་རྟོག་མཆོག་རྣམས་སོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ་དེ་ཡང་ཁམས་རགས་པའི་ཚོགས་པ་ ལ་དྭངས་མ་བར་བ་རྣམས་བཅུད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གནས་ལ། དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའམ་ཤིན་ཏུ་དྭངས་ མ་རྣམས་བཅུད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གནས་སོ། །དེ་ལྟར་གནས་ཀྱང་སྔ་མ་སྔ་མ་མ་ཞུ་བར་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ མངོན་དུ་མི་འགྱུར་བས་དང་པོར་ཐིག་ལེ་རགས་པ་མཐའ་དག་ཤིན་ཏུ་བཞུ་སྟེ། དངས་ སྙིགས་ཕྱེད་པ་ན་དེའི་རྩིགས་མ་རྣམས་ཟད་ཀྱི་བར་དྭངས་མ་རྣམས་བར་བར་མ་གྱུར་གྱི་བར་ དུ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ངེས་པར་དགོས་ཏེ། ཡེ་རྒྱ་དང་ཕྱག་ཆེན་ཙམ་གྱི་རགས་པ་བཞུ་མི་ནུས་ པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྗེས་སུ་དངས་མ་བར་མའི་དངོས་པོ་མཐའ་དག་ཤིན་ཏུ་བཞུ་སྟེ། བར་ མའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དངས་སྙིགས་ཕྱེད་པ་ན། རྩིགས་མའི་ཆ་རྣམས་ཟད་ལ། དངས་མའི་ ཆ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་དངས་མའི། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བར་གྱུར་གྱི་བར་དུ་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་མི་ བསྟེན་པར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ངེས་པར་དགོས་ཏེ། ཕྱག་ཆེན་འབའ་ཞིག་གི་བར་པ་དེ་བཞུ་ མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐབས་དེར་ལས་རྒྱ་བསྟེན་ན་མཐར་རིམ་པས་འགྲུབ་མོད་ཀྱི་གཡེང་ 2-110 རྐྱེན་དུ་གྱུར་པས་ལམ་བུལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཤིན་ཏུ་དངས་མ་འབའ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ནས་ནི། མི་ འགྱུར་བའི་བདེ་བ་མ་སྐྱེས་ཀྱི་བར་དུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོ་ཁོ་ནས་དེ་བཞུ་བར་བྱ་སྟེ། སྐབས་དེར་ ལས་དང་ཡེ་རྒྱས་གཡེང་བ་ཅན་དུ་བྱེད་པས་ལམ་འགོར་བར་འགྲོ་བས་སོ། །མི་འགྱུར་བའི་ བདེ་བ་ཐོབ་ནས་ནི་གསུམ་ཀས་འཕེལ་བར་བྱའོ།

智慧手印則為：粗大明點等於自處動搖，稍細中等以下至寶珠往來，若未被瑜伽力所束縛，此亦向外漏泄，然因漏泄力小故賜予動搖之樂，此若向外漏泄則不成智慧手印。大手印以自力則不可能向外漏泄，自之力能有二：令極清凈菩提心從頂髻至寶珠間下升，及成不變明點二者。前者亦因為不變明點之因故，大手印為賜予不變樂者，因此樂之生起方式不同三種。 由此因緣趣入三個階段，如攝續所說："此等以下等分別眾，成就主尊修法分三種。三手印與三階段，以三道趣之力，成事業及勝遍計。"此即粗大界之聚中清凈中等諸以精華方式安住，其中極細或極清凈諸以精華方式安住。如是安住然前前未融則後後不得顯現，故首先令一切粗大明點極融，當清濁分離時，乃至其渣滓等盡、清凈等未成中等之間必定需要事業手印，因智印與大印僅不能融化粗分故。 其後令一切中等清凈事物極融，當彼中等事物之清濁分離時，渣滓分盡，凡是清凈分者成為極清凈、極細之間不依止事業手印而必定需要智慧手印，因唯大印不能融化彼中分故，若此時依止事業印雖終將次第成就然成為散亂緣而道遲緩。 成為唯極清凈后，乃至未生不變樂之間唯以大手印令彼融化，因彼時以事業與智印令成散亂而道延遲故。獲得不變樂后則以三者令增長。

།ཐིག་ལེར་རགས་པ་ནི་ཞོ་དང་འདྲ་ལ། བར་པ་ནི་དེ་ཉིད་སྲུབས་པས་མར་དུ་བྱས་པ་དང་འདྲ་ཞིང་། ཤིན་ཏུ་དངས་མ་ནི་ཞུན་མར་གྱི་ ཉིང་ཁུ་དང་འདྲ་ལ། མི་འགྱུར་བའི་ཐིག་ལེ་ནི་དེ་ཉིད་མར་མེ་འབར་བར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྔ་ མ་གསུམ་རྣམ་པ་འདྲ་རུང་སྐྱེད་པ་ཡིན་ལ་རྫས་ཀྱི་ཐིག་ལེ། རྫས་མ་ཡིན་པར་ན་འཕོས་པས་ ཕྱིར་ན། ཕྱི་མ་ནི་མི་འདྲ་བར་གྱུར་པ་སྟེ། འདིར་ལས་ཡེ་གཉིས་ཀྱིས་ཐིག་ལེ་བཞུ་ནུས་ཀྱང་ ཕྱག་ཆེན་མེད་ན་ནི་ལས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱས་ཁམས་དེ་དང་དེ་དཔྱིས་ཕྱིན་པས་དངས་ སྙིགས་འབྱེད་མི་ཐུབ་ཅིང་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བའི་རྒྱུ་དངས་མ་རྒྱས་པར་མི་བྱེད་དོ། །མན་ ངག་གི་གཏམ་ལས་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་སྦྱོར་སོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་མཛད་པའི་དོན་ནི། ལུས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱར་བསྐྱེད་དགོས་ཤིང་། རྗེས་ཆགས་ལས་གཏུམ་མོ་དམར་ཆ་འབར་ བའི་དམ་རྒྱ་ཡང་ཡོད་ལ། དེ་ཐམས་ཅད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོས་རྒྱས་བཏབ་དགོས་པའི་ཕྱིར། བཞི་ སྦྱོར་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ལས་དང་པོ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བོར་བ་ནི་གསུམ་སྦྱོར་ཡིན་ཅིང་། དེ་ལས་ཡེ་ རྒྱ་བོར་ན་ད་དུང་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ཡོད་ཀྱང་། རང་ཤུགས་ལ་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི་གཙོ་བོ་མ་ ཡིན་ལ་སྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཕྱག་ཆེན་ཁོ་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་གཅིག་སྦྱོར་ ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བསྡུས་པའི་རྒྱུད་ལས། རྒྱལ་བའི་ལྷན་སྐྱེས་བདེ་བ་འདི་ནི་འཕེལ་ བའི་དོན་སླད་དང་པོར་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བསྟེན་པར་བྱ། །དེ་ནས་ཉི་མའི་གཟུགས་ནི་ལུས་དང་ གདོང་དང་རྐང་པ་གཙུག་ཏོར་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པ་སྟེ། །གློག་གི་དབྱུག་པའི་རྗེས་ མཐུན་འཕོ་མེད་བདེ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱེད་མ་མཚན་ཉིད་ཡན་ལག་རབ་ཏུ་རྫོགས། །རྡོ་རྗེ་ 2-111 རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་སྣང་བར་བྱེད་མ་སྲིད་གསུམ་གནས་ལས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་དེ་ནས་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ་དང་པོར་ལས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱས་ཐིག་ལེའི་བགྲོད་པ་རྫོགས་པར་ བཞུ་དགོས་ཏེ། འདིར་ལས་རྒྱ་དངོས་སུ་སྨོས་པས་ཡེ་རྒྱ་ཡང་ཤུགས་ལ་བསྟན་ནོ།

粗大明點如酪，中等則如攪拌其成為酥油，極清凈如精煉酥油之精華，不變明點則如其成為燃燒燈火，前三雖形相相似為生起者且為物質明點，因非物質轉移于外故，後者則成不相似。此處雖事智二者能融化明點，然若無大手印，則事業與智慧手印不能窮盡彼彼界而不能分離清濁且不能令不變樂之因清凈增長。 口訣語中所作四印相應等名詞之義為：必須將身之手印生起為智慧手印，且后貪從猛火紅分燃燒之誓印亦有，因彼一切需被大手印印持故，稱為四相應。其中首先捨棄事業手印者為三相應，其中捨棄智印則雖仍有誓句手印，然為自力所生非主要，而修習瑜伽唯大手印為主要故稱為大手印一相應。 複次如攝續所說："為增此勝共生樂故，首先應當依止事業手印。其後如日之形具足身面足頂及一切支分，如電杖隨順無遷而生樂者具足相好支分。諸金剛顯明者成為三有處之法界。"即首先需以事業與智慧手印完全融化明點之執行，此處明說事印故亦間接顯示智印。

སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་སྟོབས་དང་ནུས་མཐུ་ཤིན་ཏུ་འཕེལ་བ་དང་། གནས་སྐབས་སྔ་མ་རྣམས་ ལས་ཆེས་གསལ་བར་གྱུར་པ་དང་། ཐིག་ལེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་དྭངས་མར་གྱུར་པ་འཛོམས་པ་ན། གཟུགས་བརྙན་ཁོ་ནས་ཁམས་ཀྱི་བགྲོད་པ་མཐའ་དག་བཞུ་ནུས་ཏེ། དེ་ལ་ཉི་མའི་གཟུགས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཏུམ་མོའི་སྣང་བ་ལ་ཤར་བའི་དོན་ཡིན་ལ། དབྱུག་པའི་གཟུགས་དང་རྗེས་ སུ་མཐུན་པའི་གློག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དབུ་མའི་ནང་གཏུམ་མོས་གང་བའི་དོན་ཡིན་ཞིང་། ལུས་ དང་སོགས་ཀྱི་ལྷ་སྐུའི་རྣམ་པར་ཤར་བ་དང་། ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པ་སྟེ་ཞེས་པས་ ནི། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་དང་རྒྱན་དང་ཆ་ལུགས་མ་ཚང་བ་མེད་པར་རྫོགས་པ་བསྟན་ཞིང་། ཡན་ལག་རབ་ཏུ་རྫོགས་ཞེས་པས་ནི། ཡན་ལག་མ་སྟེ་ལྷ་མོས་འཁྱུད་པའི་སྐུ་ཅན་ནོ། །ཕྱག་ རྒྱ་ཆེན་མོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལས་བརྩམས་ཏེ། འདོད་པའི་ལྷ་མོ་ཉིད་ལ་གཙོ་བོར་སྦྱོར་ རམ་སྙམ་ན། ཞུ་བདེ་འགྱུར་མེད་སྐྱེད་པ་དང་། མི་འགྱུར་བའི་ཐིག་ལེ་སྒྲུབ་པའི་གནས་ སྐབས་གཉིས་ཆར་དུ། རང་འདོད་པའི་ལྷ་ཡབ་ཡུམ་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བའི། ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ པོ་བདེ་བ་སྐྱེད་པ་ལ། གཙོ་ཆེ་ཆུང་གི་ཁྱད་པར་མེད་པས། གཉིས་ཀར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོའི་གཙོ་ བོར་འཇོག་པ་ལ་འདྲ་བའོ། །རྡོ་རྗེ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་བཞིའི་གཏུམ་མོ་འབར་བ་རྩ་ འཁོར་བཞི་ནས་སམ་ཐབས་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་དྲུག་གི་གཏུམ་མོ་རྣམས་རྩ་ འཁོར་ལོ་དྲུག་ནས་འབར་བས་ཕྱི་ནང་ཐམས་ཅད་འོད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་ཁྱབ་པ་བྱེད་པ་ ཡིན་ཅིང་། སྲིད་གསུམ་གནས་ལུས་ཞེས་པ་ནི། ལྷ་སྐུ་དེའི་ཕྱི་ནང་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་སྲིད་ གསུམ་འཁོར་འདས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་ལྷར་ཤར་བ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་ 2-112 དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་རྣམས་གནས་ཚུལ་ལ་ངོ་བོ་གཅིག་ཀྱང་། རྗེས་དྲན་གྱི་གནས་ སྐབས་ན། རྣལ་འབྱོར་པའི་སྣང་ངོར་འདོད་ལྷ་ཡབ་ཡུམ་མཉམ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱིས་བདེ་བ་ཤིན་ ཏུ་འཕེལ་བ་ཙམ་སྣང་ཆ་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་མི་འཕེལ་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ས་ ཕྱོགས་ཉམས་དགའ་བ་ཙམ་མཐོང་བས་དགའ་བ་སྐྱེ་ཡང་། ཞུ་བདེ་མི་བསྐྱེད་པ་བཞིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་འཁོར་བ་དང་མཚུངས་པའི་རྣམ་ཆ་ལས། དག་པའི་རྣམ་ཆ་གཙོ་ཆེ་ཞིང་། དེའི་ གཙོ་བོར་ཡང་ཁ་སྦྱོར་གྱི་སྐུ་ཡིན་པས། འདིར་ཕྱག་ཆེན་གྱི་གཙོ་བོ་ནི་ལྷ་སྐུའི་ལྡོག་ཆ་ནས་ འཇོག་དགོས་ཏེ། དེས་ན་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་ལ་གཏན་ནས་མི་མོས་པ་དང་། སྣང་ཆ་གཞན་ ལ་མོས་ཀྱང་ལྷ་སྐུའམ། སྣང་ཆ་ནན་གྱིས་འགོག་པ་ནི། སྔགས་གྱི་ཐེག་པའི་གཞུང་ལམ་ལས་ གོལ་བ་སྟེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་རང་གི་ངོ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ །

其後空相之力與威力極為增長，較前諸階段更為明顯，且明點亦成極為清凈匯聚時，唯由影像即能融化界之一切執行。其中所謂日之形相，是指現於猛火之相之義。所謂如杖形隨順之電，是指中脈內充滿猛火之義。身等現為天身之相，及"具足一切支分"即表示相好、隨好、裝飾、形態無不圓滿。"圓滿支分"則表示具有被佛母擁抱之身。 大手印是否從智慧方面著手，主要修習欲天女本身？對此，在生起融化樂不變及成就不變明點兩個階段中，自現為所欲天尊父母之相的二者生起樂時，主次之別並無差異，故二者同樣立為大手印之主尊。 所謂"諸金剛"，即從四輪道或從方便智慧之身語意六金剛之猛火於六輪道燃燒，使內外一切為光明壇城所遍。所謂"三有處身"，即彼天身內外一切究竟三有輪涅一切相之天現，彼一切亦為法界自性。 彼等雖住于實相本性為一，然于隨念階段，于瑜伽士顯境中唯由欲天父母雙運等增長極樂，其他顯相則不增長。如世俗中雖見悅意處生喜，然不生融樂一般。 複次，從與輪迴相似之相中，清凈相為主，其主要又為雙運身，故此處大手印之主要應從天身角度安立。因此，完全不信解有相及雖信解其他顯相而強行遮止天身或顯相者，即是偏離密乘正道，當自知自相。略說為足。

འོ་ན་མི་ འགྱུར་བའི་བདེ་བ་འཕེལ་བ་དང་། འགྱུར་བ་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པ། དོན་དམ་པའི་ངོར་ ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ་དོན་དམ་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །བཞག་ པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་བལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་ གྲོལ། །ཞེས་གསུངས་པར་ལྟར་ཏེ། འོག་ཏུའང་རྒྱས་པར་འཆད་པ་ལྟར། ཡེ་ཤེས་འཕེལ་བར་ སྣང་བ་ཡང་བློ་ངོར་ཤར་བ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པར་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་ལུགས་ལ་འཕེལ་འགྲིབ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཉམས་ཤིང་སྤངས་པར་སྤང་བ་ཡང་། བློ་ལ་སྣང་ཚུལ་ཡིན་ གྱི་དངོས་གནས་ལ་ཉམས་ཤིང་སྤང་རྒྱུ་མེད་དེ། སྒྲིབ་པ་ཉིད་འཁྲུལ་སྣང་ཙམ་མ་གཏོགས་ གདོད་མ་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་རྟོག་ནུབ་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་། ནུབ་ པ་མེད་དེ་ནུབ་རྒྱུ་རྣམ་རྟོག་ཉིད་མེད་པས་སོ། །ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤར་བར་སྣང་ཡང་ ཤར་བ་མེད་སྟེ་གདོད་མ་ནས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ལ། གསལ་བར་གྱུར་པ་མེད་ཅིང་། སྒྲིབ་གཡོགས་ཀྱིས་བཀབ་པར་སྣང་ཡང་། གནས་ཚུལ་ལ་ 2-113 བཀབ་པ་མེད་པ་དང་། གཞི་ལམ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྣང་བ་ལ་སྐྱེ་བ་ཉིད་མེད་པ་དང་། འཆི་ བའི་ཚུལ་ཅན་ཏེ་འཇིག་པར་སྣང་བ་ལ། དོན་དུ་འཇིག་པ་མེད་ཅིང་མ་གྲུབ་པའོ། །གྲོལ་བར་ སྣང་ཡང་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དེ། །བཅིངས་མ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱིས་འཁོར་ འདས་ཀྱི་མཐའ་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་ནས། འཁོར་འདས་ཉིད་ལ་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ ལ། མི་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་མི་གནས་པར་འཇོག་པའི་འཁོར་ འདས་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་དངོས་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་མེད་ དེ། བློས་བརྟགས་པ་ཙམ་ལས་གཞན་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་སོགས་དངོས་ པོར་སྣང་ཡང་དེའི་ངོ་བོ་དངོས་པོ་ཉིད་མེད་དེ། དངོས་པོར་ཡོད་ན་གཅིག་དང་དུ་མ་གང་རུང་ དུ་ཡོད་དགོས་པ་ལས་དེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ འགྱུར་བའི་ངོ་བོ་མེད་དེ། འགྱུར་འགྲོ་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འགྱུར་བ་ ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དངོས་མེད་ཀྱི་རྟག་པ་རྣམས་ལ། མི་འགྱུར་བ་རྟག་པའི་ངོ་བོ་ཡང་མེད་དེ། རྟག་པར་གནས་རྒྱའི་ཆོས་རང་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཆོས་ འདི་རྣམས། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པར་སྣང་བ་ནི་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་ལ་སྣང་ཡང་དངོས་གནས་ མ་ཡིན་ཏེ། སྒྱུ་མ་སྤྲུལ་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་ནོ། །འབྱུང་བ་སྟེ་དངོས་པོ་འདི་རྣམས་གནས་ཚུལ་ ལ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་པ་ལ་སྔོན་དུ་སྐྱེ་དགོས་པ་ལས། གནས་ཚུལ་ལ་ རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

那麼，不變之樂增長與變化衰減等，是否為勝義諦之境界？答：非也。勝義諦如所說："此中無所遣，亦無少可立，如實觀如實，見實得解脫。"如是所說，如下文廣說，智慧增長之顯現亦是現於心境，非為勝義，因實相中無有增減故。 諸障礙衰減及所斷之斷，亦是心境顯現，而實際中無有衰減與可斷，因障礙本身除妄現外從無始以來未曾存在故。如是分別念雖現為息滅，然無息滅，因無可息滅之分別念故。真實智慧雖現為生起，然無生起，因從無始以來即已安住故。 如是極為明顯之智慧，無有成明，雖現為遮障所覆，然實相中無有遮覆，基道果雖現為生起，然無有生起，現為死亡形式即壞滅者，實則無有壞滅且不成立。 雖現為解脫，然無成解脫者，因從未被束縛故。由彼等顯示輪涅二邊不成立后，于輪涅本身不住之涅槃中，無有不住之本性，因無有依之而立為不住之輪涅故。無實之本性即無實之自性亦無，因除心之遍計外別無他故。 色等雖現為實有，然其本性無有實有性，因若有實，應是一或多隨一，然非彼故。有為法諸實有中無有變化之本性，因無有可變化之實有故。無為常法如虛空等無實法中，亦無不變常住之本性，因無有可常住之法自身故。 如是無自性之諸法，雖現為生滅，然于迷亂顯現中顯現而非實有，如幻化所現。諸事物即諸實有于實相中非成壞滅，因壞滅須先有生，然實相中以自性而生實不可能故。

།དེ་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་། ལུས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་བསྡུས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ དང་ལམ་སྒོམ་པ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་དང་། འབྲས་བུ་སྤངས་ཐོབ་ཏུ་སྣང་བ་ དང་། དེ་རྣམས་གང་ལ་འཆར་བའི་གཞི་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་ཚོགས་པ་སྟེ། སྣ་ཚོགས་སུ་ སྣང་བ་འདི་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྣང་ཡང་བདེན་པས་ 2-114 སྟོངས་པའོ། །མིག་དང་གཟུགས་སོགས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་འདི་རྣམས་ དང་། དེ་རྣམས་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ནི། མཚན་ཉིད་དེ་ རང་བཞིན་དབྱེ་བ་མེད་པར་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཐ་དད་དུ་མེད་ པ་ཙམ་ཏེ་གཅིག་དངོས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་རྗེས་དྲན་གྱི་སྐབས་སུ་འབྲེལ་ བ་མང་ཞིང་། ཞུ་བདེ་ནང་སྤྲོས་པ་བཀག་པའི་སྟོང་ཉིད་ནི། རང་ལྡོག་ནས་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་སྒྲུབ་ པར་འགྱུར་བ་ཤས་ཆེ་ཞིང་། དགའ་བའི་རབ་དབྱེ་ནི་སྤྱིར་གཞི་དུས་ནའང་ཡོད་ལ། དབང་ དུས་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཡོད་མོད་ཀྱང་། གཙོ་བོར་འཛིན་པའི་ཕྱེད་ཕྱི་མ་ལ་ འབྱུང་བ་དང་། རྗེས་དྲན་གྱི་སྐབས་ཉིད་ཡིན་པ་ལས། འཛིན་པའི་དེ་ཡང་རྗེས་དྲན་གྱི་རྒྱུ་ཐུན་ མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྗེས་དྲན་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་རྗེས་དྲན་གྱི་ཡན་ལག་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པ་ནི། རང་གི་ཤེས་རབ་ལ་འགྱུར་ སེམས། །རྡོ་རྗེ་ནོར་བུའི་པདྨར་སོན། །དེར་སོན་ཟླ་བ་གཡོ་བ་དང་། །མི་གཡོ་བ་དང་མི་ འགྱུར་སྒོམ། །ལུས་ངག་སེམས་ཀྱི་རྩ་རྣམས་སུ། །སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྣམས་སྒོམ་པ་སྟེ། རྡོ་ རྗེ་གསུམ་རྣམས་ལེགས་བསྡུས་པ། །ཡེ་ཤེས་དུང་ཅན་མར་སྒོམ་པའོ། །ཤེས་རབ་ཆགས་ པས་ཞུ་བ་ཡི། །ཐིག་ལེ་རིམ་པས་མགོ་བོ་ལས། །རྫོགས་པའི་གནས་སུ་ཞུགས་རྣམས་ཀྱང་། ། འཆིང་བ་དམ་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཡན་ལག་ནི། གང་ ཞིག་གཏུམ་མོའི་འབར་སྣང་ལས་གྲུབ་པ། འདོད་པའི་ལྷ་ཡབ་ཡུམ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བརྟན་ གཡོ་ཀུན་གྱི་སྣང་བརྙན་དང་བཅས་པའི་སྟོང་གཟུགས་དེ་གྲུབ་ན་ཡང་། རེ་ཞིག་ཞུ་བདེ་ མཐར་ཐུག་པའི་བདེ་བ་འཕེལ་བར་མ་ནུས་ནས། ཕྱག་རྒྱ་བཞི་སྦྱོར་གྱི་སྒོ་ནས་ལས་ཀྱི་ཕྱག་ རྒྱ་སྒྲུབ་པར་བྱའོ། །དེར་ལས་རྒྱ་ལ་བལྟོས་པའི་གནས་སྐབས་བཅུ་རྫོགས་ནས་བདེ་བ་ཚད་ དུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ཕྱག་རྒྱ་གསུམ་སྦྱོར་གྱི་ཡེ་རྒྱ་ལ་བསྟེན་ཏེ་བསྒོམས་པས། དེ་ 2-115 ཉིད་ལ་བལྟོས་པའི་འདོད་པའི་གནས་སྐབས་བཅུ་རིམ་གྱིས་རྫོགས་པ་ལས། ཡེ་རྒྱ་ཉིད་ཀྱི་ བདེ་བ་ཚད་དུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ།

我來完整直譯這段文字： 如是，煩惱、業、身、受用器世間所攝之諸苦，及修道緣起之諸智慧，果位所現之斷證，及彼等所顯現之基礎心心所之聚，此等種種顯現皆非自性或本性而有，雖顯現而空無實諦。 眼與色等世俗能作所作之諸事物，及彼等自性不成之無實空性，其性相即自性無有差別而為一體。其中所謂一者，僅為無有差別之義，然一亦非實成。彼等與隨念位多有關聯，融樂內遮除戲論之空性，從自返體多成為意金剛之修持，喜之差別雖普遍於基位亦有，從灌頂時起復次而有，然主要生起於後半持位及隨念位中，彼持位亦因是隨念之不共因故，與隨念相關。 第二、別說隨念支分：于自智慧心轉，金剛寶蓮中至，彼中月動與，不動及不變修，身語意諸脈中，修持身語意，善攝三金剛，修智慧持明母。智慧欲所融，明點次第從，頭至圓滿處，入者皆為勝義縛。 如是所說，隨念支分者，若由猛火顯現所成就，欲天父母壇城堅動一切影像俱全之空形若成就已，暫時未能增長融樂究竟之樂，應由四印相合門修持業印。于彼依業印圓滿十種狀態后當得樂之究竟。其後依三印相合之智印而修，由次第圓滿依彼所立之十種欲樂狀態，當得智印本身之究竟樂。

།དེ་དག་ཕྱག་ཆེན་གྱི་རྗེས་དྲན་ལ་བལྟོས་ན་སྔོན་འགྲོ་ལྟ་ བུ་སྟེ། དེ་ནས་སྟོང་གཟུགས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་གིས་བདེ་བ་སྐྱེད་པ་ལ་གོམས་པར་ བྱས་པས། འདོད་པའི་གནས་སྐབས་བཅུ་དང་མཚུངས་པའི་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཐུག་པ་ ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་བཅུ་ཐོབ་སྟེ། ཕྱག་ཆེན་གྱིས་དྲངས་པའི་ཞུ་བདེ་རྫོགས་པར་འཆར་ རོ། ། དེ་ལ་འདོད་པའི་གནས་སྐབས་བཅུ་ནི། རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལས། བསམ་དང་འདོད་དང་ ལུས་ལ་རིམ་དང་ཁ་མཆོག་པདྨ་སྐམ་དང་ཟས་ལ་རབ་ཏུ་མི་འཇུག་དང་། །འདར་དང་སྨྱོ་དང་ རབ་ཏུ་རྨོངས་དང་ཡིད་ནི་རྣམ་པར་འཁྲུལ་དང་དྲག་ཏུ་བརྒྱལ་བ་དག །རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱི་དུ་བ་ ལ་སོགས་རབ་གསལ་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ་སྲོག་ཆགས་ལུས་ལ་འཇིག་རྟེན་དུ། །རབ་ཏུ་གསལ་ ཞིང་ངེས་པ་དེ་རྣམས་ཡིད་སྲུབས་གནས་སྐབས་སུ་ཞིག་རྒྱལ་བར་འདོད་པ་དེ་ནི་སུ། །ཞེས་ གསུངས་ཏེ། ཐ་མལ་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་བཅུ་ནི་ཆགས་ཡུལ་བསམ་པ་དང་། ཕྲད་འདོད་ཀྱི་འདུན་པ་དང་། ལུས་ལ་དྲོད་འབར་བ་དང་། ཁ་སྐམ་པ་དང་། ཟས་སོགས་བྱ་ བ་གཞན་ལ་མི་འཇུག་པ་དང་། ལུས་འདར་བ་དང་། འཛེམ་བག་དོར་བ་དང་། རིགས་པར་ སྨྲས་པའི་དོན་ལ་བློ་མི་གཏོང་བར་བྱར་འོས་མི་འོས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མི་ཤེས་པ་དང་། འདོད་པའི་ ཆགས་པས་སེམས་བསྡུས་ཏེ་བརྒྱལ་བ་ལྟར་གཞན་མི་དྲན་མི་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་ སོ། །སྐབས་འདིར་རྟགས་བཅུའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པས་དྲངས་ པའི་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་པ་བཅུ་རིམ་གྱི་ཐོབ་པ་ན། འདོད་པའི་གནས་སྐབས་བཅུ་ དང་། དེས་བཞག་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་དག་ ཀྱང་འདོད་པའི་གནས་སྐབས་བཅུ་དང་། ཕྱོགས་དེ་ནས་རྣམ་པ་མཚུངས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ 2-116 མ་གྲངས་མེད་པའི་གཟུགས་བརྙན་རང་ཤར་བའི་བདེ་བ་དང་། དེ་རྣམས་ལ་སེམས་གཡོ་བ་ མེད་པར་ཆགས་པའི་བདེ་བ་དང་། གཏུམ་མོའི་དྲོད་འབར་བའི་བདེ་བ་དང་ནང་གི་བདེ་བས་ ཚིམ་སྟེ། བཟའ་བཏུང་གོས་སོགས་ལ་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བ་དང་། རྩ་རླུང་ཐིག་ལེ་ ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་གཡོ་ཞིང་འདར་བའི་བདེ་བ་དང་། བདེ་སྡུག་མཐོ་དམན་ཐམས་ཅད་མགོ་ སྙོམ་པར་གྱུར་པའི་བདེ་བ་དང་། འདོད་ཡོན་ལྔ་བཟང་ངན་གྱི་དབྱེ་བ་སོགས་མི་རིག་པར་ འགྱུར་བའི་བདེ་བ་དང་། ཕྱི་རོལ་ཀྱི་སྣང་བ་དང་རྣམ་རྟོག་རབ་ཏུ་ནུབ་པ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་ བའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་སོ།

彼等對於大手印隨念而言如同前行，其後唯由空形大手印生起樂受而習修，獲得與欲樂十種狀態相應之究竟樂智，等同虛空之十種，由大手印所引之融樂圓滿顯現。 其中欲樂十種狀態者，如續王所說："思及欲與身相續與口勝蓮干與于食不入，顫與狂與極迷亂與意亂動與猛暈厥，金剛尊之煙等十種明相，眾生身中於世間，極明確定彼等心空狀態中誰欲勝。" 凡夫貪慾之十種狀態為：思維所貪境、欲求相遇、身生暖熱、口乾、于飲食等他事不入、身體顫抖、捨棄羞恥、于如理所說之義不能思慮而不知應為不應為之分別、貪慾攝心如暈厥般不憶不知他事之諸狀態。此處由十相自性諸大手印次第所引之十種樂智次第獲得時，斷除欲樂十種狀態及彼所立一切障。彼等樂智亦與欲樂十種狀態相應其分，即：無量智慧母影像自顯之樂，于彼等心無動之貪樂，猛火暖熾之樂，由內樂滿足而離於飲食衣等渴求之樂，一切脈氣明點極動搖顫抖之樂，樂苦高下一切平等之樂，不知欲塵五種善惡差別等之樂，由外相及分別極盡所生之樂智。

།དེ་ཡང་རྟགས་བཅུ་པོ་རེ་རེ་བཞིན་གྱི་རིགས་ལས་སྟོང་གཟུགས་ མཐའ་དག་གིས། རང་སྟོབས་སུ་ལུགས་འབྱུང་ལུགས་བཟློག་གི་དགའ་བ་བཞིའམ་བཅུ་དྲུག་ རྫོགས་པར་དྲངས་པ་ན་རྗེས་དྲན་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་རྗེས་དྲན་གྱི་ངོ་བོ་ནི། གྲོགས་ ཕྱག་རྒྱ་གཞན་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རུང་། སྟོང་གཟུགས་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་སུ་ཞུ་བདེ་འགྱུར་ མེད་ཀྱི་དགའ་བཞི་འདྲེན་པའི་ལམ་མོ། ། དེ་ལ་གཞུང་དོན་ནི། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ཤེས་རབ་མ་རྣམ་པ་གསུམ་ ལ་འཁྱུད་པའི་རྐྱེན་གྱིས། རྗེས་ཆགས་ཀྱི་གཏུམ་མོ་འབར་བས་བཞུ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ རྡོ་རྗེ་ནོར་བུའི་རྩ་འཁོར་གྱི་པདྨར་སོན་པའི་དུས། རྩ་འཁོར་དེ་དག་ཏུ་སོན་པའི་ཟླ་བ་གཡོ་ བའི་བདེ་བ་ཤར་བ་ན། རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནོར་བུའི་གནས་དེ་ཉིད་དུ་རླུང་མི་གཡོ་ ཞིང་ཐིག་ལེ་མི་འགྱུར་བར་སྒོམ་མོ། །དེ་ནས་མས་བརྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཙུག་གཏོར་གྱི་ བར་དུ་བགྲོད་པར་བྱའོ། །རྒྱ་བོད་མང་པོས་འདིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་བརྟན་པར་ བཞེད་ཀྱང་། ཡན་ལག་འདི་གཉིས་ཕྱོགས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་མཐུན་ཙམ་དུ་འགྱུར་ མོད། ཟླ་བ་གཡོ་བ་ཞེས་གསུངས་པས། གཞུང་དོན་ནི་མིན་ནོ། །ཐབས་གང་གི་མི་འགྱུར་ བར་སྒོམ་སྙམ་ན། ལུས་ཀྱི་རྩ་རྐྱང་མ་དང་བཤང་བའི་རྩར་རླུང་གི་རྒྱུ་བ་བཀག་པ་ལས་སྐུ་རྡོ་ 2-117 རྗེ་སྤྲོ་བ་སྒོམ་པ་དང་། ངག་རོ་མ་དང་གཅི་བའི་རྩར་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་གསུང་གི་སྤྲོ་བ་སྒོམ་ པ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྩ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུས་ཐུགས་ཀྱི་སྤྲོ་བ་རྣམས་སྒོམ་པ་དང་། སྐུ་ གསུང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་པོ་དེ་རྣམས་ལེགས་པར་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའི་སྤྲོ་བ་ དུང་ཅན་མའི་རྩ་ལ་སྒོམ་པས་སོ། །འདིར་དོན་དམ་བསྡུས་པ་ལས། སྐུའི་རྩ་དཔྲལ་བ་སོགས་ སུ་གསུངས་པ་ཡང་སྤྱིར་སྐབས་འདིར་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་མོད་ཀྱི། ཡེ་ཤེས་དུང་ཅན་མ་ཞེས་ གསུངས་པའི་ཟླས་དྲངས་པར་མི་ལེགས་ཏེ། དུང་ཅན་མ་ནི་ལྟེ་བ་མན་ཆད་དུ་དྷཱུ་ཏཱིའི་མས་སྣ་ ཐམས་ཅད་ལ་འཆད་དགོས་ཀྱི། རྡོ་རྗེ་ནོར་བུ་ཁོ་ན་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐུ་ གསུང་ཐུགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མ་སྨོས་པར་རྩ་ཙམ་སྨོས་པ་ལ་རྒྱུད་འདིར་རོ་རྐྱང་སོགས་ལ་གཙོ་ བོར་གྲགས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞུང་ཚིག་འདིས་བསྟན་པའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་གསུམ་དཔྲལ་ སྙིང་གསང་གསུམ་ཡིན་ན། གསང་འཁོར་དུང་ཅན་མར་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཐུགས་ཡེ་ཤེས་ སུ་འདུས་པས། རྡོ་རྗེ་བཞིའི་དབྱེ་བ་ཟློས་བུ་ཅན་དུ་འགྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།

複次，由每一個十相之類所有空形，以自力引生順逆四喜或十六圓滿時，圓滿隨念。其中隨念之體性者，無論有無伴手印，即由空形本身直接引生融樂不變四喜之道。 其中教義為：由抱持業印等三種自智慧母之緣，隨貪猛火燃燒融化菩提心至金剛寶珠脈輪蓮花時，于彼等脈輪中月動樂生起時，以瑜伽力于彼寶珠處修氣不動明點不變。其後以下穩固方式行至頂髻。雖諸漢藏師許此為三摩地支分穩固，然此二支分相似故僅為隨順分而已。由說"月動"故非教義。若問以何方便修不變？由阻止身之左脈及大便脈之氣行而修身金剛放射，語之右脈及小便脈如是方式修語放射，心之中脈（藏文：ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི，梵文天城體：अवधूती，梵文羅馬擬音：avadhūtī，漢語字面意思：中脈）如是方式修意放射，及善攝彼等身語意三金剛為一之智慧金剛放射于螺形脈而修。 此處《勝義攝集》雖說身脈在額等處，雖總於此處極相關，然不宜由"智慧螺女"之語引申，因螺女須解釋為臍下中脈一切下端，非唯住于金剛寶珠故；未說身語意輪而僅說脈，於此續中主要聞名於左右脈等故；若此文句所示之身語意三為額心密三處，則密輪攝於螺女，意攝於智慧，則成重複分別四金剛故。

།ཤེས་རབ་མ་ལ་ ཆགས་པས་ཞུ་བའི་ཐིག་ལེ་གཙུག་ཏོར་ནས་འོང་ནས། རིམ་པས་མགོ་བོ་སྟེ་སྤྱི་བོའི་འཁོར་ ལོ་སོགས་ལས་རྒྱུད། རྫོགས་པའི་གནས་གསང་བའི་འཁོར་ལོ་མན་ཆད་དུ་ཞུགས་ཤིང་ སོང་བ་རྣམས། མི་འཛག་པར་འཆིང་བའི་ཐབས་ནི་ལུས་ཀྱི་བྱེད་བཅིངས་སམ་རླུང་གི་སྦྱོར་ བ་སོགས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ཏེ། དམ་པའི་དོན་གྱི་སྦྱོར་བས་སོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་གསང་བར་འོང་པ་ན། འབད་རྩོལ་མེད་ཀྱང་སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་སྣང་བ་རྒྱ་ཆེར་མཆེད་ པ་ལ། མཉམ་པར་བཞག་པས་བཟུང་བ་དང་ཟློག་པ་དང་ཁྱབ་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །འདི་ཉིད་ ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཚོགས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་དང་བསོད་ནམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་རྩ་བའི་རྒྱུད་ ལས། བྷ་གར་ལིང་ག་རབ་བཞག་ནས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་སྤྲོ་མི་བྱ། ཁམས་གསུམ་པོ་ནི་ མ་ལུས་པའི། །སངས་རྒྱས་གཟུགས་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ། །སྲུང་བ་འདི་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིས། །སྐྱེ་བ་ 2-118 འདི་ལ་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཚོགས་ནི་ཡང་དག་རྫོགས། །བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ ཡང་དག་ལྡན། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་དང་པོར་ལུས་ཀྱི་བྱེད་བཅིངས་དང་། ནཱ་དའི་སྦྱོར་བ་སྟེ་ རླུང་གི་བྱེད་པ་བཅིང་པ་ལ་བརྟེན་ནས། འཆིང་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་དགོས་པ་དེ་སྲིད་ དུ། ལས་དང་པོ་པའི་སྐབས་ཡིན་ལ་ལུས་ཀྱི་བྱེད་བཅིངས་སྤངས་ནས། རླུང་གི་བྱེད་བཅིངས་ ཁོ་ནས་བྱ་བ་བྱེད་པའི་སྐབས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་དེ་དང་མཚུངས་ཏེ། སོ་སོར་སྡུད་པ་དང་བསམ་ གཏན་གྱི་ཡན་ལག་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལའོ། །བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཤིན་ཏུ་ གོམས་པ་དག་ལ་ནི། མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ནས། དེ་དག་བྱེད་པ་ཡོད་ མོད་ཀྱི། དབུ་མའི་ནང་དུ་གཞུག་པར་ནུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསྐྱེད་རིམ་སྔོན་མ་ཅན་གྱི་སོར་ བསམ་པ་དག་ལ་ནི། དེ་འདྲས་དེ་དག་ནུས་པར་མ་ཟད། དབུ་མར་ཅུང་ཟད་འཇུག་ཐུབ་ནུས་ པ་ཡང་ཡིན་ནོ།

由貪著智慧母融化之明點從頂髻而來，次第經過頭部即頂輪等，入住圓滿處密輪以下諸處，不漏泄繫縛之方便非由身作繫縛或氣瑜伽等，而由勝義瑜伽。複次彼為何耶？當菩提心來至密處時，雖無勤勉，空形顯現廣大增盛，由等持而成系持、返轉及遍滿。此即戒聚，為智慧與福德之因。如是根本續云："置入蓮處已，勿放菩提心，應修三界中，無餘佛之身，唯由此守護，現世得佛果，圓滿戒聚已，具足福智德。" 複次，最初依止身作繫縛及音瑜伽即氣之作用繫縛，需作繫縛等事業之時，為初業者階段。捨棄身作繫縛，唯以氣作繫縛作事業之階段亦大致相同，此乃住于別攝及禪定支分之諸瑜伽者。于極熟習生起次第者，雖唯以有相三摩地能作彼等，然不能入于中脈。于具生起次第為前行之別攝禪定者，不僅能以如是作彼等，亦能稍許入于中脈。

།སྲོག་རྩོལ་གྱི་ཡན་ལག་ལ་གནས་པ་དག་གིས། མཚན་མ་མེད་པའི་རྣལ་ འབྱོར་ལ་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནས། རླུང་འགགས་ཏེ་འཆིང་བ་དང་། བཟློག་པ་དང་། ཁྱབ་པར་ཡང་བྱེད་ཏེ། འཛིན་པའི་ཕྱེད་གོང་མ་ལ་ཡང་ངོ་། །མཚན་མ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ དེ་ཡང་སྟོང་གཟུགས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོ་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་བཟུང་བ་ དང་། བཟློག་པ་དང་། ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་དགོས་ལ། ཡན་ལག་དེ་རྣམས་ སུ་གེགས་བསལ་བ་དང་། བོགས་དབྱུང་བའི་དོན་དུ་བཙན་ཐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བར་བཤད་པ་མ་ གཏོགས། ལས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལམ་གྱི་དངོས་གཞིའི་གཙོ་བོར་བསྟེན་པ་མ་ཡིན་ལ། འཛིན་པའི་ཕྱེད་ཕྱི་མ་ལ་དགའ་བཞིའི་ས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། སྔར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ བགྲོད་པ་ཐམས་ཅད་རྩོལ་བཅས་ཀྱིས་དགག་དགོས་པ་ཡིན་ཀྱང་། སྐབས་འདིའི་དང་པོར་ ལུས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་རྩོལ་མེད་དུ་འགགས་ཤིང་། གཞན་རྣམས་མ་འགགས་པའི་དུས་དགའ་བའི་ ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ཡིན་པ་ནས། བཞི་ཀ་རྩོལ་མེད་དུ་འགགས་པ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ས་ཡིན་པའི་ 2-119 བར་དུའོ། །ལུས་ངག་ཡིད་ཆགས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་བཞི་ཀར་ལུས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཀྱང་གནས་ གང་ནས་འབྱུང་ཞིང་གང་དུ་ཐིམ་པར་འགྱུར་བའི། བྱ་བ་བྱེད་པ་ནི་རྩ་འཁོར་སོ་སོ་ཡིན་ལ། རྩོལ་མེད་དུ་བརྟན་པ་ཐོབ་པའི་དོན་ནི། འདི་ཞུ་བདེ་ཡིན་པས་འགྲོ་འོང་གཏན་ནས་མི་བྱེད་ པ་མིན་ཡང་། ནོར་བུའི་འཁོར་ལོ་རང་འགགས་སུ་སོང་རྗེས་གཙུག་ཏོར་གྱི་བར་དུ་རྩོལ་མེད་ དུ་ལོག་ནས། སླར་རང་རང་གི་འཁོར་ལོ་རྒྱུད་ནས་རང་གནས་སུ་ཐིམས་པར་འགྱུར་བའི་ ༈ ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའི་སྒྲུབ་པ། བཞི་པ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའི་སྒྲུབ་པ་བཤད་པ་ལ། མི་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་སྤྱིར་བསྟན་པ་ དང་། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་ངོས་བཟུང་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཇི་ལྟར་ཟླ་ཤར་རིམ་པ་ཡིས། ། ཆ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྫོགས་པར་འགྱུར། །གྲིབ་མ་ཉམས་པ་རྫོགས་པ་སྟེ། །ཟླ་བ་ཆད་དང་ རྫོགས་པ་མིན། །དེ་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ཤར་རིམ་པས། །ས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྫོགས་པར་འགྱུར། ། ཉོན་མོངས་ལ་སོགས་ཉམས་པ་རྫོགས། །ཡེ་ཤེས་ཆད་དང་རྫོགས་པ་མིན། །ཇི་ལྟར་རི་བོང་ མཚན་མར་དབུས། །རྫོགས་པར་རི་བོང་ཅན་མི་གནས། །དེ་བཞིན་འགྱུར་མེད་བདེ་བར་ སེམས། །འཁོར་བའི་བག་ཆགས་མཚན་མ་ཡིས། །སྐྱེད་དང་རབ་ཏུ་ཉམས་པའི་ཕྱོགས། ། དཀར་པོ་ནག་པོ་རབ་ཏུ་གནས། །དེ་དག་དབུས་སུ་རྫོགས་པ་གང་། །དེ་ནི་རྫོགས་པར་མི་ གནས་སོ།

住于持命支分者，唯以有勤無相瑜伽，令氣止息而成繫縛、返轉及遍滿，于執持上半亦然。彼無相瑜伽即等持于空形大手印，然為系持、返轉及遍滿故需具勤作，于彼等支分中為除障礙及增長利益故所說強行方便瑜伽外，不以事業智慧手印為道正行主要所依，于執持後半獲四喜地。雖先前一切菩提心執行皆須以有勤遮止，然此階段初時身明點無勤止息，餘者未止息時獲得第一喜地，乃至四者皆無勤止息為俱生地。 雖身語意貪明點四者遍及全身，然於何處生起及於何處融入之作用，乃各各輪脈。獲得無勤穩固之義，雖此融化樂故非完全不行往來，然于寶輪自止息后至頂髻間無勤返回，復經各各輪脈融入自處之義。 智慧金剛成就： 第四解說智慧金剛成就分二：總說不變之相及辨識三摩地支分。初者： 如月升起次第，以諸分而成圓滿，陰影損減圓滿，非月虧與圓滿。 如是智慧升起次第，以諸地而成圓滿，煩惱等損減圓滿，非智慧虧與圓滿。 如兔子標記中央，圓滿持兔者不住，如是不變樂中心，以輪迴習氣標記， 生起及極損減分，白分黑分極安住，彼等中央圓滿者，彼即不住于圓滿。

།སྐད་ཅིག་གཅིག་མངོན་རྫོགས་སངས་རྒྱས། །རྫོགས་པ་ལ་ནི་གཡོ་མི་འགྱུར། ། གང་ཚེ་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུར་སེམས། །དེ་ནི་སྐད་ཅིག་ཐམས་ཅད་རྫོགས། །དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ལ་ འདི་མི་གནས། །རེས་འགའ་དཀར་མིན་ལ་མི་འགྲོ། ཕྱོགས་གཉིས་པོ་ཡི་དབུས་གནས་པ། ། རྫོགས་པ་ལ་གནས་གཉིས་སུ་མེད། །གཙུག་ཏོར་ལས་ནི་ཤར་བ་དེ། །རྡོ་རྗེ་ནོར་བུར་རྫོགས་ པར་འགྱུར། །དེ་ཆགས་བྲལ་ལས་ཆ་ཉམས་པ། །རྡོ་རྗེ་ནས་ཉམས་ལ་རབ་རྫོགས། །སླར་ ཡང་གཙུག་ཏོར་དུ་ཤར་བ། །སླར་ཡང་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུར་རྫོགས། །དེ་ཆགས་བྲལ་ལས་ཆ་ 2-120 ཉམས་པ། །ལུས་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཉམས་པ་མིན། །འདི་ཡི་བདེ་བ་ཆེ་རང་བཞིན། །རྫོགས་པའི་ སྒྲ་ཡིས་བརྗོད་པར་བྱ། །དངོས་པོ་བར་མ་གཞན་ཐམས་ཅད། །འབྱུང་དང་བསྡུད་པའི་རྒྱུ་ ཡིན་ནོ། །སྲིད་ལས་མྱ་ངན་འདས་པར་འགྲོ། །དེ་ལས་སླར་ཡང་སྲིད་པར་འོང་། །རང་ཕྱོགས་ དག་ལས་ཟླ་བཞིན་དང་། །བགྲོད་པ་དག་ལས་སྣང་བྱེད་བཞིན། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ ཟླ་བ་ནི་ཚེས་གཅིག་ལ་སྔར་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་གྲིབ་མས་བསྒྲིབས་པ་ཆ་གཅིག་པར་བསལ་བས། ཆ་ཤས་དང་པོ་ཤར་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། རིམ་པས་ཆ་ཤས་རྣམས་ཀྱི་གྲིབ་མ་བསལ་བས་ནི་ མཐར་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་ཟླ་བའི་ཆ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་ ཀྱང་། སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱི་གྲིབ་མ་རྣམས་ཉམས་པའི་རིམ་པ་རྫོགས་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། །ཟླ་བའི་ དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ངོ་བོ་དང་པོ་ནས་ཆད་པ་མེད་པས། ཕྱིས་རྫོགས་པའང་མིན་ཏེ། མདོར་ན་ སྒྲིབ་བྱེད་འཕེལ་འགྲིབ་ཡིན་གྱི་ཟླ་བ་འཕེལ་འགྲིབ་མིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཡེ་ ཤེས་ཀྱང་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་བཞིའམ། ས་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་ པས་ཤར་ཏེ། ས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པས་ནི་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ ཞེས་རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་སྣང་དང་བསྟུན་ནས་བཤད་མོད་ཀྱང་། ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་ པ་ལས་རླུང་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་དང་སྒྲིབ་པའི་ཁྱད་པར་གཞན་རྣམས། ཉམས་ཤིང་ སྤངས་པའི་རིམ་པ་རྫོགས་པ་ཡིན་གྱི། མི་འགྱུར་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གདོད་མ་ནས་གནས་པའི་ ཕྱིར། དང་པོར་མ་ཚང་ཞིང་ཆད་པ་མེད་པས། ཕྱིས་རྫོགས་པའང་མིན་ཏེ། བསལ་བཞག་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྲམ་ཟེ་ཆེན་པོའི་ཞལ་ནས། བྱེད་པོ་དང་བྲལ་འགྲོ་ལ་རྟག་ཏུ་ཤར། །གང་ ཞིག་དུས་སུ་ངེས་པར་གསུངས་པ་ན། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའང་ཚིག་གིས་དབུལ་འགྱུར་བ། ། བདེ་བའི་རྒྱལ་པོ་གཅིག་པུ་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག །ཅེས་སོ།

剎那頓證圓滿佛，于圓滿中不動搖。 何時金剛寶中心，彼即一切剎那圓。 不住於此白分中，亦不時往非白處， 安住二分之中央，圓滿安住無二相。 自頂髻中升起彼，于金剛寶成圓滿， 彼離貪慾分損減，自金剛損極圓滿。 復又升至于頂髻，復又金剛寶圓滿， 彼離貪慾分損減，有身智慧無損減。 此之大樂自性者，以圓滿聲當宣說， 一切其他中間事，為生攝之因緣也。 從有趣向涅槃去，從彼復又趣有來， 如月從自分中及，如日從諸執行中。 如是宣說。如月初一時先為能障陰影所障一分得除，自初分升起始，次第由諸分除陰影，最終於十五圓滿月分，世間雖如是稱，然唯是能障陰影諸分損減次第圓滿而已。月輪體性初無缺減故，后亦非圓滿。總之，是能障增減，非月增減。如是不變智慧亦以等流等四果或十二地等次第升起，以十二地究竟而成不變樂圓滿，雖隨瑜伽師心相而如是說，然煩惱等二萬一千六百風及其他障礙差別損減斷除次第圓滿而已。不變智慧本初安住故，初無不足缺減，后亦非圓滿，因無遮立故。 大婆羅門說： "離作者眾生恒時現，若於時中定宣說， 遍智亦成言語貧，愿獨一樂王得勝。"

།འགྱུར་བར་སྣང་བའི་རྒྱུ་ནི་བག་ ཆགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རི་བོང་གི་མཚན་མའི་རྣམ་པར། མུན་པའི་ས་བོན་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ 2-121 གྱི་དབུས་སུ་གནས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། ཆ་བཅོ་ལྔ་རྫོགས་པའི་ངང་དེར་རི་བོང་ཅན་གནས་ པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚན་མས་རྙོག་པར་བྱས་པའི་ སེམས་ཉིད་བརྟེན་ཐིག་ལེར་བཅས་པ་ཡང་། བདེ་བ་ལ་མི་འགྱུར་བར་གནས་པར་མི་ནུས་ སོ། །ཟླ་བ་ནི་སྐྱེད་པ་དཀར་ཕྱོགས་དང་། རབ་ཏུ་ཉམས་པ་ནག་པོའི་ཕྱོགས་གཉིས་པོ་ལ། རྟག་པར་རབ་ཏུ་གནས་ཤིང་། ཕྱོགས་གཉིས་པོ་དེའི་དབུས་སུ། དཀར་ཆ་རྫོགས་པའི་གནས་ སྐབས་བཅུ་དྲུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། ཟླ་བ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་ཙམ་གནས་ཀྱི། རྫོགས་པའི་ སྐབས་དེར་དེ་ལས་ལྷག་པ་མི་གནས་ཏེ། དཀར་པོའམ་ནག་པོའི་ཕྱོགས་གང་རུང་ལ་དེ་མ་ ཐག་འཇུག་པར་འགྱུར་བ། དེ་བཞིན་དུ་དཀར་དམར་གྱི་རིམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནོར་ བུ་དང་གཙུག་ཏོར་དུ་སྐད་ཅིག་ལས་མི་གནས་པའོ། །གང་མི་འགྱུར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཆ་བཅུ་དྲུག་པ་ནོར་བུར་རྫོགས་ པའི་སྐབས་དེ་ཉིད་དུ། མི་འགྱུར་བའི་ཐིག་ལེར་གྱུར་པ་ནི་རྫོགས་པ་ལ་གཡོ་བར་མི་འགྱུར་ བ་སྟེ། མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུར་སེམས་དམ་པའི་བདེ་བར་གྱུར་པ་དེ་ ནི། མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བའི་སྐད་ཅིག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ། བདེ་བའི་སྐད་ ཅིག་ཐམས་ཅད་ནོར་བུར་སེམས་བརྟན་པ་ལས་བྱུང་ཞེས་པའོ། །དེ་བས་ན་མི་འགྱུར་བའི་ བདེ་བ་དེ་ལ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ ཡང་དཀར་པོ་ནོར་བུར་རྫོགས་པའི་སྐད་ཅིག་དང་། དམར་པོ་གཙུག་ཏོར་དུ་རྫོགས་པའི་སྐད་ ཅིག་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནོར་བུར་ཟིན་ པའི་རྒྱུ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཐིག་ལེས་གང་བ་དང་། སྙིང་གའི་ནཱ་ད་མི་གཡོ་བའོ། །དེ་ཡང་རོ་རྐྱང་གི་ རྒྱུ་བ་འགགས་པས། ལྟེ་བའི་གཏུམ་མོ་བརྟན་པ་ན། སྙིང་གའི་ནཱ་ད་ཡང་མི་གཡོ་བར་གནས་ སོ། །སྙིང་ཁ་དང་ལྟེ་བ་ནི་མཚོན་པ་སྟེ་འཁོར་ལོ་ཐམས་ཅད་ལ་གཏུམ་མོ་དང་ནཱ་ད་གནས་ 2-122 པའོ། །གང་གི་ཚེ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ན། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་དགའ་བ་ བཅོ་ལྔ་པོ་ལ་ཡང་མི་གནས་ལ། དཀར་མིན་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ལ་རེས་འགའ་ཙམ་སྟེ་ལན་ གཅིག་ཀྱང་མི་འཕྲོ་ཞིང་། ཕྱོགས་གཉིས་པོའི་དབུས་སུ་གནས་པ། དཀར་དམར་གྱི་བགྲོད་ པ་བཅུ་དྲུག་པར་རྫོགས་པ་ལ་རྟག་ཏུ་གནས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ། ཟུང་འཇུག་གི་དོན་ ནམ་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་འཇུག་གོ །

變現之因是習氣，如同兔子標相形，因黑暗種子住于月輪中央之緣故，於十五圓滿之境中，兔子標相不能安住。如是被輪迴習氣標相擾亂之心性及所依明點，亦不能安住于不變之樂中。 月亦于生起白分及極損黑分二分中，恒時安住，于彼二分之中，第十六圓滿白分之時位，彼月僅住剎那，不于圓滿位中住過於此，即刻趨入白分或黑分任一。如是白紅次第菩提心於寶珠與頂髻中亦不住過剎那。 若於不變剎那頓證圓滿佛，即菩提心第十六分于寶珠圓滿之時，成為不變明點者于圓滿中不動搖，稱為不動。何時殊勝心成為金剛寶之樂，彼即一切不變樂剎那悉皆圓滿，謂一切樂剎那皆從寶珠心穩固而生。 是故於彼不變樂稱為剎那頓證圓滿佛，此復有白分寶珠圓滿剎那與紅分頂髻圓滿剎那，說為金剛喻定。菩提心住于寶珠之因有二：明點充滿與心間那達不動。複次，因羅揚脈流止息，臍輪猛火穩固時，心間那達亦安住不動。心間與臍輪是表徵，一切輪皆有猛火與那達安住。 何時不變樂圓滿時，不住于白分十五喜，亦不時往非白黑分，即一次亦不散，安住二分之中，于白紅執行第十六圓滿中恒時安住，是為無二，趨入雙運義或無二分。

དེས་ན་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པའི་ མཚམས་ཀྱང་། མི་འགྱུར་བའི་སྐད་ཅིག་རྫོགས་པའོ། །འཁོར་བ་པ་རྣམས་ཆ་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ མི་གནས་པའི་ཚུལ་ནི་གཙུག་ཏོར་ལས་ནི་ཤར་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་དགའ་བ་བཅུ་ དྲུག་གི་རིམ་པས། རྡོ་རྗེ་ནོར་བུར་རྫོགས་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་ཆ་བཅུ་དྲུག་པའི་མཐར། ཕྱི་རོལ་ཏུ་ ཉམས་ཤིང་ལྷུངས་པ་དགའ་བའི་ཆགས་བྲལ་དུ་གྱུར་པ་ལས། རྡོ་རྗེ་ནས་ལྷུངས་ཤིང་ཉམས་ ལ་རབ་ཏུ་རྫོགས་པས་ཆ་བཅུ་དྲུག་པ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། རྡུལ་ཡང་གཙུག་ཏོར་གྱི་མཐའ་ ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ནག་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་བཅུ་དྲུག་པའི་མཐར། ཆགས་པའི་སྦྱོར་ བ་ལ་བརྟེན་ནས། སླར་ཡང་གཙུག་ཏོར་དུ་ཤར་བ་སྔར་བཞིན་སླར་ཡང་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུར་ རྫོགས་པར་འགྱུར་ལ། དེར་ཆགས་བྲལ་ལས་ཆ་བཅུ་དྲུག་པ་ཉམས་པ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱང་། བརྟེན་ཐིག་ལེ་ལྷུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབས་པ་ཡིན་གྱི། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ ཉམས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ ཅན་ནོ་ཞེས་སོ། །ཞེས་འགྲེལ་པ་དོན་དམ་བསྡུས་པ་ལས་གསུངས་ཤིང་། ཡང་ན་དེ་ལྟ་བུའི་ དགའ་བྲལ་གྱི་ཆ་བདེ་བ་ཆེན་པོས་བཅོམ་པས། དགའ་བྲལ་དང་བེམ་ཆོས་ཀྱི་ཆ་ཉམས་ཀྱང་ ཡེ་ཤེས་མ་ཉམས་ཤིང་མ་བཅོམ་ཞེས་བོད་ཀྱི་གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོ་མན་ལུང་གུ་རུ་གསུང་པར་ གྲག་གོ ། ནམ་ཡང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འདིའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི། རྟག་ པར་རང་བཞིན་གྱིས་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ཡིས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཞེས་པ་སྟེ་གདོད་ 2-123 མའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གདོད་མ་གནས་ལུགས་གཤིས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ རྫོགས་པའོ། །དང་པོ་བར་མ་གཞན་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ལ། རྒྱ་སྐད་དུ། ཨ་ནྱ་བྷཱ་ཝཱན་ཏ་རཾ་ སརྦཾ། ཞེས་འབྱུང་ཏེ་ཨན་ཏ་ར་ནི། མཐའ་ལ་ཡང་འཇུག་པས། གཞན་པ་དང་དངོས་པོའི་ མཐའ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བསྒྱུར་བ་ལྟར་ལེགས་པས། བདེ་ཆེན་གདོད་མའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལས་ གཞན་པ་སྲིད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི། འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་དང་། བསྡུད་པ་འཇིག་པའི་རྒྱུའམ་ མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོའི་མཐའ་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་དོ།

是故獲得雙運智慧身之際亦為不變剎那圓滿。輪迴者不住第十六分之理為：從頂髻升起之菩提心以十六喜次第于金剛寶珠圓滿，于彼第十六分末，外泄墜落成為離欲喜，從金剛墜落衰損極盡，稱為第十六分衰損，微塵亦從頂髻邊際衰損。 復于黑分第十六分末，依于貪慾瑜伽，複次升起于頂髻如前複次于金剛寶珠圓滿，雖說彼處因離欲而第十六分衰損，然依所依明點墜落而心為障所障，非智慧體性衰損。如雲："一切有情具如來藏性。"如《勝義攝要釋》中所說。 或如藏地大成就者曼龍古如所說："如是離喜分為大樂所摧，雖離喜與物質法分衰損，然智慧不衰損不摧毀。" 此永不衰損相之大樂，應以"恒時自性圓滿"之語表述。即本初智慧從無始以來本初安住方式自性圓滿。 關於"初中餘一切"，梵語為"अन्यभावान्तरं सर्वं"（anya bhāvāntaraṃ sarvaṃ）。其中"antara"亦可作"邊際"解，故譯為"其餘及諸法邊際"為佳。除彼大樂本初智慧外，一切有為法皆具生起出現與收攝壞滅之因或相。諸法邊際即一

།དེ་ཡང་སྲིད་པ་ སྟེ་སྐྱེ་བ་ནས་འཆི་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐར་འགྲོ་ཞིང་། དེ་ལས་སླར་ཡང་ལས་ཀྱི་ དབང་གིས་སྲིད་པ་སྟེ་སྐྱེ་བའི་གནས་སུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཟླ་བ་ རང་གི་དཀར་ཕྱོགས་དང་ནག་ཕྱོགས་དག་ལ་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པར་བྱེད་པ་དང་། སྣང་ བྱེད་དེ་ཉི་མ་ཡང་བྱང་བགྲོད་དང་ལྷོ་བགྲོད་ཀྱི་བགྲོད་པ་དག་ལ་སྟོབས་འཕེལ་བ་དང་འབྲི་ བར་འགྱུར་བ། སྤེལ་མར་བྱེད་པས་དུས་འདའ་བ་བཞིན་ཏེ། འདི་དགའ་བ་བཅུ་དྲུག་གི་ འཕེལ་འགྲིབ་ཁོ་ན་ལ་འཆད་པ་མང་ཡང་། དེ་ནི་གོང་དུ་གཙུག་ཏོར་ལས་ནི་ཤར་བ་དེའི་ སོགས་ཀྱིས་བཤད་ཟིན་ཅིང་། ཕྱི་ནང་གི་ཟླ་ཉི་དང་དཔེ་དོན་དུ་ཡང་ལན་མང་དུ་སྦྱར་ཟིན་ པས། འདིར་འཁོར་བའི་མཚན་ཉིད་སྤྱི་ལྡོག་ནས་སྦྱར་ན་གནད་ཆེ་ཞིང་མ་བཟློས་པར་འགྱུར་ རོ། །གཉིས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ནི། རྫོགས་པར་མི་གཡོ་བ་ འདི་ནི། །ས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་རྫོགས་ཉིད། །ཉི་ཁྲི་བརྒྱད་གཉིས་བརྒྱ་ཡི་དབུགས། ། འགྱུར་མེད་སྐད་ཅིག་ཟོས་རྣམས་ཀྱིས། །ཕྱོགས་གཉིས་ཡང་དག་གནོན་པ་ནི། །ས་རྣམས་ ཀྱིས་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས། །བདེན་དོན་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པ། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་འགྱུར་བ་ མེད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་མི་གཡོ་བ་སྟེ་ འགྱུར་མེད་ཀྱི་ཐིག་ལེ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་རྒྱུ་གང་ལས་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ས་བཅུ་ 2-124 གཉིས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་ནི། མི་འགྱུར་བའི་ བདེ་བའི་སྐད་ཅིག་གི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་སྟེ། གོང་དུའང་བཤད་པ་ལྟར་ཇི་སྲིད་དུ་རྟགས་དང་པོས་ དགའ་བཞི་རྫོགས་པར་སྐྱེད་ཅིང་། འདོད་པའི་གནས་སྐབས་དང་པོ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ ཤེས་སུ་འགྱུར་བ་ནས། དགུ་པའི་བར་དུ་རྗེས་དྲན་ཁོ་ན་སྟེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྦྱོར་བའི་ལམ་དུ་ མི་འགྱུར་རོ། །བཅུ་པ་ཐོབ་ནས་ནི། མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་དངོས་སུ་སྒྲུབ་པའི་འགོ་བརྩམས་ ཏེ། མི་རིང་བར་ལས་རླུང་དབུགས་གཅིག་འགག དཀར་པོ་ཆ་གཅིག་ནོར་བུ་དང་། དམར་པོ་ ཆ་གཅིག་གཙུག་ཏོར་དུ་བརྟན་པས་དཀར་དམར་རླུང་གསུམ་གྱི་ཆ་རེ་རེ་སྟོང་གཟུགས་སུ་ གྱུར་པ་ནི་རྫས་དང་དངོས་པོ་ལས་འདས་ཤིང་ཆོས་ཉིད་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར། མི་འགྱུར་བའི་ ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཡེ་ཤེས་ནི་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་སྟེ། ཐིག་ལེ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ངོ་བོ་ གཅིག་གོ ། དེ་ནས་ཀྱང་དཀར་པོའི་འགྲོ་འོང་གཙུག་ཏོར་ནས་ནོར་བུའི་བར་དུ་རྟག་ཏུ་བྱེད་ ཅིང་། དམར་པོའི་འགྲོ་འོང་ནོར་བུ་ནས་གཙུག་ཏོར་གྱི་བར་དུ་རྟག་ཏུ་བྱེད་དགོས་ཏེ། དེས་ ལས་རླུང་འགགས་པ་དང་། ཐིག་ལེའི་བགྲོད་པ་བརྟན་པར་བྱེད་དོ།

彼亦從有即生至死趣向涅槃邊際，復從彼處又因業力而生於有即生處，如月輪于月之白分黑分增減，及日亦于北行南行之行程增力減力，交替而時過，雖多解釋此僅為十六喜之增減，然彼已於上文"從頂髻升起"等處說畢，且內外日月之譬喻義亦多次配合，此處從輪迴總相配釋則要義重大且不重複。 第二別說三摩地支分： "此圓滿不動， 以諸地圓滿， 二萬八千二百息， 以不變剎那數， 二分正降伏， 真實義十二相， 十六相無變。" 菩提心大樂智慧即不動，成為無變明點是從何因？即由三摩地十二地圓滿。其中三摩地支分即是不變樂剎那智慧，如上所說，乃至以初相圓滿生起四喜，從欲界初位成為清凈智慧，乃至第九皆唯隨念，不成為三摩地加行道。 獲得第十后，開始直接修成不變樂，不久業風一息止，白分一分于寶珠及紅分一分于頂髻穩固，白紅風三者各一分成空形相，因超越實質事物而入法性，故稱不變明點，其智慧即不變樂，明點與智慧亦同體。 此後亦須恒常行白分往來於頂髻至寶珠間，紅分往來於寶珠至頂髻間，以此令業風止息及明點執行穩固。

།མི་འགྱུར་བའི་ཐིག་ ལེར་གྱུར་ཟིན་པའི་ཐིག་ལེ་དེ་ནི་ལུས་ལ་དངོས་སུ་འགྲོ་འོང་བྱར་མེད་ཀྱང་། ལྷག་མ་རྣམས་ འགྲོ་འོང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་མི་འགྱུར་བའི་ཐིག་ལེར་གྱུར་པ་དེ་ནི། འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུ་ གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུར་གྱུར་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཚད་ཀྱི་མ་དག་པའི་ལུས་ངག་ ཡིད་གསུམ་སྤངས་ཤིང་། རྣམ་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ་སྐུ་དེ་ཡང་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་ པའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་རྫོགས་པ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལུས་རྩ་བ་ ནས་དག་སྟེ་ཟུང་འཇུག་གི་སྐུར་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡན་ལག་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ རྣམས་འདིར་ཕྱོགས་ཙམ་སྨོས་པ་ཡིན་གྱི། རྒྱས་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འགྲེལ་པ་རྣམས་ ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལས་རླུང་དབུགས་སྟོང་བརྒྱད་བརྒྱ་རེ་འགགས་པ་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ 2-125 གྱི་ས་རེ་རེ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་། །གསང་བའི་འཁོར་ལོའི་ཕྱེད་མི་འགྱུར་པའི་ཐིག་ལེས་ གང་བ་ན། ས་དང་པོ་དང་། ཕྱེད་ཕྱི་མས་གཉིས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་ལྟེ་བའི་ཕྱེད་ ཀྱིས་གསུམ་པ་དང་། རིལ་པོས་བཞི་པ་དང་། སྙིང་གའི་ཕྱེད་ཀྱིས་ལྔ་པ་དང་། རིལ་པོས་དྲུག་ པ་དང་། མགྲིན་པའི་ཕྱེད་ཀྱིས་བདུན་པ་དང་། རིལ་པོས་བརྒྱད་པ་དང་། དཔྲལ་པའི་ཕྱེད་ ཀྱིས་དགུ་པ་དང་། རིལ་པོས་བཅུ་པ་དང་། གཙུག་ཏོར་གྱི་ཕྱེད་ཀྱིས་བཅུ་གཅིག་པ་དང་། གཙུག་ཏོར་རིལ་གྱི་གང་བས་བཅུ་གཉིས་པའོ། །ས་འདི་རྣམས་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སམ་སྟོང་གཅིག་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མ་མཐོང་བའི་ དོན་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་ས་དང་པོ་ཡིན་པ་ནས། དེ་འདྲ་སྟོང་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་མཐོང་བ་ ས་བཅུ་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་བར་དུ་ས་རེ་ལ་ཉིས་འགྱུར་བསྒྲེ་བ་ཡིན་ནོ། །ས་དེ་དག་གི་མིང་ ཡང་། གནས་དང་ཉེ་གནས་དང་། ཞིང་དང་ཉེ་ཞི་དང་། འདུན་པ་དང་ཉེ་བའི་འདུན་པ་དང་། འདུས་པ་དང་ཉེ་བའི་འདུས་པ་དང་། དུར་ཁྲོད་དང་ཉེ་བའི་དུར་ཁྲོད་དང་། འཐུང་སྤྱོད་དང་ཉེ་ བའི་འཐུང་སྤྱོད་རྣམས་སོ། །དབུགས་ཇི་ཙམ་འགག་པ་དེ་ཙམ་གྱི་གྲངས་དང་མཉམ་པའི་ དཀར་ཆ་གསང་བ་ནས་གཙུག་ཏོར་གྱི་བར་དུ་བརྟན་པ་དང་། དམར་ཆ་གཙུག་ཏོར་ནས་ནོར་ བུའི་བར་དུ་བརྟན་པས། མི་འགྱུར་བདེ་བའི་སྐད་ཅིག་ཀྱང་དེ་སྙེད་ཐོབ་སྟེ། ཐོབ་ཚུལ་ནི་གང་ དུ་བསྟན་པ་ལྟར་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོས་གཅིག་ཡིན་ཀྱང་། རྣལ་ འབྱོར་བའི་སེམས་ལ་འགྱུར་བ་འགག་ཚུལ་དེ་སྙེད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་འཆར་ཚུལ་ཡང་དེ་ཙམ་ ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

已成為不變明點之明點，雖于身中不能實際往來，然餘者仍作往來。凡成為不變明點者，已成如彩虹無二智慧身，故以其量舍離不凈身語意三者，並已轉變，又因彼身與大樂同體，故圓滿二萬一千六百剎那時，異熟身從根本清凈而圓滿為雙運身。如是六支之自性於此略說而已，廣當從菩薩諸釋了知。 由一千八百業風息止息，獲得一一三摩地地，密輪半滿不變明點時得初地，後半得第二地，如是配合，臍輪半得第三地，全滿得第四地，心輪半得第五地，全滿得第六地，喉輪半得第七地，全滿得第八地，額輪半得第九地，全滿得第十地，頂髻半得第十一地，頂髻全滿得第十二地。 此等地之功德差別者，從見未見十方世界或一千世界之義為初地，乃至見如是二十四千為第十一地，于每地倍增。彼等地名亦為：住處與近住，田與近寂，意樂與近意樂，聚集與近聚集，尸林與近尸林，飲用與近飲用。 由與風息止息數相等之白分從密處至頂髻穩固，及紅分從頂髻至寶珠穩固，獲得同數不變樂剎那，獲得方式如所說，雖一切不變大樂以體性為一，然由瑜伽士心中如是諸轉變止息方式，智慧生起方式亦有如是多種。

།དེ་ལྟར་ན་ཉི་ཁྲི་དང་བརྒྱད་གཉིས་བརྒྱ་སྟེ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་དྲུག་ནི་ བསྡོམས་པས་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་སྟེ། དེ་ཙམ་གྱི་དབུགས་འགྱུར་བ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་ གིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟོས་ཤིང་ཡེ་ཤེས་ལ་ཐིམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུས། ས་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པས་ནི་མི་ འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ། ནོར་བུར་དཀར་པོ་དང་གཙུག་ཏོར་དུ་དམར་པོ་ 2-126 དང་། ཆགས་པ་དང་ཆགས་བྲལ་ལམ། དཀར་ཕྱོགས་དང་ནག་ཕྱོགས་སམ། སྲིད་པ་དང་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཡང་དག་པར་གནོན་ཅིང་སྤོང་བ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ ཡན་ལག་གོ ། སྐབས་དེར་ས་རེ་རེ་ལ་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ལུགས་བཟློག་རེ་རེ་སྦྱར་ཏེ། རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འགགས་པའི་བདེན་པའི་དོན་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་དང་ དགའ་བ་བཅུ་དྲུག་སྒྲིབ་བྲལ་དུ་གྱུར་པ། སྐུ་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ནི་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ ཉིད་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་། བདེ་བའི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་འགྱུར་བ་མེད་པ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ནི། མས་ བརྟན་གྱི་དགའ་བའི་ས་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ཏེ། དགའ་བ་རེ་རེ་ཡང་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་དང་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཅན་ཡིན་པས། སྐུ་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ དབྱེ་བ་ཅན་ནོ། །དེ་ཡན་ཆད་ནི་རྡོ་རྗེ་བཞིའི་སྒྲུབ་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡན་ལག་ སྔ་མ་སྔ་མའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན། ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡོད་པས། ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་མ་རྫོགས་བར་དུ་རྡོ་རྗེ་བཞིའི་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐར་སྐུ་ དང་། གསུང་དང་། ཐུགས་དང་ཡེ་ཤེས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པའི་ཟུང་འཇུག་གི་སྐུ་ཐོབ་པ་ནས་ བཟུང་ནས། རེ་ཤིག་སྒྲུབ་པ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། སྐབས་འདིར་གྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་སུ་འཇོག་ དགོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲུབ་པ་དེ་ཡང་གནས་སྐབས་ལ་ལྟོས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། མི་སློབ་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ལྟོས་ན་ནི། འདི་ཡང་སྒྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་ བྱའོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། གང་གི་ཉུང་ངུའི་རྒྱུད་དོན་རྣམ་བཤད་པས། །རྒྱུད་རྒྱལ་ཆེན་པོའི་ དགོངས་དོན་ཀུན་ཤེས་པ། །གླེགས་བམ་ཉུང་ངུས་འབད་མེད་དོན་ཆེན་འགྲུབ། །རྒྱུད་དོན་ རིག་པའི་རྣམ་འགྱུར་ངོ་མཚར་རྨད། །ཅེས་པ་ནི་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། ། ༈ གྲུབ་པ་འབྲས་བུའི་རྣམ་གཞག་ཞིབ་མོར་བསྟན་པ། གཉིས་པ་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞིབ་མོར་བསྟན་པ་ལ། ཐོག་མར། མངོན་པར་ 2-127 རྟོགས་པ་ཕྱོགས་སྨོས་པ་ཙམ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་བཞིའི་རང་བཞིན་དང་། སྐུ་བཞིའི་རྣམ་ གཞག་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་དང་། འཕྲིན་ལས་འཇུག་པའི་ཚུལ་དང་། །ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་གཞག་རྣམས་སོ།

如是二萬與八百二百，即合計爲二萬一千六百，由彼等息無變剎那為智慧所食並融入智慧之因，由諸地次第而圓滿不變之樂，于寶珠為白及頂髻為紅，貪與離貪或白分與黑分或有為與涅槃二分皆正壓伏斷除，是三摩地支。 彼時于每一地配合一一逆行十二緣起，十二緣起支滅盡之諦義十二相及十六喜離障轉變，十六身之體性是事物真如，彼亦現前十六無變樂相，是下穩喜之十六地，每一喜亦有身語心智之差別，故每一身亦有身語意智之差別。以上是廣說四金剛成就，彼亦前前支智慧相續，於後后位中亦有，故未圓滿三摩地支之前是四金剛成就，至三摩地終得身語意智合一之雙運身始，暫時不說為成就，因此處應安立為證得位故。彼證得亦是就分位而言，若較無學圓滿佛陀，當知此亦唯是修行。 此處說道：由說略續義，知大續王一切密意，少許經函無勤成大義，了知續義變化實稀有。此為中間偈頌。 詳說證得果位建立 第二詳說果位建立中，首先，略說現證分即：四金剛自性、四身建立、智慧差別、事業趣入方式及近加行聖道建立等。

།དང་པོ་ནི། བསྡུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལས། རྒྱལ་བའི་སྐུ་ཡི་རྡོ་རྗེ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བགྲོད་བྱ་མིན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ། ། གསུང་གི་རྡོ་རྗེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རང་སྙིང་སྐད་རྣམས་དག་གིས་ཆོས་ནི་གོ་བར་བྱེད་ པའོ། །རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱི་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཐའ་དག་ ས་ལ་གནས། །དྲི་མེད་ནོར་བུ་ལྟ་བུ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་འཛིན་བྱེད་གང་ཡིན་དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ རྡོ་རྗེའོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དབྱེ་བ་དང་བྲལ་ཡང་། དོན་དམ་པའི་འཁོར་འདས་ཀུན་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་དང་། ཆོས་དབྱིངས་དེ་ཉིད་ སངས་རྒྱས་རང་སྣང་ལ་བརྗོད་བྲལ་ཡང་ཡིན་ལ་སྒྲ་སྐད་ཐམས་ཅན་པར་རྟག་ཏུ་ཤར་བ་དེའི་ མཐུ་ལས། གདུལ་བྱ་གཞན་སྣང་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་རང་གི་སྐད་དང་། རང་ རང་གི་བློ་དང་མཚམས་པར་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་དབྱངས་ཆེན་པོ་འབྱུང་བ་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེ་དང་། ཆོས་ ཉིད་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ལ་དངས་མའི་ཚུལ་གྱིས་བཞུགས་པས། ས་གཞི་ མཐའ་དག་སྟེ་ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པའི་རྟོགས་ཚུལ་རྣམ་པ་གཉིས་ རྟག་ཏུ་འབྱུང་བ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་དང་། ཆོས་དབྱིངས་དེ་ཉིད་རང་བཞིན་བདེ་བ་ཆེན་པོར་ གནས་པས། འཁོར་འདས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་རྣམ་ཆ་མཚུངས་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མདོར་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་འཛིན་པས་ཁྱད་ པར་དུ་བྱས་བའི་བདེ་བ་འགྱུར་མེད་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའོ། །དེ་ཡང་གཞི་གདོད་མའི་གནས་ ལུགས་ཆོས་ཉིད་མི་འགྱུར་བའི་ཐིག་ལེ་བཞི་ནི། རྡོ་རྗེ་བཞི་དངོས་ཡིན་ཅིང་། ཆོས་ཉིད་རང་ ངོས་ནས་དག་པ་གཉིས་ལྡན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་རྟག་ཏུ་གནས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་སྔར་བྱོན་པ་ནི་ 2-128 སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་ལ། སྐྱེས་བུ་ཞིག་ད་ལྟར་གསར་དུ་སངས་རྒྱས་ ཐོབ་པར་འགྱུར་ན། ཆོས་ཉིད་དེ་སྐྱེས་བུ་དེ་ལ་བལྟོས་ནས་ནི་སངས་རྒྱས་མ་ཐོབ་བར་དུ་རང་ བཞིན་རྣམ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་ཐོབ་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་བལྟོས་ནས་ ཀྱང་། དག་པ་གཉིས་ལྡན་ཁོ་ནའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཐིག་ལེ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ སྒོ་ནས་ལྡོག་ཆས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ལ། དོན་ དམ་པར་གཅིག་དང་དུ་མའི་མཐའ་ཀུན་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན་ཀྱང་། ཐ་སྙད་འཇོག་པའི་ཚེ་ཐིག་ ལེ་བཞི་ཡང་ངོ་བོ་གཅིག་གོ་ཞེས་རྣམ་གཞག་བྱའོ། །འདི་ནི་སྐུ་བཞི་སོགས་འོག་ཏུ་འཆད་པ་ རྣམས་ལ་ཡང་རིགས་འགྲེའོ།

第一，略續王中說： "勝者身金剛，一切相非境非有境所行， 語金剛令諸有情以自心語音悟法義， 持金剛意金剛，諸有情心性盡住于地上， 無垢如寶能執諸事物即是智慧金剛。" 法界雖離境有境分別，然于勝義輪涅槃一切顯現是身金剛；彼法界于佛自顯雖離言說而恒時現為一切音聲，由彼力于所化他顯中，生起一切有情各自語言、各自相應智慧之大法音聲是語金剛；彼法性以精華方式安住一切有情心中，故於一切地基即一切所知中，恒時生起如實與盡所有二種證悟方式是意金剛；彼法界自性住于大樂，與輪涅諸事物相同故執持一切相，簡言之，以執持一切相為特徵之無變樂即是智慧金剛。 又彼基位本初實相法性不變四明點即是四金剛自體，法性自方具二清凈之法性恒時安住，即是過去諸佛恒時所得。若有士夫今新得佛果，則彼法性對彼士夫而言，未得佛果前唯是自性清凈，從得佛果始，對彼亦唯是具二清凈。所謂法性四明點亦是由相之門分別反體，彼等就體性無絲毫差別，勝義中雖離一多邊際，然立名言時應建立四明點亦是一體。此于下說四

།གཉིས་པ་ནི་རྒྱུད་ལས། ཤེས་རབ་མ་ཡིན་ཐབས་ཀྱང་མིན་པ་ འདི་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐུ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་གྱུར་པ། །ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ངེས་ པར་མུན་པ་དང་བྲལ་ཡེ་ཤེས་དང་ནི་རྣམ་ཤེས་དབྱེ་བ་ལས། །འདི་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་ པའི་སྐུ་སྟེ་སྒྲ་བརྙན་ལྟ་བུ་སེམས་ཅན་དུ་མའི་དོན་ནི་བྱེད་པ་པོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སྨིན་ པའི་སླད་དུ་སླར་ཡང་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་རུ་འགྱུར། ཞེས་ཏེ། དེ་ལ་ ཤེས་རབ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ་ནག་ཕྱོགས་དང་། ཐབས་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་ དཀར་ཕྱོགས་ཡིན་ལ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ལ་དོན་དམཔའི་ཐིག་ལེ་དཀར་པོ་ནི་རྟག་ཏུ་ཉ་གང་ གང་བར་གནས་པས། ཤེས་རབ་མ་ཡིན་ཞིང་། དོན་དམ་པའི་རྡུལ་གྱི་ཐིག་ལེ་རྟག་ཏུ་གནམ་ སྟོང་ཁོ་ན་ལ་གནས་པས། ཐབས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །དཀར་ཕྱོགས་དང་ནག་ཕྱོགས་ཐམས་ ཅད་ལ་རྟག་ཏུ་དེ་དག་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཁྱབ་པའང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་ པ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་མིན་ཏེ། མཐའ་བཞི་ལས་གྲོལ་བའི་བདེ་ཆེན་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་པ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད། སྐུ་གཞན་གསུམ་ཅར་ལ་ ཁྱབ་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་པོ་ཡིན་ཅིང་བཞི་པའི་གནས་སྐབས་སྤངས་པ་ལས་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ 2-129 དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ་རང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ ཤེས་དང་སེམས་ཉིད་དེ་ཡུལ་ཅན་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དང་། ཐབས་དང་རྣམ་ཤེས་སྙིང་རྗེ་སྟེ་ཡུལ་ སྟོང་གཟུགས་གཉིས་རོ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པ་ལས་ཐ་མལ་གྱི་གཟུང་འཛིན་ནི་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་ ཟད་ཅིང་། དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་ཤེས་དེ་དག་གཟུང་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་འཛིན་པ་ནི། མུན་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་སྟེ། འདི་ནི་གཞན་དོན་ བྱེད་པ་པོ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིད་འཐུག་གི་གནས་སྐབས་ཟད་པ་ལས་བྱུང་བ། རྣམ་པར་ སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུས་གཞན་དོན་ལ་འཇུག་པའི་བྱེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་ དང་བའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་སྐུ་དང་། སྒྲ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་སྒྲ་བརྙན་གྱི་གསུང་གིས་གདུལ་བྱ་ གཞན་སྣང་དུ་སྐུ་དང་གསུང་གི་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་པ་སྟོན་པའི་རྒྱུ་སྟེ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ གཟིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འདི་ནི། རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཟད་པ་དང་། ཁམས་སྟེང་དུ་ ལོག་པའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་སྟེ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའོ། །འདིའི་དོན་འཆད་པ་ན་ དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་ལས། ལྷའི་མིག་དང་ལྷའི་རྣ་བ་ཞེས་སྨོས་པས། གཟུང་འཛིན་གཞན་ཅེས་ བྱ་བ་དོན་དམ་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་དུ་འདྲེས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་རང་སྣང་ཡིན་པར་སྟོན་ པའི་ཚིག་གོ །

第二，續中說： "非智慧亦非方便，此是俱生身即法身， 智慧方便自性定離暗，由智慧與識之分別， 此是圓滿受用身，如回聲為眾生作利益者， 為令諸有情成熟，複次此成諸佛化身。" 其中，智慧是無事物即黑分，方便是事物自性故為白分。于智慧身中，勝義明點白分恒時住于滿月故非智慧，勝義塵明點恒時唯住于空月故亦非方便。亦以法性方式遍及一切白分黑分，故離有無二俱非二四邊之具一切相大樂即是俱生大樂身，彼即遍入餘三身者，由離第四位而顯現，具同類因相，是自利圓滿。 智慧、本智、心性即境者大樂，與方便、識、悲即境空形二者融為一味，由此盡滅凡俗能取所取境有境，彼勝義智慧與識執持一切能取所取相，是離暗藏識之果，此即作他利者法身，由盡深睡位而生，具異熟相。 以何方式趣入利他之作用，即極凈影像身與海潮音聲如回聲之語，于所化他顯中示現無邊身語相之因，具見一切所知相，此是盡夢位與界上轉果之圓滿受用身，即士夫事業。 解釋此義時，《無垢光》中說"天眼天耳"，此詞表示"能取所取他"即勝義二者無別融合，是佛自顯。

སྐུ་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་གཅིག་དང་ཐབས་དུ་མ་དོན་དམ་པར་སྦྱོར་བ་སྟེ། རྒྱུད་གཅིག་ཉིད་ལས་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་པས་འགྲོ་བའི་དོན་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་དམིགས་པ་མེད་ པའི་སྙིང་རྗེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པར་འཆར་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི། སད་པའི་གནས་སྐབས་ སྤངས་པའི་འབྲས་བུ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟེ་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། དེའི་ལས་ནི་གཞན་སྣང་དུ་ སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་པས་འགྲོ་བའི་དོན་སྤྱོད་པ་ཉིད་དོ། །འདིར་ཤེས་རབ་མ་ཡིན་ཐབས་ཀྱང་ མིན་ཅེས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅེས་སོགས་ཀྱིས་དོན་རྒྱས་པར་འཆད་པ་ ནི། དབང་མདོར་བསྟན་གྱི་གཞུང་འདི་ཉིད་ལས། རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ལེགས་རྫོགས་པ། ། 2-130 ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས། སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཟུང་འཇུག་དང་། སྟོང་པ་ལས་བྱུང་གཟུགས་བརྙན་ སོགས་ཀྱིས་བདེ་སྟོང་ཟུང་འཇུག་དང་། རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུས་རྒྱས་བཏབ་སོགས་ཀྱིས་རྒྱུ་འབྲས་ ཟུང་འཇུག་དང་། སྟོང་ཉིད་གཟུགས་བརྙན་འཛིན་པ་སོགས་སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་ཟུང་འཇུག་ དང་། མྱ་ངན་འདས་པ་བྲལ་བ་ཞེས་སོགས་དང་། གཟུགས་ནི་སྲིད་པར་མི་འོང་སོགས་འཁོར་ འདས་ཟུང་འཇུག་དང་། དངོས་མེད་ལས་བྱུང་སོགས་དངོས་མེད་ཟུང་འཇུག་དང་། གཟུགས་ དང་གཟུགས་མིན་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྟོང་པ་དང་གཟུགས་ཟུང་འཇུག་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་ སོགས་ཀྱི་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་ཟུང་འཇུག་དང་། ཤེས་རབ་མ་ཡིན་ཐབས་ཀྱང་མིན། །ཞེས་སོགས་ དང་། ཕན་ཚུན་འཁྱུད་པ། ཞེས་སོགས་སྔ་ཕྱི་མང་པོས་ཐབས་ཤེས་ཟུང་འཇུག་སྟེ། དེ་ཡང་ གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་། རྡོ་རྗེ་སེམས་ དཔའ་མ་ནིང་གི་གོ་འཕང་རྣམས་ཟུང་འཇུག་གི་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རྡོ་ རྗེ་བཞི་དང་སྐུ་བཞི་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྐུ་དང་། མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཐུགས་ཟུང་འཇུག་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། དེ་ལ་ཟུང་འཇུག་གི་དོན་ གཉིས་མེད་རོ་མཉམ་ལ་འཇོག་ཅིང་། དེ་ལས་གཞན་གང་ཡང་རུང་བའི་ཆོས་གཉིས་དབྱེར་ མེད་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་མ་གྱུར་ན། དུས་སྤེལ་མའམ་དུས་གཅིག་ཏུ་ཚོགས་པ་ཙམ་ནི་ཟུང་འབྲེལ་ གྱི་དོན་ཡིན་གྱི་ཟུང་འཇུག་མ་ཡིན་ནོ།

彼等身之一智慧與多方便勝義相合，即由一續中現種種化身而行利生之因，無緣大悲現為一切相之智慧，此即離覺醒位之果化身，是離垢者。其事業即於他顯現種種化身而行利生。 此處"非智慧亦非方便"及"智慧方便自性"等廣釋其義，即于灌頂略示之此論中"依正圓滿"等，以身與智慧雙運、由空所生影像等表空樂雙運、因以果印等表因果雙運、空性攝持影像等表空性悲心雙運、"離涅槃"等與"色不來輪迴"等表輪涅雙運、"從無實生"等表無實雙運、"色與非色"等表空與色雙運、"無生"等表境有境雙運、"非智慧亦非方便"等與"相互擁抱"等前後諸多表方便智慧雙運。 此即不二智慧身、真實瑜伽智慧、金剛薩埵中性果位等是雙運之異名。如是四金剛與四身攝為一體即具一切相最勝身與不變樂心雙運相，其中雙運義安立為二無別等味，若任何法二者未成無別一體，則僅是時間交替或同時聚集之雙合義，非雙運也。

།ཡང་ཆོས་གང་དེ་དངོས་སུ་ན་ཟུང་འབྲེལ་ཡིན་ཀྱང་། ཟུང་འཇུག་རྟོགས་པའི་ཐབས་སུ་འགྱུར་ན་འབྲེལ་བའི་སྒོ་ནས་དེའི་ཐ་སྙད་འདོགས་པའང་ རུང་མོད་ཀྱི། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ས་བཅུ་གཉིས་རྫོགས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་ ཟུང་འཇུག་ནི། རྗེས་མཐུན་པ་ཟུང་འབྲེལ་ཙམ་མ་ཡིན་གྱི་དབྱེར་མེད་ཀྱི་ཟུང་འཇུག་ཡིན་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་མ་རྫོགས་བར་དུ། མི་འགྱུར་བའི་ཐིག་ལེར་སོང་བ་རྣམས་ནི་ཟུང་ འཇུག་ཡིན་ལ། སླད་ཀྱིས་འགྲོ་རྒྱུའི་རྣམས་ནི་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་རྣམ་ 2-131 གཞག་བྱ་མོད་ཀྱི། རྣམ་པར་དཔྱད་ན་ནི་དེ་འདྲ་དེ་གནས་ཚུལ་ལ་ཐམས་ཅད་ཟུང་འཇུག་ ཡིན་ཀྱང་། རྣལ་འབྱོར་པའི་བློ་ངོ་ལ་ཟུང་འཇུག་དང་ཟུང་འབྲེལ་འདྲེས་མར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་གཉིས་ཆོས་སྤངས་ཚུལ་ཡང་། དེ་ལྟ་བུ་ལ་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མེད་དེ། རྟག་ཏུ་ངོ་བོ་གཅིག་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་འབྲས་དངོས་ཡིན་ན་འདུས་བྱས་ཡིན་ པས་ཁྱབ་པ་ལས། གཉིས་མེད་འདི་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ངོ་བོའི་སྒོ་ ནས་དབྱེ་བ་མེད་ཀྱང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་ལྡོག་པ་ནས་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱི་དང་། བདེ་བའི་ ལྡོག་པ་ནས་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དུ་གནས་པས་སྟོང་ཉིད་རྒྱུ་དང་བདེ་བ་འབྲས་བུར་ བཞག་ལ། དོན་དུ་ཡོད་པ་དང་བདེ་བ་གཉིས་ཅར་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཡང་ རྟོགས་བྱེད་ལམ་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་སྟོང་པ་དང་བདེ་བ་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འཇོག་པས་ རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རྒྱས་བཏབ་ཅན་དང་རྒྱས་བཏབ་མེད་པའི་ཚུལ་གཉིས་འགལ་མེད་དུ་གྲུབ་པ་ ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་ཐམས་ཅད་རོ་མཉམ་པའི་ཕྱིར། དུ་མ་ དང་བྲལ་བས་གནས་སྐབས་སུ་ཟུང་འཇུག་དེ་ལ་གཅིག་པུ་ཡིན་པའི་ཐ་སྙད་སྦྱར་གྱི། ངེས་ པར་ན་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་། ཡུལ་ཡུལ་ཅན་དང་། ཡོན་མེད་ཡིན་མིན་ཐམས་ཅད་ལས་ འདས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཟུང་འཇུག་རང་གི་ངོ་བོ་འཁོར་འདས་ལས་འདས་པ་ཡེ་གདོད་མ་ ནས་གྲུབ་ཚུལ་དང་། ལམ་ཟུང་འཇུག་གིས་འཁོར་འདས་ཀྱི་མཐའ་སྤོང་ཚུལ་རྣམས་ཀྱང་ ཤེས་དགོས་ཏེ་འོག་ཏུ་འཆད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཟུང་འཇུག་གི་རང་བཞིན་ལ་ལྡོག་ཆ་སོ་སོའི་ དབང་དུ་བྱས་ནས་ཐུགས་བདེ་སྟོང་གི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཆ་རྒྱས་པར་འཆད་པ་ནི། མཆོད་ ཆེན་དྲུག་པོ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་རྣམ་ཀུན་མཆོག་ལྡན་ཚང་བར་བསྟན་ལ། སྐུ་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་པའི་ལྡོག་ཆ་རྒྱས་པར་འཆད་པ་ནི། དོན་དམ་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱས་པར་ བཤད་པའི་སྐབས་རྣམས་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ 2-132 དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ།

複次，若某法雖實為雙合，能成為證悟雙運之方便，則從關聯角度可安立其名。然十二三摩地地圓滿以上之道果雙運，非僅隨順雙合，乃無別雙運。自得三摩地至未圓滿間，諸入不變明點者為雙運，其餘將行者具雙合相。 雖可作如是安立，然詳察之，如是者于實相中雖皆為雙運，然于瑜伽師心前現為雙運、雙合混雜。 其中遠離二法之理亦復如是，于如是中從體性門中無因果之別，以恒時住於一體故。若為實際因果，必定是有為法，然此二無別乃無為法故。此中雖從體性門中無別，然從一切相反體門中住于諸因之法性，從樂反體門中住于諸果之法性，故立空性為因、樂為果。實則有及樂二者皆為因果二者之法性。又從能證道為因果門中亦安立空與樂為因果，故因果印持與無印持二理無違成立。 如是以自性無二且一切等味故，離多性，故於境位中於彼雙運安立一性之名言。然確定則超離一多、境有境、有無等一切。如是亦當了知雙運自體超離輪涅本初成就之理，及道雙運遠離輪涅邊際之理，下當解說。 如是雙運自性中，依各反體分別廣說心空樂智慧之分即六大供養，其中亦示具足一切最勝。廣說身一切相之反體即勝義金剛界壇城廣說諸分，以是一切相故，住于不可思議壇城。

།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་དེ་ཡང་བདེ་བའི་རྒྱས་བཏབ་ཅན་ གྱི་ཕྱིར། མི་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་དུ་བསྟན་ཅིང་། མི་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་རྒྱ་མཚོའི་ ཆོས་ཉིད་དུ་གནས་ཤིང་ཉོན་མོངས་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཡང་། མཆོད་ཆེན་དྲུག་གི་དོན་ཡིན་ནོ། ། དབྱིངས་དེས་ཉོན་མོངས་ཟད་པར་བྱེད་ན་ཐམས་ཅད་འབད་མེད་དུ་གྲོལ་བར་ཐལ་སྙམ་ན། གཉེན་པོ་དངོས་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་པ་ཡིན་ཅིང་དབྱིངས་དེས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བྱ་བ་མི་བྱེད་ཀྱང་ ཉོན་མོངས་ཟད་མཐའ་ཡིན་པ་དང་། གཉེན་པོ་ཡང་དབྱིངས་ཀྱི་ནུས་པ་ལས་བྱུང་བས་དེར་ གཞག་པའོ། །དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་སྐུ་དང་ཆོས་སྐུ་གཉིས་སྡོམ་པ་ནི་ཐུགས་བདེ་ཆེན་དང་། ལོངས་སྤྲུལ་གཉིས་སྡོམ་པ་ནི་སྐུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་སྟེ། དོན་དུ་སྐུ་བཞི་དབྱེར་མེད་ནི་དེ་ ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱི་ཟུང་འཇུག་ཡིན་ལ། ཐབས་ཤེས་རྒྱས་བཏབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྐུ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཟུང་ འཇུག་གི་ལྡོག་ཆ་ཚང་བའི་རྣམ་གཞག་ཤེས་དགོས་སོ། ། གསུམ་པ་ནི། བསྡུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལས། གང་དུ་ངེས་པར་རིགས་ཀྱི་གཟུགས་ ནི་ཉམས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཆེན་པོའི་གཟུགས་སུ་གསུངས། །གང་དུ་འཁོར་བའི་སྡུག་ བསྔལ་ཉམས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཚོར་བ་ཆེན་པོར་གསུངས་པ་སྟེ། །གང་དུ་འཁོར་བའི་ འདུ་ཤེས་ཉམས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འདུ་ཤེས་ཆེན་པོའོ། །གང་དུ་འཁོར་བའི་འཕེལ་ པ་ཉམས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་འདུ་བྱེད་ཁོ་ནའོ། །གང་དུ་གཉིད་ལ་སོགས་པའི་ གནས་སྐབས་ཉམས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་གསུངས། །གང་དུ་ཤེས་པ་ མིན་པའི་དངོས་པོ་ཉམས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཐུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་ པ་ཕུང་པོ་དྲུག་དང་། འབྱུང་བ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཉོན་མོངས་རྣམས་དང་། དབང་པོ་དྲུག་ ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་གདོད་མའི་ཡེ་ཤེས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་དྲུག་གམ་ ལྔ་སྟེ། དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ། སྟོང་པའི་ཕྱོགས་མཁའ་ཁམས་དང་། བདེ་ 2-133 བའི་ཕྱོགས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་སུ་བཞག་པ་གཉིས་སོ་སོར་དབྱེ་བས་དྲུག་དང་། དེ་གཉིས་ གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་པས་ལྔ་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ལས་ འདས་ཤིང་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ནའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །གཞན་ཡང་རྒྱུད་ལས། གཙོ་བོའི་སྐུ་ཡི་མཐུ་ལས་ རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམ་དག་གི་མཆོག་གི་ལུས་ལ་ལྷའི་སྤྱན་དུ་འགྱུར་ཅེས་པ་ལ་སེམས་པ་རྩ་དྲུག་ དག་པས། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ། རྒྱ་ཆེར་གསུངས་ཏེ་བསྡུས་ པའི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ།

彼一切相亦因具樂印持故，示為不變自性，而彼不變即住于煩惱大海法性且能盡煩惱，此亦為六大供養之義。若謂彼界能盡煩惱，則應一切無勤解脫。對治體性諸法是世俗，彼界雖不作世俗事業，然為煩惱盡邊際，對治亦從界之力而生，故立為彼。 其中合俱生身與法身二者為心大樂，合受用身與化身二者為一切相身。實則四身無別即如是方式之雙運，且應知從方便智慧印持門中，于每一身亦具足雙運反體之建立。 第三，《攝續王》云："於何處必定種姓色成壞，即說為大色。於何處輪迴苦成壞，即說為大受。於何處輪迴想成壞，即為金剛大想。於何處輪迴增長成壞，即唯金剛行。於何處睡眠等位成壞，亦說為識。於何處非智事物成壞，即為能仁智。"等等，六蘊與六界自性諸煩惱，及六根等之法性本初智慧，如鏡等六或五智慧。 其中於法界智慧，分空分為虛空界、樂分為智慧界，分別開為六，合二為一則為五。彼等一切皆超識境，唯是智慧行境。 又續中雲："從主尊身力，瑜伽師清凈勝身成天眼。"由清凈六脈，成就六神通等，廣說應于《大攝續》中了知。

།བཞི་པ་ནི་རྒྱུད་ལས། ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ རྣམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་རྣམས་ལ་བཞུགས་པ་བརྩེ་བ་ཡིས། །ངེས་པ་རྣམ་པར་མ་ སྒྲུབ་བསོད་ནམས་བསགས་པ་མིན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སྨིན་པའི་དོན་དུ་སྟེ། །གཙང་ མའི་གནས་ལ་སོགས་པར་བཅོམ་ལྡན་གང་ཞིག་རྣམ་པར་བཞུགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ སླད་དུའོ། །གང་ཞིག་ཨེ་བཾ་ཡི་གེ་ལ་གནས་མཆོག་གི་ངེས་པ་ཅན་རྣམས་མཆོག་ལ་འགོད་ པའི་དོན་དུའོ། །ཞེས་དང་། དོན་གཅིག་དུ་མའི་སྐད་ནི་རང་རང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྲོག་ ཆགས་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག །གནས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བསོད་ནམས་སླད་དུ་འཁོར་ ལོར་གནས་ལ་བསོད་སྙོམས་ལ་ནི་རྣམ་པར་རྒྱུ་རུ་གཤེགས། །ཞེས་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་ ཀྱིའང་རྟོགས་བྱ་མིན་པ་དཔག་མེད་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པ་རྒྱུ་མ་ནི། །སྲིད་པ་ གསུམ་གྱི་གནས་སུ་བདག་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་དེ་བརྒྱ་བྱིན་དྲ་བ་ཇི་བཞིན་ཉིད་དུའོ། །ཞེས་ གསུངས་ཏེ། སོ་སྐྱེ་ཕལ་པ་རྣམས་དང་། ཉན་རང་ཐེག་ཆེན་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་། ཡང་ དག་པར་སྦྱངས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ། ཛམྦུའི་གླིང་དང་། གནས་ གཙང་མ་ཆེན་པོ་དང་། འོག་མིན་སྟུག་པོ་བཀོད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་པའི་ཞིང་རྣམས་སུ། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་དང་། གསུང་དང་སྐུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་དང་། བརྟན་གཡོ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་རྣམ་པས་སེམས་ཅན་ཀྱི་དོན་སྤྱོད་པའི་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། ། 2-134 ལྔ་པ་ནི། །ལམ་ཡན་ལག་དྲུག་རེ་རེ་ནས་མཚན་ཉིད་ཚང་བ་དྲུག་པོ་ཆ་ཚང་བ་མ་ཐོབ་ ཀྱི་བར་དུ། འབྲས་བུ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའམ། ཟུང་འཇུག་མ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་ ལ། དེ་ཐོབ་ནས་དེ་ཡང་ཐོབ་པ་དང་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཟུང་འཇུག་ཆུང་ངུ་དང་ཙམ་ པོ་ཡིན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ས་བཅུ་གཉིས་མ་རྫོགས་བར་གྱི་ལམ་རྣམས་དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ དུ་སྒོམ་པ་ཙམ་ཡིན་པས། ལམ་དེ་རྣམས་ལམ་འབྲས་གཉིས་ཀྱིས་ཟླས་ཕྱེ་བའི་འབྲས་བུའི་ གནས་སྐབས་སུ་ནམ་ཡང་མི་འཇོག་པར། ལམ་དུས་ཁོ་ནའི་ཐ་སྙད་བྱེད་ལ། ཟུང་འཇུག་ཆུང་ ངུ་དེ་ལ་ནི་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་དང་། ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལྡོག་པ་གཉིས་ཀ་ཡོད་ པས་རེས་འགའ་འབྲས་བུ་དང་ཕལ་ཆེར་ལམ་དུ་བཤད་ཅིང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྐུའམ་ ཟུང་འཇུག་ཆེན་པོ་མི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ནི། འབྲས་དུས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ལམ་གྱི་གནས་ སྐབས་སུ་ནམ་ཡང་མི་འཇོག་གོ ། ཟུང་འཇུག་ཆུང་ངུ་དེ་ཐོབ་ནས་དེ་ཕྱིན་ཆད། ཆེན་པོ་ཁོ་ ན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཐོབ་བྱར་བྱེད་དགོས་པའི་ཕྱིར། ཟུང་འཇུག་ཆེན་པོ་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་ ལམ་ནི་ཆུང་ངུ་དེ་ཡིན་ནོ།

第四，續中雲："以慈悲住於五蘊自性諸金剛妃之密處，為成熟未修定、未積福德諸有情故。薄伽梵于清凈處等住，為聲聞故。於何處住于誒旺字者，為安立具最勝定者于勝處故。" 又云："一義多語，以各各事物入諸有情心。為有緣者福德故，住輪中而行乞食。" 又云："諸佛亦不能知，具無量功德佛化身如幻，於三界處顯現自身，如同帝釋網然。" 爲了凡夫眾生、入大乘之聲聞緣覺、及清凈修習之菩薩故，于閻浮提、大凈居天、密嚴剎土等凈土中，有佛出世、言教及一切相身，以動靜一切相而行利有情之廣大事業。 第五，六支道中每一支具足六種性相，在未獲得六者圓滿之前，稱為未得無二智慧身或未得雙運。獲得彼已，則稱為已得或已成就，此即是小雙運或稱單純雙運。因未圓滿十二三摩地地前之諸道，僅是為獲得彼而修習，故彼等諸道以道果二者區分時，永不立為果位，而唯稱為道位。于小雙運則具果位與道位二反體，故有時說為果，多說為道。無學位之無二身或大雙運唯是果時，永不立為道位。獲得小雙運后，從此以後，必須以大雙運為獨特所得，故得大雙運之道即是彼小雙運。

།དེ་ཡང་མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པའི་རྣམ་གཞག་ཙམ་ཡིན་གྱི། ཤིན་ ཏུ་དཔྱད་ན་གནས་ལུགས་དོན་དམ་པའི་ཟུང་འཇུག་ནི། ཆེན་པོ་ཁོ་ནར་ངེས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆུང་ངུ་ནི་ལམ་གྱི་རྟོགས་པས་རབ་ཏུ་བྱེ་བའི་ཕྱིར་ན། རྟོགས་བྱ་ནི་ཟུང་འཇུག་ཆེན་པོ་དེ་ཁོ་ ན་ཡིན་ཡང་། རྣལ་འབྱོར་པས་ནི། དེ་ཡི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཙམ་རྟོགས་ལ། ཅི་རིགས་པར་ ནི་མ་རྟོགས་པའི་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཟུང་འཇུག་ཆུང་ངུར་བཞག་པ་ཡིན་ཅིང་། དེ་ལ་དབྱེ་ ན་འཕགས་པའི་ས་བཅུ་གཅིག་གམ་བཅུ་གཉིས་སོ། །དེ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ས་བཅུ་གཉིས་ ཉེ་རྒྱུའི་མངོན་བྱང་དང་བཅས་པ་ནི། བསྡུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལས། སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་ འགགས་པར་གྱུར་ན་རི་བོང་འཛིན་པའི་བསྐྱོད་པ་ཉི་མའི་གཟུགས་སུ་རབ་ཏུ་འགྱུར། །རྡོ་རྗེ་ པདྨས་རབ་ཏུ་སད་ན་སླར་ཡང་འདི་ནི་ཉི་མའི་གཟུགས་ཀྱི་མེ་ལྕེས་ཞུ་བར་བྱེད། །རླུང་དང་ 2-135 ཟླ་བ་ཉི་མ་འགགས་པར་གྱུར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ནི་ཡེ་ཤེས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར། །དེ་ལྟར་ དེ་ལྟར་དང་ནི་དེ་བཞིན་དེ་ལྟར་རྣམ་གསུམ་དུ་འགྱུར་གཞན་ནི་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཅེས་ སྲོག་ཐུར་འགགས་པས་ཐིག་ལེ་ཞུ་བ་སྟོང་གཟུགས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་རྗེས་སུ་ཆགས་ པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྟོང་གཟུགས་ཐིག་ལེའི་གཏུམ་མོ་དེ་འབར་བས་ཞུ་བདེ་འདྲེན་པ་དང་། མཐར་ དཀར་དམར་རླུང་གསུམ་གྱི་བགྲོད་པ་རེ་འགགས་པས། དེ་ལ་བལྟོས་པའི་གཟུང་འཛིན་དང་ རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དབྱེ་བ་ཟད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཚུལ་དེ་རྫོགས་པ་ན་རང་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་ པ་ལ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཁོ་ན་ལས་གཞན་གཟུང་འཛིན་དངོས་པོ་རགས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ པའོ། །ཡང་རྒྱུད་ལས། ཟླ་བ་ཉི་མའི་གཟུགས་ནི་ཟོས་ན་མཁའ་ལ་ཉིན་མོ་དང་ནི་མཚན་མོ་ ནམ་ཡང་མིན་པ་ཉིད། །ཐུན་མཚམས་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དབུས་སུ་དུས་ཀུན་ བདུད་རྩིའི་གོ་འཕང་ལ་གནས་པའོ། །ཞེས་པས་ཟུང་འཇུག་ཆུང་ངུའི་ཉེ་རྒྱུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ ས་བཅུ་གཉིས་པར། འབྱུང་རྒྱུའི་མངོན་བྱང་འོག་མ་བསྟན་ནོ། །བདུད་རྩིའི་གོ་འཕང་ཞེས་པ་ ནི། འཆི་བ་མེད་པའི་གོ་འཕང་སྟེ། དེ་ལྟར་མ་དག་པའི་ལུས་གནས་གྱུར་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུར་ གྱུར་པ་ལ་འཆི་སྲིད་མི་འབྱུང་བའི་དོན་ནོ།

此亦僅是未經觀察分析之安立，若極細觀察，究竟法性之雙運唯定為大雙運，因小雙運乃由道之證悟所分，故所證唯是大雙運。然瑜伽士僅能稍許了知彼之差別，隨應未證之道智即安立為小雙運。彼可分為十一或十二聖地。 又十二三摩地地及近因現等覺，如《攝續王》云："若命氣與下行氣止息，則兔持之動轉成日形。金剛蓮若極醒覺，復以日形火焰令融化。若風月日止息，則識與智成一。如是如是及如是如是成三種，更無少許他。" 此說由命氣下行氣止息，明點融化成空形，復由貪慾緣故，彼空形明點之拙火燃燒引生融樂，最後白紅風三者之行止息，則依彼之能取所取及能依所依之分別盡滅。此法圓滿時，于自相續所攝，唯有智慧身外更無絲毫粗分能取所取事物。 又續云："若食月日形，虛空中永無晝夜。彼間隙于瑜伽師諸業之中，恒住甘露位。"此說小雙運之近因第十二三摩地地，示現下位現等覺。甘露位者，即無死位，謂不凈身轉依成智慧身，不

།ཡང་འདི་ལྟར། ཟླ་བ་ཉི་མའི་རྒྱུ་བ་ཉམས་ཤིང་ ལམ་ནི་གཉིས་ཀ་ཡི་ཡང་སྲོག་གི་རླུང་ནི་ཆེན་པོ་འགགས། །ཆུ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེ་རབ་ཏུ་སད་ཅིང་རི་ བོང་ཅན་ཞུ་ཉི་མའི་གཟུགས་ཅན་ལ་ནི་རབ་ཏུ་ཞུ། །དངོས་དང་དངོས་མེད་གཅིག་གྱུར་རྣམ་ གསུམ་སྲིད་པར་གནས་པའི་གཞོམ་མེད་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་གྱུར་པ། །དེ་ཡི་དུས་སུ་ རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ་གང་ལ་གཉིས་ནི་ཅུང་ཟད་མེད་པ་མཆོག་གི་གོ་འཕང་འགྲོ། །ཞེས་ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱི་ས་བཅུ་གཉིས་དང་མཚན་ཉིད་འདྲ་རུང་དུ་འཕགས་པའི་ས་བཅུ་གཉིས་ཀྱང་བསྟན་ པ་ཡིན་ཅིང་། ཡང་འདི་ལྟར་ཕྱོགས་ཟད་ཟླ་བ་མཁའ་ལ་གནས་པ་ཉི་མའི་གཟུགས་ལ་རོ་ནི་ མཉམ་པར་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་བར། །སྲོག་དང་ཐུལ་སེལ་ཟད་པར་གྱུར་ན་གསལ་བར་ཡང་ནི་ 2-136 ལུས་ལ་དངོས་གྲུབ་དུས་སུ་དེ་འགག་གོ ། ཞེས་པས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་གོང་མར་གྲགས་ པ་མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བྱེད་དེ་བསྟན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་འཕགས་ པའི་སའི་དབྱེ་བ་དང་། མངོན་བྱང་གོང་འོག་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མ་ཤེས་ན། གཞུང་ཚིག་འདི་ དག་དོན་ཟློས་པ་ཅན་དུ་འཆད་དགོས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས། འདི་འདྲའི་རིགས་ཅན་སྔ་ ཕྱིར་མང་པོ་ཡོད་པ་རྣམས་དབྱེ་བ་ཕྱེད་པ་གལ་ཆེའོ། །མངོན་བྱང་དེ་གཉིས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ དབང་བསྐུར་བ་དང་མཆོད་པའི་བཀོད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བ་ནི། ཡང་འདི་སྐད་ཅེས། ཁྲོ་བོ་ སངས་རྒྱས་ལྷ་མོ་དང་བཅས་ངེས་པར་རོ་ཡི་རྡོ་རྗེ་རྣམས་དང་ས་ཡི་སྙིང་པོ་སོགས། །རབ་ཏུ་ དགའ་བའི་ཐུགས་རྣམས་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་གྲུབ་པའི་དུས་སུ་ནམ་མཁའ་ལ་ནི་མངོན་སུམ་ འགྱུར། །དེ་ཡི་འདོད་པའི་དངོས་གྲུབ་རི་བོང་ཅན་གྱི་ཞག་གི་ཐོ་རངས་དང་ནི་མཚན་མོ་ཕྱེད་ ལ་འགྱུར། །རིན་པོ་ཆེའམ་མེ་ཏོག་ཆར་ནི་མཆོག་གྱུར་དུས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་ས་ཡི་སྟེང་དུ་འབབ་ པར་འགྱུར། །ཞེས་ཏེ། གཙོ་བོར་ནི་མངོན་བྱང་ཆུང་ངུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་མོད་ ཀྱི། ཆེན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་ཞོར་ལ་འཕངས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ སྐབས་སུ་དཀར་དམར་རླུང་གསུམ་དང་། ཕུང་ཁམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་གནས་འགྱུར་ཚུལ་ནི། འོག་ཏུ་གཞུང་དོན་གྱི་སྐབས། དཔེ་དུ་མས་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ། སྙིང་པོར་དྲིལ་ན། དོན་དམ་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པའི་བློ་ངོས་ནས། སྔར་སྒྲིབ་པའི་རྟེན་བྱེད་པ་དེ་སླར་ནས་ ཕྱིན་ཆད་སྒྲིབ་པའི་བརྟེན་མི་བྱེད་ན། གནས་གྱུར་ཞེས་མིང་འདོགས་ཏེ། གནས་པོ་གཞན་ དུ་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་ཤེས་འཁོར་བཅས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུན་རྣམས་ནི། གཞན་སྣང་དུ་འགྲོ་ བའི་དོན་སྦྱོར་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིང་ཅན་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་ནི་དེའི་གནས་གྱུར་རོ། ། ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ །

又如是，月日執行衰敗，二道之命氣大風皆止息。蓮花金剛極醒覺，而兔持融化于日形之中極融。有無一味三有住，無壞妙善極證悟。爾時瑜伽師，于誰無少許二取，趣至最勝位。 此說明十二三摩地地與十二聖地雖性相相似，又如消盡方位之月住于虛空，如同日形味平等。若命氣與下行氣盡滅，則明顯于身中成就時彼止息。此說示現等覺上位所知之究竟果之近加行。 若不知三摩地與聖地之差別，及上下現等覺二者之差別，則此論文成為重複義之過失，故於如是類前後諸多處，分辨差別極為重要。彼二現等覺之際生起廣大灌頂供養莊嚴，如是復言："忿怒佛及佛母必定與金剛羅及地藏等，極喜意瑜伽師于成就時于虛空現前。彼之所欲成就於兔持日之黎明及夜半成就。珍寶或妙花雨以最勝時之瑜伽于地上降下。" 此雖主要依小現等覺而說，然大現等覺之際亦由性相相似門而順帶提及。如是時白紅風三及蘊界聚轉依之理，下文將於論義處以眾多比喻顯示。攝要言之，于勝義大智慧，就瑜伽師心前而言，先前為障礙所依者，此後若不復為障礙所依，則安立為轉依，如所依轉為他。識及眷屬之種類相續，於他相中趣入義加行智慧名言世俗知轉變者，即是彼之轉依。極為廣說已足。

༄། །གཞུང་གི་དོན། གཉིས་པ་གཞུང་གི་དོན་ལ། མདོར་བསྟན་པ་དང་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། ། ༈ མདོར་བསྟན་པ། དང་པོ་ནི། རྣམ་ 2-137 པ་བཅུ་གཉིས་ས་རྣམས་ཀྱིས། །རྫོགས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་མཆོག །ཆ་ཤས་རྣམས་ཀྱིས་ རྫོགས་པའི་སེམས། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་མི་འགྱུར་བ། །དོན་གཅིག་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས། ། དམ་པའི་དོན་ཏེ་འཇིག་པ་མེད། །རྫོགས་པའི་གནས་སྐབས་སོན་པའི་སེམས། །ཀུན་ནས་ རབ་ཏུ་རྫོགས་པའོ། །ཆགས་བྲལ་དང་པོ་ཆགས་པ་ཆེ། །རྡོ་རྗེ་ལུས་མེད་མི་འགྱུར་ཆེ། །ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི། །བག་ཆགས་རྣམས་ཀྱིས་མ་འཁྱུད་པའོ། །དེ་ཡང་གནས་ སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ། རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ས་ ནི་ཀུན་ཏུ་འོད་དང་། བདུད་རྩིའི་འོད་དང་། ནམ་མཁའི་འོད་དང་། རྡོ་རྗེའི་འོད་དང་། རིན་ ཆེན་འོད་དང་། པདྨའི་འོད་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་བྱེད་པ་དང་། དཔེ་མེད་པ་དང་། དཔེ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཤེས་རབ་འོད་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། སོ་སོའི་བདག་ ཉིད་རིག་པའི་ས་རྣམས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་རྒྱན་རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས། ཀུན་ཏུ་འོད་ཀྱི་ས་ཆེན་པོ། ། དེ་ཉིད་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲ། །བདུད་རྩིའི་འོད་ནི་གཉིས་པ་སྟེ། །ཤིན་ཏུ་འོད་གསལ་ ཟླ་བ་འདྲ། །ནམ་མཁའི་འོད་ནི་གསུམ་པ་སྟེ། །ནམ་མཁའ་ཇི་བཞིན་རབ་ཏུ་གནས། །རྡོ་ རྗེའི་འོད་ནི་བཞི་པ་སྟེ། །ས་དེའི་འོད་ནི་ཡིད་དགའ་བའོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་བརྟན་སྦྱོར་ བས། །རྡོ་རྗེ་ཞེས་ནི་ཡོངས་སུ་བཏགས། །ལྔ་པ་རིན་ཆེན་འོད་ཅེས་བྱ། །དབང་བསྐུར་བ་ལ་ རབ་ཏུ་གནས། །པདྨའི་འོད་ནི་དྲུག་པ་སྟེ། །པདྨ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་སྐྱེ། །རང་བཞིན་དག་པའི་ སེམས་ཉིད་ཀྱིས། །དྲི་མ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན། །བདུན་པ་ལས་ཀྱི་འོད་ཅེས་པ། །སངས་ རྒྱས་འཕྲིན་ལས་བྱེད་པར་འདོད། །བརྒྱད་པ་དཔེ་མེད་ཅེས་པ་སྟེ། །དེ་ལ་དཔེ་ནི་ཡོད་མ་ ཡིན། །དཔེ་ལྡན་ཞེས་བྱ་དགུ་པ་སྟེ། །ཐམས་ཅད་དཔེ་ནི་སོ་སོར་རྟོགས། །བཅུ་པ་ཤེས་རབ་ འོད་ཅེས་པ། །སངས་རྒྱས་ས་ནི་བླ་ན་མེད། །བཅུ་གཅིག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད། །རབ་ ཏུ་འོད་གསལ་ས་ཆེན་པོའོ། །བཅུ་གཉིས་སོ་སོའི་བདག་ཉིད་རིག །རྣལ་འབྱོར་ཡེ་ཤེས་རབ་ 2-138 ཏུ་རྫོགས། །ཞེས་གསུངས་སོ།

我來直譯這段文字： 論義 第二論義分為略說與廣說。 略說 第一，以十二種地，圓滿無二勝，以諸分圓滿心，十六種不變，一義無二法，勝義無壞滅，圓滿位示心，一切極圓滿。離欲初大欲，金剛無身大不變，圓滿二方分，諸習氣不纏。 此復依位果而言一偈：十二地即：普光地、甘露光地、虛空光地、金剛光地、寶光地、蓮花光地、佛事業地、無喻地、有喻地、智慧光地、遍智地、各別自證地。 如金剛心莊嚴根本續云："普光大地者，如同日輪相。甘露光第二，極明凈如月。虛空光第三，安住如虛空。金剛光第四，彼地光悅意。以增上意樂堅固瑜伽故，普稱為金剛。第五名寶光，安住于灌頂。蓮花光第六，如蓮極生起。以自性清凈心性故，執持無垢染。第七名業光，許為佛事業。第八名無喻，于彼無譬喻。有喻名第九，各別證諸喻。第十智慧光，無上佛地位。十一遍智地，極光明大地。十二各別證，瑜伽智極圓。"

།འདི་ལ་འཆད་ཚུལ་མི་གཅིག་པ་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང་། དཔའ་ བོ་གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་དཔལ་ལྡན་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རྡོ་རྗེ་ལམ་ལྔ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ གཞུང་དུ་གསལ་བར་མཛད་པ་ནི། མ་རིག་པའི་རྣམ་རྟོག་ཉོན་མོངས་པའི་མུན་ནག་སྤོང་བར་ བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། ཉི་མ་དང་འདྲ་བས་ཀུན་ཏུ་འོད་དང་། མི་འགྱུར་བདེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཟླ་ བ་གང་བ་དང་འདྲ་བས་བདུད་རྩིའི་འོད་དང་། དབྱིངས་སྤྲོས་བྲལ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་མཐོང་ བའི་ཡེ་ཤེས་ནི། ནམ་མཁའི་འོད་དང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཤིན་ ཏུ་བསྟན་པ། ཉེས་པས་ཚུར་མི་འཇོམས་ཤིང་། རང་གཞན་གྱི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་ ལས། སྙིང་རྗེ་དེ་ཡང་བདེ་བ་ཆེན་པོར་གྱུར་པས་ཡིད་དགའ་ཞིང་ཚིམ་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འོད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསར་དུ་དབང་བསྐུར་བས་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། གཞན་ གྱི་དོན་ལ་སྟོབས་ཆེན་པོའི་ནུས་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རིན་ཆེན་འོད་དང་། འགྲོ་བ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གདོད་ནས་དག་པར་གཟིགས་པ་ནི། འཁོར་བར་གནས་ཀྱང་ འཁོར་བའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པར་བྱེད་པ་སྟེ་པདྨའི་འོད་དང་། སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་པས་འགྲོ་ བའི་དོན་སྤྱོད་ཅིང་། སངས་རྒྱས་སུ་སྟོན་པ་སོགས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཕྲིན་ ལས་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པ་ནི། ལས་ཀྱི་འོད་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཡེ་ ཤེས་ནི། ཐབས་གཞན་གྱིས་མཚོན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེ་མེད་པའི་ས་དང་། དེ་ཉིད་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་ཞུགས་ཤིང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་རྟོགས་པའི་ཐབས་ སུ་ཤེས་པས། དཔེ་དང་རྒྱུ་མཚན་མ་ལུས་པར་མཁྱེན་པ་ནི། དཔེ་དང་ལྡན་པའི་དཔེ་ཐམས་ ཅད་པའི་ས་དང་། གནས་ལུགས་ཇི་ལྟ་བའི་གཟིགས་པས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་བྱེད་ པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། ཤེས་རབ་འོད་དང་། འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱིས། ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་ པ་མཁྱེན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་དང་། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པའི་བདེ་སྟོང་ 2-139 ཟུང་འཇུག་གཅིག་ཏུ་འདུས་ཤིང་རྫོགས་པ་རང་རིག་དོན་དམ་ཁོ་ནས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི། སོ་སོའི་བདག་ཉིད་རིག་པའི་ས་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ཏན་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་གཞི་དང་། རང་སའི་ཕུན་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིའམ་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རེ་རེའི་ལྡོག་པ་ནས་ ཀྱང་ས་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་བཞེད་དེ་རང་ལུགས་ལ་ཡང་གཙོ་བོར་འདི་ཉིད་ཁས་བླངས་པར་བྱ་ ལ། འདི་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ས་བཅུ་གཉིས་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཀུན་ཏུ་འོད་ལ་སོགས་ ས་བཅུ་གཉིས་བཅུ་གཉིས་ཚང་བའི་ལུགས་ཡིན་ནོ།

於此雖有諸多不同解釋方法，然于勇士成就自在具德大樂金剛五道論中明示：能斷無明分別煩惱黑暗的智慧，如同日輪故名普光；不變大樂智慧如滿月故名甘露光；見基離戲如虛空的智慧即虛空光；增上意樂無緣大悲極堅固，不為過失所摧且能斷自他一切過失，彼悲亦成大樂故意悅滿足即金剛光；由諸如來新授灌頂所得智慧，具有利他大力威能故名寶光；見一切眾生心性本凈，雖住輪迴而不為輪迴過失所染即蓮花光；以種種化身行利眾事業，示現成佛等與諸如來事業同入即業光；俱生雙運智慧，因不可由他法表故為無喻地；彼即隨入一切法之法性，且知一切法亦為證彼方便，通達一切譬喻因由即具喻一切喻地；以如實見道而斷所知障之智慧即智慧光；以彼光明智慧通達所知一切即遍智地；彼一切亦攝歸勝義樂空雙運一性圓滿，唯以自證勝義體驗即各別自證地。因為是功德向上增長之基礎，及自地一切圓滿之基或處，故從各各返體亦稱為地。此為所許，自宗亦應主要承許此義。此乃于極喜等十二地中，每一地中亦具足普光等十二地之宗規。

།ཡང་རྒྱ་གར་བ་འགའ་ཞིག་དང་། བོད་ མང་པོའི་བཞེད་པ་ལྟར་ན། ཀུན་ཏུ་འོད་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནས། དཔེ་ཐམས་ཅད་པ་ལེགས་ པའི་བློས་གྲོས་ཀྱི་བར་དུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ལ། བཅུ་པ་སོགས་ལ་འདོད་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་ཀྱང་ ས་ལྷག་མ་གཉིས་སམ་གསུམ་སྦས་པར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པའི་རྣམ་གཞག་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་བཤད་དགོས་ཏེ། ཤེས་རབ་འོད་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཙམ་པོ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་ནི། རྒྱུན་མཐའི་སྔ་ལོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་། སོ་སོར་རང་གི་བདག་ ཉིད་རིག་པའི་ས་ནི། རྒྱུན་མཐའ་དང་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་བསྡོམས་པའོ། །དང་པོ་ ཆོས་ཉིད་གསར་མཐོང་དང་། གཉིས་པ་མི་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པ་ནས། དཔེ་ལྡན་ སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞི་དང་འགྲིག་པ་སོགས། རྣམ་གཞག་འཐད་ལྡན་དུ་འབྱུང་བར་ མངོན་པས། འདི་ཡང་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རང་ལུགས་སུ་ཁས་བླང་དུ་རུང་ངོ་། དེ་ལྟར་ ན་ས་བཅུ་གཉིས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་རྫོགས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཟུང་འཇུག་གི་མཆོག མཐར་ ཐུག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཡང་ན་ཆ་ཤས་བཅོ་ལྔ་རྣམས་ཀྱིས་རྫོགས་པའི་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་སྟེ། དགའ་བ་བཅུ་དྲུག་སྒྲིབ་བྲལ་དུ་གྱུར་པའི། འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པའི་སྐུ་བཅུ་དྲུག་རིམ་གྱིས་གྲུབ་ནས། མཐར་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་གཏད་ ནས་འགྱུར་བ་མི་མངའ་བའི། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བཅུ་དྲུག་ཐོབ་བོ། །འདི་ལའང་ 2-140 དགའ་བ་བཅུ་དྲུག་གིས་ས་བཅུ་དྲུག་གོ ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ས་བཅུ་གཉིས་དང་། འབྲས་ བུའི་ས་བཅུ་གཉིས་འདི་དག་འཁོར་བའི་ལུས་ངག་ཡིད་དང་ཡེ་ཤེས་དངོས་རྣམས་འགགས་ པ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་འགགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་ཁྱད་པར་དང་། འཁོར་བའི་ཁུ་རྡུལ་རླུང་གསུམ་འགགས་པ་ དང་། ཁམས་གསུམ་གྱི་འཁོར་བ་ལས་འདས་པ་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཁུ་རྡུལ་རླུང་གསུམ་ འགགས་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ལ། དོན་ལ་སྤངས་རྟོགས་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཡང་། སྒྲིབ་པ་རྣམས་སྤོང་ཚུལ་གྱི་རིམ་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་བཞི་འགྲུབ་ཚུལ་གྱི་རིམ་པ་དང་། བདེན་དོན་ བཅུ་གཉིས་དང་། དེ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རབ་དབྱེ་སོགས། རྣམ་གཞག་རྣམ་པ་ཤིན་ཏུ་མཚུངས་ པས། དཔེ་དོན་གྱི་ཚུལ་དུའང་གནས་པ་ཡིན་ནོ།

複次，依據一些印度人和眾多藏人的觀點，普光從極喜地至一切喻善慧地配對。雖然對第十等地有種種主張，但認為餘下二地或三地為隱藏等非正確建立，故應如是解說：智慧光即等同法雲地，遍智地即金剛道前之加行，各別自證地即金剛道與圓滿佛地之總和。從初地新見法性、第二地不變戒律，乃至具喻地與四種各別正知相符等，諸建立皆顯合理，故此亦可從異門而許為自宗。如是，十二地之極圓滿無二雙運之勝，究竟即佛智。或者，由十五分圓滿之第十六菩提心，即十六喜離障成就之十六出世間身次第成就，最終獲得十六相悉皆堅固不變之圓滿佛十六身。於此亦以十六喜為十六地。此等十二三摩地地及十二果地，乃輪迴身語意及實智之滅盡，及彼等習氣滅盡之差別，斷煩惱障與所知障之差別，輪迴精氣脈風三者滅盡，超越三界輪迴之意性精氣脈風三者滅盡之差別。實際上雖斷證功德之差別極大，然斷障之次第、四金剛成就之次第、十二諦義及十六真如之分類等，諸建立極為相同，故亦安立為譬喻與意義之理。

།འདིར་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ས་བཅུ་གཉིས་རིམ་པ་ གཉིས་ཡོད་པས། དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་ནས་ཐོབ་པ་ དང་། སངས་རྒྱས་ལས་གཞན་ལ་མེད་པར་བཤད་པ་གཉིས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་གྲུབ་ཐོབ་མན་ལུང་པ་གསུང་བར་གྲག་སྟེ། རྒྱུད་དང་འཕགས་ཡུལ་གྲུབ་པའི་དགོངས་ པ་བོད་སྔ་ཕྱི་མང་པོ་ཞིག་གིས་མ་རྟོགས་པའི་རྣམ་གཞག་བླ་ན་མེད་པའོ། ། ཚིགས་བཅད་གཉིས་པས་ནི་མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་ལས་བརྩམས་ཏེ། རྡོ་རྗེའི་སྐུ་རྣམ་ ཀུན་མཆོག་ལྡན་གྱི་སྟོང་པ་བཤད་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་གནས་ལུགས་ཡིན་ལ། གནས་ལུགས་ལ་ཐ་དད་པ་གཉིས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་ཁྱབ་དེ་ཉིད་ཆ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། དོན་གཅིག་པུ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་ པ་དང་། ཡུལ་ཡུལ་ཅན་དང་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་སོགས། གཉིས་ཚན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ བས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ནི། དམ་པའི་དོན་གྱི་བདེན་པ་སྟེ། རྟག་པ་བརྟན་པ་ འགྱུར་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པ་མེད་པ་དང་། སྤང་བྱ་རྣམས་ཟད་ཅིང་རྫོགས་པ་སྟེ་ཆོས་ 2-141 ཉིད་རྫོགས་པ་མཐར་ཐུག་པར་སོན་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ཉིད། གནས་ལུགས་ཇི་ལྟ་ བ་ལ་སྒྲིབ་གཡོགས་མཐའ་དག་སྤངས་པས་གནས་ཚུལ་ཀུན་ནས་རབ་ཏུ་རྫོགས་པར་མངོན་ དུ་གྱུར་པ་སྟེ། སྤངས་པ་དང་རྟོགས་པ་ཀུན་ནས་རབ་ཏུ་རྫོགས་པའོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ རྣམ་བཅུ་དབང་ལྡན་གྱི་ངོ་བོར་བརྗོད་དོ། ། ཚིགས་བཅད་གསུམ་པས་གཞན་ཡང་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ བཤད་པ་ནི། རྟག་ཏུ་ཆགས་བྲལ་གྱི་དང་པོ་སྟེ་འགྱུར་བའི་ཆགས་བྲལ་ནམ་ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་ ཕྱིར་དང་། བདེ་བ་ཆེན་པོ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཆགས་པ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོར་ རྟག་ཏུ་གནས་པ། རྡོ་རྗེ་ལུས་མེད་མི་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ལུས་མེད་ནི་ལྷའི་བུའི་ བདུད་སྟེ་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཅན་གྱི་འདོད་པའི་ཡུལ་ལྔའམ་དྲུག་ལ་རྗེས་སུ་ ཆགས་པ་སྙིང་ལ་འཇུག་པའི་སེམས་ཏེ། ཡིད་འོང་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཡིད་ལ་ཤར་བ་དང་། དེ་ལ་ བརྟེན་ནས་ཆགས་པའི་བདེ་སྣང་དུ་ཤར་བ་གཉིས་ངོ་བོ་རྫས་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པ་དེ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་མེད་དེ་འཛག་མེད་ཀྱི་བདེ་བས་བཅོམ་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ལུས་མེད་དམ་ལུས་མེད་ རྡོ་རྗེ་སྟེ། སྟོང་གཟུགས་ཡིད་འོང་མཆོག་དང་ཐིག་ལེ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་འདོད་ཆགས་ མཆོག་ཐོབ་པས། འགྱུར་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། །སྤང་བྱ་ལུས་མེད་ལའང་ཆགས་ པ་དང་ཆགས་ཡུལ་ངོ་བོ་གཅིག་པ་བཞིན་དུ། ལུས་མེད་རྡོ་རྗེ་སྟོང་གཟུགས་དང་བདེ་བ་ཡང་ ངོ་བོ་གཅིག་གོ །

此處因有因果二種十二地次第，故從世間勝法獲得勇進三摩地，及說除佛外他者所無二者出現之緣由即是此，據傳此為成就者曼龍巴所說，此乃未為前後諸多藏人所了知之無上建立，契合密續與聖境成就者意趣。 第二偈頌從究竟果位而論，說金剛身具一切勝相之空性：彼佛智即是一切所知之實相，因實相中不生二別異，及遍滿真如離分故，是為一義。彼離能取所取、境與有境、能知所知等一切二相，故無二法性即勝義諦，以常恒不變故無壞滅，所斷盡而圓滿即法性究竟圓滿階位之心性，因斷除一切遮蔽實相之障礙故完全現證諸實況，亦稱為斷證一切圓滿。此即說為具十相之體性。 第三偈頌復從不變大樂而說：永離貪著之始即永不生變異離貪故，大樂以不變自性而恒住大貪之體性，亦稱金剛無身大不變。無身即天子魔，乃具淫貪精要之五或六慾境隨貪入心之心，即悅意境相現於意及依彼而現貪樂二者本質融為一體。如是無身為無漏樂所降服即是金剛無身或無身金剛，以獲得空相勝悅意及不變明點之勝貪慾樂故，是為不變大樂。如所斷無身中貪與所貪境體性為一，無身金剛之空相與樂亦為一體。

གང་ཆགས་པའི་ཡུལ་དངོས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལ་ཤར་བ་དེ་ ཡིན་གྱི། ཕྱི་རོལ་ཀྱི་རྣམས་མིན་པས། ལུས་མེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་། འཇིག་རྟེན་སྣ་ ཚོགས་གང་བདེ་འདོད་མིན་པས། །སྐྱེས་བུའི་ཀུན་རྟོག་འདོད་ཆགས་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་ གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཆ་བཅུ་དྲུག་པའི་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་ལ་ རྟག་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རང་བཞིན། དཀར་ཕྱོགས་དང་ནག་ཕྱོགས་ 2-142 ཏེ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་རྣམས་ཀྱིས་མ་འཁྱུད་པ་སྟེ་མ་གོས་པ་འདི་ནི་རྡོ་རྗེ་ ཧ􀏔 ྐྵྃའོ། ། ༈ རྒྱས་པར་བཤད་པ། གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། སྒྲིབ་པ་སྤོང་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་ཞིབ་མོར་དབྱེ། ཟུང་ འཇུག་གཉིས་མེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསལ་བར་བཤད། རང་བཞིན་འགྱུར་མེད་ཀྱི་དཀྱིལ་ འཁོར་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། ། ༈ སྒྲིབ་པ་སྤོང་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་ཞིབ་མོར་དབྱེ་བ། དང་པོ་ལ་བཞི་སྟེ། དཔེ་བདུན་ནམ་བརྒྱད་ཀྱི་སྒོ་ནས་གནས་ གྱུར་པའི་དོན་བསམས། སྒྲིབ་པ་སྤོང་ཚུལ་སྤྱི་ལྡོག་ནས་བཤད། སྒྲིབ་པའི་གཙོ་བོ་འཕོ་བའི་ ཉེས་དམིགས་བསྟན། ཉེས་དམིགས་ཅན་གྱི་འགྱུར་བདེ་འགག་མཚམས་སོ།

所貪著之實境乃現於意之遍計分別境，而非外境諸法，故稱無身。如是亦云："非欲世間種種樂，人之分別貪慾是。"如是所說。 因恒住于日月法性十六分之假名，故圓滿自性，白分與黑分二分之習氣障所不纏繞即不染污，此即金剛吽（藏文：ཧ ྐྵྃ，梵文天城體：हूं，梵文羅馬擬音：hūṃ，漢語字面意思：吽）。 廣說 第二廣說分三：細分斷障方式之建立，明說雙運無二之相，廣示自性不變之壇城。 細分斷障方式之建立 初分四：以七或八喻門思維轉依義，從總相說斷障方式，示現遷移為主之過患，有過患之變化樂之斷際。

༈ དཔེ་བདུན་ནམ་བརྒྱད་ཀྱི་སྒོ་ནས་གནས་གྱུར་པའི་དོན་བསམས་པ། དང་པོ་ནི། ཇི་ ལྟར་ཆུ་བོའི་ཆུ་ཞུགས་པ། །དེ་ནི་རྒྱ་མཚོའི་ཆུར་མཚུངས་པ། །དེ་བཞིན་དངོས་པོའི་ཚོགས་ འདི་སྟེ། །འགྱུར་བ་མེད་པར་འགྱུར་མེད་མཚུངས། །ཇི་ལྟར་ཁམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་འདི། །ཟོས་ པ་ལས་ནི་རོ་ཉིད་འགྱུར། །ས་བོན་རང་བཞིན་ས་བོན་གྱི། །འབྲས་བུའི་དུས་སུ་ང་རྒྱལ་ སྤངས། དེ་ལྟར་དངོས་པོའི་ཚོགས་པ་ཡང་། །མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་ཟོས་པ་ཡིས། །མཆོག་ཏུ་མི་ འགྱུར་པ་ཉིད་འགྱུར། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་འཛིན། །མཆེ་བའི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ ནི། །དུག་རྫོགས་གནས་སྐབས་གྱུར་པ་ན། །རྨ་ལ་རིག་མིན་གཞན་དུ་མིན། །ཡུལ་རྣམས་ དབང་པོའི་སྒོ་རྣམས་ཀྱིས། །དེ་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་དམ་པའི་བདེ། །སེམས་རྫོགས་ཆར་གྱུར་ ན་རྡོ་རྗེ། །ནོར་བུར་རིག་མིན་གཞན་དུ་མིན། །ཡུལ་རྣམས་དབང་པོའི་སྒོ་རྣམས་ཀྱིས། །ཇི་ ལྟར་རོ་ཆེན་ལྕགས་རྣམས་ཀྱི། །ཕྱོགས་གཅིག་ཡང་དག་གནས་པ་ནི། །ལྕགས་ལ་དྲགས་ པོའི་མེས་གདུངས་ན། ཀུན་ནས་ཀུན་ཏུ་འབིགས་པར་བྱེད། །དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྱུར་མེད་ བདེ། །ཕྱོགས་གཅིག་གང་དག་གནས་པ་ཡང་། སེམས་ལ་འདོད་པའི་མེས་གདུངས་ན། ། ཀུན་ནས་ཀུན་ཏུ་འབིགས་པར་བྱེད། །ཇི་ལྟར་ཕུག་པའི་ལྕགས་རྣམས་ནི། །འགའ་ཞིག་ཏུ་ ཡང་དྲི་མ་མེད། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཕུག་པའི་སེམས། །འགའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་བག་ཆགས་མེད། ། 2-143 ལྕགས་ནི་གསེར་ཉིད་དུ་གྱུར་པ། །མེ་ཡིས་དྲི་མ་མེད་པར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་ཡང་དང་ཡང་ དུ་སེམས། །འདོད་ཆགས་མེ་ཡིས་དྲི་མ་མེད། །ཇི་ལྟར་ནོར་བུ་ཆེ་རེག་ལས། །རྡོ་ནི་རབ་ཏུ་ འབར་བར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་འགྱུར་མེད་བདེ་རེག་ལས། །སེམས་ནི་བདེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། ། འདིར་ནི་མང་པོ་བརྗོད་པས་ཅི། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཡིས། །ལྕགས་རྣམས་རབ་ ཏུ་འབིགས་བྱེད་པ། །རོ་ཡི་མཐུ་ནི་བརྟག་བྱ་མིན། །ཅི་ཞིག་སླར་ཡང་དོན་དམ་པས། །གློ་ བུར་དྲི་མས་གཡོགས་པ་ཡི། །སེམས་ནི་རབ་ཏུ་འབིགས་བྱེད་པ། །ཡེ་ཤེས་མཐུ་ནི་རྟག་བྱ་ མིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཆུ་བོ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཆུ་རྒྱུན་རྣམས། རྒྱ་མཚོར་ཞུགས་པ་ན་ དེ་རྣམས་ཀྱི་རོ་ནི་རྒྱ་མཚོའི་ཆུར་མཚུངས་ཤིང་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་ ཁམས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་བརྟན་གཡོའི་དངོས་པོའི་ཚོགས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱང་ འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཐིག་ལེར་ཐིམ་པ་ན། འགྱུར་མེད་ཀྱི་བདེ་བ་གཅིག་ཏུ་མཚུངས་པར་ འགྱུར་རོ།

以七或八喻門思維轉依義 初者："如河水入已，彼成大海水，如是諸事物，成無變無變同。如是諸界聚，食已成味性，種子自性種，果時舍我慢。如是諸事聚，不成最勝食，成為不成最，一切相執持。毒牙痛苦者，毒滿時轉時，知于傷非他。諸境諸根門，如是勝瑜伽樂，心滿時金剛，知于寶非他。諸境諸根門。如大金剛鐵，一分安住者，鐵為猛火炙，遍一切穿透。如是無變樂，一分諸安住，心為慾火炙，遍一切穿透。如諸穿透鐵，無有絲毫垢，如是穿透心，無有絲毫習。鐵成金體性，因火成無垢，如是心復心，貪慾火無垢。如大寶觸已，石成極明亮，如是無變樂觸，心成樂體性。此中說多何？世間世俗諦，諸鐵極穿透，金剛力非察。何復勝義諦，暫時垢覆者，極穿透於心，智慧力非察。" 如是所說。如諸河流之水，入于大海時，彼等之味與大海水相同而成一體。如是蘊界三十六所攝之動靜事物聚，融入無變明點時，成為無變樂一味。

།ཇི་ལྟར་དངུལ་ཆུ་གྲུབ་པ་ན། སྨན་གྱི་ཁམས་ཐ་དད་པའི་ཚོགས་པ་འདི་དག་ནི་ དངུལ་ཆུས་ཟོས་པ་ལས། ཐམས་ཅད་ཀྱང་རོ་སྟེ། དངུལ་ཆུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། དངུལ་ཆུར་ གྱུར་ཀྱང་ཁམས་སྣ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནུས་པ་སོ་སོ་བ་རྣམས་དངུལ་ཆུ་ཐམས་ཅད་ ཀྱིས་ཅིག་ཅར་འཛིན་པ་དང་། འབྲས་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ཞིང་སར་བཏབ་པ་དེ། སའི་ བཅུད་དང་ཆུ་ལུད་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ཟོས་པ་ལས། སླར་ཡང་ས་བོན་གྱི་རང་བཞིན་ འབྲས་བུ་ལོ་ཐོག་སྐྱེད་མོད་ཀྱིས། ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དང་འབྲས་བུའི་དུས་གསུམ་པོ་དེ་རྣམས་ སུ། འདི་དང་འདི་སྐྱེད་དོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་རྟོག་ནི་སྤངས་སྟེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ང་རྒྱལ་ ཞེས་པ་འཛིན་པའི་མིང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོའི་ཚོགས་པ་ཡང་། མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་ བའི་བདེ་བས་ཟོས་པ་ཡིས་ནི། མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འོན་ཀྱང་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་འཛིན་པས་ན་དངོས་པོ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ 2-144 ཅད་དང་མཚུངས་པའི་རྣམ་པ་དོན་དམ་པ་འཆར་བ་ནི་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་གྱུར་ཀྱང་ང་རྒྱལ་ སྤངས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལའང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྐབས་སུ་འགྱུར་བ་དངོས་རྩ་བ་ནས་ འགགས་པའི་ཐིག་ལེ་དང་། འཕགས་པའི་ས་ལ་འགྱུར་བའི་གནས་ཀྱི་བག་ཆགས་འགག་ ཚུལ་གཉིས་ཀ་དང་འབྱོར་བ་ལས་དང་པོ་ནི། ཆུ་བོ་རྒྱ་མཚོར་གྱུར་པ་དང་། ཁམས་ཀྱི་ཚོགས་ པ་དངུལ་ཆུར་གྱུར་པའི་དཔེ་གཉིས་ཀྱིས། མི་འགྱུར་བའི་ཐིག་ལེ་འགྲུབ་ཚུལ་བསྟན་པ་ཡིན་ ལ། དེ་སྔར་ཡང་བཤད་ཟིན་མོད་ཀྱི་གསལ་བར་བརྗོད་ན་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཕུང་ཁམས་སོ་དྲུག་ བེམ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དྭངས་མ་ནི། ཐིག་ལེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡིན་ལ། ཐིག་ལེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་རྡུལ་ཉིད་ཆོས་དེ་ཉིད་ལ་དབྱེ་ན། རྡུལ་ཆོས་ཉིད་ལ་བལྟོས་པའི་རགས་པ་ཕྲ་བ་ཤིན་ ཏུ་ཕྲ་བ་གསུམ་མམ། སྦོམ་པོ་དྭངས་མ་ཤིན་ཏུ་དྭངས་མ་གསུམ་མོ། །ཡང་ན་རགས་པ་བར་ མ་ཕྲ་མོ་གསུམ་མམ། སླ་བ་དང་། བསྐ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་བསྐ་བ་གསུམ་ཞེས་ཀྱང་གྲགས་སོ། ། དེ་དག་ལས་གཏུམ་མོ་འབར་བས། ཕུང་ཁམས་ཐ་མལ་གྱི་ཆོས་ཇེ་ཆུང་དུ་སྲེགས་པ་དང་། ཐིག་ལེ་ཞུ་ཞིང་ཇེ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བ་ལས། ཐིག་ལེ་རིམ་པ་གསུམ་ཡང་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ཇེ་རྒྱས་དང་། སྔ་མ་སྔ་མ་བསྲེགས་ནས་མཐར་རྡུལ་ཆོས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་དངས་ཤོས་དེ། རྗེས་ཆགས་ཀྱིས་ཞུ་ ནས་ནོར་བུར་སླེབ་པ་ན་སྟོང་གཟུགས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོས་བཅིངས་པས། ཐིག་ལེ་དེ་ཉིད་རིལ་ པོའི་ཆ་ཤས་ནས། བེམ་ཆོས་ཡལ་ཏེ་སྟོང་གཟུགས་སུ་སོང་ནས། འཆིང་བྱེད་ཀྱི་སྟོང་གཟུགས་ དང་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ན། ཐིག་ལེ་ཡང་ཡིན་ལ་སྟོང་གཟུགས་ཀྱང་ཡིན་པས། སྟོང་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཐིག་ལེའམ། ཐིག་ལེ་ཆེན་པོའམ། དངས་མ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།

如水銀成就時，此等不同藥界聚，因水銀所食，一切亦成味，轉為水銀性。雖成水銀，一切諸界各別功能，為諸水銀同時執持。如稻等種子播於田地，因食地精及水肥等界，復生種子自性果實莊稼，然于種子、苗芽、果實三時中，無有"此生彼"之我慢分別。"我慢"者，是執持之名。如是諸事物聚，以最勝不變樂所食，即成最勝不變樂性。然由執持一切相空形自性，現起與一切所知事物相應之勝義相，雖如是轉，亦舍我慢。 其中於三摩地時，根本斷除實變之明點，及聖地中轉依習氣斷除方式二者相應。初者以河入海及界聚成水銀二喻，顯示不變明點成就方式。雖前已說，明說則自續三十六蘊界粗法之精華即是明點菩提心。明點菩提心微塵法性若分，則有依微塵法性之粗、細、極細三者，或粗重、精華、極精華三者。或粗、中、細三者，或稱稀、濃、極濃三者。 由彼等中猛火燃燒，漸減蘊界平常法，明點融化漸增，由此明點三層後後漸增，前前焚盡，最終微塵法性最凈明點，以貪慾融化至寶珠時，以空形大手印攝持，彼明點整體分位中，粗法消融而成空形，與能縛空形成一味時，既是明點亦是空形，故名空性明點，或大明點，或大精華

།དེ་ནི་སེམས་ཉིད་ཀྱི་རང་ སྣང་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཞུ་གཡོ་འཛག་གསུམ་གྱི་ཆོས་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ འགྱུར་མེད་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་ཀྱང་འགྱུར་མེད་ཀྱི་ཐིག་ལེ་རྟོགས་ པའི་ཆ་ནས། འགྱུར་མེད་ཀྱི་བདེ་བ་ཞེས་ཡེ་ཤེས་ལ་བརྗོད་ཅིང་། རྟོགས་ཚུལ་ཡང་རང་རིག་ 2-145 གི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །ཚུལ་དེ་འདྲ་བས་འགྱུར་མེད་བདེ་བ་སྐད་ཅིག་གཅིག་སྐྱེ་ཞིང་དེ་ལྟ་བུ་ཉི་ཁྲི་ ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་རྫོགས་པ་ན་དཀར་དམར་རླུང་གསུམ་ཐམས་ཅད་སྟོང་གཟུགས་གྱི་ཐིག་ ལེ་འབའ་ཞིག་ཏུ་སོང་ལ། ཕུང་ཁམས་རགས་པ་གཞན་རྣམས་མར་གསར་བཞུ་བ་ན་རྙིགས་ མ་བསྐམས་ཏེ། ཞུན་མར་གྱི་ཉིང་ཁུར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ། སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེའི་སྔོན་དུ་གཏུམ་ མོ་འབར་ཐེངས་རེ་ངེས་པར་བྱུང་བས། རྙིགས་མ་བསྲེགས་ཤིང་དྭངས་མ་ཐིག་ལེར་གྱུར་ཟིན་ པས་ཤུལ་དུ་ལུས་རྒྱུ་མེད་དོ། །རང་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕུང་ཁམས་སོ་དྲུག་ནི་དེ་ལྟར་ གནས་འགྱུར་ལ། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕྱི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བཟང་པོ་འབའ་ཞིག་ཏུ་རྣམ་ པར་གྱུར་པ་ནི་ཡིན་ནོ། །འགྱུར་བདེ་དངོས་མེད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་འགྱུར་བའི་བག་ཆགས་ དང་ལྡན་པས། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བ་འདི་དེ་སྐབས་མ་ནུབ་བོ། ཕྱི་མ་ནི་འཕགས་པའི་ས་བཅུ་ གཉིས་ལ་བག་ཆགས་དེ་རིམ་གྱིས་སྦྱངས་པས། རང་སྣང་དུ་སྣང་བ་འདི་ཡང་རིམ་གྱིས་ ཐམས་ཅད་གནས་འགྱུར་ཏེ། མཐར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཕྱིན་པ་ན། མ་དག་པའི་ སྣང་བ་གཏན་ནས་འགགས་ལ། འགྱུར་མེད་བདེ་བ་ཁོ་ནའི་སྣང་བ་རབ་འབྱམས་སུ་གནས་ པ་ཡིན་ནོ།

此唯是心性之自現，故無融動漏三法，又因是法性，故名不變明點。雖與彼體性為一，從證悟不變明點之分，于智慧稱為不變樂，證悟方式亦以自證方式。 以如是方式生起一剎那不變樂，如是圓滿二萬一千六百時，一切白紅風三者唯成空形明點。其餘粗重蘊界如新酥融化時渣滓乾涸，轉為酥油精華般，于每一剎那之前必定生起一次猛火燃燒，故渣滓焚盡，精華已成明點，無有餘存。 自續所攝三十六蘊界如是轉依，以其力故，一切外相亦唯善妙轉現。雖無實變樂，然具變化習氣，故此世俗顯現彼時未泯。 後者於十二聖地漸凈彼習氣，此自現顯現亦漸次一切轉依，最終至圓滿佛地時，不凈顯現永盡斷絕，唯住無量不變樂顯現。

།དེས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གདོད་མ་གང་ཡིན་པ་དེ། རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་པའི་སྟོང་གཟུགས་དང་བདེ་བ་ཟུང་འཇུག་གི་རང་བཞིན་འཛིན་པ་ལ། དངོས་པོ་ཀུན་ རྫོབ་པའི་ཆོས་ཡལ་བའི་ཚེ། ཆོས་ཉིད་དེ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་དང་གདོད་མ་ནས་རོ་ ཅིག་པར་རྟོགས་པ་ཙམ་ལ། དངོས་པོ་དེ་དང་དེ་འགྱུར་མེད་བདེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་པ་འཛིན་ཞེས་བརྟགས་པ་སྟེ། སྔར་མ་རྟོགས་པ་གསར་དུ་རྟོགས་པས་ན། རྣལ་ འབྱོར་བའི་བློ་ངོར་སྔར་དངོས་པོ་ཡིན་འཕྲོ་ལ་དེ་ནས་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བར་སོང་བ་ལྟ་བུ་ ཞིག་འཆར་བ་དང་། གཞན་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་སྟོང་གཟུགས་མཐར་ཕྱིན་པ་ན་དེ་ ཉིད་ཀྱིས་དུས་གསུམ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ཡང་ཕན་ཚུན་དུ་ 2-146 གཉིས་སྣང་གི་ཚུལ་གྱིས་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་བྱ་དུས་གསུམ་པོ་རང་གི་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པར་ གནས་ཚུལ་ལ་མེད་པ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཁོ་ནར་གཟིགས་པས། ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་གཅིག་པའི་ སྐུ་ཡིན་ལ། བདེ་བ་དང་རྣམ་པ་མཐའ་ཡས་པའི་སྟོང་གཟུགས་རོ་ཅིག་ཅིང་། བདེ་བའི་ངོ་བོ་ དམིགས་མེད་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཡིན་པས་སྙིང་རྗེ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་སྟོང་ཉིད་དུ་གནས་ པས་སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་ལ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་སྙིང་རྗེས་སེམས་ ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་དོན་གཅིག་ཅར་སྒྲུབ་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་སྲིད་གསུམ་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་པ་དེ་ནི་གདོད་མ་ཡིན་པས་དང་པོར་མ་སྐྱེས་ཤིང་། བར་དུ་མི་འགྱུར་ལ། མཐར་ མི་འཇིག་པས་སྲིད་གསུམ་སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་མེད་པའོ། །དེའི་རྗེས་སུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་གཅིག་ པུ་དང་རྟོག་བྲལ་དུ་བསྟན་པ་ནི། དུག་སྦྲུལ་གྱི་མཆེ་བས་བཟུང་བའི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ནི། ཐོག་མ་རྨའི་སྒོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་རིག་ཀྱང་། དུག་གི་ནུས་པ་རྫོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་ པ་ན། རྨ་ལ་ཟུག་རྔུ་རིག་པའམ་ཤེས་པ་མིན་ལ། ལུས་ཀྱི་གནས་གཞན་དུ་ཡང་། ཤེས་པ་མིན་ ཞིང་དབང་པོའི་སྒོའི་རྣམ་ཤེས་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱང་མི་ མཐོང་སྟེ། བརྒྱལ་ཞིང་མྱོས་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，諸事物之本初法性，即持一切相空形與樂雙運之自性，當世俗諸事物之法消逝時，僅證知彼法性與法性大海本來一味，彼彼事物轉為不變樂，並執持一切相。此乃假立，因先前未證今新證故，于瑜伽師心前顯現如先前為事物之際隨後轉為不變樂。 複次，當圓滿一切相空形時，由彼即能遍知三時一切所知，此亦非以相互二現方式。如三時所知于自心外別無安住方式，唯見無有，故為智與所知一體之身，樂與無量相空形一味，樂之體性為無緣大悲，彼大悲亦住於一切相空性中，故名具空性大悲自性。一切相大悲能同時成辦無邊有情之利。 勝義三有一切相者，因為本初故初無生，中無變，后無滅，故三有無生滅。其後唯大樂與離分別之教示為：如被毒蛇牙咬之痛苦感受，初時雖于傷口處覺知痛苦，然至毒力圓滿之時，于傷處不覺不知痛楚，于身余處亦不知，五根門識亦不見色等五境，因昏迷醉故。

།དེ་བཞིན་དུ་དང་པོ་ཞུ་བདེའི་གནས་སྐབས་ན། ལྷག་པར་བདེ་བ་མྱོང་ངོ་ཞེས་ང་རྒྱལ་དུ་བྱེད་ཀྱང་། རྣལ་འབྱོར་པ་འགྱུར་མེད་དམ་པའི་བདེ་ བ་ཆེན་པོའི་སེམས། ཆ་ཤས་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་ན། རྡོ་རྗེ་ནོར་བུར་བདེ་བ་མྱོང་ངོ་ཞེས་ཀྱང་ རིག་པ་མིན་ལ། ལུས་ཀྱི་གནས་གཞན་དུའང་མིན་ཏེ། བདེ་བར་འཛིན་པ་མེད་པ་ནི། རི་ ཀླུངས་ཐམས་ཅད་གསེར་འབའ་ཞིག་ཏུ་སོང་ན་གསེར་གྱི་གོང་བུ་ལ་སྲེད་པ་མི་འབྱུང་བ་ བཞིན་ཏེ། བདེ་བས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས། དབང་པོའི་སྒོའི་རྣམ་ཤེས་རྣམས་ཀྱིས་ཡུལ་ རྣམས་མི་རིག་སྟེ་མཉམ་གཞག་ཏུ་མ་དག་པའི་སྣང་བ་འགགས་ཤིང་གཉིས་སྣང་ནུབ་པའི་ ཕྱིར་དང་། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་ 2-147 བདེ་བས་གཉིས་སྣང་འགག་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་བསྟན་ནོ། །ཇི་ལྟར་རོ་ཚན་པོ་གྲུབ་ པའི་དངུལ་ཆུ་ལྕགས་ཀྱི་གོང་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཡང་དག་པར་གཞག་ཅིང་གནས་ པའི་སྐབས་དེར། ལྕགས་ལ་དྲག་པོའི་མེས་གདུངས་ཤིང་སྲེགས་ན། ཕྱོགས་ཀུན་ནས་དུས་ ཀུན་ཏུ་གསེར་དུ་འབིགས་པ་སྟེ་འགྱུར་བར་བྱེད་དོ། །དཔེ་དེ་བཞིན་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ བའི་བདེ་བ་ཡང་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུར་ཡང་དག་པར་གནས་པ་ཡང་། ལས་ ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སོགས་དང་མཉམ་པར་སྦྱོར་བའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་གཏུམ་མོ་འབར་བའི་མེས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་གདུངས་ན། ཕུང་ཁམས་སོ་དྲུག་པོ་ཆ་ཤས་ཀུན་ནས་དུས་ ཀུན་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་ཐིག་ལེ་ཆེན་པོར་འབིགས་པར་བྱེད་དོ། །འདིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ སྐད་ཅིག་དང་པོ་སྐྱེས་ནས། ཐུན་མཚམས་སུ་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྒྲུབ་པའི་སྤྱོད་པ་བས། མི་ འགྱུར་བའི་བདེ་བ་རྫོགས་པར་བྱེད་དགོས་པར་བསྟན་ཅིང་གོང་དུ་ཕུང་ཁམས་བདེ་བ་ཆེན་ པོར་འགྱུར་བ་ཙམ་ཞིག་བཤད་ལ། ཇི་ལྟར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ཡང་འདིས་བསྟན་ནོ།

如是，初時融樂階段，雖傲慢地認為"體驗殊勝樂"，然瑜伽士不變勝義大樂心圓滿分位時，于金剛寶處亦不覺知"體驗樂"，于身余處亦然。無有執樂，如山谷盡成純金時于金塊不生貪著。因樂加持故，諸根門識不知諸境，因等持中不凈相滅而二現沉沒故，以及身語意三者唯成大樂故。此說明樂滅二現及其因由。 如何煉成的水銀鐵塊正置於一處安住之時，以猛烈火焰炙烤鐵時，從一切方向於一切時中鉆入成金而轉變。如是不變樂亦正住于身體一處金剛寶中，以事業手印等雙運之貪慾所生猛火，若以彼遍炙菩提心，則從一切分位於一切時中鉆入三十六蘊界成為不變大明點。此說明生起三摩地初刻后，于座間應以事業手印修行圓滿不變樂，並且上文僅說蘊界轉為大樂，此處則說明如何轉變之理。

།ཇི་ལྟར་ རོ་བཅུད་ཀྱིས་ཕུག་པའི་ལྕགས་གསེར་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ནི། དུས་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་དྲི་མ་ མེད་པ་སྟེ། གཡུའི་རང་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་འོད་གསལ་བར་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ། མི་ འགྱུར་བའི་བདེ་བས་ཕུག་པའི་སེམས་ལ་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་བག་ཆགས་ཀྱི་དྲི་མ་སྐྱེ་བའི་ སྐབས་མེད་དེ། འདིར་དྲི་མ་ཞེས་པའི་སྐབས་ན། ཀཱ་ལི་ཀ་ཞེས་པ་ཡོད་པས་ནག་པོའི་དོན་ཏེ། ཕལ་ཆེར་གསེར་དུ་གྱུར་ཀྱང་འགའ་ཞིག་ན་ལྕགས་དྲེག་ལུས་པའི་ནག་ཚིག་ཡོད་དམ་སྙམ་ ན། དེ་འདྲ་མེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། བག་ཆགས་ཞེས་པ་ཡང་བཱ་ས་ན་ཞེས་པ་སྤྱིར་བག་ ཆགས་དང་གནས་དང་དྲི་མ་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཡང་། འདིར་དྲི་མ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་ན་ ཡང་སོལ་བ་ལ་དཀར་པོའི་དྲི་མ་མེད་ཞེས་པའམ། འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་དྲི་མ་ མེད་ཅེས་པ་དང་སྐྱོན་གྱི་དྲི་མ་མེད་ཅེས་པ་ལྟར། ཆ་ཤས་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་ལུས་པ་མེད་པའི་ 2-148 དོན་ཡིན་གྱི། དེ་ཉིད་དངོས་མ་ཡིན་ཀྱང་། རྣམ་པ་མཐུན་རུང་ཕྲ་མོ་མ་རིག་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་ ལྟ་བུའི་གནས་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་མི་འཇོག་སྟེ། བཞག་ནས་དང་པོར་དངོས་སུ་སྤངས་པའི་ སྤང་བྱ་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱང་། ས་དང་པོ་ཉིད་དུ་སྤངས་པར་ཐལ་བ་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ གང་ཞིག་འགྱུར་མེད་ཀྱི་བདེ་བར་གྱུར་པ་དེ་ལ། འགྱུར་བ་དངོས་སུ་བགྲང་བ་ཐན་ཐུན་ཙམ་ ཡང་མ་གོས་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། འགྱུར་མེད་ཀྱིས་སྤངས་པ་རྣམས་ཕྱིན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ ཅན་དུ་བྱས་པའོ། །ཡང་ལྕགས་ནི་གསེར་ཉིད་དུ་གྱུར་པ། མེ་དྲག་པོས་སྦྱངས་ན་གཡའ་ལ་ སོགས་པ་དྲི་མ་མེད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ། སེམས་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཐོབ་པ་ཡང་། ཡང་ནས་ཡང་དུ་གཏུམ་མོའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མེས་བསྲེགས་ན། དྲི་མ་སྤང་བྱ་རྣམས་རིམ་ གྱིས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པ་ལས་འདིར་འགྱུར་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ ལག་གི་སྐབས་སུ་གཏུམ་མོས་བསྲེགས་པ། ལྕགས་འབུགས་པའི་དཔེས་བསྟན་ཅིང་གསེར་ དུ་གྱུར་ཟིན་མེས་སྦྱོང་དགོས་པའི་དཔེ་བཤད་པ་འདི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྫོགས་ཟིན་ནས་ འཕགས་པའི་ས་བཅུ་གཉིས་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱིས་བགྲོད་དགོས་པར་བསྟན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ནོར་བུ་ཆེན་པོ་པ་རི་ཤ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རེག་པའི་སྦྱོར་བ་ལས། རྡོ་རྣམས་ནི་ཨིནྡྲ་ནཱི་ ལ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལྕགས་སོགས་ཁམས་རྣམས་ནི་གསེར་ལ་སོགས་པར་གྱུར་ཏེ། འོད་ རབ་ཏུ་འབར་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་བདེ་བའི་ཐིག་ལེ་ལ་སེམས་ མཉམ་པར་གཞག་ཅིང་རེག་པ་ལས། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་བདེ་བ་ ཉིད་དུ་གནས་འགྱུར་རོ།

如何鐵被藥精穿透而轉為金者，于任何時中皆無垢染，不轉變為綠松石之自性而住于光明。如是，被不變樂穿透之心於任何時中亦無有習氣垢染生起之機會。此處"垢染"之語境中，有"卡利卡"（कालिक，Kālika，黑色之義）一詞，或疑雖多已成金，然于某處是否仍余鐵銹黑斑？無有如此，此為其義。"習氣"（वासन，Vāsanā）一詞雖通常用於習氣、住處及垢染等，然此處為垢染義。如世間所說"炭上無白垢"，或說"此等無功德垢"及"無過失垢"，意為連微細分位亦無餘留。雖非彼之本體，然形相相順之微細無明習氣之地等住處習氣亦不安立，否則最初直接斷除之所斷諸習氣亦應于初地即斷，此有過失。是故，凡成為不變樂者，于彼未染著絲毫可數之變化，此為其義。不變所斷者成為爾後不生之法性。 複次，鐵轉為金已，若以猛烈火煉，則成無銹等垢染。如是，心獲得不變樂已，若複次以猛火慾火焚燒，則漸次無有垢染所斷。如是所說於此轉變，即於三摩地支分時以猛火焚燒，以穿鐵之喻顯示，並說明已成金后仍需火煉之喻，此說明三摩地圓滿后應以大欲道趨進十二聖地。 如何觸及名為帕日夏卡（पारिशाक，Pāriśāka）之大寶之瑜伽，諸石成為因陀尼拉（इन्द्रनील，Indranīla）等，諸鐵等界成為金等，轉為極為光明。如是，心等持而觸及不變樂明點，則心及心所亦安住轉變為樂性。

།རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུན་ཡང་། ལམ་གྱི་བདེན་པར་འགྱུར་ཏེ་གཞན་སྣང་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ དོན་བྱེད་དོ། །ཞེས་བསྟན་ནོ། །ཡང་འདི་སྙམ་དུ་ཁུ་བའི་ཁམས་ནི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་དང་ ཐུན་མོང་ཡིན་ལ། དེ་བཅིངས་པའི་བྱེད་པས་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། 2-149 འདིར་ནི་མང་པོ་བརྗོད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་སྣང་ངོར་ཡང་། ལྕགས་རྣམས་རབ་ཏུ་འབུགས་པས་གསེར་དུ་བྱེད་པའི་རོ་བཅུད་ཀྱི་ནུས་མཐུ་ནི། མངོན་སུམ་ དུ་གྱུར་ཡང་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ནུས་པ་དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་འདི་ལ། ཐ་ མལ་བའི་བློ་གྲོས་དང་། རྟོག་གེའི་རིགས་པ་མི་འཇུག་གོ ། དེ་ཡང་དེ་འདྲ་ན་གང་ཅི་ཞིག་སླར་ ཡང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མས་གཡོགས་པའི་སེམས་ འདི་ནི་ཐིག་ལེ་མི་འགྱུར་བའི་སྟོབས་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་རབ་ཏུ་འབུགས་པར་ བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནུས་མཐུ་འདི་ནི་བརྟག་བྱ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་ཞིག་དགོས། ཞེས་ སོ། ། ༈ སྒྲིབ་པ་སྤོང་ཚུལ་སྤྱི་ལྡོག་ནས་བཤད་པ། གཉིས་པ་སྒྲིབ་པ་སྤོང་ཚུལ་སྤྱི་ལྡོག་ནས་བསྟན་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། སྒྲིབ་པའི་རང་བཞིན་ བསྟན་པ། དག་པ་གཉིས་ལྡན་གྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ། དེ་ཐོབ་བྱེད་སོ་སོ་རང་རིག་གིས་ གྲུབ་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། །སེམས་ལ་གློ་བུར་དྲི་མ་མེད། །སེམས་ལས་ཡུན་རིང་དུས་ ཅན་མིན། །སེམས་མེད་པར་ནི་སྐྱེ་བ་མེད། །སེམས་ལ་མི་ཟད་གནས་པ་མིན། །ཞེས་མདོར་ བསྟན་གྱི་ཚུལ་དུ་དམ་བཅས་ནས། དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། གལ་ཏེ་འདི་ཉིད་གློ་བུར་ བ། །དེ་ཚེ་སྔོན་དུ་སེམས་དྲི་མེད། །གལ་ཏེ་སེམས་ལས་དུས་རིང་ཅན། །དེ་ཚེ་དེ་ནི་ཅི་ལས་ སྐྱེས། །གལ་ཏེ་སེམས་མེད་པར་སྐྱེ་ན། །དེ་ནི་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་མཚུངས། །གལ་ཏེ་སེམས་ ལ་རྟག་ཏུ་གནས། །དེ་ཚེ་ཀུན་ཏུ་ཐར་པ་མིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྒྲིབ་པའི་མཚན་ཉིད་དམ་ ཁྱད་ཆོས་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐྱོན་ཏེ་སྔོན་སེམས་གྲུབ་ཙམ་ན་དེ་ཡང་གྲུབ་ལ། སེམས་ཉིད་དང་ རྫས་གཅིག་དང་ཐ་དད་ལས་འདས་པ། རང་ཡོད་དུས་སེམས་འདྲེས་པར་སྣང་ཡང་། རང་ བཞིན་འགལ་བས་འབྲལ་དུ་རུང་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་གློ་བུར་པའོ། །དེས་ན་དྲི་མ་སྟེ་སྒྲིབ་པ་ནི། ཕྱིས་བྱུང་བས་གློ་བུར་ཡིན་ལ། སེམས་ཉིད་ནི་སྔོན་དྲི་མ་མེད་དོ་སྙམ་ན། སེམས་ཉིད་སྔོན་དྲི་ 2-150 མ་མེད་པ་ལ། ཕྱིས་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་སྐྱེས་པ་མིན་ཏེ། གལ་ཏེ་འདི་ཉིད་ཕྱིས་བྱུང་བའི་གློ་བུར་ པ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། སྔོན་དུ་སེམས་དྲི་མེད་དེ་དྲི་མས་དག་པར་འགྱུར་ཞིང་། དྲི་མས་དག་པ་ལ་ སླར་ཡང་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དོ།

當自性清凈現前時，世俗諸法之類相續亦成為道諦，於他現中作有情利益。此為所顯。複次，若作是念：精血界與諸世間共有，以其束縛之作用成佛不應理。 於此何須多言，即使於世間世俗諦顯現中，以穿透諸鐵成金之藥精威力，雖成現量亦非所觀察思擇，此威力法性之上，凡俗慧解及尋思理路不能趣入。若是如此，更何況就勝義諦而言，此為客塵所覆之心以不變明點之力穿透成佛智慧之智慧威力，更何須言其非所觀察。 障礙斷除方式從總相說明： 第二、從總相宣說障礙斷除方式分三：顯示障礙自性，解說具二清凈之相，說明以各別自證獲得之理。初者：心無暫時垢染，非心之久時分，無心則不生，於心非無盡住。如是以總說方式立誓已，廣釋彼義：若此即是暫時，爾時先前心無垢，若是心之久遠者，爾時彼從何生？若無心而生，彼等同虛空花，若恒時住於心，爾時永無解脫。 如是所說，障礙之相或特徵即是心之過失，心一成立之際彼亦成立，超越與心體一異，雖自身存在時顯現與心相融，然以自性相違故為可分離之法性之暫時法。是故，垢染即障礙是後起故為暫時，若謂心體先前無垢染，心體先前無垢染上後起暫時垢染非理。若此即是後起之暫時者，爾時先前心成無垢即清凈，于清凈者複次生起不應理。

།གལ་ཏེ་སེམས་ལས་དྲི་མ་དུས་ཡུན་རིང་བ་ཅན་གྱི་སྔ་བ་ནི་མིན་ ཏེ་གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། སེམས་ནི་མེད་ན་སྒྲིབ་པ་དེ་ནི་ཅི་ལས་སྐྱེས་ཞེས་དཔྱད་ ན་མི་འཐད་དོ། །སེམས་མེད་པར་ཡང་སྒྲིབ་པ་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་གལ་ཏེ་སེམས་མེད་པར་སྒྲིབ་པ་ སྐྱེ་ན། རྒྱུ་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་བར་ཐལ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཚེ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ཀྱང་སྐྱེ་བར་ཐལ་ བར་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི་མི་ཟད་པ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ གནས་པའམ་འབྲལ་མི་ཤེས་པ་མིན་པ་ནི། གལ་ཏེ་སྒྲིབ་པ་རྣམས་སེམས་ལ་སེམས་ཀྱི་རང་ བཞིན་གྱིས་རྟག་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་ཀུན་ཏུ་སྟེ་ནམ་ཡང་ཐར་པ་ཐོབ་སྲིད་པ་མིན་ པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་མ་ཟད་པར་དེ་ཡང་ཟད་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཟད་ན་སེམས་ ཀྱང་ཟད་དེ། ཐར་པ་ཐོབ་མཁན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་ནི། འོ་ན་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་ལ་གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་ཇི་ལྟར་སྤོང་སྙམ་ན་ལན་ ནི། ཇི་ལྟར་ཟངས་ཀྱི་དྲི་མ་ནི། །རོ་ཡི་སྦྱོར་བས་ཉམས་པར་འགྱུར། །དེ་ཡི་ཡོད་ཉིད་ཉམས་ པ་མེད། །དྲི་མེད་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་གནས། །དེ་བཞིན་སེམས་ཀྱི་དྲི་མ་ནི། །སྟོང་ཉིད་ སྦྱོར་བས་རྣམ་ཉམས་འགྱུར། །དེ་ཡི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཉམས་མེད། །དྲི་མེད་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་ གནས། །ཇི་ལྟར་བཅུད་ཀྱིས་ཕུག་པའི་ལྕགས། །ལྕགས་ཉིད་དུ་ནི་རྗེས་འགྲོ་མིན། །དེ་བཞིན་ བདེ་བས་ཕུག་པའི་སེམས། །སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་རྗེས་འགྲོ་མིན། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ ཟངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡོད་པ་ཙམ་དང་ཟངས་ཀྱི་དྲི་མ་ཁ་དོག་ངན་ཞིང་གྱོང་པོར་སྣང་བ་མི་བརྟན་ པའི་ཆ་གཉིས་དང་པོར་བྱུང་བ་དུས་མཉམ་ཞིང་། དེ་ལྟར་ཡང་འབྲལ་མི་ཤེས་པ་ལྟ་བུར་ གནས་ཀྱང་། ཟངས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་ཙམ་དེ། ཟངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གྱོང་བ་དང་། ཁ་དོག་ 2-151 ངན་པ་དེའི་ངོ་བོར་གནས་པ་མེད་དེ། རོ་བཅུད་ཆེན་པོ་གསེར་འགྱུར་རྩི་བྱུགས་པའི་སྦྱོར་ བས་ཟངས་ཀྱི་དྲི་མའི་ཆ་ཁ་དོག་ངན་པ་དང་། གྱོང་བ་དང་། བསྲེགས་བཅད་ཀྱིས་འཇིག་ པའི་ཆ་དེ་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར་མོད། དེའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་ཉམས་པ་མེད་དེ། སྔོན་ ཟངས་ཀྱི་བོངས་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་དུ། དྲི་མ་མེད་པ་དང་ཁ་དོག་གསལ་བ་དང་། གཉེན་ པ་དང་། བསྲེགས་བཅད་ཀྱིས་མི་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་གསེར་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོས་གནས་པ་ཡིན་ ནོ། །དེའི་ཚེ་ཟངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་ཉིད་ཙམ་གདོད་ནས་དག་པ་དེ་ལ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་དྲི་མ་ ཁ་དོག་ངན་པ་སོགས། རྩད་ནས་སྤངས་པས་དག་པ་གཉིས་ལྡན་གྱི་དཔེའོ།

若垢染於心之久遠前非有，當如是時，心若無則彼障礙從何生起？經觀察不應理。無心亦無障礙生起，若無心而障礙生起，則成無因亦應生之過，爾時等同虛空花亦應生起。障礙於心非無盡，即

།དེ་བཞིན་དུ་ འཁོར་བའི་དུས་ན། སེམས་དང་སྒྲིབ་པ་འབྲལ་མི་ཤེས་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་། སེམས་སྒྲིབ་པའི་ ངོ་བོར་མེད་དེ། སེམས་ཀྱི་དྲི་མ་ཡང་དམིགས་བཅས་ཀྱི་སྟོང་ཉིད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྦྱོར་བས། རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་དེའི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ནི་ནམ་ཡང་ཉམས་པ་ མེད་ལ། གདོད་ནས་དྲི་མས་མ་གོས་པའི་སྟེང་དུ། གློ་བུར་བ་བཅོམ་སྟེ་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བས། དག་ པ་གཉིས་ལྡན་དྲི་མེད་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་གནས་སོ། །དོན་འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་ བླ་མ་དང་། ཆོས་དབྱིངས་བསྟོད་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །དག་པ་གཉིས་ལྡན་ དྲི་མེད་ཁོ་ནར་གནས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཇི་ལྟར་བཅུད་ཀྱིས་ཕུག་པའི་ལྕགས་གསེར་དུ་གྱུར་ པ་ནི། སླར་ཡང་ལྕགས་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བས་ ཕུག་པའི་སེམས། བདེ་ཆེན་དོན་དམ་པ་དེ། སླར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་འཁོར་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ་ ལོག་ཏེ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་སྲིད་པ་མིན་ནོ། ། གསུམ་པ་ནི། ཆགས་བྲལ་ལས་གཞན་སྡིག་པ་མེད། །བདེ་བ་ལས་གཞན་བསོད་ནམས་ མེད། །དེ་ཕྱིར་འགྱུར་མེད་བདེ་བར་སེམས། །མི་བདག་རྟག་ཏུ་གནས་པར་བྱ། །གཞོན་ནུ་ མ་ཡི་དགའ་བ་ནི། །མེད་པར་བདེ་བ་སྨྲ་མི་ནུས། །ལང་ཚོའི་དགའ་བ་ཐོབ་པ་ན། །བདེ་བ་ 2-152 ཆེན་པོ་རང་གིས་རིག །དེ་བཞིན་ཏིང་འཛིན་དང་བྲལ་བའི། །བདེ་བ་སྨྲ་བར་ནུས་མ་ཡིན། ། འགྱུར་མེད་ཏིང་འཛིན་ཐོབ་པ་ན། །རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་རང་རིག་འགྱུར། །འགྱུར་མེད་ལས་ སྐྱེས་བདེ་རིག་པ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ལའང་ཐེ་ཚོམ་ཟ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཡིད་བདེ་མིན། ། ཆགས་བྲལ་ཉིད་དུ་མི་བྱའོ། །འདིར་གཞན་ཅེས་པ་ནི་བར་ཞེས་པའི་སྒྲ་ལས། མཆོག་གམ་ ཆེ་བ་ལ་ཡང་འཇུག་པས། བདེ་བ་ཉམས་པའི་ཆགས་བྲལ་ལས་གཞན་ཏེ། ཆེ་བའི་སྡིག་པ་ མེད་ཅིང་། བདེ་བ་མ་ཉམས་པ་ལས་གཞན་ཏེ་ཆེ་བའི་བསོད་ནམས་དགེ་བ་མེད་པས། དེའི་ ཕྱིར་བདེ་བའི་མཆོག་འགྱུར་མེད་ཀྱི་བདེ་བར་སེམས་རྟག་ཏུ་གནས་པར་བྱའོ། །མི་བདག་ ཅེས་པ་ནི་བོད་པའོ། །འོ་ན་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་དེ་ད་ལྟ་དངོས་སུ་མ་མཐོང་ན་ཇི་ལྟར་ཡིད་ ཆེས་ཞེ་ན། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་རང་གིས་རིག་པས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པའི་ ཚིག་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱའོ། །ཞེས་པའི་དོན་ལ་གཞོན་ནུ་མ་བྱིས་པ་ཆུང་ངུའི་རྒྱུད་ལ་དགའ་ བའི་བདེ་བ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་མེད་པས། འདི་ལྟར་མྱོང་ངོ་ཞེས་མི་ཤེས་ལ། གཞན་ལ་སྨྲ་མི་ ཐུབ་ཀྱང་། ནམ་ཞིག་ལང་ཚོ་མར་གྱུར་ཏེ་དགའ་བ་ཐོབ་པ་ན། བདེ་བ་ཆེན་པོ་རང་གིས་རིག་ ཅིང་ཤེས་སོ།

我將完整直譯這段藏文： 如是，在輪迴之時，雖現為心與障礙不可分離，然心非障礙之本性。心之垢染亦以有所緣空性大手印之修持，而得清凈。彼心之本性智慧永不退失，本來未被垢染之上，摧毀客塵令不復生，具二凈而以無垢性安住。此義于大乘續部《寶性論》與《法界贊》中極為廣說。具二凈唯以無垢安住之因由者，譬如以精要浸透之鐵成金已，不復還歸鐵性，如是以不變之樂浸透之心，彼勝義大樂，不復返還輪迴苦之法性。 第三，離貪外更無罪過，樂外更無福德，是故應令心常住不變之樂。人主！少女之喜樂，無有則不能言樂。獲得青春之喜樂時，自知大樂。如是離三摩地，不能言樂。獲得不變三摩地時，瑜伽師得自證。于從不變所生樂覺，雖遍智亦生疑惑。如是然非意樂，不應成離貪。此處"外"字，從"間"字，亦可表最勝或最大之義，故離退失樂之離貪外，即無更大罪過，未退失樂外，即無更大福德善業，故於殊勝不變樂中，應令心常住。"人主"乃稱呼詞。若問，今未親見不變之樂，云何生信？以諸聖者各自證知成立故，應信聖言。此義謂如幼小少女心續未現喜樂，不知如是體驗，亦不能對他人言說，然當獲得青春而

།དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་དང་། བྲལ་བ་སྟེ་མ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ གིས། མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་མ་རིག་ཅིང་། མ་ནོར་བར་སྨྲ་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཀྱང་། འགྱུར་བ་ མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་ཐོབ་པ་ན། རྣལ་འབྱོར་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་ བས་རང་རིག་གིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ནའང་དེ་མ་ཐོབ་པས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྐུ། ཐིག་ལེ་མི་འགྱུར་བ་ལས་ཐོབ་བོ་ཞེས་པ་འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟའོ་སྙམ་པ་ལ་ གདམས་པ་ནི། འགྱུར་མེད་ལས་སྐྱེ་སོགས་ཏེ་འདི་ལ་འབྲོ་འགྱུར་ལས། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པ་མ་ཐོབ་པས། འགྱུར་མེད་ལས་སྐྱེས་ཐེ་ཚོམ་སྟེ། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་བདེ་སྟེ། རྒྱ་སྐད་དང་ ཡང་མཐུན་ནོ། །དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གནས་མ་ཐོབ་པས་དེ་འགྱུར་མེད་ལས་སྐྱེས་ 2-153 མ་སྐྱེས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བས། འཛག་མེད་ཀྱི་ལམ་ལ་མི་གུས་སོ་སྙམ་ན། རེ་ཞིག་དེ་ཞོག་ཅིག དེ་ ལྟ་ན་ཡང་འཁོར་བའི་ཆགས་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་། ཐིག་ལེ་མ་འཕོས་པ་ནི། དགའ་བ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་དང་ལྡན་ལ་འཕོས་པ་ན་ཡིད་བདེ་བ་མིན་ཅིང་། ལང་ཚོ་ལ་སོགས་པ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ན། བདེ་བ་ཉམས་པའི་ཆགས་ བྲལ་ཉིད་དུ་མི་བྱའོ། ། ༈ སྒྲིབ་པའི་གཙོ་བོ་འཕོ་བའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པ། ད་ནི་དེ་ལས་འཕྲོས་པའི་ཚུལ་བཤད་པ། གསུམ་པ་སྒྲིབ་པའི་གཙོ་བོ་ འཕོ་བའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པ་ནི། འཕོས་པ་ལས་ནི་ཆགས་བྲལ་འགྱུར། །ཆགས་བྲལ་ ལས་ནི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་། །སྡུག་བསྔལ་སྐྱེས་བུའི་ཁམས་ཟད་བྱེད། །ཟད་པ་ལས་ནི་འཆི་ བར་བརྗོད། །ཤི་ནས་སླར་ཡང་དེ་རྣམས་ཀྱི། །སྲིད་པའོ་སྲིད་ལས་སླར་འཆི་འཕོ། །དེ་ལྟར་ སེམས་ཅན་གྱི་སྲིད་པ། །ཆགས་བྲལ་ལས་བྱུང་གཞན་དུ་མིན། །དེ་ཕྱིར་འབད་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱིས། །འཕོ་བའི་ཆགས་པ་རྣམ་པར་སྤངས། །གང་གིས་འགྱུར་མེད་བདེ་བར་འགྱུར། །རྣལ་ འབྱོར་འཁོར་བ་བཅིངས་པ་ཡིས། །འདོད་ལྡན་ཡང་ནི་ཆགས་བྲལ་བར། །འདོད་པའི་བསྟན་ བཅོས་སུ་མི་འདོད། །བདག་གིས་བརྗོད་པའི་རྒྱུད་དུ་སླར། །རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་སྡུག་བསྔལ་ འདོད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་ཐིག་ལེ་འཕོས་པས། ཚད་མེད་བཞི་ཉམས། ཉོན་མོངས་ བཞི་སྐྱེའོ། །འདོད་ཆགས་ཉམས་པས་སྡིག་སྟེ་གང་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྡུག་མ་ལ་ནི་ཞེ་སྡང་སྐྱེ། ། སྡང་ལས་གཏི་མུག་འདི་ལས་རང་གི་རྡོ་རྗེ་ལྷུང་ལས་སེམས་ནི་རྟག་རྨོངས་ཏེ། །མཆོག་མིན་ མ་ལུས་བཟའ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་ཡུལ་གཞན་དག་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག །དེ་ཡིས་སེམས་ ལ་ཅོ་དྲིས་བདེ་བ་ཉམས་ཤིང་སྐྱེ་བ་དྲུག་ཏུ་འཁོར་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ།

同樣地，對於未獲得禪定支分的補特伽羅（人），雖然不能認知不變的大樂，也不能無誤地言說，但當獲得不變的禪定支分時，瑜伽士通過自身的體驗，以自證而得以了悟。即便如此，對於尚未獲得者，認為"諸佛的大樂身是從不變的明點中獲得"這一點產生懷疑時，對此開示道："從不變中生起"等。關於這點，在布努譯本中出現："未得一切智時，對不變所生起疑惑。"這樣的說法很好，也與梵語相符。 又，若認為由於未得一切智位，對是否從不變中生起產生懷疑，因此不恭敬無漏道。且暫且擱置此事。即便如此，即使是輪迴的貪著本身，明點未泄時具有圓滿的喜樂，而當泄時則不快樂，且明顯損害青春等圓滿功德，因為這是現量所成立的，所以不應成為損害樂受的離貪。 障礙之主要——泄漏過患的開示： 現在解說由此引申的方式。第三，宣說障礙之主要——泄漏過患："從泄漏而成離貪，從離貪而生痛苦，痛苦令人元氣耗竭，從耗竭而說死亡。死後又復有彼等之輪迴，輪迴后再度死亡流轉。如是有情之輪迴，從離貪而生非他。是故當以一切努力，斷除泄漏之貪著。以此得不變之樂。瑜伽以輪迴束縛，具欲者成離貪，欲論中不承許。在我所說之續部中，稱為瑜伽士即是痛苦所欲。" 這是說，由於明點泄漏，四無量心退失，四煩惱生起。"由貪慾損害而成罪過，因為對極可愛者生嗔恨，從嗔生愚癡，由此金剛墮落而心常迷惑，趣入一切非勝妙飲食等其他境，由此詢問心意而樂受損減，輪迴六道。"

།དེ་ཡང་ཆགས་ དགའི་བདེ་བ་འཕེལ་བའི་བདག་ཉིད་སྙིང་རྗེ། ཞེ་སྡང་ཉམས་པའི་བདག་ཉིད་བྱམས་པ། གཏི་མུག་ཟད་པའི་བདག་ཉིད་དགའ་བ། མི་འགྱུར་བའི་བདག་ཉིད་ནི་བཏང་སྙོམས་སོ། །དེ་ ཡང་ཐིག་ལེ་འཕོས་པ་ཉིད་ན་སྡིག་པ་སྟེ་སྙིང་རྗེ་ཟད་པ་དང་། སྡུག་མ་ལ་ཡིད་འོང་གི་མཛའ་ 2-154 བ་ཉམས་པའི་ཞེ་སྡང་དང་། དགའ་བ་ཉམས་ཤིང་རྨོངས་པས་གཏི་མུག་དང་། བདག་ཏུ་ རྨོངས་པ་བཏང་སྙོམས་ཟད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གཞན་ལ་སྡང་བ་དང་འགྱུར་བ་ལ་སྲེད་པ་ རྣམས་རིམ་པས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བུའི་མ་རིག་པ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ལས་ནི་འདུ་བྱེད་སོགས་ ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྐོར་བར་འགྱུར་རོ། །འདིར་འཁོར་བ་འཇུག་པའི་ཚུལ་ ནི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། དེ་ཡང་རྩ་བའི་མ་རིག་པ་ནི་འགྱུར་བདེའི་ བག་ཆགས་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ཡིན་ལ། དེའི་དབང་ལས་བྱུང་བ་ནུས་པ་བཞི་དང་། དེས་ སྐྱེད་པའི་བསམ་པ་བཞིའོ། །དེ་དག་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་གསལ་བར་བྱེད་པ་འདོད་པ་དང་། ཡིད་འཇུག་པར་བྱེད་པ་བྱ་བ་དང་། དོན་ངེས་ཤིང་རྟོག་པ་དང་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་འདྲེས་པར་ བྱེད་པ་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་རང་ཤུགས་ཀྱི་ལེགས་པ་སྟོང་པར་བྱེད་པ་ནི་བཞི་པའི་ནུས་པ་སྟེ། བག་ཆགས་གསར་པ་བསྐྱེད་ཅིང་རྙིང་པ་གསོས་འདེབས་པར་བྱེད་པའི་སེམས་སོ། །འཆི་ ཁའི་དུས་ཀྱི་དགེ་བའི་བསམ་པ་ནི་ཞི་བའི་བསམ་པ་སྟེ། སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལྷའི་སྐྱེ་བར་ འགྲོ་བའི་རྒྱུའོ། །དེ་དུས་ཀྱི་མི་དགེ་བའི་བསམ་པ་དྲག་པོ་ནི་མུན་པའི་བསམ་པ་སྟེ། མུན་པའི་ ཡོན་ཏན་དམྱལ་བ་དང་། དེ་དུས་ཀྱི་མི་དགེ་བ་འབྲིང་པོ་ནི་རྡུལ་གྱི་བསམ་པ་རྡུལ་གྱི་ཡོན་ ཏན། འབྱུང་པོ་དང་། དེ་དུས་ཀྱི་དགེ་མི་དགེ་འདྲེས་པ་ནི། འདྲེས་པའི་བསམ་པ་སྟེ་ཡོན་ཏན་ གསུམ་འདྲེས་པ། མི་དང་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལས་འབྲས་བུའི་སྐྱེ་བ་ནི་སད་པའི་ གནས་སྐབས་ལ་གཙོ་བོར་སྤྱོད་པ་དམྱལ་བ་ལྷ་མིན་གཉིས། རྨི་ལམ་ལ་གཙོ་བོར་སྤྱོད་པ་ལྷ་ དང་ཡི་དྭགས་གཉིས། གཉིད་འཐུག་ལ་གཙོ་བོར་སྤྱོད་པ་མི། བཞི་པ་ལ་གཙོ་བོར་སྤྱོད་པ་ དུད་འགྲོ་སྟེ། གནས་སྐབས་བཞི་ལ་འགྲོ་བ་དྲུག་སྦྱར་བ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཕན་ཚུན་རྒྱས་ བཏབ་ཀྱི་ཚུལ་ལོ། །དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་ནུས་པ་བཞི་དང་བསམ་པ་བཞི་ལས། འཆི་གར་ སྟོང་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡན་ཆད་ནི་མ་རིག་པ་དང་། མངལ་དུ་ཉིང་འཚམས་སྦྱོར་བཞིན་པ་ལས་ 2-155 ཀྱིས་འཁྲིད་པ་ནི་འདུ་བྱེད། །ཉིང་མཚམས་སྦྱར་མ་ཐག་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་ཤེས། ཁམས་ དྲུག་འཕེལ་བ་ནི་མིང་གཟུགས། དབང་པོ་དོད་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག དེས་ཡུལ་ཕྲ་མོ་འཛིན་ པའི་ནུས་པ་རྙེད་པ་ནི་རེག་པ། ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་ཚོར་བ་སྟེ། མངལ་དུ་ཟླ་བ་བདུན་ པ་མན་ཆད་དོ།

此外，慈悲的本質是增長貪愛之樂，慈愛的本質是息滅嗔恨，喜的本質是滅盡愚癡，舍的本質是不變。而當明點泄漏時即成罪過，即慈悲耗盡，對可愛者生起損害愛意的嗔恨，喜樂損減而迷惑故生愚癡，以及具有我執迷惑、舍心耗盡之相，依次生起對他人的嗔恨和對變化的貪愛。 從如是無明煩惱中，輪轉十二緣起支之輪。此中輪迴趣入之理即是十二緣起。其中根本無明即是前述變化樂的習氣，由其力量所生的四種能力，以及由此所生的四種意樂。 這些又包括：欲求，即明顯顯現諸事物；事業，即引導心意趣入；智慧，即確定義理並思維且混合境相；第四種能力即自然力使善法空無，是能生新習氣並增長舊習氣的心。 臨終時的善意樂是寂靜意樂，是以勇識功德轉生天界之因。彼時強烈的不善意樂是黑暗意樂，是以黑暗功德轉生地獄之因。彼時中等的不善是塵垢意樂、塵垢功德，是轉生餓鬼之因。彼時善不善混雜是混合意樂，即三德混合，是轉生人類與旁生之因。 由此所生的果報：以清醒狀態為主的是地獄與阿修羅二者，以夢境為主的是天人與餓鬼二者，以熟睡為主的是人，以第四態為主的是旁生。即將四種狀態配合六道，是因果互相印持之理。 如是，從前世的四種能力和四種意樂中：從死亡直至入空性為無明，于胎中結生相續時業力牽引是行，結生相續之初的意識是識，六界增長是名色，諸根成熟是六處，由此獲得執取細微境相的能力是觸，領受境相是受，即胎中七月以下。

།སྲིད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་བདེ་སྡུག་ལ་བླང་དོར་དུ་སྲེད་པ་ནི་སྲེད་པ། ཡན་ལག་ གཡོ་བ་ནི་ལེན་པ། བཙས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་རླུང་རྒྱུ་བ་ནི་སྲིད་པ། དེ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ བྱིས་པ་དང་ལང་ཚོའི་བར་ནི་སྐྱེ་བ། རྒས་པ་དང་འཆི་བའི་གནས་སྐབས་ནི་རྒ་ཤི་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ སྙིང་འགྲེལ་ལས། འཆི་བར་མ་རིག་འཇུག་པ་ཡི། །འདུ་བྱེད་དེ་ནས་སྐྱེ་བར་འབྱུང་། །ཞེས་ དང་། མི་བསྐྱོད་ལ་སོགས་གང་ཞུགས་པ། དེ་ནས་རྣམ་ཤེས་སྲིད་པའོ། །དེ་ནས་མིང་དང་ གཟུགས་འགྱུར་ཏེ། ཁམས་དྲུག་བདག་ཉིད་དེ་ནས་སོ། །ཞེས་དང་། རེག་ན་མིག་ལ་སོགས་ པ་དང་། །གཟུགས་སོགས་ལྷན་ཅིག་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ནས་ཚོར་བ་སྐྱེ་འགྱུར་ཏེ། །ཞེས་དང་། སྲིད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་བདག་ཉིད་ནི། དེ་ལས་སྲེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །རྐང་དང་ལག་པ་རྐྱང་ བ་ནི། །དེ་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པར་བརྗོད། །བྱིས་པ་སྲོག་དག་འབྱུང་བ་ནི། །དེ་ནས་སྲིད་པ་ སྐྱེ་བར་འགྱུར། །བྱིས་པ་རྟག་ཏུ་བརྗོད་པ་ནི། །དེ་ནས་སྐྱེ་བའི་འདུ་ཤེས་སོ། །ཞེས་གསུངས་ ཏེ། འདི་ནི་སྐྱེ་བ་གཉིས་ལ་སོགས་པས་རྫོགས་པའི་ལུགས་ཡིན་ལ། མངལ་གྱི་ཟླ་བ་དང་པོ་ མ་རིག་པ་སོགས། ཟླ་བ་རེ་རྟེན་འབྲེལ་རེ་ལ་སྦྱར་བ་ནི། སྐྱེ་བ་གཅིག་ལ་བཅུ་གཉིས་ཀ་ཚང་ བའི་དབང་དུ་མཛད་པ་སྟེ། ཞིབ་པར་གཞན་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ འཕོས་པ་ལས་ནི་ཆགས་པ་སྟེ་དགའ་བའི་བདེ་བ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ལ། ཆགས་བྲལ་ལས་ ནི་སེམས་སྡུག་བསྔལ་དུ་འབྱུང་ཞིང་། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྐྱེས་བུའི་ལུས་ཀྱི་ཁམས་ཟད་པར་ བྱེད་ལ། ཁམས་ཟད་ལས་ནི་རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་ཐ་མར་འཆི་བར་བརྗོད་དོ། །ཤི་བ་ལས་ སླར་ཡང་དེ་རྣམས་ཀྱི་བར་དོའི་སྲིད་པ་རྒྱུད་ནས་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པར་མཚམས་སྦྱོར་རོ། །སྲིད་ 2-156 པ་སྐྱེ་བ་བཟུང་བ་ལས་སླར་ཡང་འཆི་འཕོ་བ་སོགས། འཁོར་ལོ་ལྟར་འཁོར་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པ་འཁོར་བ་ནི། རྩ་བ་འཛག་བདེ་ཁམས་འཕོས་པའི་ཆགས་བྲལ་ ལས་འབྱུང་བས། འཛག་བདེ་ལས་གཞན་དུ་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡོད་པ་མིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣལ་ འབྱོར་པ་ལམ་ལ་བརྩོན་པ་དང་པོའི་ལས་ཅན་ཉིད་ནས་ཀྱང་། ཐབས་འབད་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱིས་འཕོ་བའི་ཆགས་པ་རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ། ཐིག་ལེ་འགྱུར་མེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ལ་བརྩོན་པར་ བྱའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཞིག་འཁོར་བའི་རྒྱུ་འཛག་བདེ་བཀག་ཅིང་བཅིངས་པ་ཡིས་ཏེ། འདི་ལྟ་བུའི་ཐབས་གང་གི་སྒྲུབ་ན་འགྱུར་མེད་ཀྱི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

對有情世間的受用苦樂生起取捨貪著即是愛，肢體活動即是取，出生時氣息流動即是有，從此直至嬰兒和青年時期即是生，衰老與死亡階段即是老死。如《金剛心釋》中說："死時無明趣入，由此生起諸行。"又說："入于不動等，由此識成有。隨後轉為名色，即是六界自性。"又說："觸即眼等諸根，與色等境相合。由此生起感受。"又說："有情受用自性，由此生起貪愛。伸展手足運動，即說為近取。嬰兒命氣生起，由此生起有。恒常稱為嬰兒，即是生的想法。" 這是以兩世等圓滿的傳統，而將胎中第一月配無明等，每月配一緣起支，是就一世具足十二支而言，詳細內容應於他處了知。 此外，由菩提心泄漏則離貪愛即樂，由離貪則心生苦，由苦則令人身界耗盡，由界盡則說有衰老、疾病，最後死亡。由死復又從彼等中陰有相續而結生於生有。 從獲得生有後又有死亡遷移等，如輪般循環。如是，諸有情輪迴之有，是由根本漏樂界移的離貪而生，除漏樂外別無主要之因。因此，瑜伽士從初業開始，即應以一切方便努力斷除遷移之貪，精進修持不變明點。若瑜伽士能遮止束縛輪迴之因漏樂，以如是方便修持則將獲得不變之

།ཐེག་པ་མཆོག་ གི་རྣལ་འབྱོར་པས་དེ་ལྟར་བྱ་དགོས་པར་མ་ཟད། འདོད་ལྡན་འཇིག་རྟེན་པའི་བདེ་བ་ཙམ་ དོན་དུ་གཉེར་བ་ཉོན་མོངས་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཆོས་ཁས་མི་ལེན་པ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་ཀྱང་ནི། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པས་བྱས་པའི་འདོད་པའི་བསྟན་བཅོས་སུ་ཡང་། རྫས་ དང་སྔགས་དང་བྱེད་བཅིངས་དང་། ཡི་གེ་སོགས་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི། བདེ་བ་མ་ཉམས་ པ་དོན་དུ་གཉེར་གྱི། བདེ་བ་ཉམས་པའི་ཆགས་བྲལ་མི་འདོད་ཅིང་དོན་དུ་མི་གཉེར་ན། དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་བདག་གིས་བརྗོད་པ་སྟེ་གསུངས་པའི་རྒྱུད་དུ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པ་ ལས། སླར་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ལ་བརྟེན་པ། ཉོན་མོངས་ལས་གྲོལ་བར་ བྱེད་པའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་པ་དང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ལམ་སྒོམ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་པར་ཁས་ འཆེ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དག སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་འཕོ་བའི་བདེ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་པར་བྱེད་ ཅེས་དྲག་ཏུ་བཀྱོན་པའོ། ། བཞི་པ་ཉེས་དམིགས་ཅན་གྱི་འགྱུར་བདེ་འགགས་མཚམས་ནི། ཁུ་བ་མི་འགྱུར་རང་ བཞིན་གྱིས་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་སྒྲུབ་པར་བྱ། བརྟེན་ནི་འཕོ་བ་ཐོབ་པ་ན། རྟེན་པ་འདོད་ ཆགས་བྲལ་བ་ཉིད། །ཅེས་པ་ལ། བརྟེན་ཁུ་བ་མི་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་ཏེ་ཐབས་ཀྱི་དངོས་ 2-157 པོས། མཐར་ཐུག་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། དེ་ལས་བཟློག་ སྟེ། བརྟེན་ཁུ་བ་འཕོ་བའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པ་ན། རྟེན་པའི་སེམས་ཀྱང་དགའ་བའི་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ལེགས་རྫོགས་པ། །ཇི་སྲིད་འགྱུར་མེད་ ཉིད་དུ་འགྲོ། །སེམས་ཀྱི་འགྱུར་མེད་ཉིད་ཐོབ་ན། །རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་མཚན་ཉིད་མེད། ། ཅེས་པ་ལ། ཇི་སྲིད་དེ་ཇི་ཙམ་དུ། བརྟེན་ཐིག་ལེ་དཀར་དམར་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་མི་འགྱུར་བའི་ཐིག་ལེར་གྱུར་པ་དང་། རྟེན་པ་སེམས་མི་འགྱུར་བའི་སྐད་ཅིག་ལེགས་ པར་རྫོགས་པ་དེ་སྲིད་ན། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་ཐམས་ཅད་འགྱུར་མེད་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཉིད་ དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་འགྱུར་མེད་ཀྱི་གོ་འཕང་ཉིད་ཐོབ་པ་ན། སྔར་བཤད་པ་ལྟར་ལུས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ལ་ཐིམ་པའི་ཕྱིར། བརྟེན་ལུས་དང་རྟེན་ པ་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་ངེས་པའི་དབྱེ་བ་མེད་སྟེ། སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཟུང་དུ་འཇུག་པར་ གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་བརྟེན་པ་འགགས་ཚུལ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་འཛིན་ ཞེས་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ༈ ཟུང་འཇུག་གཉིས་མེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསལ་བར་བཤད་པ། གཉིས་པ་ཟུང་འཇུག་གཉིས་མེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། གཉིས་མེད་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ངོས་བཟུང་བ། དེའི་ཁྱད་ཆོས་ལ་མཐའ་བཅད་པའོ།

我將為您完整翻譯這段藏文： 不僅勝乘瑜伽士應當如此而行，就連貪慾世間人僅為追求快樂、不承認對治煩惱之法的外道等，在大自在天等所作的欲論中也說：通過物質、咒語、作業束縛、文字等種種方便，追求不失壞的快樂，而不希求也不追求失壞快樂的離貪。如此，更何況說在如來所說的續部中。而出世間法所依止、入于解脫煩惱之法、修持金剛持道、自稱為佛教徒的瑜伽士們，為何還要貪求痛苦之因的遷移之樂？這是嚴厲的訶責。 第四、具過患的遷移樂之止息處：應當修持精液不變自性之殊勝不變，所依獲得遷移時，能依即成離貪。此中，應以所依精液不變自性即方便之事，修證究竟殊勝不變之樂。與此相反，當所依精液獲得遷移階段時，能依之心也將離開歡喜貪著。 所依能依善圓滿，直至成就不變性。若得心之不變性，無有能依所依相。 此中，直至所依白紅明點善妙圓滿成為不變明點，以及能依心不變剎那善妙圓滿之時，身語意三者一切將成唯一不變性。當獲得心性不變之果位時，如前所說，由於身之諸法融入心中，故所依身與能依心之相各自決定的差別消失，因為已成就身智雙運。能依所依之止息方式，已於"一切種類自性執持"處說明。 第二、廣說雙運無二之相分二：一、辨識無二智慧身之壇城；二、抉擇其特性。

།དང་པོ་ནི། འགྱུར་མེད་ལས་བྱུང་སྐུ་ཡི་ནི། །མཛོད་སྤུའི་འཁོར་ལོ་སོན་པའི་ཡང་། །ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་མཉམ་ སྦྱོར་བ། །ཧཱུཾ་ཡིག་མི་འདོད་མི་ཡི་བདག །ཅེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འགྱུར་མེད་ཀྱི་བདེ་བ་རྫོགས་པ་ ལས་བྱུང་བའི་ཟུང་འཇུག་གི་སྐུ་སྟེ། ཕུང་ཁམས་སོ་དྲུག་ཐམས་ཅད་སྒྲིབ་བྲལ་དཀྱིལ་འཁོར་ གྱི་འཁོར་ལོར་གྱུར་པ་ནི། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་། དགྱེས་པ་རྡོ་རྗེ་དང་། འཁོར་ལོ་སྡོམ་པ་ དང་། གསང་བ་འདུས་པ་དང་། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དུ་མས་བསྙད་པ་སྟེ། སྐུ་འདིའི་ རྒྱུ་ལ་རྟོག་པས་སྒོམ་པའི་ཨཱ་ལི་ལས་བྱུང་བ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། ཀཱ་ལི་ལས་བྱུང་བའི་ 2-158 ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་དང་། ཧཱུཾ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་ས་བོན་ནམ་ཕྱག་མཚན་ དང་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པ་ལས་སྐྱེད་པ་ནི་མི་འདོད་དེ། མཛོད་སྤུའི་འཁོར་ལོར་སོན་པའི་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྤྱི་བོར་གང་བ་ལས། དཀར་ཆ་མི་འགྱུར་བའི་ཐིག་ལེར་རིམ་པའི་ཟླ་བ་དང་། དམར་ཆ་ཡང་དེར་ཐིམ་པའམ་ནོར་བུར་ཐིམ་པའི་ཉི་མ་དང་། ལས་རླུང་དང་ཡིད་སོགས་རྣམ་ ཤེས་འགགས་པའི་ས་བོན་ཕྱག་མཚན་དང་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པ་སྟེ། འགྱུར་བ་མེད་པའི་མངོན་ བྱང་ལྔ་ལས་བྱུང་ཞིང་འཁྲུངས་པའོ། །འདིར་འགྱུར་མེད་ཅེས་པ་ལས་འཕྲོས་ནས་འགྱུར་མེད་ ལྔའམ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ཨེ་བཾ་ཟུང་འཇུག་གི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་ན་ལེགས་པོར་འགྱུར་ ལ། གཞན་ཡང་དོན་འདི་རྒྱས་པར་མཐའ་ཆོད་པ་དང་བཅས་པ་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་ཡེ་ ཤེས་གྲུབ་པ་ལས་བལྟ་ཞིང་། རྒྱུད་སྡེ་གཞན་རྣམས་ལས་འབྱུང་བ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ རིམ་པ་ལས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྤྲོ་བ་དང་། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཉེ་རྒྱུ་མངོན་བྱང་ ལྔ་ལ་སོགས་པ་ཡང་། དོན་འདི་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། ། གཉིས་པ་དེའི་ཁྱད་ཆོས་ལ་མཐའ་བཅད་པ་ལ་བཞི་སྟེ། རྒྱུ་འབྲས་ཟུང་འཇུག་ཏུ་བསྟན་ པ་དང་། མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བར་བསྟན་པ་དང་། རྒྱས་བཏབ་སྤངས་པ་བསྟན་པ་དང་། གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་ཁྱད་པར་གསལ་པོར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྟོང་པ་ལས་བྱུང་ གཟུགས་བརྙན་རྒྱུ། །མི་འགྱུར་ལས་སྐྱེས་བདེ་བ་འབྲས། །རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུས་རྒྱས་བཏབ་ཅིང་། ། འབྲས་བུ་རྒྱུ་ཡིས་རྒྱས་བཏབ་པའོ། །སྟོང་ཉིད་གཟུགས་བརྙན་འཛིན་པ་རྒྱུ། །སྙིང་རྗེ་འགྱུར་ མེད་འཛིན་པ་འབྲས། །སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དེ་མི་འཕོ་བའོ།

第一： "從不變生身之，毫相輪中示，阿里噶里正和合，吽字非欲人中尊。" 這是說，從不變之樂圓滿中生起的雙運身，即一切三十六蘊界清凈無障成為壇城之輪，這是時輪、喜金剛、勝樂金剛、密集和幻化網等諸多續部所說的。此身之因不欲以觀想修持的阿里所生月輪與噶里所生日輪正等和合，以及與吽字等種子或手印融為一體而生起。而是從毫相輪所示的遍滿頂髻之菩提心中，白分成為不變明點之次第月輪，紅分融入其中或融入珠中之日輪，以及業風與意等識滅盡的種子手印融為一體，從不變五現證中生起誕生。 此處從"不變"一詞引申，若廣說不變五或六之自性二合雙運義，將甚為妥善。此外，欲詳盡通達此義者，應當參看《殊勝不變智慧成就》，以及從其他續部所說現證次第中抉擇無住涅槃之延伸義，阿里噶里近因五現證等，也是顯明此義。 第二、抉擇其特性分四：一、顯示因果雙運，二、顯示離二邊，三、顯示遠離印持，四、明顯顯示無二智慧身之殊勝。 "空性所生影像因，不變所生樂果報，因為果報所印持，果報復為因印持。空性攝持影像因，大悲攝持不變果，空性大悲無別離，菩提心彼不遷移。"

ཞེས་པ་ལ་བདེ་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ཏུ་བསྟན་པ་དང་། སྟོང་པ་དང་བདེ་བ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་གཟུགས་ སུ་གཞག་པར་རྟོགས་ཏེ། སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་པ་ལས་བྱུང་བ་ སྟེ་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་སྟོང་གཟུགས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་རྒྱུའི་ཚུལ་ཡིན་ལ། 2-159 ཐིག་ལེ་མི་འགྱུར་བ་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ་མི་འགྱུར་བ་ལས་གྲུབ་པའི་བདེ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་ སྟེ། རྒྱུ་སྟོང་ཉིད་དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུའི་ རྒྱས་བཏབ་པ་དང་། འབྲས་བུ་བདེ་ཆེན་དེ་ཉིད་རྒྱུ་སྟོང་གཟུགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པར་ འཆར་བའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་ཡིས་རྒྱས་བཏབ་པའོ། །ཡང་སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་ [པ་]རྒྱུ་འབྲས་ཟུང་འཇུག་ནི་ཡང་དག་པའི་སྟོང་ཉིད་གཟུགས་བརྙན་གྱི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་ སྟེ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྣམ་པར་འཆར་བ་དེ་རྒྱུ་ཡིན་ལ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཐིག་ལེ་འགྱུར་མེད་ ཀྱི་བདེ་བའི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་ནི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ་ ནི། དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་གདོད་མའི་ཆོས་དབྱིངས་ཡིན་པའི་ ཕྱིར། རང་གི་ངོ་བོ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པས་མི་འཕོ་བའོ། །དེ་འདྲ་བའི་སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་ མེད་དེ་ནི་གདོད་མ་ནས་གྲུབ་པའི་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཡིན་ཡང་། རྣལ་འབྱོར་པས་ཇི་སྲིད་ མི་འགྱུར་བའི་ཐིག་ལེ་མ་གྲུབ་ཀྱི་བར་དུ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་དུ་མ་གྱུར་ཞིང་ མ་རྟོགས་ལ། མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་དེ་ཐོབ་པའོ། །སྟོང་ཉིད་དེ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པས་མི་ འགྱུར་བ་དེ། མངོན་སུམ་དུ་ཐོབ་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར། སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཆ་ལ་རྒྱུ་དང་བདེ་བའི་ཆ་ ལ་འབྲས་བུར་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་མེད་པས་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དངོས་པོར་ གཞག་ཏུ་མེད་དོ། །དེས་ན་སྟོང་ཉིད་རྒྱུར་བྱས་ནས་བདེ་བ་འབྲས་བུར་དངོས་སུ་བྱས་པ་མིན་ ཡང་། སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ལམ་བདེན་ལས་བདེ་བ་རྟོགས་པའི་ལམ་བདེན་སྐྱེ་སྟེ། དཔེར་ ན། དུང་གི་མདོག་དབྱིབས་རགས་པ་མཐོང་བ་ལ་དམིགས་ནས། ཡུན་སྲིངས་ཏེ་ཞིབ་མོར་ བལྟས་པ་ལས། ཁྱད་པར་མཐའ་དག་ཕྱི་ནས་རྟོགས་པ་ན། དུང་གི་མདོག་དབྱིབས་ལ་མི་ འདྲ་བ་གཉིས་རྒྱུ་འབྲས་སུ་མེད་ཀྱང་། དུང་མཐོང་བའི་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་རགས་ པའི་རྣམ་པ་ཙམ་འཛིན་པ་དེ་ལས། ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ཕྲ་བའི་རྣམ་པ་འཛིན་པ་སྐྱེ་བ་ 2-160 ན། ཡུལ་ལའང་སྔ་ཕྱི་རྒྱུ་འབྲས་སུ་མིང་བཏགས་པ་བཞིན་ནོ།

我將為您翻譯這段藏文： 對此，顯示為樂空雙運，並可理解為空性與大樂以因果之相而立。從離一切戲論相的空性中生起，即以空性自性之影像、空相大手印是因之相，從不變明點所生，即從不變所成之樂為果。因為因空性即成為果大樂之本性故，因被果所印持；又因為果大樂顯現為因空相一切相故，果被因所印持。 複次，空性大悲無二因果雙運，即真實空性持取影像之相，即顯現為影像相是因，大悲持取不變明點之樂相是果。如是空性大悲無二即名勝義菩提心，此乃本初法界故，自性無有遷變故不遷移。如是空性大悲無二雖是本初成就之不變樂，然瑜伽士直至未成就不變明點之間，彼瑜伽士未能現證且未了悟，現證時即得彼果。由於安住于彼空性而現前獲得不變故，就空性分說為因，就樂分說為果，並非從體性上有差別而可立為因果事物。 因此，雖非直接以空性為因而成樂果，然從證悟空性之道諦生起證悟樂之道諦。譬如，緣見貝殼粗相色形，久觀細察之後，後來了知一切殊勝時，雖貝殼色形無二種因果差別，然從持取粗相之最初剎那識，生起持取細相之後剎那識時，于境上亦假立前後因果之名。

གཉིས་པ་ནི། མྱ་ངན་འདས་པ་བྲལ་བའི་གཟུགས། །འཁོར་བ་ལས་འདས་མི་འགྱུར་བ། ། དེ་དག་སྦྱོར་བ་གཉིས་མེད་མཆོག །རྟག་དང་ཆད་ལས་ངེས་པར་གྲོལ། །ཞེས་པ་ལ། མྱ་ངན་ ལས་འདས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་ནི་སྟོང་གཟུགས་ཡིན་ཏེ། སྐུ་སྣ་ཚོགས་ པ་སྟོན་པས་ཆད་པའི་མྱང་འདས་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་བའི་མཐའ་ལས་འདས་ པར་བྱེད་པ་ནི་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་སྟེ། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་དང་། འཁོར་བའི་རྒྱུ་འགྱུར་བདེ་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྟོང་གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་པ་དང་། དངོས་པོ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རྟག་མཐའ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་ཞིང་བདེ་བ་ནི་ངོ་ བོ་མི་འགྱུར་བས་རྟག་ཅིང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ཡོད་པས་ཆད་མཐའ་ལས་གྲོལ་བ་སྟེ། རྒྱུ་ མཚན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱིས་ཀྱང་རྟག་མཐའ་དང་མི་འགྱུར་བས་ཀྱང་ཆད་མཐའ་ ཡང་གནོན་ཏེ། གཟུགས་དང་བདེ་བ་དེ་དག་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ནི། གཉིས་མེད་ཟུང་འཇུག་ མཆོག་སྟེ། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དངོས་མེད་ལས་བྱུང་མཚན་ཉིད་ཕྱིར། ། གཟུགས་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་མིན། །དངོས་པོ་ལས་བྱུང་མཚན་ཉིད་ཕྱིར། །འགྱུར་བ་མེད་པ་ དངོས་པོ་མིན། །ཞེས་པ་ལ། སྟོང་གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སྤངས་པས། དངོས་པོར་མེད་ཀྱང་ དངོས་པོ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལས་རང་བྱུང་རང་ཤར་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ ཅན་གྱི་ཕྱིར་ཏེ་བྱུང་བ་དང་ཤར་བས་ན། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མིན་ནོ། །འགྱུར་མེད་ཀྱི་བདེ་ བ་ནི། དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དངོས་པོ་ཐིག་ལེ་རྣམས་འགགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དངོས་པོ་མིན་ལ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་རྟག་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དངོས་ མེད་ཀྱང་མིན་ནོ། །དངོས་པོ་དངོས་མེད་ཡང་དག་སྦྱོར། །རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་གཉིས་མེད་ མཆོག །གཟུགས་དང་གཟུགས་མིན་རྣམ་པར་གྲོལ། །པྲ་ཕབ་མེ་ལོང་ལ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་པ་ 2-161 ལ། དངོས་པོ་དངོས་མེད་ལས་གྲོལ་བའི་སྟོང་གཟུགས་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་དང་བདེ་བ་ དོན་དམ་པའི་དངོས་མེད་གཉིས་བདེ་སྟོང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་སྟེ། ནམ་ཡང་དབྱེ་བ་མེད་ པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་ཟུང་འཇུག་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཆོག་གོ །

第二是："涅槃離相之形相，超越輪迴不變性，彼等雙運無二勝，決定解脫常與斷。"對此，令離涅槃邊際之法是空相，因為顯現種種身故不住于斷滅涅槃。令超越輪迴邊際是不變之樂，因為離一切戲論之相，及輪迴因變樂顛倒之相故。空相具一切相，且因斷除事物故決定解脫常邊；樂以不變體性故常，以有所體驗故解脫斷邊。因為理由相同故，形相亦壓制常邊，不變亦壓制斷邊。彼等形相與樂平等雙運，即無二雙運勝，是無住涅槃。 "從無實生起相故，形相非是無實性，從實性生起相故，無變亦非實有性。"對此，空相雖因斷除極微而無實，然具從無實界中自生自顯智慧形相之相故，既已生起顯現，故亦非無實性。不變之樂，因無所緣故，及從滅盡實性明點而生起之相故非實有，又因恒有為大樂性故亦非無實。 "實性無實正等合，金剛瑜伽無二勝，解脫形相非形相，如同銅鏡所現影。"對此，解脫實無實之空相勝義實有與樂勝義無實二者樂空正等雙運，因為永無分別故，是金剛瑜伽雙運無二勝。

དེ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ ཕྲ་རབ་སོགས་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་མེད་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྣང་བ་རབ་འབྱམས་ཀྱི་ཕྱིར། གཟུགས་མིན་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ སྟེ། པྲ་ཕབ་པའི་མེ་ལོང་ལ་རྐུན་པོའི་གཟུགས་བརྙན་ཤར་ན། ཤ་རུས་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་ གཟུགས་མིན་ཅིང་། མདོག་དབྱིབས་ཀྱི་རྣམ་པར་གནས་པས་གཟུགས་མིན་མིན་པ་བཞིན་ ནོ། །གཟུགས་ནི་སྲིད་པར་མི་འོང་སྟེ། །འགྱུར་མེད་མྱ་ངན་འདས་མི་འགྲོ། ཕན་ཚུན་འཁྱུད་པ་ ཞི་བ་སྟེ། །མ་ནིང་གི་ནི་གོ་འཕང་མཆོག །ཅེས་པ་ལ། སྟོང་གཟུགས་ནི་འཁོར་བའི་ལུས་ངག་ ཡིད་གསུམ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྟོང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདིས་སྲིད་པར་མི་འོང་ལ། འགྱུར་མེད་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དང་ཐམས་ཅད་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ མཐར་མི་འགྲོའོ། །གོང་དུ་མྱ་ངན་འདས་པ་བྲལ་བའི་གཟུགས་སོགས་དང་། འདིར་བཤད་པ་ གཉིས་སྦྱོར་ཚུལ་གོ་བཟློག་པ་སྟེ། དེས་ན་སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་ལྡོག་ཆ་ནས་ཀྱང་འཁོར་འདས་ཀྱི་ མཐའ་གཉིས་ཀ་གནོན་ལ། བདེ་བའི་ལྡོག་ཆས་ཀྱང་མཐའ་གཉིས་ཀ་གནོན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ ཕྱིར་ན། གཟུགས་དང་འགྱུར་མེད་གཉིས་ཀ་ལ་གཉིས་ཀ་ཕན་ཚུན་འཁྱུད་པ་སྟེ། འབྲལ་མི་ ཤེས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་ཞིང་། ཐབས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྡོ་ རྗེ་སེམས་དཔའ་མ་ནིང་གི་གོ་འཕང་མཆོག་གོ ། འདིར་འཁོར་འདས་དང་རྟག་ཆད་དང་ཡོད་ མེད་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མིན་ཏེ། སྤྲོས་པའི་མཐའ་བརྒྱད་སྤངས་པ། རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་ མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྐུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་ སྒྲ་དབྱངས་སུ་འཆར་བ་གསུང་དང་། ཆོས་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཇི་ 2-162 ལྟ་ཇི་སྙེད་མཁྱེན་པའི་ཐུགས་རྣམས་མིང་འདོགས་དང་ལྡོག་ཆས་དབྱེ་བ་མ་གཏོགས་ངོ་བོའི་ སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཟུང་འཇུག་གོ ། དེ་ལྟར་ཡང་། ལུས་ནི་དྭངས་ཤིང་རྡུལ་ ཕྲན་ཉམས་པ་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་མཚན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་རྫོགས་འགྱུར། ། སྣ་ཚོགས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་ཉིད་ནི་དངས་ཞིང་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་བྲལ་བ་རྨི་ལམ་བཞིན་ དུ་སྣང་། །སྐད་ནི་ཀུན་ནས་ཆད་པ་མེད་ཅིང་དུ་མའི་སྐད་གཞན་དག་གིས་གཞན་གྱི་སྙིང་ལ་ འཇུག་པ་སྟེ། །སེམས་ནི་དམ་པའི་བདེ་བས་གང་ཞིང་མི་གཡོ་ཐམས་ཅད་དུས་སུ་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེས་པས་འཁྱུད་པའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་བའི་ཟུང་འཇུག་དེ་ལ་སྤྲོས་པ་མེད་ཅིང་གཉིས་ཆོས་ རྣམས་སྤངས་པ་ཡང་ཟུང་འཇུག་གི་དོན་ཕྱོགས་གཅིག་གོ །

如是，因無極微等有為法故解脫于形相之法，因智慧有為顯現廣大故解脫于非形相。譬如銅鏡中現盜賊影像時，因無血肉等故非形相，因住於色相形狀故非非形相。 "形相不來入有中，不變不往于涅槃，互相擁抱為寂靜，中性之位最殊勝。"對此，空相因超越輪迴之身語意三者故，及因是空性故不來入有中；不變因是大樂及一切智故不往涅槃邊際。上文所說"涅槃離相之形相"等與此處所說二者的結合方式相反，因此從空相角度亦壓制輪涅二邊，從樂的角度亦壓制二邊。因此之故，形相與不變二者互相擁抱，不能分離即是息滅一切戲論，因為既是方便又是智慧故，是金剛薩埵中性之最勝位。 此處舍離輪涅、常斷、有無、形相非形相等八種戲論邊際，具足一切相之最勝身即一切相之壇城，現為一切相之音聲即語，法性大樂智慧不變遍知如所有盡所有即意，除名言安立與反體分別外，從體性門中無分別之智慧即是雙運。如是： "身清凈無微塵，如虛空具足相好圓滿， 三界種種清凈離障如夢顯現， 語無間斷以眾多他語入他心， 心充滿勝樂不動恒時與俱生擁抱。" 如是雙運中無戲論及斷除二法等亦是雙運之一分義。

གསུམ་པ་ནི། ཤེས་རབ་རྒྱུ་ལས་མ་བྱུང་ཞིང་། །ཤེས་རབ་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་འབྲས། །ཤེས་ རབ་རྒྱུ་ལས་མ་སྐྱེས་ཕྱིར། །ཤེས་རབ་ལས་སྐྱེས་རྒྱུ་སྐྱེས་མིན། །དེ་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་རྒྱུ་སྐྱེས་མིན། ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད། །ཅེས་པ་ལ། ལས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུ་ ལས་མ་བྱུང་ཞིང་། སྟོང་གཟུགས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུའི་ ཕྱིར། སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་ཤེས་རབ་མ་དེ་ཡང་རྒྱུ་ལས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་ཤེས་ རབ་མ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་དེ་ཡང་། རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་མིན་པས། དོན་དམ་པའི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་ པ་མིན་པར་རང་བྱུང་གདོད་མའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སྟོང་གཟུགས་དང་བདེ་ ཆེན་གྱི་གཞི་མཐུན་པ་ལ། སྟོང་གཟུགས་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི། གསེར་དང་ བུམ་པའི་གཞི་མཐུན་པ་ལ་གསེར་ལས་བྱུང་བའི་བུམ་པ་དང་། སེང་ལྡེང་དང་ཕུར་བུའི་གཞི་ མཐུན་པ་ལ། སེང་ལྡེང་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕུར་བུ་ཟེར་བ་བཞིན་དུ། བྱུང་བ་དང་སྐྱེས་པ་ནི་དེའི་ བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་མིང་ངོ་། །འོན་ཀྱང་རྣམ་གཞག་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་འབྲས་སུ་ཡང་འཇོག་སྟེ། 2-163 གསེར་གྱི་རྒྱུ་ལས་བུམ་པ་སྒྲུབས་སོ་ཟེར་བ་བཞིན་དང་། རྒྱུ་བུ་རམ་ལས་བྱུང་བའི་རོ་མངར་ བ་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །སྟོང་གཟུགས་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་བཤད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ ན། དུ་སྣང་ལ་བུད་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དུ་བའི་རྒྱུ་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པར་ན་རང་ བྱུང་གདོད་མའི་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བའི་རྒྱུད་གཏན་ནས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། སྟོང་ གཟུགས་ངོ་བོས་ཀྱང་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པའོ། །འབྲས་བུ་རྒྱུ་ཡིས་གཞན་དང་གཞན། །ཕན་ ཚུན་དུ་ནི་རྒྱས་བཏབ་མེད། །ཅེས་པ་ལ། དེ་བས་ན་ཟུང་འཇུག་འདི་ནི་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་ ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའོ། །དེ་དོན་དམ་པར་འབྲས་བུ་བདེ་བ་དང་རྒྱུ་སྟོང་གཟུགས་ གཉིས་པོ་ལ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མེད་པར་མ་ཟད། ཡུལ་ཡུལ་ཅན་དང་ལུས་དང་སེམས་ སོགས་རྣམ་གཞག་གཞན་དང་གཞན་གྱིས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་དུ་རྒྱས་བཏབ་པ་མེད་དོ།

"智慧非從因中生， 智慧因中所生果， 因智慧非因生故， 從智慧生非因生， 是故智慧非因生， 智慧智慧無上者。" 對此，非從業印與智印之智慧因中生，是從空相大手印智慧因中所生之果故。彼空相智慧母亦非從因生故，從入定於空相智慧母所生之樂亦非從因生，故勝義智慧智即無上智慧智，因為非從因生而是自生本初智慧故。 此處空相與大樂之共同基礎上，說"從空相所生之樂"，如同金與瓶之共同基礎上說"從金所生之瓶"，及紫檀與橛之共同基礎上說"從紫檀所生之橛"一般，"所生"與"生"是表示彼之本性存在之名。然而也可安立為僅是名言安立之因果，如說"從金因中成就瓶"，及"從糖因中所生甜味"一般。 說空相無因者，就世俗諦而言，如煙顯現無柴等煙因一般；就勝義諦而言，因為是自生本初空性故，完全無生因，故空相以自性亦不成實法。 "果與因成異與異，彼此之間無印持。"對此，故此雙運超越一切因果緣起。彼于勝義諦中，果樂與因空相二者不僅無因果差別，且以境與有境、身與心等其他安立亦無彼此印持。

།རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་གང་། །དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་། །ཕན་ཚུན་རྒྱ་ཡིས་བཏབ་ པའི་གཟུགས། །སྐྱེ་མིན་མྱ་ངན་འདས་པ་མིན། །ཞེས་པ་ལ། གང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་ པ་རྒྱས་བཏབ་པ་སྟེ་ཕན་ཚུན་བསྲེ་བར་བྱེད་ནུས་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ། སྐྱེ་འཇིག་གི་རང་བཞིན་ཅན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཡིན་ལ། དོན་ལ་ཕན་ ཚུན་རྒྱ་ཡིས་བཏབ་རྒྱུ་མེད་ཀྱང་། འཁོར་འདས་དབྱེར་མེད་རྒྱུ་འབྲས་དབྱེར་མེད། ཡུལ་ཡུལ་ ཅན་དབྱེར་མེད་སོགས་གདོད་མ་ནས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ། རྒྱས་བཏབ་པ་ལྟར་ཐ་སྙད་བྱས་ པ་ནི་རྒྱས་བཏབ་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཅན་ཏེ། ཟུང་འཇུག་འདི་ནི་རྟེན་འབྲེལ་དངོས་མ་ཡིན་ ལ། དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མིན་ཅིང་འཇིག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའང་ མིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཀུན་རྫོབ་འཁོར་བའི་སྐྱེ་འགག་མེད་ཅིང་། དོན་དམ་པར་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ དང་། རྟག་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའང་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀུན་ནས་མྱ་ངན་འདས། །སྐྱེ་བ་ མཆོག་ཏུ་འགྱུར་བ་མེད། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་ངེས་གྲོལ། །ཕན་ཚུན་དུ་ནི་རྒྱས་བཏབ་མེད། ། 2-164 ཅེས་པ་ལ། ཤེས་རབ་སྟོང་གཟུགས་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་རྟག་ ཏུ་ཞིག་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའང་ཡིན་ལ། མཆོག་ཏུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་ནི། སོ་ སོར་རང་གིས་རིག་ཅིང་། དོན་དམ་སྲིད་གསུམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར། རྟག་ པར་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡིན་པས། འདུས་བྱས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལས་ངེས་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ ཕྱིར། ཕན་ཚུན་དུ་ནི་རྒྱས་བཏབ་མེད་དེ། གཉིས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྒྱས་གདབ་བྱ་འདེབས་ བྱེད་སོ་སོར་མེད་པས་སོ། །མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པའི། །ཤེས་བྱ་གང་ཞིག་འདིར་མཐོང་ བ། །དེ་ནི་རང་སེམས་གཞན་མ་ཡིན། །ཕྱི་ཡི་ཤེས་བྱ་རྣམ་འབྱེད་ཕྱིར། །ཞེས་པ་ལ། མ་སྐྱེས་ པ་དང་མ་འགགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི། ཤེས་བྱ་སྟོང་གཟུགས་གང་ཞིག་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་ གྱིས་སྐབས་འདིར་མཐོང་བ་ནི་རང་གི་སེམས་ལས་གཞན་ཕྱི་རོལ་ཀྱི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ ཡིས་ལས་སྣང་ཕྱི་རོལ་ཀྱི་དོན་དུ་ཤར་བའི་ཤེས་བྱ་རྣམས། རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་འཇོམས་ པའི་ཕྱིར། དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལས་ཀྱང་། མཐོ་རིས་མི་ཡུལ་ས་འོག་རྣམས། །སྐད་ཅིག་གིས་ ནི་གཟུགས་གཅིག་འགྱུར། །རང་གཞན་ཆ་ཡི་རྣམ་རྟོག་གིས། །གནོན་པ་ཉིད་ནི་ནུས་པ་མིན། ། ཞེས་གསུངས་སོ།

"一切因與果，彼皆緣起生，互相印持相，非生非涅槃。"對此，凡是因與果等能互相印持、相互交融的法，彼即是緣起，是生滅本性之世俗諦。實際上雖無互相印持，但輪涅不二、因果不二、境有境不二等本初無二，而如印持般安立名言者，是有印持之影像。此雙運非實緣起，因是勝義自性故非生，亦非滅之涅槃。如是，世俗輪迴無生滅，勝義中常生且常涅槃。 "智慧一切皆涅槃，無有殊勝之生起，因果決定得解脫，彼此之間無印持。"對此，智慧空相因斷除一切實法故，永恒滅盡亦是涅槃，無有殊勝轉變之樂是各自自證，因執持勝義三界一切相故亦是常生，故從有為因果中決定解脫故，彼此無印持，因不成二故無能印所印之分別。 "未生亦未滅，於此所見境，即是自心性，非他辨外境。"對此，未生未滅自性之所知空相，於此金剛瑜伽所見者非異於自心之外境，因此能摧破顯現為外境之所知故。《喜金剛》中亦云："天界人間地地獄，剎那轉成一形相，自他分別執著心，無有鎮壓之能力。"

།དེ་ཕྱིར་བདག་གི་བདག་ཉིད་ལ། །འགར་ཡང་རྒྱས་བཏབ་ནུས་མ་ཡིན། ། རལ་གྲི་ཆེན་པོ་བདག་ཉིད་ལ། །བདག་ཉིད་སོ་ཡིས་གཅོད་དམ་ཅི། ཞེས་པ་ལ། དོན་དམ་ པའི་རྒྱུ་འབྲས་དེ་གཉིས་སེམས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་གཅིག་པ་དེའི་ཕྱིར། བདག་གིས་བདག་ཉིད་ ལ་རྒྱས་བཏབ་པར་ནུས་པ་གནས་སྐབས་འགར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན། རལ་ གྲི་ཆེན་པོ་བདག་ཉིད་ལ། རལ་གྲི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སོ་ཡིས་གཅོད་དམ་ཅི་སྟེ། གཅོད་པར་ཐལ་ བ་ལས་མི་གཅོད་དོ། །འོ་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་བདེ་བ་སུས་ ཀྱང་མྱོང་བ་མེད་དོ་སྙམ་ན། མོ་གཤམ་བུ་མོ་དང་འགྲོགས་པས། །རྨི་ལམ་དུ་ནི་བདེ་འགྱུར་ ལྟར། །ནམ་མཁའ་ལས་བྱུང་གཟུགས་བརྙན་ནི། །བརྟེན་པས་བདག་ལ་དེ་བཞིན་ནོ། །རྨི་ 2-165 ལམ་དུ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མོ་དང་འགྲོགས་པ་ལས། བདེ་བ་ཐོབ་པ་འགྱུར་བ་ན། མོ་གཤམ་གྱི་ བུ་མོ་མེད་ཅིང་། དེ་ལས་བདེ་བ་སྐྱེས་པ་མེད་ཀྱང་མྱོང་བ་ལྟར། ནམ་མཁའ་སྟེ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ ཅད་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་ཉིད་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་སྟོང་ཉིད་ལས་གྲུབ་པའི་གཟུགས་བརྙན་ནི་སྟོན་ པས། བདག་ལ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་འབྱུང་བ་ཡང་སྐྱེས་པ་མེད་ཀྱང་མྱོང་བ་དེ་བཞིན་ནོ། ། རྨི་ལམ་དུ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མོ་དང་འགྲོགས་པའི་བདེ་བ་ནི། རྒྱུ་རྐྱེན་མེད་ཀྱང་ཉམས་སུ་མྱོང་ བའི་དཔེར་བླངས་ཀྱི་སྣང་ཡང་བདེན་པས་སྟོང་པའི་དཔེར་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་འདི་ ཡང་རྒྱས་པར་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་ཡེ་ཤེས་གྲུབ་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་འདི་དག་ གི་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་དང་། རྟོགས་བྱ་རྟོགས་བྱེད་སོགས་སོ་སོ་བ་བཀག་པ་ཡིན་གྱི། བོད་ འགའ་ཞིག་འདི་དག་གིས་རང་རིག་བཀག་པར་སེམས་པ་ནི། གྲུབ་མཐའ་ངན་པའི་གདོན་ གྱིས་བསླབ་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཙམ་ལས་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཙམ་ཡང་མེད་དོ།

我來幫您翻譯這段藏文。這是一段關於佛法修持的論述： 因此對於我的自性，任何時候都不能加以印記。難道大劍能用自己的鋒刃砍斷自己嗎？對於這個問題，勝義因果這二者在心性的本質上是一體的緣故，我對自己加印記在任何時候都是不可能的。否則，就會產生大劍能用自己的鋒刃砍斷自己的過失，而實際上是不能砍斷的。 那麼，如果認為大手印是無生的緣故，它的樂受誰也不能體驗，這種想法如何呢？就像石女之女相伴時，在夢中也會生起快樂一樣；如同從虛空中顯現的影像，依止於我也是如此。 在夢中與石女之女相伴而獲得快樂時，雖然石女之女並不存在，也沒有從她那裡產生快樂，但卻能體驗到，就像這樣，從虛空即遠離一切戲論的空性中顯現，也就是從空性中成就的影像，上師開示說，對於我來說，不變的快樂的生起，雖然沒有生起，但能體驗到也是如此。 在夢中與石女之女相伴的快樂，是作為雖無因緣但能體驗的比喻，而不是作為顯現卻空無實質的比喻。這個道理在《最上不變智慧成就》中有詳細闡述。 如此，這些論述否定了所生能生、所悟能悟等相互分別的概念，而有些藏地人認為這些論述否定了自證，這只是被惡見之魔所染的表現而已，連偏向某一方的理由都沒有。

བཞི་པ་ནི། ཤེས་རབ་མ་ཡིན་ཐབས་ཀྱང་མིན། །འདི་ནི་ལྷན་སྐྱེས་ཤེས་རབ་བཅས། ། ཀུན་ནས་བདེ་བ་རྫོགས་པ་ལས། །སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་སྟེ། །ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ གོས་པ་མེད། །ཡུལ་དང་དབང་པོ་སྤངས་པ་ནི། །ཀུན་ནས་འབྱུང་པོ་ཀུན་ལ་གནས། །བཅད་ དུ་མེད་པ་དབྱེ་བ་སྤངས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཟུང་འཇུག་གི་ངོ་བོ་ནི། ཤེས་རབ་རྐྱང་པ་མིན་ ལ་ཐབས་རྐྱང་པ་ཡང་མིན་ཅེས་པ་དང་། ལྷན་སྐྱེས་ཤེས་རབ་བཅས་ཤེས་པས་ཐབས་ཡིན་ ལ་ཤེས་རབ་ཡང་ཡིན་ཅེས་པར་འགྱུར་བས། འདིར་ཐབས་ཤེས་ཀྱི་གཙོ་བོ་གོང་དུ་བཤད་པ་ ལྟར་ཡིན་ཡང་། ཐབས་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མཐའ་དག་ཀྱང་འདིར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། མདོར་ བསྡུ་ན། ཤེས་རབ་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་སྟོང་ཉིད་ཁོ་ན་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་མིན་ལ། ཐབས་ དམིགས་བཅས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཁོ་ན་ཡང་མིན་ཏེ། འདི་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྟོང་ གཟུགས་ཀྱི་ཤེས་རབ་མ་དང་བཅས་པ་སྟེ་ངོ་བོ་དབྱེ་བ་མེད་པའོ། །བདེ་བ་ཆེན་པོས་ཇི་ལྟ་ 2-166 བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བས་བདེ་བ་[དང་]རང་གི་རྣམ་པ་ རྫོགས་པའི་རང་སྣང་ལས་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པའི་རང་བཞིན་ཏེ་དེ་ཡང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་ པར་གཞན་དོན་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པས་ཡེ་ཤེས་དག་པའི་ཞིང་ དང་། འཁོར་དང་། མཆོད་པ་དང་། མཚན་དཔེ་ཅན་གྱི་སྐུ་དང་རྒྱན་དང་། ཆོས་འབྱུང་དང་ གཞལ་མེད་ཁང་ལ་སོགས་པས་འགྱུར་ཞིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པས་ཁ་སྦྱོར་གྱི་ སྐུ་དང་རང་སྣང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདེ་བར་ཤར་བ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱིས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་རིག་པའོ།

第四，所說： "非是智慧非方便，此與俱生智慧俱， 由於圓滿諸安樂，斷除一切諸障礙， 如同虛空無染著，遠離境界與諸根， 普遍安住諸有情，無有割斷離分別。" 關於雙運的本質，既非單純的智慧，也非單純的方便，這句話意味著與俱生智慧相俱，既是方便也是智慧。雖然此處方便智慧的主要含義如前所述，但方便智慧的一切類別也都可以應用於此。簡而言之，既非僅是通達離戲空性的智慧，也非僅是有所緣的大悲方便，此乃與俱生大樂空形之智慧母相俱，本質無可分別。 大樂通達如所有性與盡所有性的智慧，由於遠離障礙，從安樂與自相圓滿的自顯中，十力等一切功德皆得圓滿，其性質即是：由圓滿福德資糧故，于輪迴中利他事業相續不斷；由圓滿智慧資糧故，具足清凈智慧剎土、眷屬、供養、相好莊嚴身及裝飾、法源及宮殿等；由圓滿戒律資糧故，雙運之身與一切自顯諸法皆現為樂；由無分別智慧故，能了知一切所知。

།ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དང་། སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་ པ་ཐམས་ཅད་བྲལ་ཞིང་སྤངས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ནི་ས་ལ་སོགས་པས་གོས་པ་མེད་པ་ བཞིན་དུ། རང་སྣང་དུ་མ་དག་པའི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སངས་ཤིང་། ཀུན་རྫོབ་གཉིས་སྣང་ གི་ཆོས་གང་གིས་ཀྱང་གོས་པ་མེད་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཞིང་དང་མཆོད་པ་རབ་འབྱམས་ རྣམས་ཀྱང་། གཟུགས་སོགས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཡུལ་སྤངས་ཤིང་། སྐུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ པ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་ཡང་མིག་སོགས་དབང་པོ་སྤངས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱི་མཐུ་ལས། ཡུལ་དུས་ཀུན་ནས་འབྱུང་པོ་དངོས་པོ་ཀུན་ལ། དོན་ དམ་པར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ཤིང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཅིག་ཅར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་ འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པས་ཁྱབ་པར་གནས་པ། གཅད་ཅིང་བཞིག་ཏུ་མེད་ལ། གཟུང་འཛིན་ སོགས་གཉིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བ་སྤངས་པ། སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་དང་ཞིང་ཁམས་དང་ཡོན་ཏན་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་གནས་པའོ། ། ༈ རང་བཞིན་འགྱུར་མེད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱས་པར་བསྟན་པ། གསུམ་པ་རང་བཞིན་འགྱུར་མེད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་མཆོད་པ་ཆེན་པོ་དྲུག་ཞིབ་མོར་བཤད་པ་དང་། དོན་དམ་པ་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་ 2-167 དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། རང་བྱུང་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་འདི། ། དོན་ཆེན་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བ། །ཞེས་མདོར་བསྟན་པའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ མི་ཕྱེད་ཞེས་པར་བརྗོད། །འདིར་ནི་དོན་ཆེན་བཅོམ་ལྡན་འདས། །སེམས་དཔའ་སྲིད་གསུམ་ གཅིག་པ་ཉིད། །མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྐྱེ་འགགས་ཐམས་ ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་། ཡང་དག་པའི་གནས་ལུགས་ལ་ཞུགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། རྒྱུ་རྐྱེན་སྤངས་ པའི་ཕྱིར་རང་བྱུང་སྟེ། དོན་དམ་པ་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་གནས་ལུགས་ཡིན་ལ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ཡིན་ཅིང་། ནམ་དུ་ཡང་ཉམས་པར་མི་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ན་དོན་ཆེན་པོ་སྟེ། གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་ཀུན་ཁྱབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་བདེ་བ་ ཆེན་པོ་འདི་ནི། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་པའི་ ཕྱིར་གཞིག་ཏུ་མེད་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པས་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པར་བརྗོད་དེ། དེ་ ཉིད་བདུད་བཞི་གདོད་མ་ནས་བཅོམ་པ་སྟེ། བདུད་བཞིའི་དྲི་མས་ཀྱང་མ་གོས་པས་གནས་ ལུགས་ཉམས་པ་མེད་ལ། སྐལ་པ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། འདིར་ནི་དོན་ཆེན་པོ་ཡང་དེ་ཉིད་དོ།

完全遠離並斷除煩惱障、所知障及等持障，如同虛空不為地等所染，凈除一切不凈自顯現象，不為任何二現世俗法所染。智慧剎土與無量供養等，雖遠離色等六處境界，一切身相雖以相好莊嚴卻遠離眼等諸根。由一切智智慧力，於一切處時、一切眾生事物，勝義中以法性方式安住，世俗中亦同時任運成辦利生事業遍及一切，不可割斷破壞，遠離能取所取等二法分別，身與智慧、剎土、功德、受用及事業等一切皆安住於一體性中。 廣說自性不變壇城 第三、廣說自性不變壇城分二：細說六種自性大供養，及廣說勝義金剛界大壇城。 初者，如略說："此自生金剛薩埵，最勝大義不變故。"其廣說為："稱為不壞金剛尊，此中大義薄伽梵，薩埵三有即一性，宣說最勝不變義。" 遠離一切生滅，契入真實實相的智慧，因遠離因緣故稱自生，勝義最勝不變大樂，是一切法之實相，亦是圓滿，永不退失故為大義。此遍及基道果三者的心性大樂，稱為金剛薩埵。彼大樂因無為故不可破壞，因非分別所作故稱為金剛。彼本來降伏四魔，亦不為四魔垢染故實相不壞，具足六種殊勝自性故稱薄伽梵，此中大義即是彼性。

།སེམས་དཔའ་ནི་དོན་དམ་པའི་ འདོད་པ་དང་། གཟུགས་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་ཅེས་པ་སྲིད་པ་གསུམ་མམ། སྐུ་གསུང་ ཐུགས་གསུམ་གྱི་སྲིད་པའི་སྣང་བ་རབ་འབྱམས་ཏེ། སྟོང་གཟུགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་ རྣམས་ངོ་བོ་བདེ་བ་ཆེན་པོར་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །གདོད་མའི་བདེ་བ་དང་སྟོང་གཟུགས་ ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ནི། མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་སྟོང་གཟུགས་ཀྱི་ སྲིད་གསུམ་ལ། སེམས་དཔའི་སྒྲ་དོན་ཇི་ལྟར་འཇུག་སྙམ་ན། བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྟོང་གཟུགས་ ལ་སེམས་པའི་ཕྱིར། སེམས་པའི་ཡུལ་གྱི་དོན་ཡང་ཡིན་ཅིང་། སཏྭ་ཞེས་པ་བཅུད་དམ་ཁུ་བ་ ལ་ཡང་འཇུག་པས། དོན་དམ་སྲིད་གསུམ་འདི་ཀུན་རྫོབ་སྲིད་གསུམ་གྱི་བཅུད་དུ་ཡོད་པར་ 2-168 ཡང་དགོངས་སོ། །འདི་ནི་མཚན་བརྗོད་ལས། འདོད་པ་ཆེན་པོ་བདེ་བ་ཆེ། །དགའ་བ་ཆེན་ པོ་མགུ་བ་ཆེ། །ཞེས་གསུངས་པས། མཆོད་ཆེན་བདེ་བའམ་འདོད་པ་ཆེན་པོའོ། །འདིར་ འདོད་པ་ནི་ཁུ་བ་སྟེ་དོན་དམ་པའི་ཐིག་ལེའོ། །བདེ་བ་ནི་མི་འགྱུར་བ་དང་། དགའ་བ་ནི་ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། མགུ་བ་ནི་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བརྟན་གཡོ་ཐམས་ཅད་མགུ་བར་ བྱེད་པས་སོ། །འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་སེམས་དཔའ་ཆེ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགའ་བར་ བྱེད། །ཅེས་མདོར་བསྟན་ནས། རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བདེ་བ་རྫོགས། ། ས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིས། །འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་སེམས་དཔའ་ཆེ། །སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་དགའ་བར་བྱེད། །དེ་ལ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི། གསུང་རྡོ་རྗེའི་བདག་ཉིད་དེ། སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་གནས་པ། དེ་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆེན་པོའོ། །འདོད་ཆགས་རྒྱ་མཚོའི་ཆོས་ཉིད་དེས་ནི། དྲི་མའི་ཆ་ ལས་གཞི་འཁོར་བའི་དུས་སུ། མ་གྲོལ་བའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འདོད་ཡོན་རྣམས་ཀྱི་ དགའ་བ་བསྐྱེད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དྲི་མ་སྤངས་པ་ན་རང་སྣང་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་ཆེན་པོར་ འགྱུར་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགའ་བར་བྱེད་པའོ། །རང་སྣང་ ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་བདེ་བར་འགྱུར་སྙམ་ན། གོང་དུ་བསྟན་པ་ལྟར་ས་བཅུ་གཉིས་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པ་ཡིས། མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བའི་སྐད་ཅིག་རྫོགས་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཐིག་ ལེ་དག་པ་གཉིས་ལྡན་དུ་བྱས་པ་ནི་སེམས་དཔའ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོའོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགའ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོའོ། །དེ་བས་ན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་ཟུང་འཇུག་གི་བདེ་བའི་ངོ་བོ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོས་མྱོང་བྱ་ཡིན་ལ། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་བདེ་བ་དེ་ལ་སེམས་དཔའ་པ་དང་ ཆགས་པ་པོའི་ལྡོག་ཆ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་ནི་རྡུལ་གྱི་ཆོས་ཡིན་པས། གསུང་རྡོ་རྗེའོ།

我將為您直譯這段藏文： 薩埵即勝義欲界、色界及無色界所說的三有，或身語意三有的無量顯現，即一切空色相皆于大樂體性中同一味。本初大樂與空色雙運，稱為最勝不變。 若問空色三有中薩埵之詞義如何安立？因緣于大樂空色故，既是所緣境，又因"薩埵"(satva)亦表精華或精液義，故密意勝義三有即是世俗三有之精華。 如《名號經》所說："大欲即大樂，大喜即大悅。"此即大供養樂或大欲。此處欲即精液，即勝義明點。樂即不變，喜即俱生，悅即遍及一切，因令動靜一切悅故。 略說："大貪慾大薩埵，令諸有情生歡喜。"其廣說為："最勝不變圓滿樂，以諸地之圓滿故，大貪慾即大薩埵，令諸有情生歡喜。" 其中大薩埵即語金剛自性，三有貪慾住於一切有情相續，因是彼等一切之法性故稱大。彼貪慾海法性，于垢染分中，基輪迴時，于未解脫諸有情生起欲塵之喜；斷除垢染時，一切自顯皆成大樂，故令諸解脫有情歡喜。 若問一切自顯如何成樂？如前所說，以圓滿十二地故，圓滿最勝不變樂之剎那故。如是，令明點具二凈即是薩埵，彼即大貪慾。因令一切有情歡喜故稱大，如是即大薩埵。 是故，金剛薩埵是雙運樂之體性為大薩埵所領受，大薩埵則是于彼樂之能緣及能貪之反體。貪慾是塵法，故為語金剛。

2-169 མཚན་བརྗོད་ལས། མཆོད་པ་ཆེན་པོ་འདོད་ཆགས་ཆེ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགའ་བར་ བྱེད། །ཅེས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེ་སྡང་ཆེ། །ཉོན་མོངས་ཟད་པ་དགྲ་ཆེན་པོ། །ཞེས་ མདོར་བསྟན་ནས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ལ་གནས་སེམས་དཔའ་ནི། །མི་གཡོ་དེ་ ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས། །ཉོན་མོངས་ལ་སོགས་ཞེ་སྡང་ཚོགས། །ཞེ་སྡང་ཆེན་པོ་དགྲ་ཆེ་བ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེ་སྡང་ནི་ཞེ་སྡང་གི་རྒྱ་མཚོ་སྟེ། ཞེ་སྡང་རྒྱ་ མཚོའི་ཆེན་པོ་ཆོས་ཉིད་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་དེ་དང་མཐུན་པའི་ ལམ་སྒོམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། གཟུང་འཛིན་གྱི་སྣང་བ་དང་། རྒྱུ་རོ་རྐྱང་གི་རླུང་སོགས་འགག་ པར་བྱེད་པས། ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་བྱེད་ཅིང་བདུད་ཀྱི་དགྲ་ཆེན་པོའོ། །དེ་ཡང་སྤྲོས་བྲལ་ དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་སྟོང་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་སྟེ། དེ་ལ་སེམས་མཉམ་ པར་གནས་པའི་སེམས་དཔའ་ཐིག་ལེའི་བདེ་བ་ནི་ཞུ་བདེ་ཡིན་ལ། ཞུ་བདེའི་སེམས་སྟོང་པ་ ཉིད་དུ་ཐིམས་པས། འཛིན་ཆ་འགགས་པའི་སྤྲོས་བྲལ་དེ་ནི། ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ཡིན་པས། བདེ་བ་རྒྱུ་ཡིན་ཀྱང་། ཐུགས་ཀྱི་ལྡོག་ཆ་ནི་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་སྟོང་ཉིད་དོ། །འདིས་ནི་གཞི་དུས་ཀྱི་ ཐུགས་རྡོ་རྗེ་སྤྲོས་པས་ནམ་ཡང་མི་གཡོ་བ་དེ་མངོན་དུ་འགྱུར་ལ། དེས་ན་བྱང་ཆུབ་ལ་སེམས་ དཔའ་ཐིམ་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ནི་དུག་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། སོགས་པའི་སྒྲས་བདུད་བཞི་རྣམས་ཏེ་རང་གཞན་ལ་གནོད་ ཅིང་ཞེ་སྡང་བའི་ཚོགས་དེ་ཐམས་ཅད་དབྱིངས་སུ་འཇོམས་པའི་ཕྱིར། ཞེ་སྡང་ཆེན་པོ་དང་ བདུད་ཀྱི་དགྲ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཞེ་སྡང་ནི་སྡང་བྱེད་དེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མིང་ ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་ལ་སོགས་སྡང་བའི་ཚོགས། ཞེས་སྦྱར་ན་གོ་བདེའོ། །རླུང་ནི་སེམས་ཀྱི་ ཆོས་ཡིན་ལ། ཞུ་བདེ་སྟོང་པར་རོ་མཉམ་པ་རོ་རྐྱང་གི་རླུང་རྟག་ཏུ་འགགས་པར་བྱས་པས། མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐུགས་དང་། གསལ་སྟོང་གི་ལྡོག་པ་ནི་ཞེ་སྡང་སྟེ། 2-170 མཚན་བརྗོད་ལས། མཆོད་པ་ཆེན་པོ་ཞེ་སྡང་ཆེ། །ཉོན་མོངས་ཀུན་གྱི་དགྲ་ཆེ་བ། །ཞེས་སོ། ། དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་གཏི་མུག་ཆེ། །གཏི་མུག་བློ་སྟེ་གཏི་མུག་སེལ། །ཞེས་མདོར་བསྟན་ ནས། དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། །དམ་ཚིག་ཟླ་བ་བདུད་རྩི་ཡི། ཁུ་བ་འཕོ་མེད་དེ་ཟ་བ། ། དམ་ཚིག་སེམས་དཔའོ་རིགས་པ་འདིས། །གཏི་མུག་བློ་སྟེ་གཏི་མུག་སེལ། །གཏི་མུག་རྒྱ་ མཚོའི་ཆོས་ཉིད་ནི་གཏི་མུག་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་ཉིད་རང་དང་རྣམ་པ་མཚུངས་པའི་ལམ་དང་ བཅས་པ་ནི། དམ་ཚིག་སེམས་དཔའོ།

如《名號經》所說："大供養大貪慾，令諸有情生歡喜。"又說："菩薩大瞋怒，煩惱盡敵大。"略說之後，其廣說為："安住菩提之薩埵，不動故為菩提心，煩惱等諸瞋怒眾，大瞋怒為大怨敵。" 一切有情之瞋怒即瞋怒之海，瞋怒大海之法性，稱為菩薩。與彼法性相順之道所修智慧，能滅所取能取之顯現及因位左右脈氣等，故能盡煩惱而為魔之大敵。其中離戲及一切相雙運空性即是菩提，安住于彼之薩埵明點之樂即是融樂，融樂之心融入空性，滅除能取分之離戲即是意金剛道，雖樂為因，意之反體即離戲空性。此即顯現基位之意金剛永不動搖，故因菩提中薩埵融入，故稱菩薩。彼能於法界中摧滅三毒等一切煩惱，等字所攝四魔等，一切害他瞋怒之眾，故亦稱大瞋怒及魔之大敵。 瞋怒即能瞋，是違品之名，故若配為"煩惱等所瞋之眾"則易解。氣是心之法，融樂空性等味，永斷左右脈氣，故為現前智慧故為意，明空之反體即瞋怒。 如《名號經》所說："大供養大瞋怒，一切煩惱大怨敵。"又說："三昧耶薩埵大愚癡，愚癡智即除愚癡。"略說之後，其廣說為："三昧耶月之甘露，精華無漏而食之，三昧耶薩埵以此理，愚癡智即除愚癡。"愚癡大海之法性即大愚癡，彼與相順之道即三昧耶薩埵。

།གཏི་མུག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་བློ་ཡེ་ཤེས་ནི་དེ་ལྟ་ བུ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་རྨོངས་པའི་ཆ་དང་། ཐིག་ལེ་འཕོ་བའི་གཏི་མུག་མཐའ་དག་ སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཟླ་བ་བདུད་རྩི་ཡི་ཁུ་བ་ནི། སེམས་དཔའ་ཡིན་ལ། དམ་ཚིག་ནི་འདུས་པ་ དང་འདའ་བར་མི་བྱ་བའི་དོན་གཉིས་ཀ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་འདུས་པ་ ལས་དང་སྟོང་པས་ཐིག་ལེ་དེར་མི་འདའ་ཞིང་། འཕོ་འགྱུར་མེད་པར་ཟ་ཞིང་ལོངས་སྤྱོད་ པས་ན་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའོ། །རིགས་པ་སྟེ་རྒྱུ་མཚན་འདིས་ནི། གཏི་མུག་བློ་སྟེ་གཏི་མུག་ སེལ་བ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཡང་། རྟོག་པ་ཉམས་པས་བློ་ཉམས་ཏེ། །བློ་ངན་རྗེས་སུ་རྟོག་བྱེད་ལོ། །དེ་ ཉིད་ལས་ནི་བློ་བཟང་པོ། །ནམ་མཁའ་ལས་ལྷག་ཅི་ཡང་འབྱུང་། །ཞེས་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པས་འགྱུར་མེད་ཐོབ་མི་སྲིད་ལ་མི་འགྱུར་བའི་ཐིག་ལེའི་རང་ངོས་ ནས་ཀྱང་རྣམ་རྟོག་སྐྱེད་མི་སྲིད་དེ། དེས་ན་ཐིག་ལེ་འགྱུར་མེད་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་བྱེད་ པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བཤད་ལ། དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་དངོས་ནི་མི་རྟོག་པའི་ལྡོག་ ཆ་ནས་ཏེ། སྐུ་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། །དེ་ཡང་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ སེལ་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པས་ནི་མ་རིག་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། རྣམ་རྟོག་མ་རིག་ཆེན་པོ་སྟེ། །འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་ལྟུང་བྱེད་ཡིན། །མི་རྟོག་ཏིང་འཛིན་ལ་ གནས་ན། །ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་དྲི་མེད་འགྱུར། །མཚན་བརྗོད་ལས། མཆོད་པ་ཆེན་པོ་གཏི་ 2-171 མུག་ཆེ། །གཏི་མུག་བློ་སྟེ་གཏི་མུག་སེལ། །ཞེས་སོ། །རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་ཁྲོ་བ་ཆེ། །ལྷ་མིན་ ཁྲོ་བོ་དགྲ་ཆེན་པོ། །ཞེས་མདོར་བསྟན་ནས། རྡོ་རྗེ་ཐམས་ཅད་གཅིག་པ་ཉིད། །ཤེས་རབ་སྐུ་ དང་མི་འགྱུར་བཅས། ཁྲོ་བོ་ཆེན་པོ་དགྲ་ཆེན་པོ། ཁྲོ་བོའི་གཟུགས་ཅན་བདུད་རྣམས་ཀྱིའོ། ། རྡོ་རྗེ་སྟོང་གཟུགས་དང་བདེ་ཆེན་རོ་མཉམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཉོན་ མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བརླག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཁྲོ་བོ་ཆེན་པོ་དང་། བདེ་བ་ཉམས་པའི་དགའ་ བྲལ་གསོད་པའི་ཕྱིར་ལྷ་མིན་ཁྲོ་བོ་སྟེ་སྲིན་པོའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་འཁོར་བའི་དགྲ་ཆེན་པོའོ།

愚癡無分別智慧即如是，能遣除于諸法深深迷惑之分及明點流動之一切愚癡。月之甘露精華即是薩埵，三昧耶通於和合與不違背二義，與空性和合及由業與空性而於彼明點不違背，無漏食用故為三昧耶薩埵。以此理即愚癡智除愚癡，如是亦云："分別壞故智慧壞，惡慧隨後起分別，從彼即生善慧者，超勝虛空皆能生。" 其中以有分別不可能獲得無變，從不變明點自方亦不可能生分別，故說不變明點是無分別之作者，實際三昧耶薩埵是從無分別之反體，即身金剛瑜伽。彼即以無分別遣除一切無明，若有分別則增長無明。如是亦云："分別大無明，令墮輪迴海，若住無分別定，如虛空無垢。" 如《名號經》所說："大供養大愚癡，愚癡智即除愚癡。"又云："金剛瑜伽大忿怒，非天忿怒大怨敵。"略說之後："一切金剛即一性，智慧身及不變俱，大忿怒為大怨敵，諸魔具忿怒之相。" 金剛空相與大樂等味之瑜伽能摧毀一切分別與煩惱故為大忿怒，能殺壞樂之離喜故為非天忿怒即羅剎。以此即是輪迴大敵。

རྡོ་རྗེ་བཞི་ལ་སོགས་པའམ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལྷ་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི། ཤེས་རབ་སྟོང་ གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ཐུགས་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་རོ་གཅིག་པ་དང་བཅས་པ་ནི། སྒྲིབ་པ་ ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཚིག་རྐང་ཐ་མ་གཉིས་ནི། ཁྲོ་བོ་ཆེན་པོ་ཁྲོ་གཟུགས་ ཅན། །བདུད་རྣམས་ཀྱི་ནི་དགྲ་ཆེན་པོ། །ཞེས་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཟུང་དུ་འཇུག་ པ་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་འདི་ནི། བདུད་བཞི་པོ་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་དགྲ་བོ་ཆེན་པོ་ ཡིན་ལ་ཐུགས་བདེ་བས་རང་གི་ཉོན་མོངས་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཁྲོ་བོ་ཆེན་པོ་དང་། སྐུའི་སྤྲུལ་པས་གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཁྲོ་བོའི་གཟུགས་ཅན་ནོ། ། མཚན་བརྗོད་ལས། མཆོད་པ་ཆེན་པོ་ཁྲོ་བ་ཆེ། ཁྲོ་བ་ཆེན་པོ་དགྲ་ཆེ་བ། །ཞེས་སོ། །དུས་ཀྱི་ འཁོར་ལོ་ཆགས་པ་ཆེ། །འཕོ་བའི་ཆགས་པ་སེལ་བར་བྱེད། །ཞེས་མདོར་བསྟན་ནས། འགྱུར་མེད་བདེ་བ་ཆེ་ཐབས་ལས། །ནམ་ཡང་སེམས་ཅན་དོན་མི་འདོར། །སེམས་ཅན་གྲོལ་ ནས་ཆགས་ཆེན་པོ། །འགྱུར་བའི་ཆགས་པ་སེལ་བར་བྱེད། །ཅེས་རྒྱས་པར་བཤད་དེ། དུས་ ཀྱི་འཁོར་ལོ་ནི། འཕོ་བའི་ཆགས་པ་ལས་འདས་པ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ ཆེན་པོ་སྟེ། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཕོ་བར་འགྱུར་བདེའི་ཆགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ ཡང་རང་སྣང་ཐམས་ཅད་འགྱུར་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོར་གྱུར་པས། དེའི་མཐུ་སྟེ་ཆོས་ 2-172 ཉིད་ཀྱི་བྱིན་རླབས་ལས། ཆོས་ཅན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་འགྱུར་མེད་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ ཐོབ་པའི་ཐབས་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལས་ནམ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་མི་ འདོར་ཞིང་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་སྟེ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་དུས་དང་གཞན་དོན་འཁོར་ལོའོ། །སེམས་ ཅན་རྣམས་ལས་རླུང་དང་འཛག་བདེ་ལས་གྲོལ་ནས་འགྱུར་བའི་ཆགས་པ་མ་ལུས་པ་སེལ་ བར་བྱེད་པ་ནི། ཆགས་པ་ཆེན་པོའོ། །མཚན་བརྗོད་ལས། མཆོད་པ་ཆེན་པོ་ཆགས་པ་ཆེ། ། ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཆགས་པ་ནི་རྒྱ་སྐད་དུ་ལོ་ བྷ་སྟེ། ནོར་སོགས་ལ་བརྐམ་ཆགས་ཆེ་བའི་སྲེད་པའོ།

四金剛等或一切智慧尊眾皆一味故，智慧空相之身與心不變之樂一味俱，能摧滅一切障礙。后兩句應當連線為："大忿怒具忿怒相，諸魔之大怨敵也。"此身與智慧雙運金剛瑜伽，是摧滅四魔之大怨敵，以心之樂摧毀自身煩惱故為大忿怒，以身之化現摧毀他人煩惱故具忿怒相。 如《名號經》所說："大供養大忿怒，大忿怒為大敵。"又云："時輪大貪慾，能除流動貪。"略說之後，廣說為："無變大樂方便故，永不捨離有情利，有情解脫大貪慾，能除變化之貪著。" 時輪即超越流動貪著，于諸有情具大貪愛，能除一切眾生流動變化之樂貪。其中一切自現成為無變大樂，從彼力即法性加持，有法諸有情亦能獲得無變大樂之方便，由此永不捨離一切有情之利益且相續不斷，即大樂時與利他之輪。諸有情從風與漏樂解脫后能遣除一切變化貪著，即大貪慾。 如《名號經》所言："大供養大貪慾，能除一切貪。"此處貪慾梵語為'羅婆'，即對財等深重貪著之渴愛。

།དེ་ལྟར་ན་མཆོད་ཆེན་དྲུག་སྟེ། མཆོད་ཆེན་འདོད་པ་ནི་མི་འགྱུར་བའི་ཐིག་ལེ། མཆོད་ཆེན་འདོད་ཆགས་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ མཆོད་ཆེན་ཞེ་སྡང་ནི་སྤྲོས་བྲལ་སྟོང་ཉིད། མཆོད་ཆེན་གཏི་མུག་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ། མཆོད་ཆེན་ཁྲོ་བ་ནི། གཞན་དོན་གྱི་རྒྱུ་སྐུའི་རྣམ་པ། མཆོད་ཆེན་ཆགས་པ་ནི་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་ རྒྱུ་སྙིང་རྗེ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་དག་པ་གཉིས་ལྡན་འབྲས་བུའི་སྐབས་སུ་སྦྱོར་ལ། དེ་དག་ལ་རྡོ་ རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དམ་ཚིག་ སེམས་དཔའ་སྟེ་སེམས་དཔའ་བཞི་དང་། རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་དང་། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་ བྱ་བའི་མཚན་དུ་བཏགས་སོ། །རྒྱུད་དང་སེམས་འགྲེལ་དངོས་ཀྱི་དགོངས་པ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ ཡིན་ལ། བཤད་པ་གཞན་འགའ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གསུང་དང་། སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོ་ཐུགས་སུ་འཆད་པའང་སྣང་བ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ཕན་ཚུན་རྒྱས་བཏབ་པའི་ དབང་དུ་བྱས་པ་དང་། རེས་འགའ་རྡུལ་དག་དང་རླུང་སེམས་ཀྱི་ཆོས་སུ་བྱེད་ཅིང་། རེས་ འགའ་རླུང་དག་གི་ཆོས་དང་། རྡུལ་ནི་འདོད་ཆགས། དེ་བདེ་བ་དང་། དེ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་སུ་ འཇོག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱང་ཡོད་པས། རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ཐ་དད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་འགལ་ ལོ་སྙམ་མོ། །དེ་དག་རྒྱལ་བ་རིགས་དྲུག་དང་སྦྱར་ན། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་སྣང་། 2-173 སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གསུང་རིན་འབྱུང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་དོན་གྲུབ། དམ་ཚིག་ སེམས་དཔའ་སྐུ་འོད་དཔག་མེད་རྡོ་རྗེ་རྣམ་པ་བཞི་དང་། རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་མི་བསྐྱོད་པ་ དང་། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་གཉིས། སྤངས་རྟོགས་གཉིས་སམ་ཡོན་ཏན་དང་ འཕྲིན་ལས་ཀྱི་དོན་ལ་སྦྱར་ཏེ་སྤྱི་ཁྱབ་ཏུ་བཏང་ངོ་། །ཡང་ན་ཆུ་རླུང་ནམ་མཁའ་ཡབ་ཀྱི་སྐུ་ གསུང་ཐུགས་གསུམ་དང་ས་མེ་ཡེ་ཤེས་ཡུམ་གྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་གསུམ་དུ་བཤད་པ་དང་ སྦྱར་ཀྱང་རུང་སྟེ། སྟོང་གཟུགས་དམ་ཚིག་སྐུ། རླུང་དག་པ་བྱང་ཆུབ་གསུང་། ཉོན་མོངས་ འཇོམས་པའི་ཤེས་རབ་རྣལ་འབྱོར་ཐུགས་ཏེ་ཐབས་ཀྱི་ཕྱོགས་གསུམ་དང་། ཐིག་ལེ་སྐུ། འདོད་ཆགས་གསུང་། སྙིང་རྗེ་ཐུགས་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་གསུམ་ལ་སྦྱར་རོ།

如是有六大供養： 大供養欲為不變明點，大供養貪慾為大樂，大供養嗔恚為離戲空性，大供養愚癡為無分別，大供養忿怒為利他因之身相，大供養貪著為事業因之悲心。此等亦于具二清凈果位時配合。彼等冠以金剛薩埵、大薩埵、菩薩、三昧耶薩埵四薩埵，及金剛瑜伽、時輪之名號。 此即密續與心釋直接意趣，然于其他某些解釋中，將菩薩配語，大薩埵配意，此乃就貪慾與嗔恚互相印持而言。或有時作為塵清凈與風心之法，或有時作為風清凈之法，塵為貪慾，彼即為樂，彼又安立為心之法等情形，以是異門差別故無相違。 若配六勝部，則金剛薩埵智慧毗盧遮那，大薩埵語寶生，菩薩意不空成就，三昧耶薩埵身無量光四金剛相，金剛瑜伽不動佛，時輪金剛薩埵二者，配于斷證二者或功德與事業之義而普遍推廣。 或者，可配水風空父之身語意三者與地火智慧母之身語意三者之說，即：空相三昧耶身，清凈風菩提語，摧滅煩惱智慧瑜伽意為方便三分；明點身，貪慾語，悲心意為智慧三分。

གཉིས་པ་ནི། འདི་རྣམས་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བརྗོད། །མི་འགྱུར་ཡེ་ཤེས་ཚོར་བ་དང་། །རྣམ་ ཤེས་གཟུགས་དང་འདུ་བྱེད་དང་། །འདུ་ཤེས་དེ་རྣམས་ཕུང་པོའི་རིགས། །ཡེ་ཤེས་མེ་དང་ ནམ་མཁའ་ས། །རླུང་ཆུ་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པ་བཞིན། །ཡིད་མིག་རྣ་བ་ལུས་དང་སྣ། །ལྕེ་རྣམས་ ཀྱི་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད། །སྒྲ་རོ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་དྲི། །རེག་བྱ་ཁ་དོག་རྣམས་ཀྱི་ཡང་། ཁྲོ་ བོའི་རྒྱལ་པོ་གདོང་དྲུག་འཇིགས། །རིགས་དྲུག་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་དག་པ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གང་དུ་འདི་རྣམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐའ་རྣམ་པར་དག་པས་དཀྱིལ་འཁོར་ཙམ་དུ་གྱུར་པ་ ཡིན་ལ་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་འདི་རྣམས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་དག་པ་ལས་རྫོགས་ པའི་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དོན་དམ་པ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ཡང་ཕུང་པོ་དང་ ཁམས་དང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་། ཁྲོ་བོའི་ཞལ་དང་རིགས་ཏེ། སྡེ་ཚན་འདི་རྣམས་རེ་རེ་ བཞིན་ནང་ཚན་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བརྗོད་དེ། མི་འགྱུར་ཡེ་ཤེས་སོགས་ལ། གོ་རིམས་འདི་གོང་ གི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སོགས་དྲུག་དང་སྦྱོར་བར་འདོད་པ་ནི་ཇི་བཞིན་འགྲིག་པར་མི་སྣང་ ལ། རྩ་དྲུག་ལ་འཁོར་ལོ་རྩིབས་དྲུག་པའི་ཐ་སྙད་སྦྱར་བ་སོགས་ཀྱང་། དགོས་ནུས་ལྷག་པོ་ 2-174 གང་ཡང་མི་སྣང་བས་འདིར་མི་འཆད་དོ།

第二，此等宣說為六種：不變智慧與受，識與色及行，想等為蘊類。智慧火與空地，風水等之次第。意眼耳身鼻，舌等亦復如是。聲味法界香，觸色等之。忿怒王六面可畏，六部遍清凈。 如是宣說，於此等由三摩地邊際清凈故成壇城量，此等意性具習氣清凈故，獲得究竟佛金剛界壇城勝義。 複次，蘊及界、根、境、忿怒面及部，此等品類各各宣說為六種。對於不變智慧等，若欲配合前文金剛薩埵等六者之次第，似不相符。又如於六脈配合六輻輪之名相等，亦不見有何殊勝作用，故此不釋。

།དེས་ན་སྡེ་ཚན་ཐོག་མ་ཕུང་པོའི་སྐབས་འདིར། ཡེ་ཤེས་གཙོ་བོར་དགོངས་ནས་ཐོག་མར་སྨོས་ཤིང་། གཞན་རྣམས་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་རིམ་པའམ་ ཡང་ན་སྟེང་འོག་གི་གཡས་དང་དབུས་དང་གཡོན་རྣམས་ཟུང་དང་ཟུང་དུ་སྦྱར་བའི་རྩ་དྲུག་ གི་རིམ་པར་སྦྱར་ནའང་ལེགས་ཏེ། སྡེ་ཚན་འོག་མ་རྣམས་ནི་ཕན་ཚུན་ཁམས་ཀྱི་དག་པ་སྦྱོར་ བ་སོགས་ལ་མི་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར། ཕུང་པོའི་སྐབས་སུ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རིམ་པ་ལྟར་སྦྱར་ བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཀུན་གྱི་ཐོག་མར་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི། ཐོག་མའི་གསལ་བྱེད་དེ། གདོད་མའི་ཆོས་ཉིད་རང་བཞིན་རྣམ་དག་ལ། ལམ་སྒོམ་པས་གློག་བུར་གྱི་དྲི་མ་སྦྱངས་ཤིང་ དག་སྟེ་སྒྲིབ་བྲལ་གྱི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པ་ན་ཡང་། གདོད་མའི་ངོ་བོ་ལ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའི་ དོན་ཏེ། དག་པ་གཉིས་ལྡན་གྱི་ཆོས་དབྱིངས་སུ་གྱུར་པའི། དོན་དམ་པའི་ཕུང་ཁམས་སོ་དྲུག་ ནི་ལྷ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གོ་ཞེས་སྟོན་པའི་ཚིག་སྟེ། དོན་དམ་གདོད་མ་མི་འགྱུར་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཕུང་པོ་ནི་ཁྱབ་བདག་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་དཀྱིལ་འཁོར་རབ་འབྱམས་སུ་འཆར་བ་ནས། མི་ འགྱུར་བའི་བྱ་བ་ལེན་པ་ནི་ཁྲོ་མོ་ཁེངས་བྱེད་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རབ་འབྱམས་སུ་འཆར་བའི་ བར་དུ་སྦྱོར་ཏེ་ཆོས་དབྱིངས་རང་གི་ངོ་བོས་གདོད་མ་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་རང་ཤར་བ་ཡིན་ ཅིང་། དེ་ཉིད་འདས་པའི་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱས་ཀྱང་གསར་དུ་གྲོལ་བ་ཐོབ་པའི་ སྒྲུབ་པ་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་བློ་ངོས་ནས་དེ་ཉིད་གྲོལ་བ་ཐོབ་པ་ན་གདོད་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཤར་ཞེས་ བྱའོ། །དེ་ཡང་ཕུང་པོ་དྲུག་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་། ཚོར་བ་རིན་འབྱུང་ དང་། རྣམ་ཤེས་མི་བསྐྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ཕུང་རྣམ་སྣང་དང་། འདུ་བྱེད་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ དང་། འདུ་ཤེས་འོད་དཔག་མེད་དེ། རྡོར་སེམས་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་དོན་དམ་པའི་ཕུང་ པོའི་རིགས་ཏེ་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཁམས་དྲུག་གམ་འབྱུང་བ་དྲུག་ལ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཤེར་ ཕྱིན་མ། མེ་གོས་དཀར་མོ། ནམ་མཁའ་རྡོར་དབྱིངས་དབང་ཕྱུག་མ། ས་སངས་རྒྱས་སྤྱན་ 2-175 མ། རླུང་སྒྲོལ་མ། ཆུ་མཱ་མ་ཀཱི་སྟེ་ཁམས་དྲུག་གི་རིགས་ཆོས་ཉིད་རྣམས་སོ། །རྣམས་ཀྱི་རིམ་ ཇི་བཞིན་ཅེས་པ་ནི་སྔ་མ་ཕུང་པོའི་ལྷ་དྲུག་དང་རིམ་པ་བཞིན་ཡབ་ཡུམ་དུ་སྦྱར་ཞེས་པའི་ དོན་ནོ་དབང་པོ་དྲུག་ལ་ཡིད་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ། མིག་སའི་སྙིང་པོ། རྣ་བ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ། ལུས་ སྒྲིབ་པ་རྣམ་སེལ། སྣ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ། ལྕེ་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་སྟེ། དབང་པོ་རྣམས་ ཀྱི་རིགས་ཆོས་ཉིད་དྲུག་པོ་ཡང་། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཀྱི་སེམས་དཔའ་སོགས། གོང་ གི་རིམ་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་སྦྱར་རོ།

因此，在此初品類蘊之處，以智慧為主而首先宣說，其餘諸法若依韻律次第，或者上下之左與中及右相互配對之六脈次第亦可，因下品類諸法于互相界清凈配合等不致錯亂故。如蘊品所說次第而配，其中首先宣說"不變"者，乃初之明顯，本初法性自性清凈中，由修道凈除暫時垢染而得離障之位時，于本初體性無有遷變之義。具二清凈法界所成之勝義三十六蘊界，即三十六尊，此乃顯示之語。勝義本初不變智慧蘊現為遍主金剛薩埵廣大壇城，乃至不變事業現為忿母慢作母廣大壇城，皆由法界自性本初自現為壇城，此即過去諸佛現證，然于新得解脫之修行者心前，于得解脫時始現為壇城。 複次，於六蘊中，智慧蘊為金剛薩埵，受蘊為寶生，識蘊為不動，色蘊為毗盧遮那，行蘊為不空成就，想蘊為無量光，金剛薩埵等彼等即勝義蘊類法性。於六界或六大中，智慧界為般若佛母，火為白衣母，空為金剛界自在母，地為佛眼母，風為度母，水為摩摩基，此為六界類法性。"如是次第"者，謂與前蘊之六尊依次配為父母之義。於六根中，意為普賢，眼為地藏，耳為金剛手，身為除蓋障，鼻為虛空藏，舌為世自在，根之六種類法性，亦如金剛薩埵部之菩薩等，如上次第配合。

།ཡུལ་དྲུག་ལ། སྒྲ་ནི་སྒྲ་རྡོ་རྗེ་མ། རོ་ནི་རོ་རྡོ་རྗེ་མ། ཆོས་ ཀྱི་དབྱིངས་ཏེ་ཆོས་ཁམས་ནི་ཆོས་ཁམས་རྡོ་རྗེ་མ། དྲི་ནི་དྲི་རྡོ་རྗེ་མ། རེག་བྱ་ནི་རེག་བྱ་རྡོ་རྗེ་ མ། ཁ་དོག་སྟེ་གཟུགས་ནི་གཟུགས་རྡོ་རྗེ་མ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཡུལ་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ ཏེ་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ལ་ཀུན་བཟང་སོགས་ཀྱི་ཡུམ་སྟེ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་པོ་ གདོང་དྲུག་འཇིགས། །ཞེས་པས་ནི། ལས་དབང་ཡུལ་དང་བཅས་པ་དབྱེར་མེད་པར་འདྲེས་ པའི་གདོང་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཁྲོ་བོ་སྟེ། ལས་དབང་དང་བྱ་བའི་ཆོས་ཉིད་སྒྲིབ་བྲལ་གྱི་ཡེ་ ཤེས་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པའི་ཕྱིར། འཇིགས་པར་བྱེད་པའོ། །ཚིག་ འདིའི་དགོངས་པ་དོན་གྱིས་ན་ལས་དབང་ཡུལ་དང་བཅས་པའི་དག་པ་སྟོན་པ་སྟེ། ཁྲོ་བོ་ གཅིག་ཉིད་ཡིན་ཡང་གདོང་པ་དྲུག་ཡོད་པ་ནི་བརྡ་སྟེ། ཆོས་དབྱིངས་གཅིག་ཉིད་དག་བྱའི་ དབང་གིས་ཁྲོ་བོ་དྲུག་གམ། ཁྲོ་མོ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་དྲུག་ལ། མཆོག་གི་ དབང་པོ་ནི་གནོད་མཛེས། ལག་པའི་དབང་པོ་ནི་ཤེས་རབ་མཐར་བྱེད། ཆུ་ལམ་གྱི་དབང་ པོ་ནི་གཙུག་ཏོར་ཅན། བཤང་ལམ་ནི་གཤིན་རྗེ་མཐར་བྱེད། ངག་ནི་བགེགས་མཐར་བྱེད། རྐང་པ་ནི་པདྨ་མཐར་བྱེད་དེ། ལས་དབང་གི་རིགས་ཆོས་ཉིད་རྣམས་སོ། །ཡུལ་ལམ་བྱ་བ་ དྲུག་ལ། ཁུ་བ་འཕོ་བ་དྲག་པོའི་མིག་མ། འགྲོ་བ་རྨུགས་བྱེད་མ། དྲི་ཆུ་འཕེན་པ་ཤིན་ཏུ་སྔོན་ མོ། སྨྲ་བ་རེངས་བྱེད་མ། བཤང་བ་འདོར་བ་ཤིན་ཏུ་བརྩོན་འགྲུས་མ། ལེན་པ་ཁེངས་བྱེད་ 2-176 མ་སྟེ། ལས་དབང་གི་བྱ་བ་དྲུག་གི་རིགས་ཆོས་ཉིད་རྣམས་སོ། །འདིར་ཆོས་དབྱིངས་གཅིག་ ཉིད་ཡིན་ཡང་སྦྱང་བྱའི་དབྱེ་བ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་ལྡོག་ཆ་སོ་སོ་ལྷ་སོ་སོར་སྦྱར་ བ་འདི་ནི་དབུས་ཀྱི་གསལ་བྱེད་དེ། སྡེ་ཚན་སྔ་ཕྱི་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གོ་བར་བྱའོ། །དེ་དག་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཁམས་དྲུག་གི་རིགས་སམ། རྒྱལ་བ་རིགས་དྲུག་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་དག་ པར་འདུས་ཏེ། ཐིག་ལེ་སྟོང་པ་འགྱུར་མེད་ལྔའམ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། །ལུས་དང་ གསང་བ་དབང་པོ་སེམས། །རྟག་ཏུ་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམ་པ་གསུམ། །ཅེས་པ་ལ། སྔར་བསྟན་ པ་དྲུག་ཚན་གྱི་སྡེ་ནི་གཙོ་བོར་རྟེན་པ་ལྷའི་ཆ་ནས་བསྟན་ལ་འདི་ནི་གཙོ་བོར་བརྟེན་གཞལ་ མེད་ཁང་གི་ཆ་ནས་བཤད་དེ། དངོས་སུ་ནི་བརྟེན་དང་རྟེན་པ་དབྱེར་མེད་ཁོ་ནའོ་འདིར་ལུས་ ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྒྲིབ་བྲལ་སྐུ་དང་། གསང་བའི་དབང་པོ་སྟེ་བྷ་གའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྒྲིབ་བྲལ་ གསུང་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྒྲིབ་བྲལ་ཐུགས་ཏེ་དཀྱིལ་འཁོར་གསུམ་ནི་ ལྷ་རྣམས་ཀྱི་གནས་གཞལ་མེད་ཁང་དང་ཞིང་ཁམས་དོན་དམ་པ་མཚོན་བྱེད་ཙམ་མོ།

於六境中，聲為聲金剛母，味為味金剛母，法界即法界為法界金剛母，香為香金剛母，觸為觸金剛母，色相即色為色金剛母，此等亦為六境之類法性，為普賢等之佛母，依次配合。 "忿怒王六面可畏"者，謂業根境不可分離和合之六面忿怒尊，乃業根與事業法性離障智慧，因摧毀一切分別故稱可畏。此句密意實則顯示業根境等之清凈，雖為一忿怒尊而具六面，此為表徵，即一法界因所凈對境而成六忿怒尊或六忿怒母。 於六業根中，勝根為善財，手根為慧斷，小便道根為頂髻尊，大便道為閻魔斷，語為障礙斷，足為蓮花斷，此為業根類法性。於六境或六事業中，射精為猛目母，行走為昏昧母，小便為極青母，言說為僵硬母，大便為極精進母，攝取為慢作母，此為業根六事業類法性。 此中雖為一法界，然依所凈差別及一切相之反體，各配不同本尊，此為中之明顯，於一切前後品類亦當了知。彼等一切亦攝於六界之類或六佛部之清凈中，為五或六不變空點之自性。 "身與密根及心識，恒時壇城有三種"者，前所說六類品主要從能依本尊方面宣說，此則主要從所依宮殿方面闡釋，實則能依所依唯一無別。此中身壇城為離障身，密根即佛母壇城為離障語，菩提心壇城為離障意，此三壇城僅為諸尊所依宮殿與勝義剎土之表徵。

།ཤེས་ རབ་ཐབས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་ནི་དྲུག་ཚན་ཕན་ཚུན་ཐབས་ཤེས་སུ་བསྟན་ ཅིང་། འདིར་དྲུག་ཚན་རེ་རེར་ཡང་ཐབས་ཤེས་བསྟན་པའི་དོན་དང་། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མི་ ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་གཅིག་ཉིད་ཀྱང་ཡབ་ཡུམ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་དྲུག་ཉིད་དུ་བསྟན་ པ་ནི། རིགས་དྲུག་པོ་དེ་ཡང་ཐབས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་གསུམ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ ཐུགས་གསུམ་དུ་འདུས་ལ། ཐབས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སྣང་མཐའ་སྐུ་རྡོ་རྗེ། དོན་ཡོད་གསུང་རྡོ་ རྗེ། མི་བསྐྱོད་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་སྟེ་གསུམ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སྤྱན་མ་སྐུ་རྡོ་རྗེ་མ། གོས་ དཀར་གསུང་རྡོ་རྗེ་མ། ཤེས་རབ་ཕྱིན་མ་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་མ་སྟེ་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམ་པ་དྲུག་དང་ དེ་ཉིད་ལུས་བསམ་གྱི་དབྱེ་བས་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ སྤྲུལ་པའི་སྐུ། གསུང་རྡོ་རྗེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ། ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྣམས་སུ་སྐུ་གསུང་ 2-177 ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རབ་འབྱམས་འདུས་པའོ། །རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་ པ་ནི། མ་ལུས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོའམ་རྩ་བ་ནི་ཁྱབ་བདག་རྡོ་རྗེ་ སེམས་དཔའ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་ མཐའ་དག་སྤྲོ་བའི་གཙོ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདིའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའོ། ། གསུམ་པ་རྗེས་ཀྱི་དོན་ནི། འདི་ནི་དབང་གི་སྒྲུབ་ཐབས་ཏེ། །མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་སྒྲུབ་ པའི་ཐབས། །རྩ་དང་རིགས་དང་ཡང་དག་ལྡན། །ཟླ་བ་མདོར་བསྟན་པ་ཡིས་བཤད། །ཅེས་ པ་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་ལེའུར། ལེའུ་ལྔ་པའི་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་དབང་གི་སྒྲུབ་ཐབས་ མདོར་བསྟན་པ་རྫོགས་སོ།། །། ཞེས་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་འདིས་ནི་དབང་བཞི་པའི་ལམ་གྱི་སྒྲུབ་ཐབས་ཏེ། མཆོག་ཏུ་ མི་འགྱུར་བའི་ཡེ་ཤེས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་། རྩའི་ཀུན་སྤྱོད་དང་། རིགས་ཏེ་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ། གཞི་ལམ་འབྲས་ གསུམ་དུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ། དོན་གྱི་གཙོ་བོ་རྣམས་མདོར་ བསྟན་པས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཟླ་བ་བཟང་པོ་ཀྱེ་ཞེས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་ལེའུར་ ཞེས་པ་ནི། དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྩ་བའི་རྒྱུད་རྒྱས་པ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་པའི་འཇིག་ རྟེན་ཁམས་ལེའི་སྟོད་ན་བཞུགས་པའི་གཞུང་ཚིག་གོ ། ལེའུ་ལྔ་པའི་ཞེས་པ་ནི་འདིའི་རྒྱས་ བཤད། རྩ་རྒྱུད་ཉིད་ཀྱི་ལེའུ་ལྔ་པ་ཡེ་ཤེས་ལེའུ་ལས་འབྱུང་བའོ། །མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་ དབང་གི་སྒྲུབ་ཐབས་ཞེས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ལ་མདོར་བསྟན་པ་རྫོགས་སོ། །ཞེས་པ་ནི་གོ་བ་ ཉིད་དོ།

"智慧方便三金剛"者，上文已說明六類之間互為方便智慧，此處表明每一六類中亦具方便智慧之義，以及三金剛不可分離之智慧身雖為一體，亦示現為父母身語意六金剛，即彼六部亦攝於方便之身語意三者與智慧之身語意三者中。于方便分中，無量光為身金剛，不空成就為語金剛，不動為意金剛三者；于智慧分中，眼母為身金剛母，白衣為語金剛母，般若波羅蜜多母為意金剛母，此為六種壇城，此等復由身意分類而成十二等。 複次，身金剛為化身，語金剛為圓滿受用身，意金剛為法身，於此攝諸身語意壇城。 "即成金剛薩埵"者，彼等無餘壇城一切之主或根本，即遍主俱生身金剛薩埵自身，一切壇城遍放之主尊亦住於此自性中。 第三后義："此乃灌頂成就法，無上瑜伽成就法，具足脈分及種性，月官略說而宣說"。此為世界界品中第五品無上灌頂成就法略說竟。 如是所示，此乃第四灌頂道之成就法，即無上智慧大樂成就法，具足大手印瑜伽、脈行、種性即法性如來藏、基道果三清凈次第。以略說宣說諸義之主要。"善哉月"。"世界界品"者，為吉祥時輪根本廣續十二千頌世界界品上分中之經文。"第五品"者，此之廣釋出自根本續第五智慧品。"無上灌頂成就法"已如前釋，"略說竟"者易解。

།རྒྱུད་འདི་ལ་འགྱུར་ཐ་དད་པ་བཞི་ཙམ་ཡོད་པར་གྲགས་ནའང་། ཁ་ཆེའི་པཎྜི་ཏ་ཟླ་ བ་མགོན་པོ་དང་། འབྲོ་ལོ་ཙཱ་བ་ཤེས་རབ་གྲགས་པས་བསྒྱུར་བ་ལ། ཤོང་སྟོན་སྐུ་མཆེད་ཀྱི་ སློབ་མ་སྒྲ་ཚད་པ་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་གྱིས། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ལ་མ་ཉན་ཡང་། འགྲེལ་ 2-178 པ་དོན་དམ་བསྡུས་པའི་རྒྱ་དཔེ་དང་བསྟུན་ནས། འགྱུར་བཅོས་པ་ལ། སླར་ཡང་སྐྱེས་བུ་དམ་ པ་འགའ་ཞིག་གིས་ཞུས་དག་ཅུང་ཟད་མཛད་པའོ།

雖然傳說此續有四種不同的譯本，但由克什米爾班智達月護與布洛譯師智慧稱所譯，后經雄頓兄弟的弟子聲明論師仁欽嘉參，雖未親聆印度阿阇黎教誨，但對照《勝義攝集》梵本進行校改，其後又有若干賢德者稍作校訂。

འདིས་སྨྲས་པ། ཟབ་ཡངས་བདེ་གཤེགས་གསུང་གི་ཆུ་གཏེར་ལས། །ངེས་དོན་ཡིད་ བཞིན་ནོར་བུ་ལེན་འདོད་རྣམས། །རྣམ་བཤད་གྲུ་ཆེན་འདི་ལ་ཞུགས་གྱུར་ན། །རིང་པོར་ མི་ཐོགས་འདོད་པའི་དོན་ཀུན་འགྲུབ། །འཕགས་མིན་བློ་ནི་ཆོས་ཉིད་གནས་ལ་འཁྲུལ། ། གྱ་གྱུས་མིན་ཏེ་འདི་ལ་ནོར་བ་སྲིད། །ཆུ་ཟླ་གཡོ་ལ་མཁས་པའི་སེམས་ཁྲལ་ཅི། །ཡང་ དག་ཁོ་ནར་གསུང་པ་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ཡུན་རིང་སྦྱངས་ཀྱང་མཁས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ། འབད་པས་སྒོམ་ཀྱང་ས་ལམ་མི་བགྲོད་པའི། །རྫུན་ཆོས་གླེགས་བམ་མཐོན་པོའི་ཟློས་གར་ ལ། །ལས་ངན་དབང་སོང་སྐྱེ་བོ་ཕལ་ཆེར་འཁོར། །ངེས་དོན་གྲུབ་མཐའི་རྒྱ་ལས་མི་འདའ་ ཞིང་། །ལམ་རིམ་ཁྲིགས་བཀོད་ཞིབ་ལ་མ་འཛིངས་པ། །རྣམ་གསུམ་དཔྱད་པའི་ཚད་མས་ ཡོངས་སུ་དག །ནོར་བ་མེད་པའི་མན་ངག་ཟབ་མོ་ཅན། །ཧ་ཅང་མི་རྒྱས་ཤིན་ཏུ་བསྡུས་མིན་ ལ། །འདུས་ཤིང་གསལ་བའི་རྣམ་བཤད་འདི་ལྟ་བུ། །གང་གིས་འདྲི་བའང་རྟོན་པ་བཞི་ ལྡན་སོགས། །སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་དེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ། །ལེགས་པ་གང་ཡིན་དེ་ལ་མཆོད་པར་ བགྱིད། །དགེ་བ་གང་ཡིན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བསྔོ། །བསོད་ནམས་གང་ཡིན་དེས་ཀྱང་ དེང་ནས་བདག །སྲིད་ཞི་གང་ཡིན་དེ་དང་མཉམ་པར་སྤྱོད། ། ཅེས་པ་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དབང་མདོར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ངེས་དོན་དོན་དམ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ རྣམ་པར་བཤད་པ་ཟབ་མོའི་དོན་མཐའ་དག་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཉི་མ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྡོ་ རྗེ་འཛིན་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་མཐའ་དག་དང་། ཁྱད་པར་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ ཀྱི་གསུང་ངེས་དོན་གྱི་སྐབས་ཐམས་ཅད་ལ་ངེས་པ་རྙེད་ཅིང་། རྒྱུད་འདི་ཉིད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ དོན་དམ་བསྡུས་པ་ཞེས་པ་དཔལ་ནཱ་རོ་པས་མཛད་པར་གྲགས་པ་དང་། དུས་འཁོར་ཞབས་ 2-179 ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེལ་པ་དང་། རྣམ་རྒྱལ་དཔལ་བཟང་པོའི་འགྲེལ་པ་དང་། དཔལ་འཛིན་ དགའ་བའི་མདོར་བཤད་དེ་རྒྱ་འགྲེལ་བཞི་དང་། རིགས་ལྡན་སྤྲུལ་པ་ཀུན་སྤང་ཆེན་པོའི་ གསུང་མཆན་དང་། མཁས་པ་གཞན་མང་པོའི་འགྲེལ་པ་སོགས་ཀྱི་དོན་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་ལ། ནམ་དུ་ཡང་གྲུབ་པའི་དབང་པོའི་མན་ངག་རྣམས་དང་། ཀུན་མཁྱེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དོལ་པོ་ པའི་དགོངས་པ་ཁོ་ན་སྲོག་ཏུ་གཞག་སྟེ། ༧རྒྱལ་ཁམས་པ་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐས་རང་ལོ་ཞེ་གཉིས་པ་ ལ་ནགས་རྒྱལ་གྱི་དབེན་གནས་ཇོ་ནང་དུ་སྦྱར་བའོ། །བཀྲ་ཤིས། ༄། །བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ཟབ་དོན་བདུད་རྩིའི་རོ།

我來為您直譯這段藏文文獻： 此說：從深廣善逝言教之水藏中，欲求勝義如意寶珠者，若乘此廣大論釋之舟，不久即可成就一切所愿。非聖者智於法性之處生迷，非因曲解而於此有誤，水月動搖于智者何須憂慮，唯有佛陀宣說真實。長久修習亦不成智者，精進修持亦不能趣入地道，對於虛假教法高堆經函之戲法，多數業力所轉眾生周旋其中。不離勝義宗規之範圍，道次第佈列細密而不紊亂，以三種觀察之正量遍凈，無誤深妙教授具足。不過於廣亦非太略，具足明晰之如是論釋，任誰書寫皆具四依等，此乃彼諸大聖賢之威力。于善者作禮供養，于諸功德迴向眾生，以此福德從今而後，我與有寂等同受用。 此《續部主尊略示》王續，名為《究竟了義續之廣釋·顯明一切甚深義之日》者，乃于大持金剛道次第一切及尤其十地自在諸語之一切了義處獲得定解，並通達此續之《勝義攝集》釋——傳為吉祥那若巴所作，及《時輪足》釋，《勝吉祥賢》釋，《吉祥持》略釋等四大印度釋論，以及持種化身大遍凈者之批註，及諸多智者之註釋等義理。永以成就自在之教授及遍智法王多羅那他唯一意趣為命，由遊方者多羅那他於四十二歲時，于那加山寂處覺囊寺撰著。愿吉祥。 善逝心要甚深義之甘露味。

༄༅། །ༀ་སྭཱ་སྟི་སརྦ་པྲ་ཛཱ་བྷྱཿ གང་ཞིག་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་མངོན་བྱང་ཆུབ་ ཀྱང་ད་དུང་སྲིད་མཐར་སྐྱེ་བ་སྟོན་པར་མཛད། །ནམ་ཡང་འཁོར་བའི་དྲི་མས་གོས་པ་མེད་ ཀྱང་སྲིད་པ་ཀུན་གྱི་སྲོག་ཏུ་ནམ་ཡང་ཞུགས། །རྟག་ཅིང་བརྟན་ལ་གཡུང་དྲུང་ཆོས་ཉིད་འཕོ་ འགྱུར་སྤངས་ཀྱང་ཁམས་གསུམ་རྣམ་པ་དུས་གསུམ་རབ་ཏུ་འཇུག །མཐའ་ཡས་ཤེས་བྱ་ དངོས་ཀུན་རང་བཞིན་གཅིག་ཏུ་གནས་ཀྱང་ཆོས་དབྱིངས་དེ་ལ་རྟག་ཏུ་གུས་པས་འདུད། ། སྟོང་ཉིད་འཇའ་ཚོན་དྲ་བས་ཁེབས་པ་ཡི། །བདེ་ཆེན་སྤྲོས་བྲལ་ནམ་མཁའི་ཀློང་ཡངས་ ལས། །དོན་དམ་གདོད་མའི་གཟུགས་བརྙན་རྟག་འཆར་བ། །དང་པོའི་སངས་རྒྱས་དུས་ འཁོར་ལ་ཕྱག་འཚལ། །རྣམ་དག་ཐུགས་རྗེ་པུཎྜ་རི་ཀ་ཡི། །སྙེ་མའི་ཁུར་གྱིས་དགེ་ལེགས་ སྦྱིན་པས་ན། །རྒྱལ་བ་ཀུན་ལས་ལྷག་པར་བསྔགས་པ་ཡི། །རྣམ་འདྲེན་ཤཱཀྱའི་ཏོག་དེ་རྒྱལ་ གྱུར་ཅིག །སྙིགས་མའི་དུས་ན་ངེས་དོན་ཆོས་ཀྱི་གཏམ། །བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ཟབ་དོན་ བདུད་རྩིའི་རོ།

嗡 祈願一切眾生吉祥！（ༀ་སྭཱ་སྟི་སརྦ་པྲ་ཛཱ་བྷྱཿ，ॐ स्वस्ति सर्व प्रजाभ्यः，oṃ svāsti sarva prajābhyaḥ，嗡 愿一切眾生吉祥） 某者從無始時已現前菩提，然仍示現至有邊際之生。雖永不為輪迴垢染所污，然恒時入住一切有之命。常固永恒法性雖離遷變，然於三界諸相三時中極善趣入。無邊所知諸事物雖住一性，然于彼法界常以敬意頂禮。 以空性虹光網遍覆，于大樂離戲廣闊虛空中，究竟本初影像恒顯現，于原始佛陀時輪作禮敬。以清凈悲心白蓮花，果實重擔賜予善妙故，較諸佛更受稱讚之，導師釋迦尊愿得勝利。 于濁世中了義法語，善逝心要甚深義之甘露味。

།འགྲོ་ལ་སྤེལ་བའི་བརྟུལ་ཞུགས་ལོང་ཞིག་ཅེས། །རྒྱལ་བས་འཁོར་གྱི་ དབུས་སུ་སྒྲགས་པ་ན། །བཟང་སྐྱོང་ལ་སོགས་རྒྱལ་སྲས་མང་ཡོད་ཀྱང་། །གནས་འདིར་སྤྲོ་ བ་གཞན་དག་མེད་པའི་ཚེ། །རྒྱལ་སྲས་འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱི་མཐོང་ན་དགའ། །དེ་ནི་དེ་ལ་ ཡི་དམ་བརྟན་པར་གྱུར། །སྔོན་གྱི་དམ་བཅས་སྨོན་ལམ་སྟོབས་ཀྱིས་ནི། །ངེས་དོན་མཐར་ 2-180 ཐུག་བསྟན་པ་སྤེལ་བའི་ཕྱིར། །ཕྱོགས་འདིར་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོ། །ཆོས་ ཀྱི་མངའ་བདག་ཀུན་མཁྱེན་གཉིས་པར་གྱུར། །རེས་འགའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཞེས་ གྲགས་བདེ་བ་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་བརྒྱན། །གཞན་དུ་དགའ་ལྡན་གནས་ན་མི་ཕམ་མགོན་ དང་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྟོན། །མི་བདག་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་རིགས་ལྡན་ཚུལ་གྱིས་དཔལ་ ལྡན་ཤམྦྷ་ལར། །གངས་ཅན་འདིར་ནི་དོལ་པོ་པ་ཞེས་དོན་དམ་སེང་གེའི་སྒྲ་ཆེན་སྒྲོག །ཁྱོད་ ནི་རིག་གནས་ཤེས་བྱ་མ་ལུས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དབྱངས་ཅན་བདག་པོའང་ཉམ་ཆུང་ གནས་ལ་བཀོད། །གང་ཞིག་རྩེ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྒྱལ་སྲས་ཕྱག་ན་པདྨ་དེ་ཡང་ཉིད་ཀྱི་བ་ སྤུའི་འགྲན་ཟླར་བཞག །གནོད་སྦྱིན་དེད་དཔོན་ཚུལ་འཛིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་དེས་ཀྱང་ཁྱེད་ཀྱི་ མཐུ་སྟོབས་ལ་ནི་ལན་བརྒྱར་བསྟོད། །དེ་ཕྱིར་རྒྱལ་བ་ཀུན་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚུངས་ བྲལ་ཁྱེད་ནི་ཀུན་མཁྱེན་ཉིད་དུ་ལེགས་པར་འཁུམས། །རྒྱལ་བ་ཀུན་འདུས་ཡིན་ཡང་རྒྱལ་ སྲས་ཚུལ། །དམ་པ་མཆོག་དེའི་གསུང་གི་གསང་བ་ནི། །གང་འདུལ་ཚུལ་གྱིས་མཁའ་ཁྱབ་ རང་བཞིན་དང་། །གཞོམ་གཞིག་བྲལ་བས་རྟག་པར་གནས་མོད་ཀྱང་། །ཕྱོགས་འདིར་ བསྐལ་པས་དམན་པའི་འགྲོ་རྣམས་ལ། །སྣང་བ་བྲལ་ནས་རིང་ཞིག་ལོན་པར་གྱུར། །དལ་ འབབ་རྫིང་ཡང་བྱེ་མའི་ཕུང་པོ་རུ། །ལེགས་སྤྱོད་དང་བྲལ་འགྲོ་བ་འགའ་ལ་སྣང་། །རྫོགས་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དར་ནུབ་ཅེས། །རབ་ཏུ་གྲགས་ཀྱང་འགྲོ་བའི་སྣང་ངོ་སྟེ། །སྟོབས་ བཅུ་མངའ་བའི་སྐུ་ནི་མི་འཇིག་ཅིང་། །དེའི་བསྟན་པའང་ནུབ་པ་ཡོད་མེད་དོ།

當佛陀于眷屬中間宣說："請實行弘法利生之苦行"時，雖有善護等眾多佛子，然於此處他人無有歡喜之際，佛子普世見之歡喜者，彼於此事立下堅固誓願。以往昔誓願祈願力故，為弘揚究竟了義教法，於此方智慧勝幢吉祥賢成為法王第二遍知。 有時示現觀自在王名聞，莊嚴極樂世界；他時于兜率天示現與無能勝怙主無二。人主十地自在持明者形相於吉祥香巴拉，於此雪域以多布巴名號宣說勝義獅子大音。 您以遍知一切明處所知之力，使文殊菩薩亦處於卑微地位。以遊戲之力，使執持蓮花之佛子亦成為您毫毛之對手。現夜叉船主形相之金剛持亦百次讚歎您之威力。是故與一切佛無二無比之您，善證一切遍知性。 雖是諸佛總集，然以佛子形相，彼殊勝聖者語之秘密，以調伏方便遍及虛空本性，離壞滅故恒時安住。然於此方劫運低劣眾生，離顯現已久遠。 緩流之池亦于沙堆中，于無善行某些眾生顯現。圓滿佛陀教法興衰云云，雖廣為人知然是眾生之顯現，具十力者之身不壞，其教法亦無有衰滅。

།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ འདི་ན་དམན་འགྲོ་འགའ། །ཡང་དག་དོན་ལ་ལོག་བལྟས་སྒྲིབས་མཐོང་ནས། །རྫོགས་ལྡན་ ཆོས་མཆོག་སླར་ཡང་དར་བའི་ཕྱིར། །འཕགས་པ་མཆོག་གིས་རྗེས་སུ་རྩོལ་བར་འདོད། །དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་བདུད་རྩིའི་མཚོ། །ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེའི་དབུས་ན་ངེས་དོན་གྱི། ། རིན་ཆེན་མང་ཡང་དཔལ་ལྡན་དུས་འཁོར་དང་། །མཚུངས་པའི་དགོས་འདོད་ཀུན་འབྱུང་ 2-181 ནོར་གཞན་མེད། །དང་པོའི་སངས་རྒྱས་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡི། །རྩ་བའི་རྒྱུད་ཆེན་སྟོང་ཕྲག་ བཅུ་གཉིས་པ། །ཆོས་དབྱིངས་རང་བཞིན་དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་སུ། །ལྷ་མཆོག་དང་ བཅས་འཁོར་ཚོགས་དབུས་སུ་གསུངས། །མི་བདག་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཟླ་བཟང་གིས། །ཤམྦྷ་ལ་ སོགས་འཛམ་གླིང་བྱང་གི་ཆར། །དེ་སོགས་རྒྱུད་སྡེ་ཀུན་གྱི་བཀའ་བསྡུས་ནས། །སྟོང་ཕྲག་ དྲུག་ཅུ་པ་སོགས་འགྲེལ་བཤད་མཛད། །རྡོ་རྗེའི་ལམ་བཟང་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་སུ་ཤར། ། འཕགས་པའི་ཡུལ་དང་གངས་རིའི་ཁྲོད་འདི་ན། །བསྡུས་པའི་རྒྱུད་ཆེན་ཤིན་ཏུ་དར་གྱུར་ ཀྱང་། །རྩ་བའི་རྒྱུད་དུ་རྟོགས་པ་གཞན་མེད་དེ། །ངེས་དོན་སྙིང་པོ་ཟུང་འཇུག་གསལ་མཛད་ ཅིང་། །སྨིན་བྱེད་དབང་དང་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་སོགས། །ཟབ་དོན་མཐའ་དག་འདུས་ པའི་རྨད་བྱུང་རྒྱུད། །ཚིག་ཉུང་དོན་རྒྱས་དབང་བསྐུར་མདོར་བསྟན་ལགས། །འདི་ནི་གཞུང་ ཚིག་གསལ་བ་ལྟར་སྣང་ཡང་། །བརྗོད་བྱའི་དོན་ནི་ཤིན་ཏུ་རྟིང་དཔག་དཀའ། །དེ་ཕྱིར་རྒྱ་ བོད་མཁས་པ་རྣམས་མང་གིས། །རྣམ་བཤད་བྱས་ཀྱང་ཇི་བཞིན་ཁྲོལ་བ་མེད། །སྐབས་ དེར་དྲེགས་ལྡན་ཀུན་གྱིས་བློ་གྲོས་རྣམས། །གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའང་གང་གི་རྣམ་དཔྱོད་ ཀྱི། །གྲྭ་ཟུར་གཅིག་ན་ཡངས་པར་རྒྱུ་བ་དེས། །ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་རྣམ་བཤད་སྔོན་མེད་ བྱུང་། །དུས་ཀྱི་མཐའ་འདིར་སྔོན་མེད་ལེགས་བཤད་ནི། །ཚིག་རེ་སྨྲ་བའང་ཐུགས་རྗེ་ལྡན་ པའི་མཐུ། །ཡིན་ནའང་ལེགས་བཤད་ཕུང་པོ་ཟླ་བྲལ་འདི། །སྒྱུ་འཕྲུལ་སྲས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་ མིན་ན་ཅི། །བསྟན་པའི་སྙིང་པོ་གསལ་བྱེད་གཞུང་ལུགས་འདི། །ཕྱོགས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་དར་ བར་བྱ་ཕྱིར་དང་། །སྲིད་མཐའི་བར་དུ་ནུབ་པར་མི་འགྱུར་ཕྱིར། །མི་ཟད་ཆོས་ཀྱི་གཏེར་ཆེན་ སྒྲུབ་བཞེང་པ། །གང་གི་ལྷག་བསམ་རྣམ་པར་དཀར་བས་སྟོན་ཀའི་ཟླ་བ་འབུམ་ཡང་ལན་ བརྒྱར་ཟིལ་གྱིས་མནོན་བྱེད་ཅིང་། །རབ་ཏུ་རྒྱ་ཆེའི་སྔོན་བསགས་དགེ་བས་བར་སྣང་དང་ བཅས་ཁོར་ཡུག་ཁོངས་ཀྱང་དགེ་ཚུལ་སྐྱེད་པ་ཉིད། །རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་བློ་གྲོས་ཁུར་གྱིས་ 2-182 ལྕི་བ་འདིས་ནི་གསེར་གྱི་འཛིན་མའི་ལྕིད་ཀྱང་ཆུང་ངུར་སྟོན། །སྦྱིན་དང་ལེགས་སྤྱོད་བཟི་ བྱིན་རྒྱས་འདིས་འོད་སྟོང་བདག་པོ་བཅུ་གཉིས་པོ་ཡང་སྐྱེངས་པར་བྱེད་པའོ།

我將為您直譯這段藏文文獻： 雖然如此，此處見到某些劣道眾生，以邪見遮蔽正確義理，為使圓滿正法再度興盛，故愿殊勝聖者隨作精進。 如來經典甘露海，雖于甚深廣大中有眾多了義珍寶，然無有與吉祥時輪等同之如意寶。 初佛時輪根本大續十二千，於法界自性吉祥果蓬中，對殊勝天眾及眷屬宣說。人主執金剛月賢于香巴拉等瞻部洲北方，彙集彼等一切續部教法，造作六十千等釋論。 金剛妙道于諸方顯現，于聖地及此雪山間，雖廣弘略續大論，然無他人了知為根本續。明示了義精要雙運，以及成熟灌頂與基道果等，一切甚深義理彙集之稀有續，文略義廣灌頂略說也。 此雖文句明顯，所詮義理甚難測度。是故印藏諸多智者，雖作詮釋然未如實開顯。當時一切驕慢者之智慧，雖集為一，然其思維之一角廣大遊行者，造作前所未有之善釋。 此末法時前所未有之善說，雖說一句亦是具悲力故。然此無比善說之聚，若非幻化佛子加持又是何耶？ 為使顯明教法精要之此論典，於一切方廣弘揚故，乃至有情邊際不衰敗故，建立無盡法之大藏。其清凈增上意樂以百倍勝過秋月百千，極其廣大昔所積集之善使虛空及周遍處生起善法。以此擇法智慧重擔，示現金地之重量亦為微小。此等佈施善行醉象廣大，使十二日主亦生慚愧。

།སངས་རྒྱས་ བསྟན་པ་མངོན་པར་མཆོད་ལ་དད་པའི་དབང་གྱུར་ཞིང་། །ཡངས་པའི་རྒྱལ་ཁམས་བདེ་ བར་སྐྱོང་པའི་ཁྲིམས་ཀྱིས་མཚོ་བ་དགེ།ཕ་རོལ་གནོན་པའི་སྟོབས་ནི་སྲེད་མེད་བུ་ཡི་རྗེས་ སུ་འཇུག །དབང་འབྱོར་ཕུན་ཚོགས་ཕྱོགས་རྣམས་ཀུན་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་སྟེ། །གང་ འདི་ཐུགས་དགོངས་རྣམ་པར་དག་པའི་བཀས། །ཆོས་ཚུལ་མཐའ་ཡས་ཕྱོགས་བརྒྱར་སྤེལ་ བའི་སླད། །ངོ་མཚར་སྤར་གྱི་འཕྲུལ་འཁོར་སྒྱུར་བ་ནི། །བྱེད་པོས་གསར་དུ་སྐྲུན་པ་ཡིན་ནམ་ སྙམ། །གང་འདིར་ཡི་གེའི་ལས་ལ་བཙོལ་བ་པོ། །ཡུལ་གྱི་མིང་ལས་བསམ་འཕེལ་བ་ཞེས་ གྲགས། །བཀོས་བྱེད་འཕྲུལ་གྱི་བཟོ་བོ་ཚེ་བརྟན་སོགས། །རྣམ་དཀར་དགེ་ལ་མཆོག་ཏུ་སྤྲོ་ བས་སྒྲུབས། །འདི་ལས་དགེ་བ་མཐའ་ཡས་ཐོབ་པ་དེས་ནི་ས་སྐྱོང་ཡབ་སྲས་སྐུ་ཚེ་ཆབ་སྲིད་ བརྟན་པ་དང་། །ལས་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་དང་བྲལ་ཞིང་གནས་འདིར་འབད་ རྩོལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་བདེ་བར་གྱུར། །ཀུན་ཀྱང་ཟབ་མོའི་དོན་དེ་རྟོགས་ནས་དཔལ་ལྡན་ རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གོང་འཕང་མྱུར་དུ་ཐོབ་པ་དང་། །མཁའ་མཉམ་འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་ཡང་དག་ ལམ་གྱི་དགའ་སྟོན་སྩལ་བས་བདེ་ཆེན་གནས་ལ་འགོད་པར་ཤོག །བསྟན་བཅོས་རྩོམ་དང་ གླེག་བམ་ཀློག་པ་དང་། །བཟུང་དང་འཆད་དང་ཉན་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་དག་དུས་ཀྱི་འཁོར་ ལོ་ཉིད་གྱུར་ནས། །ཟུང་འཇུག་དཔལ་ལ་རྟག་ཏུ་སྤྱོད་པར་ཤོག །གཞན་ཡང་དགེ་འདིས་འགྲོ་ ཀུན་བདེ་བ་དང་། །སྟོབས་ལྡན་ཐམས་ཅད་རིག་པའི་ལས་ལ་འཇུག །འཐབ་རྩོད་ལ་སོགས་ སྡུག་བསྔལ་ཉེར་ཞི་ནས། །བསྟན་པ་རིན་ཆེན་ཕྱོགས་བཅུར་རྒྱས་པར་ཤོག །རྒྱལ་པོའི་ཕོ་ བྲང་བསམ་འགྲུབ་རྩེ་ཞེས་བྱ་བར་དུས་ཚེས་བཟང་པོ་ལ་སྤར་དུ་སྒྲུབས་པའོ།། །།བཀྲ་ཤིས།

于佛教生起勝解信心之主，以法治安泰廣大國土，降伏他方之力隨無慾子，具足威權于諸方獲得勝利。 以其清凈意趣之敕令，為弘揚無邊法道于百方，此稀有印刷機器運轉，似為工匠新造而成。 於此從事文字工作者，以地名稱為"思增"而聞名，雕版工匠澤丹等，以極喜心成辦清凈善業。 以此所獲無邊善業，愿護地君臣壽命政權穩固，愿諸工作者遠離一切痛苦，愿此處一切精進者獲得安樂。愿一切眾生了悟甚深義理，速得吉祥金剛薩埵果位，以正道法宴賜予等空眾生，愿安置於大樂境界。 著述論典、閱讀經函，受持、講解、聽聞等，愿彼等即成時輪，恒時享用雙運吉祥。 複次以此善業愿眾生安樂，具力者皆入智慧事業，息滅鬥爭等諸苦，愿珍貴教法弘揚十方。 于王宮"如意頂"吉日印刷完成。愿吉祥！ 如是釋論、勝吉祥賢釋論、吉祥持歡喜略釋等四印度釋論，持明化身大遍離者講記，及眾多智者釋論等義亦通達。永以成就自在教授及遍智法王多羅波巴意趣為命要，由遊方塔拉那他於四十二歲時于那嘉爾隱居處覺囊撰著。愿吉祥！ 善逝藏性甚深義甘露味。

ཨོཾ་སྭསྟི་སརྦ་པྲཛཱ་བྷྱཿ（藏文） ॐ स्वस्ति सर्व प्रजाभ्यः（梵文天城體） oṃ svasti sarva prajābhyaḥ（梵文羅馬拼音） "嗡 愿一切眾生吉祥"（漢語意思） 雖從無始時已現證菩提，然仍示現輪迴至有邊際； 雖永不為輪迴塵垢所染，然恒入諸有之命要中； 雖常住堅固法性永恒無變遷，然遍入三界諸相三時中； 雖無邊所知諸事住一性，然恒以敬意頂禮彼法界。 以空性虹光網覆蓋， 于大樂離戲廣空界， 勝義本初影像恒顯現， 頂禮原始佛陀時輪。 清凈悲心白蓮花， 果實重擔施善樂， 勝過諸佛受稱讚， 愿釋迦導師得勝。 濁世決定法語談，

"向眾生傳播[教法]的誓願當持守"， 當佛陀在眷屬中如是宣說時， 雖有善護等眾多菩薩， 然於此處他人無有歡喜之際。 菩薩見於一切世間悅意， 彼於此事堅定誓願。 以昔日誓願祈願力故， 為弘揚究竟了義教法， 此方智慧勝幢吉祥賢， 成為法主第二遍知。 或現觀自在王名號莊嚴極樂世界， 他時兜率天中示現與無能勝怙主無二， 人王十地自在持教王之形相於吉祥香巴拉， 於此雪域以多波巴名號宣大究竟獅吼。 汝以通曉一切明處所知之力，令文殊主亦置於卑微處， 以遊戲力故，使持蓮花手菩薩亦成汝毫毛之對手， 夜叉船主形相持金剛者亦百次讚歎汝威力， 是故與諸佛無二無比汝善契于遍知性。 雖是諸佛總集然現菩薩相， 彼勝者最上語密， 隨所化方式遍空性， 離毀壞故恒常住。 然於此方劣慧眾生， 離顯現已久遠矣。 緩流池亦現為沙堆， 于無善行眾生顯現。 圓滿佛陀教法興衰， 雖廣傳聞是眾生顯相， 具十力身不壞， 其教法亦無有衰滅。

雖然如此，此處有些劣等眾生， 見彼以邪見障蔽真實義， 為使圓滿正法重新興盛， 愿聖者最勝隨之精進。 如來經典甘露海， 深廣中有了義之， 雖多珍寶然吉祥時輪， 無有他寶能生諸所求。 初佛時輪之， 根本大續十二千， 法界自性吉祥都史天， 于勝天眾眷屬中宣說。 人王持金剛善月， 于香巴拉等瞻部洲北方， 集彼等一切續部教法， 造六萬等註釋。 金剛妙道顯于諸方， 聖境及此雪山間， 雖略續大興盛， 然無他解根本續。 明示了義精要雙運， 成熟灌頂與基道果三等， 深義一切彙集稀有續， 文簡義廣略說灌頂。 此雖文句顯明似易解， 所詮義理極難測， 是故印藏諸多智者， 雖作註釋未能如實開顯。 彼時一切具傲慢者智慧， 雖集為一然其思維， 僅於一隅廣運轉者， 造無前善妙註釋。 此末世中無前善說， 言一句亦具悲力， 然此無比善說蘊， 豈非幻化子加持？ 為使顯明教法心要此典籍， 于諸方皆得弘揚故， 為使乃至有盡不衰故， 建立無盡法大藏。 彼之清凈增上意樂以百次勝伏秋月百千， 極其廣大昔積善業使虛空連同周邊生善緣， 此重思維智慧擔，示現金地重量亦為小， 此施善行醉滿廣，令十二日主亦生慚。

བྲང་བསམ་འགྲུབ་རྩེ་ཞེས་བྱ་བར་དུས་ཚེས་བཟང་པོ་ལ་སྤར་དུ་སྒྲུབས་པའོ།

于佛教顯明供養具信力， 以廣大國土安樂治理法所充滿， 降伏他方力量隨無慾子， 自在圓滿於諸方悉皆勝利。 彼此清凈意趣教敕， 為弘無邊法理于百方， 稀有印刷機輪轉， 疑為作者新創製。 於此文字事業精進者， 以地名稱聞為如意增， 刻印工匠持壽等， 以極喜心成就凈善。 以此所獲無邊善，愿地主父子壽命政權堅固， 愿諸職工離諸苦，此處一切勤勉者悉獲安樂， 愿皆證解甚深義，速得吉祥金剛薩埵果位， 愿以正道饗宴賜遍虛空眾生，安置大樂境。 著述論典與讀誦經函， 受持講說及聽聞諸事， 愿彼等成為時輪， 恒常受用雙運吉祥。 複次以此善愿諸眾安樂， 具力一切趣入智慧事業， 戰爭等苦悉皆息滅， 教法珍寶十方增盛。 于王宮如意頂峰處，良辰吉日印刷成就。

། །།བཀྲ་ཤིས།

吉祥！ （註：這個詞沒有咒語或種子字，是一個簡單的祝福語。藏文བཀྲ་ཤིས།是一個常用祝福語，直譯為"吉祥"。）